Gujarati

Law of Radioactivity by Rutherford and Soddy and Half Life and Mean Life Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Nuclei · Law of Radioactivity by Rutherford and Soddy and Half Life and Mean Life

573+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 20 of 573 questions in Gujarati

551
MediumMCQ
એક મિશ્રધાતુ બે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો $A$ અને $B$ ની બનેલી છે,જેનું વજન સમાન છે. $A$ અને $B$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય અનુક્રમે $10 \ yrs$ અને $20 \ yrs$ છે. $t$ સમય પછી,મિશ્રધાતુમાં $(1/e) \ kg$ $A$ અને $1 \ kg$ $B$ જોવા મળે છે. જો $A$ અને $B$ ના પરમાણુ ભાર સમાન હોય,તો $t$ નું મૂલ્ય શોધો (ધારો કે,$\ln 2 = 0.7$):
A
$\left(\frac{200}{7}\right) \ yrs$
B
$\left(\frac{10}{7}\right) \ yrs$
C
$7 \ yrs$
D
$70 \ yrs$

Solution

(A) ધારો કે બંને રેડિયોએક્ટિવ તત્વો $A$ અને $B$ નું પ્રારંભિક દળ $M_0$ છે. તેમના પરમાણુ ભાર સમાન હોવાથી,પરમાણુઓની પ્રારંભિક સંખ્યા $(N_0)_A = (N_0)_B = N_0$ થશે.
તત્વ $A$ માટે,$t$ સમય પછી બાકી રહેલો જથ્થો $N_A = N_0 \left(\frac{1}{2}\right)^{t/10} = \frac{1}{e}$ છે.
તત્વ $B$ માટે,$t$ સમય પછી બાકી રહેલો જથ્થો $N_B = N_0 \left(\frac{1}{2}\right)^{t/20} = 1$ છે.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{N_A}{N_B} = \frac{1/e}{1} = \frac{N_0 (1/2)^{t/10}}{N_0 (1/2)^{t/20}}$
$\frac{1}{e} = \left(\frac{1}{2}\right)^{t/10 - t/20} = \left(\frac{1}{2}\right)^{t/20}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural logarithm) લેતા:
$\ln(e^{-1}) = \frac{t}{20} \ln(1/2)$
$-1 = \frac{t}{20} (-\ln 2)$
$1 = \frac{t}{20} (0.7)$
$t = \frac{20}{0.7} = \frac{200}{7} \ yrs$.
552
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસ $0.7 \ hr$ અને $0.3 \ hr$ ના અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતી બે અલગ-અલગ પ્રક્રિયાઓમાં ક્ષય પામી શકે છે. ન્યુક્લિયસનું અસરકારક સરેરાશ આયુષ્ય મિનિટમાં આશરે કેટલું હશે? ($\ln 2 = 0.7$ લો)
A
$14$
B
$18$
C
$24$
D
$26$

Solution

(B) ક્ષય પ્રક્રિયા માટે ક્ષય અચળાંક $\lambda = \frac{\ln 2}{T_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બે સમાંતર ક્ષય પ્રક્રિયાઓ માટે,અસરકારક ક્ષય અચળાંક $\lambda_{\text{eff}} = \lambda_1 + \lambda_2$ થાય છે.
અહીં $T_1 = 0.7 \ hr$ અને $T_2 = 0.3 \ hr$ આપેલ છે,અને $\ln 2 = 0.7$ છે.
તેથી $\lambda_1 = \frac{0.7}{0.7} = 1 \ hr^{-1}$ અને $\lambda_2 = \frac{0.7}{0.3} = \frac{7}{3} \ hr^{-1}$.
અસરકારક ક્ષય અચળાંક $\lambda_{\text{eff}} = 1 + \frac{7}{3} = \frac{10}{3} \ hr^{-1}$.
અસરકારક સરેરાશ આયુષ્ય $\tau_{\text{eff}}$ એ અસરકારક ક્ષય અચળાંકનો વ્યસ્ત છે:
$\tau_{\text{eff}} = \frac{1}{\lambda_{\text{eff}}} = \frac{1}{10/3} = 0.3 \ hr$.
મિનિટમાં રૂપાંતર કરતા: $\tau_{\text{eff}} = 0.3 \times 60 \ min = 18 \ min$.
553
MediumMCQ
ન્યુટ્રોનનું અર્ધ-આયુષ્ય $693 \ s$ છે. જ્યારે $0.084 \ eV$ ગતિઊર્જા ધરાવતો ન્યુટ્રોનનો બીમ $1 \ km$ અંતર કાપે ત્યારે ન્યુટ્રોનનો કેટલો અંશ ક્ષય પામશે? (ન્યુટ્રોનનું દળ $= 1.68 \times 10^{-27} \ kg$,અને $\ln 2 = 0.693$)
A
$0.25 \times 10^{-5}$
B
$0.5 \times 10^{-5}$
C
$0.8 \times 10^{-5}$
D
$10^{-5}$

Solution

(A) આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 693 \ s$. ગતિઊર્જા $K = 0.084 \ eV = 0.084 \times 1.6 \times 10^{-19} \ J$.
$K = \frac{1}{2}mv^2$ નો ઉપયોગ કરતા,વેગ $v = \sqrt{\frac{2K}{m}} = \sqrt{\frac{2 \times 0.084 \times 1.6 \times 10^{-19}}{1.68 \times 10^{-27}}} = \sqrt{0.16 \times 10^8} = 0.4 \times 10^4 \ m/s$.
$d = 1000 \ m$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય $t = \frac{d}{v} = \frac{1000}{0.4 \times 10^4} = 0.25 \ s$.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના નિયમ $N = N_0 e^{-\lambda t}$ મુજબ,ક્ષય પામતો અંશ $\frac{N_0 - N}{N_0} = 1 - e^{-\lambda t}$ છે.
કારણ કે $\lambda t = \frac{\ln 2}{t_{1/2}} \times t$ ખૂબ નાનું છે,તેથી $1 - e^{-\lambda t} \approx \lambda t = \frac{\ln 2 \times t}{t_{1/2}}$.
ક્ષય પામતો અંશ $= \frac{0.693 \times 0.25}{693} = 0.25 \times 10^{-3} \times 10^{-2} = 0.25 \times 10^{-5}$.
554
MediumMCQ
બે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો $R_1$ અને $R_2$ ના ક્ષય અચળાંકો અનુક્રમે $6 \lambda$ અને $\lambda$ છે. $R_2$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1.4 \times 10^{17} \,s$ છે. શરૂઆતમાં તેમની પાસે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા સમાન છે. જે સમયે $R_2$ ના બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસ અને $R_1$ ના બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસનો ગુણોત્તર $e$ થાય, તે સમય શોધો (ધારો કે $\ln 2 = 0.7$):
A
$2 \times 10^{16} \,s$
B
$4 \times 10^{16} \,s$
C
$3 \times 10^{16} \,s$
D
$5 \times 10^{16} \,s$

Solution

(B) આપેલ ક્ષય અચળાંકો $\lambda_1 = 6\lambda$ અને $\lambda_2 = \lambda$ છે.
$R_2$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $(t_{1/2})_2 = 1.4 \times 10^{17} \,s$ છે.
સમય $t$ પર બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$R_1$ માટે: $N_1 = N_0 e^{-\lambda_1 t} = N_0 e^{-6\lambda t}$.
$R_2$ માટે: $N_2 = N_0 e^{-\lambda_2 t} = N_0 e^{-\lambda t}$.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{N_2}{N_1} = e$ છે.
$\frac{N_0 e^{-\lambda t}}{N_0 e^{-6\lambda t}} = e$.
$e^{-\lambda t + 6\lambda t} = e^1$.
$e^{5\lambda t} = e^1$.
ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા: $5\lambda t = 1$, તેથી $t = \frac{1}{5\lambda}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\lambda = \frac{\ln 2}{(t_{1/2})_2} = \frac{0.7}{1.4 \times 10^{17}} = 0.5 \times 10^{-17} \,s^{-1}$.
$t$ ના સમીકરણમાં $\lambda$ ની કિંમત મૂકતા:
$t = \frac{1}{5 \times 0.5 \times 10^{-17}} = \frac{1}{2.5 \times 10^{-17}} = 0.4 \times 10^{17} \,s = 4 \times 10^{16} \,s$.
555
MediumMCQ
એક સક્રિય ન્યુક્લિયસ $20 \text{ કલાક}$ માં તેની પ્રારંભિક સક્રિયતાના એક-તૃતીયાંશ $\left(\frac{1}{3}\right)$ ભાગમાં ક્ષય પામે છે. $80 \text{ કલાક}$ પછી બાકી રહેલી મૂળ સક્રિયતાનો અંશ કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{16}$
B
$\frac{1}{81}$
C
$\frac{1}{36}$
D
$\frac{1}{54}$

Solution

(B) સમય $t$ પર રેડિયોએક્ટિવ નમૂનાની સક્રિયતા $A = A_0 \left(\frac{1}{2}\right)^{t/T_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T_{1/2}$ એ અર્ધ-આયુષ્ય છે.
વૈકલ્પિક રીતે,સામાન્ય ક્ષયના નિયમ $A = A_0 \left(\frac{1}{n}\right)^{t/t_0}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં સક્રિયતા $t_0$ સમયમાં તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $\frac{1}{n}$ ભાગની થઈ જાય છે.
આપેલ છે કે સક્રિયતા $t_0 = 20 \text{ કલાક}$ માં તેના પ્રારંભિક મૂલ્યના $\frac{1}{3}$ ભાગની થઈ જાય છે,તેથી આપણી પાસે $\frac{A}{A_0} = \left(\frac{1}{3}\right)^{t/t_0}$ છે.
$t = 80 \text{ કલાક}$ માટે,બાકી રહેલો અંશ $\frac{A}{A_0} = \left(\frac{1}{3}\right)^{80/20}$ છે.
$\frac{A}{A_0} = \left(\frac{1}{3}\right)^4 = \frac{1}{81}$.
556
EasyMCQ
${ }_{84}^{209} Po$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $103 \text{ વર્ષ}$ છે. ${ }_{84}^{209} Po$ ના $100 \text{ g}$ નમૂનાને $3.125 \text{ g}$ સુધી ક્ષય થવા માટે લાગતો સમય કેટલો છે?
A
$3296 \text{ વર્ષ}$
B
$103 \sqrt{2} \text{ વર્ષ}$
C
$1648 \text{ વર્ષ}$
D
$515 \text{ વર્ષ}$

Solution

(D) નમૂનાનો પ્રારંભિક જથ્થો $N_0 = 100 \text{ g}$ છે.
નમૂનાનો અંતિમ જથ્થો $N = 3.125 \text{ g}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્ય $T_{1/2} = 103 \text{ વર્ષ}$ છે.
રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $N = N_0 \left( \frac{1}{2} \right)^n$,જ્યાં $n$ એ અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા છે.
$3.125 = 100 \left( \frac{1}{2} \right)^n$
$\left( \frac{1}{2} \right)^n = \frac{3.125}{100} = \frac{1}{32}$
કારણ કે $\frac{1}{32} = \left( \frac{1}{2} \right)^5$,તેથી $n = 5$ મળે છે.
કુલ લાગતો સમય $t = n \times T_{1/2} = 5 \times 103 \text{ વર્ષ} = 515 \text{ વર્ષ}$ થાય.
Solution diagram
557
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લાઇડ ધ્યાનમાં લો જે $A(t) = A_0 2^{-(t/t_0)}$ દ્વારા આપવામાં આવતા ક્ષય દરને અનુસરે છે,જ્યાં $A(t)$ એ શૂન્ય સમયે પ્રારંભિક $A_0$ માંથી $t$ સમય પછી બાકી રહેલા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અંશ છે. ધારો કે $A_1$ એ $120 \ h$ પછી બાકી રહેલી મૂળ પ્રવૃત્તિનો અંશ છે. તેવી જ રીતે,$A_2$ એ $200 \ h$ પછી બાકી રહેલી મૂળ પ્રવૃત્તિનો અંશ છે. જો $A_1/A_2 = 16$ હોય,તો અર્ધ-આયુષ્ય $(t_0)$ કેટલું હશે ($h$ માં)?
A
$10$
B
$20$
C
$40$
D
$60$

Solution

(B) આપેલ ક્ષય દરનું સૂત્ર: $A(t) = A_0 2^{-(t/t_0)}$,જ્યાં $t_0$ એ અર્ધ-આયુષ્ય છે.
અમને $t_1 = 120 \ h$ પર $A_1$ અને $t_2 = 200 \ h$ પર $A_2$ આપેલ છે.
ગુણોત્તર $\frac{A_1}{A_2} = 16$ તરીકે આપવામાં આવ્યો છે.
$A_1$ અને $A_2$ માટેના સમીકરણો મૂકતા:
$\frac{A_0 2^{-(120/t_0)}}{A_0 2^{-(200/t_0)}} = 16$
$2^{-(120/t_0) + (200/t_0)} = 2^4$
$2^{(80/t_0)} = 2^4$
ઘાતાંકોને સરખાવતા:
$\frac{80}{t_0} = 4$
$t_0 = \frac{80}{4} = 20 \ h$.
આમ,અર્ધ-આયુષ્ય $20 \ h$ છે.
558
EasyMCQ
એક ચોક્કસ રેડિયોએક્ટિવ તત્વ $7.9 \times 10^{-10} / s$ ના ક્ષય અચળાંક સાથે વિઘટન પામે છે. સમયની કોઈ એક ક્ષણે,જો નમૂનાની એક્ટિવિટી $55.3 \times 10^{11}$ વિઘટન/સેકન્ડ હોય,તો તે સમયે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$7.0 \times 10^{21}$
B
$4.27 \times 10^{13}$
C
$4.27 \times 10^3$
D
$6 \times 10^{23}$

Solution

(A) આપેલ ક્ષય અચળાંક,$\lambda = 7.9 \times 10^{-10} / s$.
નમૂનાની એક્ટિવિટી,$A = 55.3 \times 10^{11} \text{ વિઘટન/સેકન્ડ}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે એક્ટિવિટી $A$ અને ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$A = \lambda N$
ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N$ શોધવા માટે,સૂત્રને આ રીતે લખી શકાય:
$N = \frac{A}{\lambda}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$N = \frac{55.3 \times 10^{11}}{7.9 \times 10^{-10}}$
$N = 7.0 \times 10^{21}$
તેથી,તે ક્ષણે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $7.0 \times 10^{21}$ છે.
559
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસ બે અલગ-અલગ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ક્ષય પામી શકે છે. પ્રથમ અને દ્વિતીય ક્ષય પ્રક્રિયાઓના અર્ધ-આયુષ્ય અનુક્રમે $5 \times 10^3$ વર્ષ અને $10^5$ વર્ષ છે. તો,ન્યુક્લિયસનું અસરકારક અર્ધ-આયુષ્ય કેટલું હશે?
A
$105 \times 10^5 \text{ વર્ષ}$
B
$4762 \text{ વર્ષ}$
C
$10^4 \text{ વર્ષ}$
D
$47.6 \text{ વર્ષ}$

Solution

(B) પ્રથમ પ્રક્રિયા માટે ક્ષય અચળાંક $\lambda_1 = \frac{\ln 2}{T_1}$ અને બીજી પ્રક્રિયા માટે $\lambda_2 = \frac{\ln 2}{T_2}$ છે.
ન્યુક્લિયસ બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ક્ષય પામતું હોવાથી,અસરકારક ક્ષય અચળાંક $\lambda = \lambda_1 + \lambda_2$ થાય.
ક્ષય અચળાંકના સૂત્રો મૂકતા,$\frac{\ln 2}{T} = \frac{\ln 2}{T_1} + \frac{\ln 2}{T_2}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{T} = \frac{1}{T_1} + \frac{1}{T_2}$ થાય છે.
આમ,અસરકારક અર્ધ-આયુષ્ય $T = \frac{T_1 T_2}{T_1 + T_2}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $T_1 = 5 \times 10^3 \text{ વર્ષ}$ અને $T_2 = 10^5 \text{ વર્ષ} = 100 \times 10^3 \text{ વર્ષ}$ આપેલ છે.
$T = \frac{(5 \times 10^3) \times (100 \times 10^3)}{5 \times 10^3 + 100 \times 10^3} = \frac{500 \times 10^6}{105 \times 10^3} = \frac{500000}{105} \approx 4761.9 \text{ વર્ષ}$.
પૂર્ણાંકમાં લેતા,જવાબ $4762 \text{ વર્ષ}$ મળે છે.
560
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $10 \ h$ છે. $40 \ h$ પછી તત્વની પ્રારંભિક રેડિયોએક્ટિવિટીનો કેટલો અંશ બાકી રહેશે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(B) અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n$ એ $n = \frac{t}{T_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $t = 40 \ h$ અને $T_{1/2} = 10 \ h$ આપેલ છે,તેથી $n = \frac{40}{10} = 4$ મળે.
પ્રારંભિક રેડિયોએક્ટિવિટીનો બાકી રહેતો અંશ $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$n = 4$ મૂકતા,આપણને $\frac{N}{N_0} = (\frac{1}{2})^4 = \frac{1}{16}$ મળે છે.
561
DifficultMCQ
$Ra^{226}$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $1620$ વર્ષ છે. તો $1 \ g$ રેડિયમમાં એક સેકન્ડમાં ક્ષય પામતા પરમાણુઓની સંખ્યા શોધો (એવોગેડ્રો આંક $= 6.023 \times 10^{23}$).
A
$4.23 \times 10^9$
B
$3.16 \times 10^{10}$
C
$3.61 \times 10^{10}$
D
$2.16 \times 10^{10}$

Solution

(C) ક્ષયનો દર $\frac{dN}{dt} = \lambda N$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda = \frac{0.693}{T_{1/2}}$ છે.
પ્રથમ,અર્ધ-આયુષ્ય $T_{1/2} = 1620$ વર્ષને સેકન્ડમાં ફેરવો:
$T_{1/2} = 1620 \times 365 \times 24 \times 3600 \approx 5.11 \times 10^{10} \ s$.
ત્યારબાદ,$1 \ g$ $Ra^{226}$ માં પરમાણુઓની સંખ્યા $N$ ગણો:
$N = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} \times N_A = \frac{1}{226} \times 6.023 \times 10^{23} \approx 2.665 \times 10^{21}$ પરમાણુઓ.
હવે,એક્ટિવિટી $\frac{dN}{dt} = \frac{0.693}{T_{1/2}} \times N$ ગણો:
$\frac{dN}{dt} = \frac{0.693}{5.11 \times 10^{10}} \times 2.665 \times 10^{21} \approx 3.61 \times 10^{10}$ ક્ષય પ્રતિ સેકન્ડ.
562
EasyMCQ
બે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો $X_1$ અને $X_2$ ના ક્ષય અચળાંકો અનુક્રમે $10 \lambda$ અને $\lambda$ છે. જો શરૂઆતમાં તેમની પાસે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા સમાન હોય,તો કેટલા સમય પછી $X_1$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યા અને $X_2$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યાનો ગુણોત્તર $1 / e$ થશે?
A
$1 / (10 \lambda)$
B
$1 / (11 \lambda)$
C
$11 / (10 \lambda)$
D
$1 / (9 \lambda)$

Solution

(D) સમય $t$ પર બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના નિયમ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $N(t) = N_0 e^{-\lambda t}$.
ક્ષય અચળાંક $10 \lambda$ ધરાવતા પદાર્થ $X_1$ માટે: $N_1 = N_0 e^{-10 \lambda t}$.
ક્ષય અચળાંક $\lambda$ ધરાવતા પદાર્થ $X_2$ માટે: $N_2 = N_0 e^{-\lambda t}$.
આપેલ છે કે સમય $t$ પર ગુણોત્તર $N_1 / N_2 = 1 / e$ છે:
$\frac{N_1}{N_2} = \frac{N_0 e^{-10 \lambda t}}{N_0 e^{-\lambda t}} = e^{-10 \lambda t + \lambda t} = e^{-9 \lambda t}$.
આપણને $\frac{N_1}{N_2} = e^{-1}$ આપેલ છે.
ઘાતાંકોને સરખાવતા: $-9 \lambda t = -1$.
તેથી,$t = \frac{1}{9 \lambda}$.
563
MediumMCQ
રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસના એક સરેરાશ આયુષ્યમાં,
A
અડધા કરતાં વધુ સક્રિય ન્યુક્લિયસનું ક્ષય થાય છે
B
અડધા સક્રિય ન્યુક્લિયસનું ક્ષય થાય છે
C
અડધા કરતાં ઓછા સક્રિય ન્યુક્લિયસનું ક્ષય થાય છે
D
બધા જ ન્યુક્લિયસનું ક્ષય થાય છે

Solution

(A) $t$ સમયે બાકી રહેલા રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N(t) = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સરેરાશ આયુષ્ય $\tau$ ને $\tau = 1/\lambda$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
$t = \tau$ સમયે,બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N(\tau) = N_0 e^{-\lambda(1/\lambda)} = N_0 e^{-1} \approx N_0 / 2.718 \approx 0.368 N_0$ છે.
ક્ષય પામેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N_{decayed} = N_0 - N(\tau) = N_0 - 0.368 N_0 = 0.632 N_0$ છે.
કારણ કે $0.632 N_0 > 0.5 N_0$,તેથી એક સરેરાશ આયુષ્યમાં અડધા કરતાં વધુ સક્રિય ન્યુક્લિયસનું ક્ષય થાય છે.
564
EasyMCQ
રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના નમૂનામાં સમય $t$ ના વિધેય તરીકે અવિભંજિત ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N$ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. નીચેનામાંથી કયો આલેખ $N$ અને એક્ટિવિટી $A$ વચ્ચેનો સંબંધ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો નિયમ $N = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
એક્ટિવિટી $A$ ને ન્યુક્લિયસના ક્ષયના દર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $A = -\frac{dN}{dt}$ છે.
$N$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને મળે છે:
$\frac{dN}{dt} = -\lambda N_0 e^{-\lambda t} = -\lambda N$.
તેથી,એક્ટિવિટીનું મૂલ્ય $A = |-\frac{dN}{dt}| = \lambda N$ થાય છે.
આ સમીકરણ $A = \lambda N$ એ $N$ અને $A$ વચ્ચેનો રેખીય સંબંધ દર્શાવે છે,જ્યાં $\lambda$ એ ક્ષય અચળાંક છે.
જેમ કે $A$ એ $N$ ના સમપ્રમાણમાં છે $(A \propto N)$,તેથી $N$ વિરુદ્ધ $A$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા હશે. આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
565
MediumMCQ
એક પિતૃ ન્યુક્લિયસ $X$ એ $75000 \text{ વર્ષ}$ ના અર્ધ-આયુષ્ય સાથે $\alpha$-ક્ષય અનુભવે છે. પુત્રી ન્યુક્લિયસ $Y$ એ $9 \text{ મહિના}$ ના અર્ધ-આયુષ્ય સાથે $\beta$-ક્ષય અનુભવે છે. એક ચોક્કસ નમૂનામાં,એવું જોવા મળે છે કે $\beta$-કણોના ઉત્સર્જનનો દર (ઘણા મહિનાઓ દરમિયાન) $10^{7} / \text{h}$ પર લગભગ અચળ છે. એક કલાકમાં ઉત્સર્જિત $\alpha$-કણોની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$10^{2}$
B
$10^{7}$
C
$10^{12}$
D
$10^{14}$

Solution

(B) ક્ષય પ્રક્રિયા $X \xrightarrow{\alpha} Y \xrightarrow{\beta} Z$ છે.
ધારો કે $N_X$ અને $N_Y$ એ કોઈપણ સમયે $t$ પર હાજર $X$ અને $Y$ ન્યુક્લિયસની સંખ્યા છે.
પુત્રી ન્યુક્લિયસ $Y$ ની સંખ્યામાં ફેરફારનો દર: $\frac{dN_Y}{dt} = \lambda_X N_X - \lambda_Y N_Y$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $\beta$-કણોના ઉત્સર્જનનો દર $(\lambda_Y N_Y)$ ઘણા મહિનાઓ સુધી અચળ રહે છે,તેથી $\frac{dN_Y}{dt} \approx 0$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\lambda_X N_X = \lambda_Y N_Y$.
$\alpha$-કણોના ઉત્સર્જનનો દર $\lambda_X N_X$ છે,અને $\beta$-કણોના ઉત્સર્જનનો દર $\lambda_Y N_Y$ છે.
આપેલ છે કે $\beta$-ઉત્સર્જનનો દર $10^{7} / \text{h}$ છે,તેથી $\alpha$-ઉત્સર્જનનો દર પણ $10^{7} / \text{h}$ હોવો જોઈએ.
તેથી,એક કલાકમાં ઉત્સર્જિત $\alpha$-કણોની સંખ્યા $10^{7}$ છે.
566
MediumMCQ
જો રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $3$ દિવસ હોય,તો ત્રીજા દિવસે પ્રારંભિક ન્યુક્લિયસની સંખ્યાનો કેટલો અંશ ક્ષય પામશે? (આપેલ છે,$\sqrt[3]{0.25} \approx 0.63$)
A
$0.63$
B
$0.5$
C
$0.37$
D
$0.13$

Solution

(D) આપેલ છે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = 3$ દિવસ.
સમય $t$ પછી બાકી રહેલા સક્રિય ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N(t) = N_0 (1/2)^{t/t_{1/2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ત્રીજા દિવસની શરૂઆતમાં ($t = 2$ દિવસ),બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N_1 = N_0 (1/2)^{2/3} = N_0 / (2^{2/3}) = N_0 / (4^{1/3})$ છે.
આપેલ છે કે $\sqrt[3]{0.25} \approx 0.63$,તેથી $N_1 = N_0 \times 0.63$.
ત્રીજા દિવસના અંતે ($t = 3$ દિવસ),બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N_2 = N_0 (1/2)^{3/3} = 0.5 N_0$ છે.
ત્રીજા દિવસે ક્ષય પામતા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા એ દિવસની શરૂઆતમાં અને અંતે હાજર ન્યુક્લિયસ વચ્ચેનો તફાવત છે:
$\Delta N = N_1 - N_2 = 0.63 N_0 - 0.5 N_0 = 0.13 N_0$.
આમ,ત્રીજા દિવસે ક્ષય પામતા પ્રારંભિક ન્યુક્લિયસનો અંશ $0.13$ છે.
567
EasyMCQ
રેડોન-$222$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $3.8$ દિવસ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ $0.064 \ kg$ રેડોન-$222$ થી શરૂઆત કરે,તો $19$ દિવસ પછી બાકી રહેલા રેડોન-$222$ નો જથ્થો કેટલો હશે ($kg$ માં)?
A
$0.002$
B
$0.062$
C
$0.032$
D
$0.024$

Solution

(A) રેડોન-$222$ નો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $T_{1/2} = 3.8 \text{ દિવસ}$ છે.
કુલ વીતેલો સમય $t = 19 \text{ દિવસ}$ છે.
અર્ધ-આયુષ્યની સંખ્યા $n$ નીચે મુજબ મળે છે: $n = \frac{t}{T_{1/2}} = \frac{19}{3.8} = 5$.
બાકી રહેલો જથ્થો $N$ એ સૂત્ર $N = N_0 \left(\frac{1}{2}\right)^n$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $N_0$ એ પ્રારંભિક જથ્થો છે.
અહીં $N_0 = 0.064 \ kg$ અને $n = 5$ આપેલ છે,તેથી:
$N = 0.064 \times \left(\frac{1}{2}\right)^5$
$N = 0.064 \times \frac{1}{32}$
$N = 0.002 \ kg$.
આમ,$19$ દિવસ પછી બાકી રહેલા રેડોન-$222$ નો જથ્થો $0.002 \ kg$ હશે.
568
MediumMCQ
$T$ અર્ધ-આયુષ્ય ધરાવતા રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થના પરમાણુઓની સંખ્યા $t=0$ સમયે $N_{0}$ છે. $N_{0} / 2$ પરમાણુઓમાંથી $N_{0} / 10$ પરમાણુઓ સુધી ક્ષય થવા માટે જરૂરી સમય કેટલો હશે?
A
$T \frac{\log 5}{\log 2}$
B
$T \log 5$
C
$T \log \left[\frac{5}{2}\right]$
D
$\frac{T}{2} \log 5$

Solution

(A) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો નિયમ $N(t) = N_{0} e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda = \frac{\ln 2}{T}$ છે.
ધારો કે $t_{1}$ એ સમય છે જ્યારે પરમાણુઓની સંખ્યા $N_{0}/2$ છે અને $t_{2}$ એ સમય છે જ્યારે પરમાણુઓની સંખ્યા $N_{0}/10$ છે.
$N(t_{1}) = N_{0}/2$ માટે,આપણને મળે છે $\frac{N_{0}}{2} = N_{0} e^{-\lambda t_{1}} \Rightarrow e^{\lambda t_{1}} = 2 \Rightarrow \lambda t_{1} = \ln 2$.
$N(t_{2}) = N_{0}/10$ માટે,આપણને મળે છે $\frac{N_{0}}{10} = N_{0} e^{-\lambda t_{2}} \Rightarrow e^{\lambda t_{2}} = 10 \Rightarrow \lambda t_{2} = \ln 10$.
જરૂરી સમયગાળો $\Delta t = t_{2} - t_{1} = \frac{\ln 10 - \ln 2}{\lambda} = \frac{\ln(10/2)}{\lambda} = \frac{\ln 5}{\lambda}$ છે.
કારણ કે $\lambda = \frac{\ln 2}{T}$,આપણે $\lambda$ ની કિંમત મૂકતા $\Delta t = \frac{\ln 5}{(\ln 2 / T)} = T \frac{\ln 5}{\ln 2} = T \log_{2} 5$ મળે છે.
569
MediumMCQ
બે રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થો $A$ અને $B$ ના ક્ષય અચળાંકો અનુક્રમે $5 \lambda$ અને $\lambda$ છે. $t=0$ સમયે,તેમની પાસે ન્યુક્લિયસની સંખ્યા સમાન છે. કેટલા સમયના અંતરાલ પછી $A$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યા અને $B$ ના ન્યુક્લિયસની સંખ્યાનો ગુણોત્તર $(1/e)^2$ થશે?
A
$\frac{1}{\lambda}$
B
$\frac{1}{2 \lambda}$
C
$\frac{1}{3 \lambda}$
D
$\frac{1}{4 \lambda}$

Solution

(B) સમય $t$ પર બાકી રહેલા ન્યુક્લિયસની સંખ્યા $N(t) = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પદાર્થ $A$ માટે,$N_A = N_0 e^{-5 \lambda t}$.
પદાર્થ $B$ માટે,$N_B = N_0 e^{-\lambda t}$.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{N_A}{N_B} = (1/e)^2 = e^{-2}$ છે.
સમીકરણો મૂકતા:
$\frac{N_0 e^{-5 \lambda t}}{N_0 e^{-\lambda t}} = e^{-2}$
$e^{-5 \lambda t + \lambda t} = e^{-2}$
$e^{-4 \lambda t} = e^{-2}$
ઘાતાંકોને સરખાવતા:
$-4 \lambda t = -2$
$t = \frac{2}{4 \lambda} = \frac{1}{2 \lambda}$.
570
MediumMCQ
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થનો અર્ધ-આયુષ્ય સમય $20 \text{ min}$ છે. $20 \%$ અને $80 \%$ ક્ષય વચ્ચેનો સમયગાળો કેટલો હશે ($\text{ min}$ માં)?
A
$20$
B
$30$
C
$40$
D
$25$

Solution

(C) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયનો નિયમ $N(t) = N_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $N(t)$ એ $t$ સમયે બાકી રહેલો જથ્થો છે.
$20 \%$ ક્ષય માટે, બાકી રહેલો જથ્થો $N_1 = 80 \% \text{ of } N_0 = 0.8 N_0$ છે. તેથી, $0.8 N_0 = N_0 e^{-\lambda t_1} \Rightarrow e^{-\lambda t_1} = 0.8$.
$80 \%$ ક્ષય માટે, બાકી રહેલો જથ્થો $N_2 = 20 \% \text{ of } N_0 = 0.2 N_0$ છે. તેથી, $0.2 N_0 = N_0 e^{-\lambda t_2} \Rightarrow e^{-\lambda t_2} = 0.2$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{e^{-\lambda t_1}}{e^{-\lambda t_2}} = \frac{0.8}{0.2} = 4$.
આ સમીકરણ $e^{\lambda(t_2 - t_1)} = 4$ માં પરિણમે છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\lambda(t_2 - t_1) = \ln(4) = 2 \ln(2)$.
કારણ કે $\lambda = \frac{\ln 2}{T_{1/2}}$, તેથી $\frac{\ln 2}{T_{1/2}}(t_2 - t_1) = 2 \ln 2$.
આમ, $t_2 - t_1 = 2 \times T_{1/2} = 2 \times 20 \text{ min} = 40 \text{ min}$.

Nuclei — Law of Radioactivity by Rutherford and Soddy and Half Life and Mean Life · Frequently Asked Questions

1Are these Nuclei questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Nuclei Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.