Gujarati

Static EMI (Time Varying Magnetic Field) Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Electromagnetic Induction · Static EMI (Time Varying Magnetic Field)

55+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 5 of 55 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$z$-અક્ષથી $r$ અંતરે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = B_0 r t \hat{k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $B_0$ અચળાંક છે અને $t$ સમય છે. $z$-અક્ષથી $r$ અંતરે પ્રેરિત વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{B_0 r^3}{3}$
B
$\frac{2 \pi B_0 r}{3}$
C
$\frac{B_0 r^2}{2 \pi}$
D
$\frac{B_0 r^2}{3}$

Solution

(D) ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = B_0 r t \hat{k}$ છે.
ફેરાડેના પ્રેરણના નિયમ મુજબ,$\oint \vec{E} \cdot d\vec{l} = -\frac{d\phi_B}{dt}$.
$z$-અક્ષ પર કેન્દ્રિત $r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર માર્ગ માટે,વિદ્યુતક્ષેત્રનું રેખીય સંકલન $E(2\pi r)$ થાય છે.
$r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર ક્ષેત્રફળમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi_B = \int_0^r B(r') (2\pi r') dr'$ છે.
$B(r') = B_0 r' t$ મૂકતા,$\phi_B = \int_0^r (B_0 r' t) (2\pi r') dr' = 2\pi B_0 t \int_0^r r'^2 dr' = 2\pi B_0 t \frac{r^3}{3}$.
હવે,સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{d\phi_B}{dt} = \frac{d}{dt} \left( \frac{2\pi B_0 t r^3}{3} \right) = \frac{2\pi B_0 r^3}{3}$.
મૂલ્યોને સરખાવતા: $E(2\pi r) = \frac{2\pi B_0 r^3}{3}$.
તેથી,$E = \frac{B_0 r^2}{3}$ મળે છે.
52
EasyMCQ
$a$ ત્રિજ્યા અને એકમ લંબાઈ દીઠ $n$ આંટા ધરાવતા લાંબા સોલેનોઈડમાં વિદ્યુતપ્રવાહ સમય સાથે $I$ $(A \ s^{-1})$ ના દરે બદલાય છે. સોલેનોઈડની અક્ષથી $r$ અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{n \mu_0 a^2 \dot{I}}{2 r}$
B
$\frac{\mu_0 \dot{I} n}{2 a}$
C
$\frac{n a^2 \dot{I}}{2 \mu_0 r}$
D
$\frac{\mu_0 \dot{I} a}{2 n}$

Solution

(A) ફેરાડેના વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતક્ષેત્રનું રેખીય સંકલન એ ચુંબકીય ફ્લક્સના ફેરફારના દરના ઋણ મૂલ્ય જેટલું હોય છે: $\oint \vec{E} \cdot d\vec{l} = -\frac{d\phi}{dt}$.
લાંબા સોલેનોઈડ માટે,અંદરનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = \mu_0 n I$ છે. $r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર લૂપમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi = B \cdot A$ છે.
કિસ્સો $1$: $r < a$ માટે,ફ્લક્સ $\phi = (\mu_0 n I)(\pi r^2)$ છે.
ફેરાડેનો નિયમ લાગુ પાડતા: $E(2 \pi r) = -\frac{d}{dt}(\mu_0 n I \pi r^2) = -\mu_0 n \pi r^2 \frac{dI}{dt}$.
તેથી,$E = -\frac{\mu_0 n r}{2} \frac{dI}{dt}$. તેનું મૂલ્ય $|E| = \frac{\mu_0 n r \dot{I}}{2}$ થાય.
કિસ્સો $2$: $r > a$ માટે,ફ્લક્સ માત્ર સોલેનોઈડના આડછેદમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $\phi = (\mu_0 n I)(\pi a^2)$ છે.
ફેરાડેનો નિયમ લાગુ પાડતા: $E(2 \pi r) = -\frac{d}{dt}(\mu_0 n I \pi a^2) = -\mu_0 n \pi a^2 \frac{dI}{dt}$.
તેથી,$E = -\frac{\mu_0 n a^2}{2 r} \frac{dI}{dt}$. તેનું મૂલ્ય $|E| = \frac{\mu_0 n a^2 \dot{I}}{2 r}$ થાય.
53
DifficultMCQ
$q$ વિદ્યુતભાર અને $m$ દળ ધરાવતો એક વિદ્યુતભારીત કણ $R$ ત્રિજ્યાના એક ઉર્ધ્વ નળાકાર વિસ્તારના કેન્દ્રથી $2R$ અંતરે મૂકવામાં આવ્યો છે,જ્યાં ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = (4t^2 - 2t + 6) \hat{k}$ મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $t$ એ સમય છે. તો નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
A
પ્રેરિત વિદ્યુતક્ષેત્રની રેખાઓ બંધ લૂપ બનાવે છે
B
જો $r < R$ હોય તો વિદ્યુતક્ષેત્ર $r$ સાથે રેખીય રીતે બદલાય છે,જ્યાં $r$ એ નળાકારની મધ્યરેખાથી ત્રિજ્યાવર્તી અંતર છે
C
ઉપરથી જોતા વિદ્યુતભારીત કણ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ કરશે
D
જ્યારે $t = 2 \text{ s}$ હોય ત્યારે વિદ્યુતભારીત કણનો પ્રવેગ $\frac{7qR}{2m}$ છે

Solution

(A, B, C, D) $r < R$ માટે,ફેરાડેના પ્રેરણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\oint \vec{E} \cdot d\vec{l} = -\frac{d\phi_B}{dt}$.
$E(2\pi r) = \frac{d}{dt}[(4t^2 - 2t + 6) \pi r^2] = (8t - 2) \pi r^2$.
આમ,$E = \frac{(8t - 2)r}{2} = (4t - 1)r$. કારણ કે $E \propto r$,વિદ્યુતક્ષેત્ર $r < R$ માટે $r$ સાથે રેખીય રીતે બદલાય છે.
$r > R$ માટે,ચુંબકીય ફ્લક્સ $r \le R$ વિસ્તાર પૂરતું મર્યાદિત છે: $\oint \vec{E} \cdot d\vec{l} = -\frac{d}{dt}[B \cdot \pi R^2]$.
$E(2\pi r) = (8t - 2) \pi R^2 \implies E = \frac{(8t - 2)R^2}{2r}$.
$r = 2R$ અને $t = 2 \text{ s}$ પર:
$E = \frac{(8(2) - 2)R^2}{2(2R)} = \frac{14R^2}{4R} = \frac{7R}{2}$.
પ્રવેગ $a = \frac{Eq}{m} = \frac{7qR}{2m}$.
પ્રેરિત વિદ્યુતક્ષેત્રો બિન-સંરક્ષી છે અને બંધ લૂપ બનાવે છે. લેન્ઝના નિયમ મુજબ,$t > 0.25 \text{ s}$ માટે $\vec{B}$ વધતું હોવાથી,પ્રેરિત ક્ષેત્ર ફેરફારનો વિરોધ કરે છે,જેના પરિણામે ધન વિદ્યુતભાર માટે ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ થાય છે.
Solution diagram
54
DifficultMCQ
$2 \text{ cm}$ બાજુવાળો એક ચોરસ લૂપ $B = 0.4 \sin(300t) \text{ T}$ મૂલ્ય ધરાવતા સમય સાથે બદલાતા ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવે છે. લૂપના સમતલનો લંબ ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. લૂપમાં ઉત્પન્ન થતું મહત્તમ પ્રેરિત emf . . . . . . $\text{mV}$ છે.
A
$12$
B
$18$
C
$21$
D
$24$

Solution

(D) લૂપમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ $\Phi = B A \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$A = (2 \text{ cm})^2 = (0.02 \text{ m})^2 = 4 \times 10^{-4} \text{ m}^2$ અને $\theta = 60^{\circ}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\Phi = (0.4 \sin(300t)) \times (4 \times 10^{-4}) \times \cos(60^{\circ})$.
$\cos(60^{\circ}) = 0.5$ હોવાથી,$\Phi = 0.4 \times 4 \times 10^{-4} \times 0.5 \times \sin(300t) = 0.8 \times 10^{-4} \sin(300t) \text{ Wb}$ મળે છે.
પ્રેરિત emf $\epsilon$ ફેરાડેના નિયમ મુજબ $\epsilon = -\frac{d\Phi}{dt}$ છે.
$\epsilon = -\frac{d}{dt} [0.8 \times 10^{-4} \sin(300t)] = -0.8 \times 10^{-4} \times 300 \times \cos(300t) = -0.024 \cos(300t) \text{ V}$.
મહત્તમ પ્રેરિત emf એ આ સમીકરણનો કંપવિસ્તાર છે,જે $\epsilon_{max} = 0.024 \text{ V}$ છે.
મિલીવોલ્ટમાં રૂપાંતર કરતા: $0.024 \text{ V} = 24 \text{ mV}$.
55
DifficultMCQ
$20 \text{ cm}$ ત્રિજ્યા અને $2 \text{ } \Omega$ અવરોધ ધરાવતો એક વર્તુળાકાર લૂપ સમય સાથે બદલાતા ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B} = (2t^2 + 2t + 3) \text{ T}$ માં મૂકવામાં આવ્યો છે. લૂપનું સમતલ ચુંબકીય ક્ષેત્રને લંબ છે. $t = 3 \text{ s}$ સમયે લૂપમાં ઉદ્ભવતો પ્રેરિત પ્રવાહ $\frac{\alpha}{50} \text{ A}$ છે. $\alpha$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$44$
B
$88$
C
$176$
D
$200$

Solution

(A) લૂપમાંથી પસાર થતું ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi = B \cdot A = (2t^2 + 2t + 3) \cdot \pi r^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $r = 20 \text{ cm} = 0.2 \text{ m}$ છે,તેથી $A = \pi (0.2)^2 = 0.04\pi \text{ m}^2$.
આમ,$\phi = 0.04\pi (2t^2 + 2t + 3) \text{ Wb}$.
ફેરાડેના નિયમ મુજબ પ્રેરિત emf $\varepsilon = |-\frac{d\phi}{dt}|$ છે.
$\frac{d\phi}{dt} = 0.04\pi (4t + 2)$.
$t = 3 \text{ s}$ સમયે,$\frac{d\phi}{dt} = 0.04\pi (4(3) + 2) = 0.04\pi (14) = 0.56\pi \text{ V}$.
પ્રેરિત પ્રવાહ $I = \frac{\varepsilon}{R} = \frac{0.56\pi}{2} = 0.28\pi \text{ A}$.
$\pi \approx \frac{22}{7}$ લેતા,$I = 0.28 \times \frac{22}{7} = 0.04 \times 22 = 0.88 \text{ A}$.
આપેલ છે કે $I = \frac{\alpha}{50}$,તેથી $0.88 = \frac{\alpha}{50}$.
તેથી,$\alpha = 0.88 \times 50 = 44$.

Electromagnetic Induction — Static EMI (Time Varying Magnetic Field) · Frequently Asked Questions

1Are these Electromagnetic Induction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Electromagnetic Induction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.