Application of plant breeding Questions in Gujarati

(C) વર્ષ $2000$ માં,મકાઈની એવી સંકરજાતો વિકસાવવામાં આવી હતી જેમાં હાલની મકાઈની જાતોની સરખામણીમાં લાઈસિન $(Lysine)$ અને ટ્રિપ્ટોફેન $(Tryptophan)$ એમિનોએસિડનું પ્રમાણ બમણું હતું.
આ બાયોફોર્ટિફિકેશન $(Biofortification)$ ક્ષેત્રે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ હતી,જે પાકની પોષણક્ષમતા વધારવાની એક પ્રક્રિયા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઘઉં: એટલાસ-$66$ એ ઘઉંની જાત છે જે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન સામગ્રી માટે જાણીતી છે.
$(b)$ ચોખા: તાઈચુંગ નેટિવ-$I$ એ ચોખાની અર્ધ-વામન જાત છે જે તાઈવાનથી લાવવામાં આવી હતી.
$(c)$ શેરડી: સેકેરમ બારબેરી એ શેરડીની એક પ્રજાતિ છે જે મૂળ ઉત્તર ભારતમાં ઉગાડવામાં આવતી હતી, જેને ઉત્પાદન અને ખાંડના પ્રમાણમાં સુધારો કરવા માટે સેકેરમ ઓફિસિનરમ સાથે સંકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
$(d)$ ભીંડો: પુસા સાવાની એ ભીંડાની જાત છે જે યલો મોઝેક વાયરસ સામે પ્રતિકારક શક્તિ ધરાવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $a-4, b-3, c-2, d-1$ છે.

(A) રોગ-પ્રતિકારક પાકની જાતો માટે $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ફલાવર: પુસા શુભ્રા (બ્લેક રોટ સામે પ્રતિકારકતા).
$(b)$ રાઈ (Brassica): પુસા ગૌરવ (એફિડ્સ સામે પ્રતિકારકતા).
$(c)$ ફ્લેટ બીન: પુસા સેમ $3$ (જેસિડ્સ, એફિડ્સ અને ફ્રૂટ બોરર સામે પ્રતિકારકતા).
$(d)$ મરચું: પુસા સદાબહાર (ચિલી મોઝેક વાયરસ, ટોબેકો મોઝેક વાયરસ અને લીફ કર્લ સામે પ્રતિકારકતા).
તેથી, સાચો ક્રમ $a-3, b-1, c-4, d-2$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ પૂસા શુભ્રા એ ફુલેવરની જાત છે જે બ્લેક રોટ $(b)$ સામે પ્રતિકારક છે.
$(2)$ પૂસા સ્વર્ણિમ એ બ્રાસિકાની જાત છે જે વ્હાઈટ રસ્ટ $(d)$ સામે પ્રતિકારક છે.
$(3)$ પૂસા સદાબહાર એ મરચીની જાત છે જે ચીલી મોઝેક વાયરસ $(c)$ સામે પ્રતિકારક છે.
$(4)$ હિમગિરી એ ઘઉંની જાત છે જે લીફ અને સ્ટ્રાઈપ રસ્ટ $(a)$ સામે પ્રતિકારક છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $1-b, 2-d, 3-c, 4-a$ છે, જે વિકલ્પ $(B)$ માં દર્શાવેલ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પૂસા કોમલ એ ચોળીની જાત છે જે બેક્ટેરિયલ બ્લાઇટ $(ii)$ સામે પ્રતિકારકતા ધરાવે છે.
$(b)$ હિમગીરી એ ઘઉંની જાત છે જે લીફ અને સ્ટ્રાઇપ રસ્ટ $(iv)$ સામે પ્રતિકારકતા ધરાવે છે.
$(c)$ બ્રાસિકા (પૂસા સ્વર્ણિમ) એ રાઈની જાત છે જે વ્હાઇટ રસ્ટ $(i)$ સામે પ્રતિકારકતા ધરાવે છે.
$(d)$ પૂસા સાવાની/પરભણી ક્રાંતિ એ ભીંડાની જાત છે જે યલો મોઝેક વાયરસ $(iii)$ સામે પ્રતિકારકતા ધરાવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $a-ii, b-iv, c-i, d-iii$ છે.

(B) ડાંગરની વધુ ઉત્પાદન આપતી જાત,$IR-8$,ફિલિપાઈન્સમાં આવેલી ઇન્ટરનેશનલ રાઈસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(IRRI)$ ખાતે વિકસાવવામાં આવી હતી. તેને 'મિરેકલ રાઈસ' (ચમત્કારી ડાંગર) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેણે હરિત ક્રાંતિ દરમિયાન ડાંગરના ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો હતો.

(C) લાઇસીન અને ટ્રિપ્ટોફન આવશ્યક એમિનો એસિડ છે. સામાન્ય મકાઈની જાતોમાં આ એમિનો એસિડનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે. જોકે,વનસ્પતિ સંવર્ધન (plant breeding) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી બાયોફોર્ટિફાઇડ મકાઈની જાતો,જેમ કે $Shakti$,$Rattan$ અને $Protina$,માં સામાન્ય મકાઈની તુલનામાં લાઇસીન અને ટ્રિપ્ટોફનનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય છે.

(D) ભીંડા ($Abelmoschus$ $esculentus$) માં,યલો મોઝેક વાયરસ સામેની પ્રતિકારકતા એક જંગલી જાતિ ($Abelmoschus$ $manihot$) માંથી દાખલ કરવામાં આવી હતી.
આ સંવર્ધન પ્રક્રિયાના પરિણામે પરભણી ક્રાંતિ નામની એક નવી જાત વિકસાવવામાં આવી છે.

(D) ભારતીય કૃષિ અનુસંધાન સંસ્થાન $(IARI)$,નવી દિલ્હીએ અનેક શાકભાજી પાકો વિકસાવ્યા છે જે વિટામિન્સ અને ખનિજોથી બાયોફોર્ટિફાઇડ છે. તેની યાદી નીચે મુજબ છે:

પાક	પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ
$I$. ગાજર,પાલક,કોળું	વિટામિન-$A$
$II$. કારેલા,બથુઆ,સરસવ,ટામેટા	વિટામિન-$C$
$III$. પાલક અને બથુઆ	આયર્ન અને કેલ્શિયમ
$IV$. બ્રોડ બીન્સ,લેબલેબ,ફ્રેન્ચ બીન્સ,વટાણા	પ્રોટીન

આમ,તમામ વિધાનો ($I$,$II$,$III$,અને $IV$) $IARI$ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા બાયોફોર્ટિફાઇડ પાકોનું યોગ્ય રીતે પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) શક્તિ,રત્ન અને પ્રોટીના એ ભારતમાં વિકસાવવામાં આવેલી મકાઈની બાયોફોર્ટિફાઇડ (જૈવિક રીતે સમૃદ્ધ) જાતો છે. પરંપરાગત મકાઈની જાતોની તુલનામાં આ જાતોને ખાસ કરીને આવશ્યક એમિનો એસિડ,એટલે કે લાયસિન અને ટ્રિપ્ટોફેનનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય તે રીતે વિકસાવવામાં આવી છે.

(C) ભારતમાં હરિત ક્રાંતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કૃષિ ઉત્પાદનમાં વધારો કરવાનો હતો.
$MS$ સ્વામીનાથને ડૉ. બોરલોગ સાથે સહયોગ શરૂ કર્યો,જે ભારતમાં ઘઉંની મેક્સિકન જાતો દાખલ કરીને હરિત ક્રાંતિના શિખરે પહોંચ્યો.
હરિત ક્રાંતિ મુખ્યત્વે ઘઉં,ડાંગર,મકાઈ વગેરે પાકોની વધુ ઉત્પાદન આપતી અને રોગપ્રતિકારક જાતો વિકસાવવા માટે વનસ્પતિ સંવર્ધન તકનીકો પર આધારિત હતી.

(B) બાયો-ફોર્ટિફિકેશન એ પાકોના પોષક મૂલ્યમાં વધારો કરવા માટે કરવામાં આવતી સંવર્ધન પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા દ્વારા પાકોમાં વિટામિન્સ,ખનિજો,પ્રોટીન અને તંદુરસ્ત ચરબીનું પ્રમાણ વધારવા માટે પસંદગીયુક્ત સંવર્ધન અથવા જિનેટિક એન્જિનિયરિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ વ્યૂહરચના વસ્તીમાં જોવા મળતી છુપી ભૂખ અને કુપોષણની સમસ્યાને દૂર કરવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(C) પૂસા શુભ્રા અને પૂસા સ્નોબોલ $K-1$ એ ફુલેવર ($Brassica$ $oleracea$ $var.$ $botrytis$) ની સુધારેલી જાતો છે.
આ જાતો મુખ્યત્વે બે મુખ્ય રોગો સામે પ્રતિકારકતા પૂરી પાડવા માટે વિકસાવવામાં આવી છે: બ્લેક રોટ અને કર્લ બ્લાઈટ બ્લેક રોટ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) રોગ અને જીવાત સામે પ્રતિકારકતા મેળવવા માટે વનસ્પતિ સંવર્ધનમાં ચોક્કસ બાહ્યાકાર લક્ષણો દાખલ કરવામાં આવે છે.
લીસાં પર્ણ અને મધુરરસવિહીન લક્ષણો ધરાવતી કપાસની જાતો $Bollworms$ (બોલવર્મ્સ) સામે પ્રતિકારકતા ધરાવે છે.
આ બાહ્યાકાર લક્ષણોને કારણે વનસ્પતિ આ ચોક્કસ જીવાતો માટે ઓછી આકર્ષક બને છે,જેનાથી તેમના દ્વારા થતું નુકસાન ઘટે છે.

(B) $Biofortification$ (જૈવિક પુષ્ટિકરણ) એ પાકમાં વિટામિન અને ખનીજોના ઉચ્ચ સ્તર અથવા વધુ પ્રોટીન અને તંદુરસ્ત ચરબી મેળવવા માટે કરવામાં આવતી સંવર્ધન પ્રક્રિયા છે.
$1.$ $Biofortification$ નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પાકની પોષણ ગુણવત્તામાં સુધારો કરવાનો છે,જેમાં પ્રોટીનનું પ્રમાણ અને ગુણવત્તા $(I)$,તેલનું પ્રમાણ અને ગુણવત્તા $(II)$,વિટામિનનું પ્રમાણ $(III)$ અને લઘુ પોષકતત્ત્વો તથા ખનીજનું પ્રમાણ $(V)$ વધારવાનો સમાવેશ થાય છે.
$2.$ કીટકો સામે પ્રતિરોધકતાનો વિકાસ $(IV)$ એ રોગ અને કીટકો સામે પ્રતિકારકતા મેળવવા માટેના પ્લાન્ટ બ્રીડિંગનો ઉદ્દેશ્ય છે,તે ખાસ કરીને $Biofortification$ માટે નથી.
તેથી,સાચા ઉદ્દેશ્યો $I, II, III$ અને $V$ છે.

(C) વર્ષ $2000$ માં, મકાઈની એક સંકર જાત વિકસાવવામાં આવી હતી જેમાં હાલની મકાઈની જાતોની તુલનામાં $Lysine$ (લાયસિન) અને $Tryptophan$ (ટ્રિપ્ટોફેન) એમિનો એસિડનું પ્રમાણ બમણું હતું.
આ બાયોફોર્ટિફિકેશન (જૈવ-સુદ્રઢીકરણ) માં એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ છે, જે પાકોમાં વિટામિન્સ અને ખનિજોના ઉચ્ચ સ્તર અથવા ઉચ્ચ પ્રોટીન અને તંદુરસ્ત ચરબી મેળવવા માટે કરવામાં આવતી સંવર્ધન પદ્ધતિ છે.
તેથી, $P = 2000$ અને $Q = \text{લાયસિન અને ટ્રિપ્ટોફેન}$.

(D) એટલાસ $66$ એ ઘઉંની એક જાણીતી જાત છે જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ સંવર્ધન કાર્યક્રમોમાં દાતા પિતૃ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તે તેના ઉચ્ચ પ્રોટીન મૂલ્ય માટે જાણીતી છે,જે ઘઉંના પાકની પોષણક્ષમતા સુધારવા માટે બાયોફોર્ટિફિકેશન (જૈવિક સંવર્ધન) માં મદદરૂપ થાય છે.

(C) $Pusa$ $Sadabahar$ એ મરચાંની એક જાત છે જે ચીલી મોઝેક વાયરસ,ટોબેકો મોઝેક વાયરસ અને લીફ કર્લ સામે પ્રતિકારક છે. તે સ્ટેમ બોરર અને એફિડ્સ સામે પ્રતિકારક નથી. તેથી,વિકલ્પ $C$ એ ખોટી જોડી છે.

(A) "Pusa Sadabahar" એ મરચી ($Capsicum$ $annuum$) ની એક જાત છે.
તેને રોગ પ્રતિકારકતા માટે સંકરણ અને પસંદગી દ્વારા વિકસાવવામાં આવી હતી.
આ વિશિષ્ટ જાત ચીલી મોઝેક વાયરસ, ટોબેકો મોઝેક વાયરસ અને લીફ કર્લ રોગ સામે પ્રતિકારકતા માટે જાણીતી છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.