Gujarati

Development of frog Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Extra In Biology · Development of frog

81+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 31 of 81 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
ઉભયજીવીઓના ઈંડામાં ફલન દરમિયાન શુક્રાણુના પ્રવેશનું બિંદુ શું બનાવે છે?
A
ભ્રૂણના પરિભ્રમણનું કેન્દ્ર
B
વિભાજનની ધરી
C
ગ્રે ક્રેસન્ટ (Grey crescent)
D
બ્લાસ્ટોપોરનો પૃષ્ઠ હોઠ

Solution

(C) ઉભયજીવીઓના ફલનમાં,શુક્રાણુનો પ્રવેશ ઈંડાના કોષરસમાં કોર્ટિકલ પરિભ્રમણ (cortical rotation) શરૂ કરે છે. શુક્રાણુના પ્રવેશનું બિંદુ તે સ્થાન નક્કી કરે છે જ્યાં $Grey \ crescent$ બને છે,જે શુક્રાણુના પ્રવેશના બિંદુની વિરુદ્ધ બાજુએ સ્થિત હોય છે. આ પ્રદેશ ભ્રૂણીય ધરીની સ્થાપના અને ત્યારબાદ બ્લાસ્ટોપોરના પૃષ્ઠ હોઠના વિકાસ માટે નિર્ણાયક છે.
52
MediumMCQ
આ કોષોના સમૂહમાંથી કયા કોષો ધીમેથી વિભાજન પામે છે?
A
માઈક્રોમિયર્સ (Micromeres)
B
મેગામિયર્સ (Megameres)
C
બ્લાસ્ટોમિયર્સ (Blastomeres)
D
મેસોમિયર્સ (Mesomeres)

Solution

(B) ઘણા સજીવોમાં ગર્ભવિકાસ દરમિયાન,ફલિતાંડ (zygote) ઝડપી સમસૂત્રી ભાજન પામીને નાના કોષો બનાવે છે જેને બ્લાસ્ટોમિયર્સ કહેવાય છે.
$1$. માઈક્રોમિયર્સ એ નાના કોષો છે જે ઝડપથી વિભાજન પામે છે.
$2$. મેગામિયર્સ (જેને મેક્રોમિયર્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મોટા કોષો છે જેમાં જરદી (yolk) વધુ હોય છે અને તે માઈક્રોમિયર્સની સરખામણીમાં ધીમેથી વિભાજન પામે છે.
$3$. તેથી,મેગામિયર્સ એ કોષોનો સમૂહ છે જે ધીમેથી વિભાજન પામે છે.
53
MediumMCQ
મધ્ય ગેસ્ટ્રુલા અવસ્થાની લાક્ષણિકતા શું છે?
A
યોક પ્લગનું નિર્માણ
B
આર્કેન્ટેરોનનું નિર્માણ થવાની શરૂઆત
C
બ્લાસ્ટોપોર અને આર્કેન્ટેરોન હાજર હોય છે
D
યોક પ્લગ બ્લાસ્ટોપોર તરફ ખસે છે

Solution

(C) ગેસ્ટ્રુલેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,મધ્ય ગેસ્ટ્રુલા અવસ્થા $blastopore$ (આદિ મુખ) અને $archenteron$ (આદિ આંતરડાની ગુહા) બંનેની હાજરી દ્વારા ચિહ્નિત થાય છે. $archenteron$ એ ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન બનતી પ્રાથમિક આંતરડાની ગુહા છે,અને $blastopore$ એ છિદ્ર છે જે $archenteron$ ને બહારની તરફ જોડે છે. જોકે યોક પ્લગ એ અંતિમ ગેસ્ટ્રુલા અવસ્થાની લાક્ષણિકતા છે,પરંતુ $archenteron$ અને $blastopore$ ની હાજરી એ મધ્ય ગેસ્ટ્રુલાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
54
AdvancedMCQ
જો ગર્ભમાંથી ચેતા પેશી વિસ્તારના બાહ્યસ્તર (ectoderm) ને દૂર કરીને તેને સંભવિત પેટના બાહ્યસ્તરની જગ્યાએ પ્રત્યારોપિત કરવામાં આવે,તો ગર્ભમાં શું વિકાસ પામશે?
A
ચેતા નલિકા વગર
B
એક ચેતા નલિકા સાથે
C
બે બાહ્યસ્તરના આવરણ સાથે
D
બે ચેતા નલિકા સાથે

Solution

(D) ચેતા નલિકાનો વિકાસ ગર્ભીય પ્રેરણા (embryonic induction) ની પ્રક્રિયા દ્વારા નક્કી થાય છે. ચેતા પેશી વિસ્તારનું બાહ્યસ્તર ચેતા નલિકા બનાવવા માટે 'નિર્ધારિત' (determined) હોય છે. જ્યારે આ પેશીને સંભવિત પેટના વિસ્તારમાં (જે સામાન્ય રીતે અધિચર્મ બનાવવા માટે નિર્ધારિત હોય છે) પ્રત્યારોપિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેના નિર્ધારણને કારણે તેનું મૂળ ભાગ્ય જાળવી રાખે છે. તેથી,પ્રત્યારોપિત પેશી પેટના વિસ્તારમાં બીજી ચેતા નલિકા બનાવશે,જેના પરિણામે ગર્ભમાં બે ચેતા નલિકાઓ જોવા મળશે.
55
DifficultMCQ
જ્યારે દેડકાના પ્રારંભિક ગેસ્ટ્રુલાના બ્લાસ્ટોપોરના ડોર્સલ લિપનો એક નાનો ટુકડો સમાન વયના બીજા ગેસ્ટ્રુલામાં વેન્ટ્રલ લિપ પર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામ શું આવે છે?
A
ગ્રાફ્ટ પેશીનું મૃત્યુ
B
યજમાન ગેસ્ટ્રુલા અસામાન્ય વિકાસ પામે છે
C
યજમાન ગેસ્ટ્રુલા સામાન્ય અને અપ્રભાવિત રહે છે
D
ગ્રાફ્ટ પેશી યજમાનમાં અન્ય નોટોકોર્ડના વિકાસને પ્રેરિત કરે છે

Solution

(D) આ પ્રયોગને સ્પેમેન-મેંગોલ્ડ ઓર્ગેનાઈઝર પ્રયોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બ્લાસ્ટોપોરનું ડોર્સલ લિપ પ્રાથમિક ગર્ભીય આયોજક (primary embryonic organizer) તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે આ પેશીને બીજા ગેસ્ટ્રુલામાં નવા સ્થાને (જેમ કે વેન્ટ્રલ બાજુ) ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આસપાસની યજમાન પેશીને ગૌણ ગર્ભીય ધરી (secondary embryonic axis) બનાવવા માટે પ્રેરિત કરે છે.
આના પરિણામે બીજી નોટોકોર્ડ અને ન્યુરલ ટ્યુબનું નિર્માણ થાય છે,જે યજમાન સાથે જોડાયેલા ગૌણ ગર્ભ (સિયામી જોડિયા) ના વિકાસ તરફ દોરી જાય છે.
56
MediumMCQ
મધ્યમ જરદીય (mesolecithal) અંડકોમાં કેવા પ્રકારનું વિખંડન જોવા મળે છે?
A
સમાન પૂર્ણકોરક (Equal holoblastic)
B
અસમાન પૂર્ણકોરક (Unequal holoblastic)
C
અંશભંજી (Meroblastic)
D
બિંબાકાર (Discoidal)

Solution

(B) મધ્યમ જરદીય અંડકોમાં મધ્યમ પ્રમાણમાં જરદી હોય છે,જે વનસ્પતિ ધ્રુવ (vegetal pole) તરફ કેન્દ્રિત હોય છે. જરદીના આ વિતરણને કારણે,વિખંડન પૂર્ણકોરક (holoblastic) હોય છે પરંતુ તે અસમાન હોય છે. વનસ્પતિ ધ્રુવ પર જરદીની હાજરીને કારણે ત્યાં વિખંડનની પ્રક્રિયા ધીમી પડે છે,જેના પરિણામે પ્રાણી ધ્રુવ (animal pole) પર નાના કોષો (માઈક્રોમિયર્સ) અને વનસ્પતિ ધ્રુવ પર મોટા કોષો (મેક્રોમિયર્સ) બને છે. તેથી,આ પ્રકારનું વિખંડન અસમાન પૂર્ણકોરક પ્રકારનું છે.
57
MediumMCQ
ભ્રૂણ વિકાસના કયા તબક્કે 'ફેટ મેપ' (fate map) તૈયાર કરવામાં આવે છે?
A
મોર્યુલા
B
બ્લાસ્ટુલા
C
ગેસ્ટુલા
D
ન્યુર્યુલા

Solution

(B) ફેટ મેપ (fate map) એ વિકાસલક્ષી જીવવિજ્ઞાનમાં વપરાતી એક પદ્ધતિ છે,જેનો ઉપયોગ ભ્રૂણના કયા ભાગમાંથી પુખ્ત કે લાર્વા અવસ્થાના કયા અંગો બનશે તે દર્શાવવા માટે થાય છે.
આ નકશો સામાન્ય રીતે ભ્રૂણ વિકાસના બ્લાસ્ટુલા તબક્કે તૈયાર કરવામાં આવે છે.
બ્લાસ્ટુલા તબક્કે,કોષો એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે ગેસ્ટ્રુલેશનની જટિલ હિલચાલ શરૂ થાય તે પહેલાં તેમના ભવિષ્યના વિકાસના માર્ગો (fates) ભ્રૂણના ચોક્કસ પ્રદેશો સાથે જોડી શકાય છે.
58
MediumMCQ
દેડકામાં $50$ દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ અને $50$ દ્વિતીય પૂર્વ શુક્રકોષમાંથી અનુક્રમે કેટલા અંડકોષ અને શુક્રકોષ ઉત્પન્ન થાય છે?
A
$50$ અંડકોષ અને $200$ શુક્રકોષ
B
$50$ અંડકોષ અને $100$ શુક્રકોષ
C
$100$ અંડકોષ અને $200$ શુક્રકોષ
D
$100$ અંડકોષ અને $400$ શુક્રકોષ

Solution

(B) અંડકોષજનન પ્રક્રિયામાં,એક દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષ અર્ધીકરણ-$II$ માંથી પસાર થઈને એક સક્રિય અંડકોષ અને એક ધ્રુવકાય બનાવે છે.
તેથી,$50$ દ્વિતીય પૂર્વ અંડકોષો $50$ અંડકોષો ઉત્પન્ન કરશે.
શુક્રકોષજનન પ્રક્રિયામાં,એક દ્વિતીય પૂર્વ શુક્રકોષ અર્ધીકરણ-$II$ માંથી પસાર થઈને બે શુક્રકોષ પૂર્વકો બનાવે છે,જે ત્યારબાદ બે શુક્રકોષોમાં વિભેદિત થાય છે.
તેથી,$50$ દ્વિતીય પૂર્વ શુક્રકોષો $50 \times 2 = 100$ શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરશે.
આમ,સાચો જવાબ $50$ અંડકોષ અને $100$ શુક્રકોષ છે.
59
EasyMCQ
દેડકાંનાં ઈંડા .... હોય છે.
A
સૂક્ષ્મજરદીય (Microlecithal)
B
મધ્યમજરદીય (Mesolecithal)
C
અજરદીય (Alecithal)
D
અધોજરદીય (Telolecithal)

Solution

(B) દેડકાંનાં ઈંડાને $Mesolecithal$ (મધ્યમજરદીય) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Mesolecithal$ ઈંડામાં મધ્યમ પ્રમાણમાં જરદી (yolk) હોય છે,જે અસમાન રીતે વિતરિત થયેલી હોય છે અને સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ ધ્રુવ (vegetal pole) તરફ કેન્દ્રિત હોય છે.
જરદીનું આ મધ્યમ પ્રમાણ દેડકા જેવા ઉભયજીવી પ્રાણીઓના ઈંડાની લાક્ષણિકતા છે.
60
EasyMCQ
દેડકા અને અન્ય પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,ચેતાકંદ (ganglia) સહિતનું સમગ્ર ચેતાતંત્ર કયા ગર્ભસ્તરમાંથી નિર્માણ પામે છે?
A
બાહ્યગર્ભસ્તર (Ectoderm)
B
અંતઃગર્ભસ્તર (Endoderm)
C
મધ્યગર્ભસ્તર (Mesoderm)
D
ઉપરના તમામ

Solution

(A) દેડકા સહિતના તમામ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,ચેતાતંત્રનું નિર્માણ $Ectoderm$ (બાહ્યગર્ભસ્તર) માંથી થાય છે. ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન,બાહ્યગર્ભસ્તરમાંથી ચેતાતકતી (neural plate) બને છે,જે ત્યારબાદ વળીને ચેતાનલિકા (neural tube) બનાવે છે. આ ચેતાનલિકા આગળ જતાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (મગજ અને કરોડરજ્જુ) માં વિકસે છે,જ્યારે બાહ્યગર્ભસ્તરમાંથી જ ઉદ્ભવતા ચેતાશિખા કોષો (neural crest cells) પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર અને ચેતાકંદોનું નિર્માણ કરે છે.
61
MediumMCQ
અંશભંજી (Meroblastic) વિખંડનમાં વિભાજન કેવું હોય છે?
A
અનુપ્રસ્થ
B
આંશિક
C
સંપૂર્ણ
D
કુંતલાકાર

Solution

(B) અંશભંજી વિખંડન એ વિખંડનનો એક પ્રકાર છે જેમાં વિભાજન આંશિક અથવા અપૂર્ણ હોય છે.
આ પ્રકારનું વિખંડન પક્ષીઓ,સરીસૃપ અને ઘણી માછલીઓ જેવા વધુ જરદી (yolk) ધરાવતા ઈંડામાં જોવા મળે છે.
જરદી ઘટ્ટ હોવાને કારણે,વિખંડન ખાંચ સમગ્ર ઈંડામાં પ્રવેશી શકતી નથી,જેના પરિણામે વિભાજન કોષરસના માત્ર નાના ભાગ પૂરતું મર્યાદિત રહે છે.
62
EasyMCQ
આધુનિક ગર્ભવિદ્યાના પિતા તરીકે કોને ઓળખવામાં આવે છે?
A
કાર્લ અર્ન્સ્ટ વોન બેર
B
અર્ન્સ્ટ હેકલ
C
એરિસ્ટોટલ
D
રોબર્ટ હૂક

Solution

(A) કાર્લ અર્ન્સ્ટ વોન બેરને આધુનિક ગર્ભવિદ્યાના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ વિકાસના બ્લાસ્ટુલા તબક્કા અને સસ્તન પ્રાણીઓના અંડકોષની શોધ માટે જાણીતા છે. તેમણે ગર્ભવિદ્યાના નિયમો પણ આપ્યા હતા,જે 'વોન બેરના નિયમો' તરીકે ઓળખાય છે.
63
MediumMCQ
દેડકામાં ગર્ભકોષ્ઠ છિદ્ર (blastopore) શેમાં વિકાસ પામે છે?
A
મળાશય
B
મુખ
C
મળાશય અથવા મુખ
D
એક પણ નહિં

Solution

(A) દેડકાના ગર્ભ વિકાસ દરમિયાન (જે ડ્યુટેરોસ્ટોમ પ્રકારનું છે),ગર્ભકોષ્ઠ છિદ્ર (blastopore) એ ગેસ્ટ્રુલેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન બનતું છિદ્ર છે. ડ્યુટેરોસ્ટોમ પ્રાણીઓમાં,ગર્ભકોષ્ઠ છિદ્રમાંથી મળાશય (anus) નો વિકાસ થાય છે,જ્યારે મુખ (mouth) પાછળથી અલગ સ્થાને બને છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.
64
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોનામાં અંશભંજી (meroblastic) વિખંડન જોવા મળે છે?
A
કૂતરો
B
ઘુવડ
C
વાંદરો
D
ગેંડો

Solution

(B) અંશભંજી વિખંડન એ અપૂર્ણ વિખંડનનો એક પ્રકાર છે જે વધુ માત્રામાં જરદી (yolk) ધરાવતા ઈંડા (મેક્રોલેસીથલ ઈંડા) માં જોવા મળે છે.
પક્ષીઓમાં,જેમ કે ઘુવડમાં,જરદીનું પ્રમાણ પુષ્કળ હોય છે,જેના કારણે વિખંડનની પ્રક્રિયા માત્ર પ્રાણી ધ્રુવ (animal pole) પરના કોષરસની નાની તકતી સુધી મર્યાદિત રહે છે.
આને ડિસ્કોઈડલ અંશભંજી વિખંડન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેની સામે,કૂતરા,વાંદરા અને ગેંડા જેવા સસ્તન પ્રાણીઓમાં માઈક્રોલેસીથલ ઈંડા હોય છે જેમાં ખૂબ ઓછી જરદી હોય છે,જે હોલોબ્લાસ્ટિક (સંપૂર્ણ) વિખંડન દર્શાવે છે.
65
EasyMCQ
બિડરની નલિકા (Bidder's canal) કોનામાં હાજર હોય છે?
A
માદા દેડકો
B
નર દેડકો
C
માદા સસલું
D
નર સસલું

Solution

(B) બિડરની નલિકા એ નર દેડકાના મૂત્રપિંડમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ રચના છે. તે શુક્રવાહિકાઓ ($vasa$ $efferentia$) અને મૂત્રપિંડની સંગ્રહ નલિકાઓના જોડાણથી બને છે. આ નલિકા શુક્રકોષોને શુક્રપિંડમાંથી મૂત્રજનન માર્ગ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે.
66
MediumMCQ
જરદીના વિતરણના આધારે, દેડકાનું ઈંડું કેવા પ્રકારનું હોય છે?
A
અંત્યજરદીય (Telolecithal)
B
મધ્યજરદીય (Mesolecithal)
C
સૂક્ષ્મજરદીય (Microlecithal)
D
અજરદીય (Alecithal)

Solution

(B) દેડકાના ઈંડાને $Mesolecithal$ (મધ્યજરદીય) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં મધ્યમ પ્રમાણમાં જરદી અસમાન રીતે વહેંચાયેલી હોય છે।
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, જરદી વનસ્પતિ ધ્રુવ $(vegetal pole)$ તરફ વધુ કેન્દ્રિત હોય છે, જ્યારે કોષરસ પ્રાણી ધ્રુવ $(animal pole)$ પર કેન્દ્રિત હોય છે।
આ પ્રકારના વિતરણને કેટલાક સંદર્ભોમાં $Telolecithal$ પણ કહેવામાં આવે છે, પરંતુ ઉભયજીવીઓના ઈંડા માટે $Mesolecithal$ એ સૌથી સચોટ શબ્દ છે કારણ કે તેમાં જરદીનું પ્રમાણ મધ્યમ હોય છે।
67
MediumMCQ
ગર્ભકોષ્ઠાછિદ્ર (Blastopore) એ કઈ રચનાનું છિદ્ર છે?
A
ગર્ભકોષ્ઠ (Blastocoel)
B
આદિઆંત્ર (Archenteron)
C
ગર્ભકોષ્ઠીય કોથળી (Blastocyst)
D
એમ્નિયોટિક પોલાણ (Amniotic cavity)

Solution

(B) ગર્ભકોષ્ઠાછિદ્ર એ વિકાસ પામતા ગર્ભમાં ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન બનતું પ્રાથમિક છિદ્ર છે.
તે આદિઆંત્ર (Archenteron) નું છિદ્ર છે,જે આદિ પાચનમાર્ગનું પોલાણ છે.
પ્રોટોસ્ટોમ્સમાં,ગર્ભકોષ્ઠાછિદ્રમાંથી મુખનો વિકાસ થાય છે,જ્યારે ડ્યુટેરોસ્ટોમ્સમાં તેમાંથી મળદ્વારનો વિકાસ થાય છે.
68
MediumMCQ
મધ્યમ જરદીયુક્ત (mesolecithal) અંડકોષમાં કેવા પ્રકારનું વિખંડન જોવા મળે છે?
A
સર્પાકાર (Spiral)
B
સતહી (Superficial)
C
ચક્રિય (Discoidal)
D
અસમાન પૂર્ણકોરક (Unequal holoblastic)

Solution

(D) મધ્યમ જરદીયુક્ત અંડકોષોમાં મધ્યમ પ્રમાણમાં જરદી હોય છે,જે વનસ્પતિ ધ્રુવ (vegetal pole) તરફ કેન્દ્રિત હોય છે. જરદીના આ વિતરણને કારણે,તેમાં અસમાન પૂર્ણકોરક વિખંડન જોવા મળે છે. આ પ્રક્રિયામાં,વિખંડન ખાંચ સમગ્ર અંડકોષમાંથી પસાર થાય છે,પરંતુ પ્રાણી ધ્રુવ (animal pole) પર બનતા કોષો (માઈક્રોમિયર્સ) વનસ્પતિ ધ્રુવ પર બનતા કોષો (મેક્રોમિયર્સ) કરતા કદમાં નાના હોય છે.
69
MediumMCQ
આંત્રકોષ્ઠ (archenteron) નું સંપૂર્ણ નિર્માણ શું સૂચવે છે?
A
ગર્ભકોષ્ઠ (blastocoel) નું અસ્પષ્ટ બનવું
B
ગર્ભ છિદ્ર (blastopore) નું અસ્પષ્ટ બનવું
C
ગર્ભ છિદ્ર (blastopore) નું બંધ થવું
D
ચેતાનલિકા (neural tube) નું બંધ થવું

Solution

(A) પ્રાણીઓના વિકાસ દરમિયાન ગેસ્ટ્ર્યુલેશન (gastrulation) ની પ્રક્રિયામાં,જ્યારે કોષો ગર્ભકોષ્ઠ (blastocoel) માં અંતર્વલન પામે છે ત્યારે આંત્રકોષ્ઠ (archenteron) અથવા આદિ આંતરડાનું નિર્માણ થાય છે. જેમ જેમ આંત્રકોષ્ઠ વિસ્તરે છે,તેમ તે ધીમે ધીમે ગર્ભકોષ્ઠ દ્વારા રોકાયેલી જગ્યાને ભરી દે છે. તેથી,આંત્રકોષ્ઠનું સંપૂર્ણ નિર્માણ થવું એ ગર્ભકોષ્ઠના સંપૂર્ણ અસ્પષ્ટ બનવા (નાશ પામવા) ને સૂચવે છે.
70
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા પ્રાણીમાં વિખંડન (cleavage) ઈંડાના પ્રાણીધ્રુવ (animal pole) ના નાના ભાગ પૂરતું મર્યાદિત હોય છે?
A
વંદો
B
દેડકો
C
મરઘી
D
સસલું

Solution

(C) વિખંડન એ યુગ્મનજ (zygote) ના સમસૂત્રી વિભાજનની શ્રેણી છે.
ટેલોલેસીથલ (telolecithal) ઈંડા ધરાવતા પ્રાણીઓમાં (જેમાં ઈંડાના વનસ્પતિ ધ્રુવ પર મોટી માત્રામાં જરદી એકત્રિત થયેલી હોય છે),જેમ કે પક્ષીઓ (દા.ત.,મરઘી) અને સરીસૃપમાં,જરદી વિખંડન ખાંચને સમગ્ર ઈંડામાંથી પસાર થતા અટકાવે છે.
પરિણામે,વિખંડન પ્રાણીધ્રુવ પરના નાના ડિસ્ક જેવા વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત રહે છે,જેને ડિસ્કોઈડલ મેરોબ્લાસ્ટિક વિખંડન (discoidal meroblastic cleavage) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,મરઘીના ઈંડામાં,વિખંડન પ્રાણીધ્રુવના નાના ભાગ પૂરતું મર્યાદિત હોય છે.
71
EasyMCQ
દેડકો ....... છે.
A
અંડપ્રસવી (Oviparous)
B
અપત્યપ્રસવી (Viviparous)
C
અંડ-અપત્યપ્રસવી (Ovoviviparous)
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(A) દેડકા $Oviparous$ (અંડપ્રસવી) પ્રાણીઓ છે.
આનો અર્થ એ છે કે તેઓ પાણીમાં ઈંડા મૂકે છે અને તેમનો વિકાસ શરીરની બહાર થાય છે.
ઈંડામાંથી ડિંભ (tadpoles) બહાર આવે છે,જે અંતે કાયાંતરણ (metamorphosis) દ્વારા પુખ્ત દેડકામાં ફેરવાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
72
MediumMCQ
દેડકાના ટેડપોલને કઈ સારવાર આપવાથી તે મહાકાય (વિશાળ કદના) ટેડપોલમાં વૃદ્ધિ પામે છે?
A
થાયોસ્યુરિયા જેવા એન્ટિથાયરોઈડ પદાર્થો આપવાથી
B
પુષ્કળ પ્રમાણમાં થાયરોક્સિન આપવાથી
C
ખોરાકમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં આયોડિન આપવાથી
D
ઈંડાની જરદી અને ગ્લુકોઝયુક્ત પુષ્કળ ખોરાક આપવાથી

Solution

(A) દેડકાના ટેડપોલનું પુખ્ત દેડકામાં રૂપાંતરણ (કાયાંતરણ) થાયરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવ,$Thyroxine$ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જો થાયરોઈડ ગ્રંથિ દૂર કરવામાં આવે અથવા $Thiourea$ જેવા એન્ટિથાયરોઈડ પદાર્થો દ્વારા $Thyroxine$ નું ઉત્પાદન અટકાવવામાં આવે,તો ટેડપોલ કાયાંતરણ પામી શકતું નથી.
જોકે,ટેડપોલ કદમાં વૃદ્ધિ કરવાનું ચાલુ રાખે છે કારણ કે તેનું વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ સક્રિય રહે છે,જેના પરિણામે તે મહાકાય ટેડપોલમાં ફેરવાય છે.
73
MediumMCQ
ગર્ભવિકાસ દરમિયાન અગ્ર/પશ્ચ,પૃષ્ઠ/વક્ષ અને મધ્ય/પાશ્વીય જેવી ધ્રુવીયતા સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયાને શું કહે છે?
A
એનામોર્ફોસીસ
B
પેટર્ન ફોર્મેશન (ભાત નિર્માણ)
C
ઓર્ગેનાઇઝર ફીનોમીનોન
D
એક્ષીસ નિર્માણ

Solution

(B) ગર્ભવિકાસ દરમિયાન,જે પ્રક્રિયા દ્વારા વિકાસશીલ ગર્ભના કોષો સ્થાનિક માહિતી મેળવે છે અને ચોક્કસ ધરીઓ પર પોતાની જાતને વ્યવસ્થિત કરે છે,તેને $Pattern \ formation$ (ભાત નિર્માણ) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે ગર્ભ યોગ્ય શારીરિક આયોજન વિકસાવે છે,જેમાં $anterior/posterior$ (અગ્ર/પશ્ચ),$dorsal/ventral$ (પૃષ્ઠ/વક્ષ) અને $medial/lateral$ (મધ્ય/પાશ્વીય) ધરીઓ સ્થાપિત થાય છે.
74
MediumMCQ
$Gray \text{ } Crescent$ (ભૂખરો બાલેન્દુ) એ અંડકોષનો એવો વિસ્તાર છે જે:
A
જ્યાં શુક્રકોષ અંડકોષમાં પ્રવેશે છે તે સ્થાન
B
શુક્રકોષ પ્રવેશના સ્થાનની બરાબર સામે આવેલો ભાગ
C
પ્રાણી ધ્રુવ $(Animal \text{ } pole)$ માં
D
વર્ધક ધ્રુવ $(Vegetal \text{ } pole)$ માં

Solution

(B) $Gray \text{ } Crescent$ (ભૂખરો બાલેન્દુ) એ ઉભયજીવીઓના અંડકોષની સપાટી પરનો એક વિસ્તાર છે જે ફલન પછી દેખાય છે.
તે અંડકોષમાં શુક્રકોષ જ્યાં પ્રવેશે છે,તેની બરાબર સામેની બાજુએ રચાય છે.
આ વિસ્તાર ગર્ભના વિકાસ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે તે સ્થાન દર્શાવે છે જ્યાં ગર્ભકોષ્ઠન $(Gastrulation)$ શરૂ થાય છે અને તેમાં ગર્ભના પૃષ્ઠ ભાગોના નિર્માણ માટેના નિર્ધારકો હોય છે.
75
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોનામાં પોલીસ્પર્મી (બહુશુક્રકોષીય ફલન) સામાન્ય છે?
A
માનવ
B
પક્ષી
C
સસ્તન
D
દેડકો

Solution

(D) પોલીસ્પર્મી એટલે એક કરતા વધુ શુક્રકોષો દ્વારા અંડકોષનું ફલન થવું.
મોટાભાગના પ્રાણીઓમાં,જેમ કે સસ્તન પ્રાણીઓમાં,કોર્ટિકલ પ્રતિક્રિયા દ્વારા પોલીસ્પર્મીને અટકાવવામાં આવે છે,જે ઝોના પેલ્યુસિડામાં ફેરફાર કરે છે.
જો કે,પક્ષીઓ અને કેટલાક ઉભયજીવીઓ (દા.ત.,દેડકા) જેવી ચોક્કસ પ્રજાતિઓમાં,ફિઝિયોલોજીકલ પોલીસ્પર્મી એ એક સામાન્ય વિકાસલક્ષી પ્રક્રિયા છે,જેમાં ઘણા શુક્રકોષો અંડકોષમાં પ્રવેશ કરે છે,પરંતુ માત્ર એક જ શુક્રકોષનું કોષકેન્દ્ર અંડકોષના કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,દેડકા ફિઝિયોલોજીકલ પોલીસ્પર્મી દર્શાવવા માટે જાણીતા છે.
76
EasyMCQ
દેડકાના ભ્રૂણીય વિકાસમાં સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Zygote - Cleavage - Blastula - Gastrula$
B
$Zygote - Cleavage - Gastrula - Blastula$
C
$Cleavage - Zygote - Blastula - Gastrula$
D
$Zygote - Blastula - Cleavage - Gastrula$

Solution

(A) દેડકાના ભ્રૂણીય વિકાસમાં તબક્કાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Zygote$ (યુગ્મનજ): ફલન પછી બનતો પ્રથમ એકકોષીય તબક્કો.
$2$. $Cleavage$ (વિખંડન): ઝડપી સમસૂત્રી ભાજનની શ્રેણી જે યુગ્મનજને બહુકોષીય રચનામાં ફેરવે છે.
$3$. $Blastula$ (બ્લાસ્ટુલા): આ તબક્કે ભ્રૂણ કોષોનો એક પોલો ગોળો બનાવે છે જેને બ્લાસ્ટુલા કહેવાય છે.
$4$. $Gastrula$ (ગેસ્ટ્રુલા): આ તબક્કે બ્લાસ્ટુલામાં ફેરફાર થઈને ત્રણ ગર્ભસ્તરોનું નિર્માણ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Zygote - Cleavage - Blastula - Gastrula$ છે.
77
EasyMCQ
દેડકામાં કાયાંતરણ (Metamorphosis) કોના દ્વારા ઝડપી બને છે?
A
થાયરોક્સિન
B
ઇન્સ્યુલિન
C
ગ્લુકાગોન
D
એડ્રેનાલિન

Solution

(A) ડિંભનું પુખ્ત પ્રાણીમાં રૂપાંતર થતી વખતે થતા ફેરફારોને સામૂહિક રીતે કાયાંતરણ કહેવામાં આવે છે.
દેડકાના કાયાંતરણ દરમિયાન,પૂંછડી અદૃશ્ય થાય છે,શીંગડા જેવા જડબાં અસ્થિના જડબાં દ્વારા બદલાય છે,ઝાલરો અદૃશ્ય થઈ જાય છે અને ફેફસાં કાર્યરત બને છે.
દેડકાના કાયાંતરણ માટે થાયરોક્સિન અંતઃસ્ત્રાવ અથવા આયોડિનની જરૂર હોય છે. તે ટેડપોલ અવસ્થામાંથી પુખ્ત દેડકા સુધીના વિકાસની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.
78
MediumMCQ
એપિબોલી (Epiboly) એ કઈ પ્રક્રિયા છે?
A
વિટેલિન પટલની અંદર ગેસ્ટ્રુલાનું પરિભ્રમણ જેથી એનિમલ પોલ અગ્રભાગ બને
B
માઈક્રોમિયર્સની અતિવૃદ્ધિ જે ઝડપથી વિભાજન પામે છે અને યોક પ્લગ સિવાય મેગામિયર્સ પર નીચેની તરફ ફેલાય છે
C
એનિમલ હેમિસ્ફિયરમાંથી કોષોનું સામૂહિક સ્થળાંતર જેથી ઉપરના માઈક્રોમિયર્સ ડોર્સલ લિપની ધાર પર સ્થળાંતર કરે છે,અંદરની તરફ વળે છે અને બહારના સ્તરની નીચે ગોઠવાય છે
D
ગ્રે ક્રેસન્ટ પર નાની તિરાડ જેવી ઇન્વેજિનેશનની રચના

Solution

(B) એપિબોલી એ ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન થતી એક મોર્ફોજેનેટિક હિલચાલ છે,જેમાં કોષો (માઈક્રોમિયર્સ) ઝડપથી વિભાજન પામે છે અને ભ્રૂણના મોટા કોષો (મેગામિયર્સ) ને યોક પ્લગના પ્રદેશ સિવાયના ભાગોમાં ઢાંકવા માટે નીચેની તરફ ફેલાય છે.
ઇન્વેજિનેશનમાં કોષોના સ્તરનું બ્લાસ્ટોસીલની અંદરની તરફ વળવું સામેલ છે.
એમ્બોલી એ કોષોનું ભ્રૂણની અંદરની તરફ થતું સ્થળાંતર છે,જેમાં ઘણીવાર ઇન્વોલ્યુશન અથવા ઇન્ગ્રેશનનો સમાવેશ થાય છે.
79
MediumMCQ
$A$: દેડકામાં ફલન દરમિયાન ગ્રે ક્રેસન્ટ (રાખોડી અર્ધચંદ્રાકાર) રચાય છે.
$R$: આનું કારણ એ છે કે કાળા રંજકકણના કણો પ્રાણી અર્ધભાગમાં શુક્રકોષના પ્રવેશના સ્થાનથી દૂર ખસે છે.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

Solution

(A) ગ્રે ક્રેસન્ટ એ ઉભયજીવી ભ્રૂણ,ખાસ કરીને દેડકાની સપાટી પરની એક રચના છે,જે ફલન દરમિયાન બને છે.
જ્યારે શુક્રકોષ અંડકોષના પ્રાણી ગોળાર્ધમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે બાહ્ય કોષરસ (cortical cytoplasm) અંદરના કોષરસની સાપેક્ષમાં ફરે છે.
આ પરિભ્રમણને કારણે કાળા રંજકકણના કણો (મેલાનિન) શુક્રકોષના પ્રવેશના સ્થાનથી દૂર ખસે છે,જેનાથી નીચે રહેલો આછા રંગનો કોષરસ ખુલ્લો થાય છે.
આ ખુલ્લો વિસ્તાર રાખોડી રંગના અર્ધચંદ્રાકાર તરીકે દેખાય છે,જેને ગ્રે ક્રેસન્ટ કહેવામાં આવે છે,જે શુક્રકોષના પ્રવેશના બિંદુની બરાબર વિરુદ્ધ દિશામાં સ્થિત હોય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ ગ્રે ક્રેસન્ટના નિર્માણ માટેની સાચી સમજૂતી આપે છે.
80
EasyMCQ
દેડકાના ઈંડાના વિકાસ દરમિયાન ચોથું ક્લીવેજ (વિભાજન) સમતલ કયું હોય છે?
A
અક્ષાંશીય (Latitudinal)
B
રેખાંશીય (Meridional)
C
વિષુવવૃત્તીય (Equatorial)
D
ઊભું (Vertical)

Solution

(B) દેડકાના ઈંડાના વિકાસમાં,ક્લીવેજની ભાત હોલોબ્લાસ્ટિક અને અસમાન હોય છે.
$1$. પ્રથમ બે ક્લીવેજ રેખાંશીય અને એકબીજાને લંબ હોય છે.
$2$. ત્રીજું ક્લીવેજ અક્ષાંશીય (આડું) અને વિષુવવૃત્તની સહેજ ઉપર હોય છે.
$3$. ચોથું ક્લીવેજ બે એકસાથે થતા રેખાંશીય સમતલો ધરાવે છે,જે ચાર બ્લાસ્ટોમિયર્સમાંથી દરેકની અંદર થાય છે.
તેથી,ચોથું ક્લીવેજ સમતલ રેખાંશીય (Meridional) હોય છે.
81
EasyMCQ
જો દેડકાના ફલિત અંડકોષના કદની સરખામણી તેના બ્લાસ્ટુલા અને ગેસ્ટ્રુલા તબક્કાઓ સાથે કરવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી કયું અવલોકન સાચું હશે?
A
ત્રણેય સમાન કદના હશે
B
ઝાયગોટથી બ્લાસ્ટુલા અને ગેસ્ટ્રુલા સુધી કદમાં ક્રમશઃ વધારો થાય છે
C
ગેસ્ટ્રુલા મોટું હશે,જ્યારે ઝાયગોટ અને બ્લાસ્ટુલા સમાન કદના હશે
D
ઝાયગોટ નાનું હશે,જ્યારે બ્લાસ્ટુલા અને ગેસ્ટ્રુલા મોટા હશે

Solution

(A) દેડકાના ગર્ભ વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કાઓ દરમિયાન,ક્લીવેજ (વિખંડન) ની પ્રક્રિયા થાય છે.
ક્લીવેજમાં ગર્ભના કુલ કદમાં કોઈ નોંધપાત્ર વધારો થયા વિના ઝડપી સમવિભાજન (mitotic cell divisions) થાય છે.
જેમ જેમ ઝાયગોટ નાના કોષોમાં વિભાજિત થાય છે જેને બ્લાસ્ટોમિયર્સ કહેવાય છે,તેમ ગર્ભનું એકંદર કદ સમાન રહે છે કારણ કે જ્યાં સુધી પોષણ મેળવવાનો તબક્કો શરૂ ન થાય ત્યાં સુધી કોષરસનું કુલ કદ વધતું નથી.
તેથી,ફલિત અંડકોષ (ઝાયગોટ),બ્લાસ્ટુલા અને ગેસ્ટ્રુલાનું કદ લગભગ સમાન રહે છે.

Extra In Biology — Development of frog · Frequently Asked Questions

1Are these Extra In Biology questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Extra In Biology Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.