Biotechnological Applications in Medicine Questions in Gujarati

(D) માનવ ઈન્સ્યુલીનનું ઉત્પાદન રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે. માનવ ઈન્સ્યુલીન માટેના જનીનને $Escherichia$ $coli$ $(E. coli)$ બેક્ટેરિયામાં દાખલ કરવામાં આવે છે જેથી ઈન્સ્યુલીન પ્રોટીનનું ઉત્પાદન થઈ શકે. આ પ્રક્રિયા કુદરતી માનવ અંતઃસ્ત્રાવ જેવું જ સમાન ઈન્સ્યુલીન મોટા પાયે ઉત્પન્ન કરવાની મંજૂરી આપે છે.

(D) $ADA$ (એડીનોસાઈન ડીએમીનેઝ) ની ઉણપ એડીનોસાઈન ડીએમીનેઝ માટેના જનીનના લોપને કારણે થાય છે.
ઉત્સેચક રિપ્લેસમેન્ટ થેરાપી અને લસિકા કોષોનું સમયાંતરે ઇન્ફ્યુઝન એ સારવાર છે,પરંતુ તે કાયમી ઇલાજ નથી કારણ કે તેમાં વારંવાર સારવારની જરૂર પડે છે.
$ADA$ ઉણપનો એકમાત્ર કાયમી ઇલાજ એ છે કે દર્દીના શરૂઆતના ભ્રૂણીય તબક્કે $ADA$ ઉત્પન્ન કરતા કોષો દાખલ કરવામાં આવે.
જો અસ્થિમજ્જાના કોષોમાંથી અલગ કરેલ $ADA$ જનીનને શરૂઆતના ભ્રૂણીય તબક્કે કોષોમાં દાખલ કરવામાં આવે,તો તે કાયમી ઇલાજ બની શકે છે.

(B) સૌ પ્રથમ ક્લિનિકલ જનીન થેરાપી $1990$ માં $4$ વર્ષની બાળકીમાં એડીનોસાઈન ડીએમીનેઝ $(ADA)$ ની ઊણપની સારવાર માટે કરવામાં આવી હતી.
$ADA$ ની ઊણપ એ એડીનોસાઈન ડીએમીનેઝ ઉત્સેચક માટે જવાબદાર જનીનના લોપને કારણે થાય છે,જે રોગપ્રતિકારક તંત્રના યોગ્ય કાર્ય માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
આ થેરાપીમાં,દર્દીના રુધિરમાંથી લસિકાકોષો (lymphocytes) ને બહાર કાઢીને સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ,રેટ્રોવાયરલ વાહકનો ઉપયોગ કરીને કાર્યક્ષમ $ADA$ $cDNA$ ને આ લસિકાકોષોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું.
આ જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત લસિકાકોષોને ફરીથી દર્દીના શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.

(D) $E. coli$ (Escherichia coli) એ બાયોટેકનોલોજીમાં રીકોમ્બિનન્ટ પ્રોટીનના ઉત્પાદન માટે વ્યાપકપણે વપરાતું બેક્ટેરિયા છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$E. coli$ નો ઉપયોગ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજી દ્વારા માનવ ઈન્ટરફેરોન (ખાસ કરીને આલ્ફા-ઈન્ટરફેરોન) ના ઉત્પાદન માટે થાય છે.
રીફેમ્પીસીન એ એમીકોલાટોપ્સિસ રીફામિસિનિકા જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પાદિત એન્ટિબાયોટિક છે.
$LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) એ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા ઉત્પાદિત ગ્લાયકોપ્રોટીન હોર્મોન છે.
ઈકડાયસન એ કીટકના મોલ્ટિંગ હોર્મોન $20$-હાઈડ્રોક્સીઈકડાયસોનનું સ્ટેરોઈડ પ્રોહોર્મોન છે.

(B) માનવ કલ્યાણ માટે ઉપયોગી ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ બનાવવા માટે જીવંત સજીવો અથવા તેમના ઘટકોના ઉપયોગને $Applied \ Biology$ (પ્રયોજિત જીવવિજ્ઞાન) અથવા વધુ ચોક્કસ રીતે $Biotechnology$ (જૈવ-ટેકનોલોજી) કહેવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Applied \ Biology$ એ સૌથી યોગ્ય શબ્દ છે જે માનવ કલ્યાણ માટે જૈવિક જ્ઞાનના ઉપયોગને આવરી લે છે.

(C) મનુષ્યના ઈન્સ્યુલીનનું રાસાયણિક બંધારણ $1953$ માં ફ્રેડરિક સેન્જર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રોટીનના બંધારણ,ખાસ કરીને ઈન્સ્યુલીનના બંધારણ પરના તેમના કાર્ય માટે તેમને $1958$ માં રસાયણશાસ્ત્રમાં નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો. ઈન્સ્યુલીન એ પેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે બે પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ,શૃંખલા $A$ અને શૃંખલા $B$ ધરાવે છે,જે ડાયસલ્ફાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.

(C) બાયોટેક્‌નોલોજી,ખાસ કરીને રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેક્‌નોલોજીનો ઉપયોગ માનવ ઈન્સ્યુલીનનું ઔદ્યોગિક સ્તરે ઉત્પાદન કરવા માટે થાય છે. અગાઉ,ઈન્સ્યુલીન કતલખાનામાં કાપવામાં આવતા પશુઓ (ગાય અને ડુક્કર)ના સ્વાદુપિંડમાંથી મેળવવામાં આવતું હતું,જેના કારણે કેટલાક દર્દીઓમાં એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ થતી હતી. માનવ ઈન્સ્યુલીન જનીનને $E. coli$ બેક્ટેરિયામાં દાખલ કરીને,વૈજ્ઞાનિકો શુદ્ધ માનવ ઈન્સ્યુલીનનું મોટા પાયે ઉત્પાદન કરી શકે છે,જે ડાયાબિટીસ મેલિટસની સારવાર માટે વધુ સુરક્ષિત અને અસરકારક છે.

(B) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેક્નોલોજી બેક્ટેરિયા અથવા યીસ્ટમાં રોગકારકોના એન્ટિજેનિક પોલીપેપ્ટાઇડ્સના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપે છે.
$Hepatitis-B$ ની રસી એ રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલી પ્રથમ વ્યાપારી રીતે ઉપલબ્ધ માનવ રસી છે.
તે $Hepatitis-B$ સરફેસ એન્ટિજેન $(HBsAg)$ માટેના જનીનને યીસ્ટના કોષોમાં દાખલ કરીને બનાવવામાં આવે છે,જે પછી રસીમાં ઉપયોગ માટે એન્ટિજેન ઉત્પન્ન કરે છે.

(A) હિપેટાઇટિસ $B$ ની રસી એ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ રસી છે. તે હિપેટાઇટિસ $B$ ના સપાટીના એન્ટિજન $(HBsAg)$ માટે જવાબદાર જનીનને યીસ્ટના કોષો $(Saccharomyces \, cerevisiae)$ માં દાખલ કરીને બનાવવામાં આવે છે. ત્યારબાદ યીસ્ટના કોષો આ એન્ટિજનનું ઉત્પાદન કરે છે, જેને એકત્રિત કરીને અને શુદ્ધ કરીને રસી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

(A) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેક્નોલોજી વધુ સુરક્ષિત અને અસરકારક રસીઓના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપે છે,જેને ઘણીવાર સેકન્ડ-જનરેશન રસીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,રોગકારકના એન્ટિજેનિક પ્રોટીન માટે જવાબદાર જનીનને અલગ કરવામાં આવે છે અને તેને યોગ્ય યજમાન સજીવમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
$Yeast$ (દા.ત.,$Saccharomyces$ $cerevisiae$) અને $Bacteria$ (દા.ત.,$Escherichia$ $coli$) આ હેતુ માટે સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા યજમાન સજીવો છે કારણ કે તેમનું સંવર્ધન કરવું સરળ છે,તેઓ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે અને ઇચ્છિત એન્ટિજેન્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે વિદેશી જનીનોને અસરકારક રીતે અભિવ્યક્ત કરી શકે છે.

(D) રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેક્નોલોજી યજમાન સજીવોમાં ચોક્કસ જનીનો દાખલ કરીને રસીના ઉત્પાદનની મંજૂરી આપે છે.
યીસ્ટ (દા.ત.,$Saccharomyces$ $cerevisiae$) અને બેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Escherichia$ $coli$) બંનેનો ઉપયોગ રસીમાં વપરાતા એન્ટિજેન્સ સહિતના રિકોમ્બિનન્ટ પ્રોટીનના અભિવ્યક્તિ માટે યજમાન તરીકે સામાન્ય રીતે થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,હેપેટાઇટિસ $B$ ની રસી રિકોમ્બિનન્ટ યીસ્ટ કોષોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
તેથી,આ ટેક્નોલોજીમાં યીસ્ટ અને બેક્ટેરિયા બંનેનો ઉપયોગ થાય છે.

(A) હિપેટાઇટિસ-$B$ ની રસી એ રિકોમ્બિનન્ટ રસી છે જે યીસ્ટ કોષોનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,હિપેટાઇટિસ-$B$ ના સપાટીના એન્ટિજન $(HBsAg)$ માટે જવાબદાર જનીનને યીસ્ટના જિનોમમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ યીસ્ટ કોષો આ એન્ટિજનનું ઉત્પાદન કરે છે,જેને અલગ કરીને,શુદ્ધ કરવામાં આવે છે અને હિપેટાઇટિસ-$B$ વાયરસ સામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ મેળવવા માટે રસી તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

(D) હિપેટાઇટિસ-$B$ ની રસી એ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ રસી છે.
તે યીસ્ટ કોષો $(Saccharomyces \, cerevisiae)$ નો યજમાન તરીકે ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
હિપેટાઇટિસ-$B$ ના સપાટીના એન્ટિજેન $(HBsAg)$ માટે જવાબદાર જનીનને યીસ્ટના જિનોમમાં દાખલ કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ યીસ્ટ કોષો આ એન્ટિજેનનું ઉત્પાદન કરે છે, જેને એકત્રિત કરીને, શુદ્ધ કરવામાં આવે છે અને મનુષ્યોમાં રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ પેદા કરવા માટે રસી તરીકે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

(B) $CT$ સ્કેન (કોમ્પ્યુટેડ ટોમોગ્રાફી સ્કેન) માં શરીરના વિગતવાર આડા છેદના ચિત્રો બનાવવા માટે $X$-કિરણોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેમાં $X$-કિરણોના સ્ત્રોત અને ડિટેક્ટરને દર્દીની આસપાસ ફેરવવામાં આવે છે જેથી વિવિધ ખૂણાઓથી અનેક ચિત્રો લઈ શકાય,જે ત્યારબાદ કોમ્પ્યુટર દ્વારા પ્રોસેસ કરીને શરીરના આંતરિક ભાગોનું $3D$ દ્રશ્ય તૈયાર કરવામાં આવે છે.

(A) $MRI$ એટલે મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ.
તે શરીરની જીવંત પેશીઓમાં રોગવિજ્ઞાન અને દેહધાર્મિક ફેરફારોને સચોટ રીતે શોધવા માટે તીવ્ર ચુંબકીય ક્ષેત્રો અને નોન-આયોનાઇઝિંગ ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે.
$X$-કિરણો અથવા $\gamma$-કિરણોથી વિપરીત,જે આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશન છે અને $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે,$MRI$ ને વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશનનો ઉપયોગ થતો નથી.
તેથી,આ હેતુ માટે $MRI$ માં વપરાતો સાચો ઘટક માત્ર $(ii)$ છે.

(D) સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ માનવકલ્યાણ માટે $Biotechnology$ (જૈવ-ટેકનોલોજી) અને $Genetic Engineering$ (જનીનિક ઇજનેરી) ના ઉપયોગ દ્વારા કરવામાં આવે છે. $Biotechnology$ માં માનવ સ્વાસ્થ્ય અને ખોરાક પ્રણાલીઓને સુધારવા માટે સજીવો અથવા તેમની નીપજોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. $Genetic Engineering$ એ $Biotechnology$ ની એક શાખા છે જેમાં ઇચ્છિત લક્ષણો અથવા ઉત્પાદનો મેળવવા માટે જનીનિક દ્રવ્યમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે. તેથી,બંને ક્ષેત્રો સૂક્ષ્મજીવોના ઔદ્યોગિક અને તબીબી ઉપયોગોમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.

(B) પ્રોટીન એ જટિલ મેક્રોમોલેક્યુલ્સ છે જે હાઇડ્રોજન બંધ,ડાયસલ્ફાઇડ બ્રિજ અને હાઇડ્રોફોબિક આંતરક્રિયાઓ જેવી વિવિધ આંતરક્રિયાઓ દ્વારા તેમની રચના જાળવી રાખે છે.
$ \gamma $-કિરણો જેવા ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા આયનીકરણ વિકિરણોમાં આ રાસાયણિક બંધોને તોડવા અને પ્રોટીનની તૃતીયક અને દ્વિતીયક રચનાઓને વિકૃત કરવા માટે પૂરતી ઊર્જા હોય છે.
આ પ્રક્રિયા,જેને વિકૃતિકરણ (denaturation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે જૈવિક સક્રિયતા ગુમાવવા અને પ્રોટીન અણુના વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,$ \gamma $-કિરણો પ્રોટીનનો નાશ કરવામાં અત્યંત અસરકારક છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
$ADA$ ની ઉણપ એ એડેનોસિન ડીએમિનેઝ માટેના જનીનના લોપને કારણે થાય છે.
એન્ઝાઇમ રિપ્લેસમેન્ટ થેરાપી અને જનીનિક રીતે એન્જિનિયર્ડ લિમ્ફોસાઇટ્સનું સમયાંતરે ઇન્ફ્યુઝન એ સારવાર છે,પરંતુ તે કાયમી ઇલાજ નથી કારણ કે તેમાં વારંવાર સારવારની જરૂર પડે છે.
કાયમી ઇલાજ જનીન થેરાપી દ્વારા મેળવી શકાય છે,ખાસ કરીને પ્રારંભિક ગર્ભીય તબક્કે $ADA$ ઉત્પન્ન કરતા અસ્થિમજ્જાના કોષોમાંથી અલગ કરેલ કાર્યક્ષમ $ADA$ જનીનને કોષોમાં દાખલ કરીને,જે વિકાસ પામતા સજીવના તમામ કોષોમાં આ જનીનની હાજરી સુનિશ્ચિત કરે છે.

(A) : જનીન થેરાપી એ જનીનિક ઇજનેરી (genetic engineering) ની એક તકનીક છે,જેમાં ખામીયુક્ત અથવા રોગકારક જનીનને સામાન્ય,સ્વસ્થ અને કાર્યક્ષમ જનીન દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
$1990$ માં,એડેનોસિન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ ની ઉણપ ધરાવતી $4$ વર્ષની બાળકીને સૌપ્રથમ ક્લિનિકલ જનીન થેરાપી આપવામાં આવી હતી.
આ ઉત્સેચક રોગપ્રતિકારક તંત્રના યોગ્ય કાર્ય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ઉત્સેચકની ઉણપને કારણે સિવિયર કમ્બાઇન્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી $(SCID)$ નામનો રોગ થાય છે.

(B) માનવ ઇન્સ્યુલિન $51$ એમિનો એસિડનું બનેલું છે જે બે પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓમાં ગોઠવાયેલું હોય છે.
શૃંખલા $A$ માં $21$ એમિનો એસિડ અને શૃંખલા $B$ માં $30$ એમિનો એસિડ હોય છે.
આ બે પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ ડાયસલ્ફાઇડ બ્રિજ (અથવા $S-S$ જોડાણ) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.

(A) : રિકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીએ સુરક્ષિત અને વધુ અસરકારક રોગનિવારક દવાઓના મોટા પાયે ઉત્પાદન દ્વારા આરોગ્ય ક્ષેત્રે મોટી અસર કરી છે.
$1983$ માં, અમેરિકન કંપની 'એલી લીલી' એ સૌપ્રથમ માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ બે $DNA$ ક્રમ તૈયાર કર્યા અને ઇન્સ્યુલિનની શૃંખલાઓ બનાવવા માટે તેમને $Escherichia \text{ } coli$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કર્યા.
$A$ અને $B$ શૃંખલાઓ અલગથી ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી, જેમને નિષ્કર્ષિત કરીને ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડીને માનવ ઇન્સ્યુલિન (હ્યુમ્યુલિન) બનાવવામાં આવ્યું હતું.

(A) : જનીન થેરાપી એ જનીનિક ખામીઓને કારણે થતા રોગોની સારવાર માટેની એક સુધારાત્મક પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ખામીયુક્ત જનીનને બદલવા અથવા તેની ભરપાઈ કરવા માટે દર્દીના કોષો અથવા પેશીઓમાં કાર્યરત જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે.
$Adenovirus$ અથવા $Retrovirus$ જેવા વાયરલ વાહકોનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે સામાન્ય અને કાર્યરત જનીનને લક્ષિત કોષોમાં પહોંચાડવા માટે થાય છે,કારણ કે તેઓ માનવ કોષોને સંક્રમિત કરવામાં ખૂબ જ કાર્યક્ષમ હોય છે.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
જનીન થેરાપી એ પદ્ધતિઓનો સમૂહ છે જે બાળક અથવા ગર્ભમાં નિદાન થયેલ જનીનિક ખામીને સુધારવાની મંજૂરી આપે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,રોગની સારવાર માટે વ્યક્તિના કોષો અને પેશીઓમાં કાર્યરત જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે.
જનીનિક ખામીના સુધારામાં વ્યક્તિ અથવા ગર્ભમાં સામાન્ય જનીન પહોંચાડવાનો સમાવેશ થાય છે,જેથી તે બિન-કાર્યરત જનીનના કાર્યને સંભાળી શકે અને તેની ભરપાઈ કરી શકે.
પ્રથમ ક્લિનિકલ જનીન થેરાપી $1990$ માં એડેનોસિન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ ની ઉણપ ધરાવતી $4$ વર્ષની બાળકીને આપવામાં આવી હતી.
આ ઉત્સેચક રોગપ્રતિકારક તંત્રના યોગ્ય કાર્ય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
$SCID$ એ એડેનોસિન ડીએમિનેઝ ઉત્સેચક માટે જવાબદાર જનીનમાં ખામીને કારણે થાય છે.
કેટલાક બાળકોમાં,$ADA$ ની ઉણપને અસ્થિમજ્જા પ્રત્યારોપણ (bone marrow transplantation) દ્વારા અથવા ગર્ભીય અવસ્થામાં કોષોમાં કાર્યરત જનીન દાખલ કરીને મટાડી શકાય છે,જે કાયમી ઈલાજ બની શકે છે.

(D) : ઇન્સ્યુલિન હવે જનીન ઇજનેરી વિદ્યા (genetic engineering) દ્વારા વ્યાવસાયિક રીતે ઉત્પાદિત કરવામાં આવે છે. ઇન્સ્યુલિન બે ટૂંકી પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ ધરાવે છે: શૃંખલા $A$ અને શૃંખલા $B$,જે ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં,ઇન્સ્યુલિન પ્રો-હોર્મોન તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે જેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ નામનો વધારાનો ભાગ હોય છે. પરિપક્વતા દરમિયાન,આ $C$-પેપ્ટાઇડ દૂર કરવામાં આવે છે.
ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન ત્યારે જ વ્યાવસાયિક રીતે શક્ય બન્યું જ્યારે $C$-પેપ્ટાઇડની પરિપક્વતાની પ્રક્રિયાને ટાળવામાં આવી.
આ સમસ્યાનો ઉકેલ $1983$ માં અમેરિકન કંપની 'Eli Lilly' દ્વારા લાવવામાં આવ્યો હતો,જેણે માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ બે $DNA$ ક્રમ તૈયાર કર્યા અને તેમને $E. coli$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કરીને ઇન્સ્યુલિન શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરી.
આ રીતે,શૃંખલા $A$ અને $B$ અલગથી ઉત્પન્ન કરવામાં આવી,જેનું નિષ્કર્ષણ કરી,ડાયસલ્ફાઇડ બંધ બનાવીને માનવ ઇન્સ્યુલિન મેળવવામાં આવ્યું.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
ઇન્સ્યુલિનનું ઉત્પાદન હવે જિનેટિક એન્જિનિયરિંગ દ્વારા વ્યાવસાયિક રીતે કરવામાં આવે છે.
માનવ ઇન્સ્યુલિન બે ટૂંકી પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ, શૃંખલા $A$ અને શૃંખલા $B$ ની બનેલી હોય છે, જે ડાયસલ્ફાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં, ઇન્સ્યુલિન પ્રોહોર્મોન તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે જેમાં $C$-પેપ્ટાઈડ નામનો વધારાનો ભાગ હોય છે, જે પરિપક્વતા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
$1983$ માં, અમેરિકન કંપની 'એલી લિલી' એ માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ બે $DNA$ અનુક્રમોને $Escherichia$ $coli$ $(E. coli)$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કરીને કાર્યકારી ઇન્સ્યુલિન તૈયાર કર્યું.
આ શૃંખલાઓ અલગ-અલગ ઉત્પન્ન કરવામાં આવી હતી, જેમને નિષ્કર્ષિત કરીને ડાયસલ્ફાઈડ બંધ બનાવીને પરિપક્વ માનવ ઇન્સ્યુલિન મેળવવામાં આવ્યું હતું.

(C) હિપેટાઇટિસ $B$ ની રસી એ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ રસી છે.
તે હિપેટાઇટિસ $B$ સપાટીના એન્ટિજેન $(HBsAg)$ માટે કોડિંગ કરતા જનીનને યીસ્ટ $Saccharomyces$ $cerevisiae$ ના જિનોમમાં દાખલ કરીને ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ યીસ્ટ કોષો આ એન્ટિજેનનું અભિવ્યક્તિ કરે છે, જેને શુદ્ધ કરીને રસી તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો જવાબ $C$ (યીસ્ટ) છે.

(B) $ADA$ ની ઉણપ એડેનોસિન ડીએમિનેઝ માટેના જનીનના લોપને કારણે થાય છે.
કેટલાક બાળકોમાં,તેને અસ્થિમજ્જા પ્રત્યારોપણ દ્વારા મટાડી શકાય છે,જેમાં ખામીયુક્ત કોષોને તંદુરસ્ત કોષો દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
બીજી પદ્ધતિ એન્ઝાઇમ રિપ્લેસમેન્ટ થેરાપી છે,જેમાં દર્દીના શરીરમાં કાર્યરત $ADA$ ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે.
જનીન થેરાપી પણ એક સંભવિત ઉપચાર છે,જેમાં દર્દીના કોષોમાં કાર્યરત જનીનો દાખલ કરવામાં આવે છે.

(B) $ELISA$ નું પૂરું નામ એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે $(Enzyme-Linked Immunosorbent Assay)$ છે.
તે એક નિદાન પદ્ધતિ છે જેનો ઉપયોગ નમૂનામાં ચોક્કસ એન્ટિજન અથવા એન્ટિબોડીની હાજરી શોધવા માટે થાય છે.
$ELISA$ નો મૂળભૂત સિદ્ધાંત એન્ટિજન અને તેના અનુરૂપ એન્ટિબોડી વચ્ચેની વિશિષ્ટ આંતરક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બંધન શોધવા માટે એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ એન્ટિબોડીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે,જે રંગમાં ફેરફાર ઉત્પન્ન કરે છે અને હકારાત્મક પરિણામ સૂચવે છે.

(D) મનુષ્યોમાં,ઇન્સ્યુલિન એક પ્રો-હોર્મોન તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે જેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ નામનો વધારાનો ભાગ હોય છે.
આ $C$-પેપ્ટાઇડ પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં હાજર હોતો નથી અને પરિપક્વતા દરમિયાન તેને દૂર કરવામાં આવે છે.
$r-DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદન માટેનો મુખ્ય પડકાર ઇન્સ્યુલિનને પરિપક્વ સ્વરૂપમાં એસેમ્બલ કરવાનો હતો.
એલી લિલી નામની અમેરિકન કંપનીએ માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ બે $DNA$ ક્રમ તૈયાર કર્યા અને ઇન્સ્યુલિન શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે તેમને $E. coli$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કર્યા.
ત્યારબાદ આ શૃંખલાઓને અલગ કરવામાં આવી અને ડાયસલ્ફાઇડ બોન્ડ બનાવીને પરિપક્વ માનવ ઇન્સ્યુલિન બનાવવા માટે તેમને જોડવામાં આવી.

(A) $ADA$ (એડેનોસિન ડીએમિનેઝ) ની ઉણપની સારવારમાં,જનીન થેરાપીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,દર્દીના રુધિરમાંથી લિમ્ફોસાઇટ્સને શરીરની બહાર સંવર્ધિત કરવામાં આવે છે.
રેટ્રોવાયરલ વાહકનો ઉપયોગ કરીને આ લિમ્ફોસાઇટ્સમાં કાર્યાત્મક $ADA$ $cDNA$ દાખલ કરવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ આનુવંશિક રીતે એન્જિનિયર્ડ લિમ્ફોસાઇટ્સને દર્દીના શરીરમાં પાછા દાખલ કરવામાં આવે છે.
રેટ્રોવાયરલ વાહકોને પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ વિદેશી જનીનને યજમાનના જીનોમમાં સંકલિત કરી શકે છે,જે સ્થિર અભિવ્યક્તિ સુનિશ્ચિત કરે છે.

(C) જનીનિક રીતે એન્જિનિયર્ડ બેક્ટેરિયા, ખાસ કરીને $Escherichia coli$ નો ઉપયોગ માનવ ઇન્સ્યુલિન (જેને Humulin તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ના વ્યાપારી ઉત્પાદનમાં કરવામાં આવે છે।
આ પ્રક્રિયામાં માનવ ઇન્સ્યુલિન જનીનને બેક્ટેરિયલ પ્લાઝમિડમાં દાખલ કરવામાં આવે છે, જે પછી બેક્ટેરિયાને ઇન્સ્યુલિન પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે।
આ પદ્ધતિએ કતલ કરાયેલા પશુઓ અને ડુક્કરના સ્વાદુપિંડમાંથી ઇન્સ્યુલિન મેળવવાની જૂની પદ્ધતિનું સ્થાન લીધું છે, જે ઘણીવાર દર્દીઓમાં એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓનું કારણ બનતી હતી।

(B) પ્રોઇન્સ્યુલિન એ એક પુરોગામી અણુ છે જે ત્રણ શૃંખલાઓ ધરાવે છે: $A$,$B$ અને $C$.
પરિપક્વતાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$C$-પેપ્ટાઇડ,જે એમિનો એસિડની એક વધારાની શૃંખલા છે,તેને પ્રોઇન્સ્યુલિનના અણુમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે.
આ દૂર કરવાની પ્રક્રિયાના પરિણામે પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિન બને છે,જે $A$ અને $B$ શૃંખલાઓનું બનેલું હોય છે જે ડાયસલ્ફાઇડ બ્રિજ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
તેથી,પ્રોઇન્સ્યુલિનનું ઇન્સ્યુલિનમાં રૂપાંતરણ $C$-પેપ્ટાઇડને દૂર કર્યા પછી થાય છે.

(D) જનીન થેરાપીનો પ્રથમ ક્લિનિકલ ઉપયોગ $1990$ માં $4$ વર્ષની બાળકી પર એડેનોસિન ડિએમિનેઝ $(ADA)$ ની ઉણપ માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
$ADA$ ઉત્સેચક રોગપ્રતિકારક તંત્રના કાર્ય માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
આ ઉણપને કારણે સિવિયર કમ્બાઇન્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી $(SCID)$ થાય છે.
આ થેરાપીમાં,દર્દીના રુધિરમાંથી લિમ્ફોસાઇટ્સ મેળવીને શરીરની બહાર સંવર્ધન કરવામાં આવ્યા હતા અને રેટ્રોવાયરલ વેક્ટરનો ઉપયોગ કરીને આ લિમ્ફોસાઇટ્સમાં કાર્યક્ષમ $ADA$ $cDNA$ દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો,ત્યારબાદ તેને ફરીથી દર્દીના શરીરમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.

(A) જનીન થેરાપી એ ખામીયુક્ત જનીનને કાર્યાત્મક જનીન દ્વારા બદલીને સુધારવાની તકનીક છે,જે $(1)$ સાથે જોડાય છે.
$(B)$ હ્યુમ્યુલિન એ ડાયાબિટીસની સારવાર માટે વપરાતું પ્રથમ જનીનિક રીતે એન્જિનિયર્ડ ઇન્સ્યુલિન છે,જે $(4)$ સાથે જોડાય છે.
$(C)$ પ્રોબ એ રેડિયોએક્ટિવ અણુ સાથે જોડાયેલ એકલ-શૃંખલામય $DNA$ અથવા $RNA$ અણુ છે જે પૂરક ક્રમ શોધવા માટે વપરાય છે,જે $(2)$ સાથે જોડાય છે.
$(D)$ $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ એન્ટિજેન-એન્ટિબોડી ક્રિયાપ્રતિક્રિયા પર આધારિત નિદાન કસોટી છે,જે $(3)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-1, B-4, C-2, D-3$ છે.

(A) $Bio-patent$ એ સરકાર દ્વારા કોઈ શોધકને જૈવિક સંશોધનો માટે આપવામાં આવતી પેટન્ટ છે.
તે શોધકને ચોક્કસ સમયગાળા માટે જૈવિક સંશોધનનો ઉપયોગ,ઉત્પાદન અથવા વેચાણ કરવાનો વિશિષ્ટ અધિકાર આપે છે.
આ સંશોધનોમાં જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત સજીવો,જૈવિક પ્રક્રિયાઓ અથવા જૈવિક સંસાધનોમાંથી મેળવેલા ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થઈ શકે છે.
તેથી,તે મૂળભૂત રીતે જૈવિક એકમો સાથે સંબંધિત સંશોધનનો ઉપયોગ કરવાનો અધિકાર છે.

(D) વિધાન $I$ સાચું છે: માનવ ઇન્સ્યુલિન બે પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓમાં ગોઠવાયેલા $51$ એમિનો એસિડનું બનેલું છે (શૃંખલા $A$ માં $21$ એમિનો એસિડ અને શૃંખલા $B$ માં $30$ એમિનો એસિડ).
વિધાન $II$ સાચું છે: બે પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ બે ડાયસલ્ફાઇડ બ્રિજ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: ઇન્સ્યુલિન પ્રો-હોર્મોન (પ્રો-ઇન્સ્યુલિન) તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે,જેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ તરીકે ઓળખાતા એમિનો એસિડનો વધારાનો ભાગ હોય છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે: પરિપક્વતાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પ્રો-ઇન્સ્યુલિનમાંથી $C$-પેપ્ટાઇડ દૂર કરવામાં આવે છે જેથી પરિપક્વ,કાર્યકારી ઇન્સ્યુલિન બને છે. તેથી,પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં $C$-પેપ્ટાઇડ હાજર હોતું નથી.
આમ,બધા વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આ આકૃતિ પ્રો-ઇન્સ્યુલિનનું કાર્યશીલ ઇન્સ્યુલિનમાં થતું રૂપાંતરણ (પરિપક્વતા) દર્શાવે છે.
પ્રો-ઇન્સ્યુલિન ત્રણ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓનું બનેલું હોય છે: $A$,$B$,અને $C$.
$C$-પેપ્ટાઇડ એ એમિનો એસિડની એક એવી શૃંખલા છે જે $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને જોડે છે.
પરિપક્વતાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$C$-પેપ્ટાઇડ દૂર થાય છે,જેનાથી $A$ અને $B$ શૃંખલાઓ બાકી રહે છે,જે પછી ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાઈને પરિપક્વ અને સક્રિય ઇન્સ્યુલિન બનાવે છે.

(B) હાઇબ્રીડોમા કોષો ચોક્કસ એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરતા $B$-કોષ (લિમ્ફોસાઇટ) અને માયેલોમા કોષ (એક પ્રકારનો કેન્સર કોષ) ના સંલયન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
આ હાઇબ્રિડ કોષો ચોક્કસ એન્ટિબોડી ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ($B$-કોષમાંથી) અને સંવર્ધનમાં અનિશ્ચિત સમય સુધી વિભાજન પામવાની ક્ષમતા (માયેલોમા કોષમાંથી) ધરાવે છે.
તેથી,હાઇબ્રીડોમા કોષો એ માયેલોમા કોષોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા હાઇબ્રિડ કોષો છે.

(C) $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ નમૂનામાં એન્ટિજેન્સ અથવા એન્ટિબોડીઝની હાજરી શોધવા માટે વપરાતી એક નિદાન પદ્ધતિ છે.
વાઇરસની તપાસના સંદર્ભમાં,$ELISA$ વાઇરલ એન્ટિજેન્સને ઓળખવા માટે એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ એન્ટિબોડીનો ઉપયોગ કરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં રિપોર્ટર અણુ તરીકે સામાન્ય રીતે વપરાતો ઉત્સેચક આલ્કલાઇન ફૉસ્ફટેઝ અથવા હોર્સરેડિશ પેરોક્સિડેઝ છે.
આ ઉત્સેચકો એક એવી પ્રક્રિયાને ઉત્પ્રેરિત કરે છે જે રંગમાં ફેરફાર ઉત્પન્ન કરે છે,જે વાઇરસની હાજરીની પુષ્ટિ કરે છે.

(A) $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ એન્ટિજન-એન્ટિબોડી આંતરક્રિયાના સિદ્ધાંત પર આધારિત એક નિદાન પદ્ધતિ છે.
આ પદ્ધતિમાં,ચોક્કસ રોગકારક (જેમ કે વાઇરસ) ની હાજરી શોધવા માટે એન્ઝાઇમને એન્ટિબોડી અથવા એન્ટિજન સાથે જોડવામાં આવે છે.
$ELISA$ માં મુખ્ય પ્રક્રિયક તરીકે સૌથી વધુ વપરાતો ઉત્સેચક આલ્કલાઇન ફોસ્ફટેઝ અથવા હોર્સરેડિશ પેરોક્સિડેઝ છે,જે તેના સબસ્ટ્રેટ સાથે પ્રક્રિયા કરીને રંગ પરિવર્તન દર્શાવે છે,જે વાઇરસની હાજરી સૂચવે છે.

(C) એડીનોસાઇન ડીએમીનેઝ $(ADA)$ ની ઊણપ $ADA$ માટેના જનીનના લોપને કારણે થાય છે.
$1$. એન્ઝાઇમ રિપ્લેસમેન્ટ થેરાપી અને જનીનિક રીતે એન્જિનિયર્ડ લિમ્ફોસાઇટ્સનું સમયાંતરે ઇન્ફ્યુઝન એ કામચલાઉ ઉપાયો છે કારણ કે આ કોષો અમર હોતા નથી અને વારંવાર સારવારની જરૂર પડે છે.
$2$. જનીન થેરાપી એ કાયમી ઇલાજ છે.
$3$. જો $ADA$ ઉત્પન્ન કરતા અસ્થિમજ્જાના કોષોમાંથી અલગ કરેલ જનીનને ભ્રૂણીય અવસ્થાની શરૂઆતમાં કોષોમાં દાખલ કરવામાં આવે,તો તે કાયમી ઇલાજ પૂરો પાડે છે કારણ કે આ કોષો વ્યક્તિના જિનોમનો ભાગ બની જાય છે અને વ્યક્તિના સમગ્ર જીવન દરમિયાન કાર્યાત્મક ઉત્સેચકનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખે છે.

(A) માનવ ઇન્સ્યુલિનનું વ્યાપારી ઉત્પાદન રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે. માનવ ઇન્સ્યુલિન માટેના જનીનને $Escherichia \ coli$ $(E. \ coli)$ બેક્ટેરિયામાં દાખલ કરવામાં આવે છે. આ બેક્ટેરિયા યજમાન તરીકે કાર્ય કરે છે અને ઇન્સ્યુલિન પ્રોટીનનું અભિવ્યક્તિ કરે છે,જેને ત્યારબાદ તબીબી ઉપયોગ માટે નિષ્કર્ષિત અને શુદ્ધ કરવામાં આવે છે. તેથી,આ હેતુ માટે $Escherichia \ coli$ એ સાચો સજીવ છે.

(A) રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલ સૌપ્રથમ માનવ અંતઃસ્ત્રાવ $Insulin$ (ઇન્સ્યુલિન) છે.
$1983$ માં,અમેરિકન કંપની $Eli$ $Lilly$ એ માનવ ઇન્સ્યુલિનની $A$ અને $B$ શૃંખલાઓને અનુરૂપ $DNA$ અનુક્રમો તૈયાર કર્યા અને ઇન્સ્યુલિનની શૃંખલાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે તેમને $E. coli$ ના પ્લાઝમિડમાં દાખલ કર્યા.
આ શૃંખલાઓને અલગ કરવામાં આવી અને ડાયસલ્ફાઈડ બંધ બનાવીને માનવ ઇન્સ્યુલિન (હ્યુમ્યુલિન) તૈયાર કરવામાં આવ્યું.

(C) $1990$ માં એડીનોસાઇન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ ની ખામી ધરાવતી ચાર વર્ષની બાળકીને સૌપ્રથમ ક્લિનિકલ જનીન થેરાપી આપવામાં આવી હતી.
આ પ્રક્રિયામાં,દર્દીના રુધિરમાંથી લસિકાકોષો (lymphocytes) મેળવીને શરીરની બહાર સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ,એક રેટ્રોવાયરલ વાહકનો ઉપયોગ કરીને કાર્યક્ષમ $ADA$ cDNA ને આ લસિકાકોષોમાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું,જે ત્યારબાદ દર્દીના શરીરમાં પાછા દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.
આ કોષો અમર હોતા નથી,તેથી દર્દીને સમયાંતરે આવા જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત લસિકાકોષોના ઇન્ફ્યુઝનની જરૂર પડે છે.

(C) માનવ ઇન્સ્યુલિન પ્રો-હોર્મોન તરીકે સંશ્લેષિત થાય છે,જેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ નામનો વધારાનો ભાગ હોય છે.
પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિન બનાવવા માટે આ $C$-પેપ્ટાઇડને દૂર કરવામાં આવે છે.
પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિન બે ટૂંકી પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ,શૃંખલા $A$ અને શૃંખલા $B$ ની બનેલી હોય છે,જે ડાયસલ્ફાઇડ સેતુઓ (ડાયસલ્ફાઇડ બંધ) દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલી હોય છે.

(D) રેટ્રોવાયરસમાં યજમાન કોષોને સંક્રમિત કરવાની અને તેમના આનુવંશિક દ્રવ્યને યજમાનના જિનોમમાં દાખલ કરવાની કુદરતી ક્ષમતા હોય છે.
બાયોટેકનોલોજીમાં,નિઃશસ્ત્ર (disarmed) રેટ્રોવાયરસનો ઉપયોગ માનવ લિમ્ફોસાઇટ્સ સહિતના પ્રાણી કોષોમાં ઇચ્છિત જનીનો પહોંચાડવા માટે વાહક તરીકે થાય છે.
$pBR\,322$ એ બેક્ટેરિયામાં વપરાતું પ્લાઝમિડ વાહક છે.
$Ti\,plasmid$ નો ઉપયોગ વનસ્પતિઓમાં જનીન સ્થાનાંતરણ માટે થાય છે.
$\lambda$ ફેજ એ બેક્ટેરિયોફેજ છે જેનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયામાં ક્લોનિંગ વાહક તરીકે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ ક્લિનિકલ ઇમ્યુનોલોજીનું એક પાયાનું સાધન છે.
તે એન્ટિજન-એન્ટિબોડી આંતરક્રિયાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે,જ્યાં લક્ષિત અણુની હાજરી શોધવા માટે ચોક્કસ એન્ટિબોડીઝ અથવા એન્ટિજનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પરીક્ષણનો ઉપયોગ $HIV$ શોધવા માટે પ્રારંભિક સ્ક્રીનિંગ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે અને તે ઉત્સેચકીય રંગ પરિવર્તન દ્વારા પરિણામોનું સરળતાથી નિરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.

(A) જનીન થેરાપી એ એક પ્રાયોગિક તકનીક છે જે રોગોની સારવાર અથવા નિવારણ માટે જનીનોનો ઉપયોગ કરે છે.
પ્રથમ ક્લિનિકલ જનીન થેરાપી $1990$ માં એડેનોસિન ડીએમિનેઝની ઉણપની સારવાર માટે આપવામાં આવી હતી.
$14$ સપ્ટેમ્બર,$1990$ ના રોજ $NIH$ ક્લિનિકલ સેન્ટર ખાતે ચાર વર્ષની બાળકી જનીન થેરાપી મેળવનાર પ્રથમ દર્દી બની હતી.
એડેનોસિન ડીએમિનેઝની ઉણપ,જેને $ADA$ ઉણપ અથવા $ADA-SCID$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક ઓટોસોમલ રિસેસિવ મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર છે જે ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી (રોગપ્રતિકારક શક્તિનો અભાવ) નું કારણ બને છે.
આ સ્થિતિ એડેનોસિન ડીએમિનેઝ ઉત્સેચકની ઉણપને કારણે થાય છે,જે રોગપ્રતિકારક તંત્રના યોગ્ય કાર્ય માટે આવશ્યક છે.

(A) $(i)$ માનવ ઇન્સ્યુલિન - ડાયાબિટીસની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(ii)$ માનવ વૃદ્ધિ હોર્મોન - વામનતા (Dwarfism) ની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(iii)$ રક્ત ગંઠાઈ જવાનો પરિબળ $VIII$ - હિમોફિલિયાની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(iv)$ $TPA$ (ટિશ્યુ પ્લાઝમિનોજેન એક્ટિવેટર) - હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(v)$ $PDGF$ (પ્લેટલેટ-ડિરાઇવ્ડ ગ્રોથ ફેક્ટર) - ઘા રૂઝાવવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરવા માટે વપરાય છે.
$(vi)$ ઇન્ટરફેરોન - વાયરલ ચેપ અને અમુક પ્રકારના કેન્સરની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(vii)$ ઇન્ટરલ્યુકિન - રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયાઓને વધારવા માટે વપરાય છે.
$(viii)$ હેપેટાઇટિસ $B$ રસી - હેપેટાઇટિસ $B$ વાયરસ દ્વારા થતા ચેપને રોકવા માટે વપરાય છે.
$(ix)$ એરિથ્રોપોએટિન - ક્રોનિક કિડની રોગ સાથે સંકળાયેલ એનિમિયાની સારવાર માટે વપરાય છે.
$(x)$ $DNase$ $I$ - સિસ્ટિક ફાઇબ્રોસિસની સારવાર માટે વપરાય છે.