Mix Examples- Biotechnology and its Application Questions in Gujarati

(D) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. Escherichia coli નો ઉપયોગ બાયોટેકનોલોજીમાં માનવ ઇન્સ્યુલિનના ઉત્પાદન માટે થાય છે $(A-3)$.
$B$. Rhizobium melilotae એ નાઇટ્રોજન સ્થાપન કરતું બેક્ટેરિયા છે જેમાં Nif જનીન હોય છે $(B-1)$.
$C$. Bacillus thuringiensis એ સ્ફટિક પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે જે જૈવ-કીટનાશક તરીકે કાર્ય કરે છે $(C-5)$.
$D$. Pseudomonas putida એ ક્રૂડ ઓઈલના ઢોળાવમાં રહેલા હાઇડ્રોકાર્બનનું વિઘટન કરવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે $(D-2)$.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A-3, B-1, C-5, D-2$ છે.

(B) ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન એ કોષો, પેશીઓ અથવા અંગોને ખૂબ જ નીચા તાપમાને, સામાન્ય રીતે $-196^{\circ}C$ પર પ્રવાહી નાઈટ્રોજનનો ઉપયોગ કરીને સાચવવાની એક તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયા તમામ ચયાપચયની પ્રવૃત્તિઓને અટકાવે છે, જેનાથી જૈવિક પદાર્થોને લાંબા સમય સુધી બગડ્યા વગર સંગ્રહિત કરી શકાય છે.
તેથી, તેને ખૂબ જ નીચા તાપમાને કરવામાં આવતું સંરક્ષણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(B) ભારતમાં બાયોટેકનોલોજી પરની પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક $1987$ માં યોજાઈ હતી. આ કાર્યક્રમ દેશમાં બાયોટેકનોલોજીકલ સંશોધન અને ઔદ્યોગિક ઉપયોગોના વિકાસ અને પ્રોત્સાહન માટે એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થયો હતો.

(B) બાયોટેકનોલોજીમાં ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ વિકસાવવા માટે સજીવો અથવા તેમના ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે।
$Yeast$ (ખાસ કરીને $Saccharomyces \text{ } cerevisiae$) એ બાયોટેકનોલોજીનું એક પાયાનું સાધન છે, જેનો ઉપયોગ આથવણ (fermentation), રિકોમ્બિનન્ટ પ્રોટીનનું ઉત્પાદન અને જિનેટિક એન્જિનિયરિંગમાં મોડેલ સજીવ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે।
જોકે ઢોરનો ઉપયોગ પશુપાલનમાં થાય છે, પરંતુ આધુનિક બાયોટેકનોલોજીની મુખ્ય પ્રક્રિયાઓમાં $Yeast$ જેવા સૂક્ષ્મજીવોની તુલનામાં તેમને પ્રાથમિક સાધન કે સજીવ માનવામાં આવતા નથી।
તેથી, $Yeast$ એ સાચો જવાબ છે।

(A) વિધાન $(1)$ ખોટું છે કારણ કે 'રોઝી' એ પારજનીનિક ગાય હતી,ભેંસ નહીં.
વિધાન $(2)$ ખોટું છે કારણ કે રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમનો ઉપયોગ $DNA$ ને ચોક્કસ સ્થાનેથી કાપવા માટે થાય છે,$DNA$ ના અલગીકરણ માટે નહીં; $DNA$ નું અલગીકરણ લાયસિસ બફર,પ્રોટીએઝ અને ઇથેનોલ જેવી રાસાયણિક પદ્ધતિઓ દ્વારા થાય છે.
વિધાન $(3)$ સાચું છે કારણ કે ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગ એ $r-DNA$ ટેકનોલોજીનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે.
વિધાન $(4)$ સાચું છે કારણ કે જનીન સ્થાનાંતરણ માટે નિષ્ક્રિય રોગકારક વાહકોનો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$A$: રસી એ રોગપ્રતિકારક વિજ્ઞાનની નીપજ છે,જે જૈવતકનીકીની એક શાખા છે.
$B$: પર્યાવરણીય અધોગતિ (Eco-degradation) એ પર્યાવરણના બગાડને સૂચવે છે,જ્યારે કીટનાશક એ કીટકોને મારવા માટે વપરાતા રસાયણો છે; જૈવતકનીકીના સંદર્ભમાં આ બંને સીધી રીતે સંબંધિત નથી.
$C$: સૌર ઊર્જા રૂપાંતરણ એ જૈવઊર્જા સાથે સંબંધિત છે અને કીટ નિયંત્રણ એ જૈવતકનીકીનો ઉપયોગ છે (દા.ત.,$Bt$ પાક).
$D$: પુનઃસંયોજિત $DNA$ તકનીક એ આધુનિક જૈવતકનીકીનો પાયો છે.

(D) આધુનિક જૈવતકનીકી એક વિશાળ ક્ષેત્ર છે જે ઉપયોગી ઉત્પાદનો બનાવવા માટે સજીવો અથવા તેમના ઘટકોમાં ફેરફાર કરવા માટે વપરાતી વિવિધ તકનીકોનો સમાવેશ કરે છે.
$1$. જનીનિક ઈજનેરીમાં જૈવતકનીકીનો ઉપયોગ કરીને સજીવના જનીનોમાં સીધો ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
$2$. પેશીસંવર્ધન એ કોષો,પેશીઓ અથવા અંગોને જંતુરહિત વાતાવરણમાં ઉછેરવા માટે વપરાતી તકનીક છે,જે આધુનિક જૈવતકનીકીનું એક મૂળભૂત પાસું છે.
$3$. સૂક્ષ્મ જીવવિજ્ઞાન ઘણી જૈવતકનીકી પ્રક્રિયાઓ માટે પાયો પૂરો પાડે છે,જેમ કે આથવણ (fermentation) માં સૂક્ષ્મ જીવોનો ઉપયોગ અને એન્ટિબાયોટિક્સનું ઉત્પાદન.
તેથી,આ તમામ ક્ષેત્રો આધુનિક જૈવતકનીકીના અભિન્ન અંગો છે.

(D) જનીનિક ઈજનેરી,જેને રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેમાં સજીવના જનીન બંધારણમાં ફેરફાર કરીને ઇચ્છિત લક્ષણો દાખલ કરવામાં આવે છે.
$1$. ટ્રાન્સજેનિક વનસ્પતિઓનો વિકાસ: જનીનિક ઈજનેરીનો ઉપયોગ જીવાત,નીંદણનાશક સામે પ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતી અથવા સુધારેલ પોષક તત્વો ધરાવતી વનસ્પતિઓ (દા.ત. Bt કપાસ) બનાવવા માટે થાય છે.
$2$. રસીઓનો વિકાસ: રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજી દ્વારા વધુ સુરક્ષિત રસીઓનું ઉત્પાદન શક્ય બન્યું છે,જેમ કે યીસ્ટનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવતી હેપેટાઈટીસ-$B$ ની રસી.
$3$. જનીન ઉપચાર: આમાં આનુવંશિક રોગોની સારવાર માટે ખામીયુક્ત જનીનને તંદુરસ્ત જનીન દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
આ તમામ ઉપયોગો જનીનિક ઈજનેરીના સીધા પરિણામો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) $Nicotiana$ $tabacum$ માંથી $Nicotiana$ $sylvestris$ માં સ્ટ્રેપ્ટોમાયસીન પ્રતિકારક જનીનનું સ્થાનાંતરણ $\text{દૈહિક}$ $\text{સંકરણ}$ (Somatic hybridization) પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું।
દૈહિક સંકરણ એ એક એવી તકનીક છે જેમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના પ્રોટોપ્લાસ્ટને ફ્યુઝ કરીને હાઇબ્રિડ કોષ બનાવવામાં આવે છે, જેમાંથી સંપૂર્ણ છોડનું પુનઃસર્જન કરી શકાય છે।
આ પદ્ધતિ એવી પ્રજાતિઓ વચ્ચે જનીનિક દ્રવ્યના સ્થાનાંતરણની મંજૂરી આપે છે જે જાતીય રીતે સુસંગત ન હોઈ શકે, આમ તે પરંપરાગત $\text{સંકરણ}$ (Hybridization) ની મર્યાદાઓને દૂર કરે છે।

(A) $1.$ $r-DNA$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ રસી અને દવાઓના ઉત્પાદનમાં થાય છે,જેમાં ઘણીવાર યીસ્ટ $(d)$ જેવા સજીવોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$2.$ $MRI$ (મેગ્નેટિક રેઝોનન્સ ઇમેજિંગ) જીવંત પેશીશીઓમાં પેથોલોજીકલ અને ફિઝિયોલોજીકલ ફેરફારોને શોધવા માટે તીવ્ર ચુંબકીય ક્ષેત્ર $(c)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$3.$ $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ એન્ટિજેન-એન્ટિબોડી ક્રિયાપ્રતિક્રિયા પર આધારિત નિદાન કસોટી છે,જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે $AIDS$ $(b)$ ના નિદાન માટે થાય છે.
$4.$ વિડાલ કસોટી એ ટાઈફોઈડ $(a)$ તાવના નિદાન માટે વપરાતી સીરોલોજીકલ કસોટી છે.
તેથી,સાચી જોડ $(1-d), (2-c), (3-b), (4-a)$ છે.

(A) જીવવિજ્ઞાનની જે શાખા માનવ કલ્યાણ માટે સૂક્ષ્મ જીવોના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરે છે તેને $Biotechnology$ (જૈવ-ટેકનોલોજી) કહેવામાં આવે છે. $Biotechnology$ માં સજીવો,કોષો અથવા તેમના ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને માનવ જીવનને સુધારવા માટે ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ વિકસાવવામાં આવે છે,જેમ કે એન્ટિબાયોટિક્સ,રસીઓ અને આથવણયુક્ત ખોરાકનું ઉત્પાદન. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Genetic Engineering$ (જનીનિક ઇજનેરી) એ $Biotechnology$ ની એક મુખ્ય પદ્ધતિ છે જે માનવ કલ્યાણ માટે સૂક્ષ્મ જીવોમાં ઇચ્છિત લક્ષણો મેળવવા માટે જનીનિક દ્રવ્યમાં ફેરફાર કરવાની મંજૂરી આપે છે.

(D) આંતરજાતિય સંકરણ એ એક એવી પ્રજનન પદ્ધતિ છે જેમાં બે ભિન્ન સંબંધિત જાતિઓના નર અને માદા વચ્ચે પ્રજનન કરાવવામાં આવે છે. આ સંતતિમાં બંને પિતૃઓના ઇચ્છનીય લક્ષણોનું સંયોજન જોવા મળી શકે છે. તેનું એક સામાન્ય ઉદાહરણ ખચ્ચર છે,જે નર ગધેડા અને માદા ઘોડીના સંકરણથી ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ઓર્કિડ: ઓર્કિડના અંકુરણ માટે પેશી સંવર્ધનમાં ભ્રૂણસંવર્ધન $(S)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
$(2)$ મીથાયલોફિલસ મીથાયલોટ્રોક્સ: આ બેક્ટેરિયા તેના ઊંચા વૃદ્ધિ દરને કારણે પ્રોટીન ઉત્પાદનનો ઊંચો દર $(R)$ ધરાવે છે.
$(3)$ કેલસ: તે પેશી સંવર્ધન દરમિયાન બનતો કોષોનો અવિભેદિત જથ્થો $(P)$ છે.
$(4)$ મકાઈની સંકર જાતિ: બાયોફોર્ટિફાઇડ મકાઈની સંકર જાતિઓ લાઇસીન અને ટ્રિપ્ટોફેન જેવા એમિનો એસિડનું બમણું પ્રમાણ $(Q)$ ધરાવે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1)-(S), (2)-(R), (3)-(P), (4)-(Q)$ છે.

(B) સાચો જવાબ છે કારણ કે તે ખોટી જોડ છે. વેક્ટર એ $DNA$ અણુઓ છે જેનો ઉપયોગ વિદેશી $DNA$ ખંડને યજમાન કોષમાં લઈ જવા માટે થાય છે,જ્યાં તેઓ સ્વયંજનન પામે છે. તેઓ $tRNA$ સંશ્લેષણ માટેના સ્થાન નથી.
$A$ સાચું છે: દૈહિક સંકરણમાં બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના પ્રોટોપ્લાસ્ટનું સંલયન થાય છે.
$C$ સાચું છે: સૂક્ષ્મપ્રવર્ધન એ પેશી સંવર્ધન પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને મોટી સંખ્યામાં આનુવંશિક રીતે સમાન વનસ્પતિઓનું ઉત્પાદન છે.
$D$ સાચું છે: કેલસ એ કોષોનો એક અસંગઠિત,અવિભેદિત સમૂહ છે જે પેશી સંવર્ધન દરમિયાન એક્સપ્લાન્ટમાંથી વિકસે છે.

(D) બાયોટેકનોલોજીમાં એવી વિશાળ શ્રેણીની ઉપયોગિતાઓનો સમાવેશ થાય છે જે ચોક્કસ ઉપયોગો માટે ઉત્પાદનો બનાવવા અથવા તેમાં ફેરફાર કરવા માટે જૈવિક પ્રણાલીઓ,જીવંત સજીવો અથવા તેના વ્યુત્પન્નનો ઉપયોગ કરે છે.
$1.$ થેરાપ્યુટિક્સ: બાયોટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ઇન્સ્યુલિન જેવા રિકોમ્બિનન્ટ થેરાપ્યુટિક પ્રોટીન બનાવવા માટે થાય છે.
$2.$ કૃષિ: તેનો ઉપયોગ આનુવંશિક રીતે રૂપાંતરિત પાકો (દા.ત.,$Bt$ કપાસ) અને જીવાત-પ્રતિરોધક જાતોના વિકાસ માટે થાય છે.
$3.$ નિદાન: $PCR$ અને $ELISA$ જેવી મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીકો રોગના વહેલા નિદાન માટે આવશ્યક છે.
$4.$ બાયોરેમિડિયેશન: સૂક્ષ્મજીવોનો ઉપયોગ કરીને દૂષિત પર્યાવરણને સાફ કરવા માટે બાયોટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
તેથી,ચારેય વિકલ્પો બાયોટેકનોલોજીની સાચી ઉપયોગિતાઓ છે.

(D) વિધાન $1$ ખોટું છે કારણ કે રોઝી એ પ્રથમ ટ્રાન્સજેનિક ગાય હતી,ભેંસ નહીં.
વિધાન $2$ ખોટું છે કારણ કે રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ $DNA$ ને ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપવા માટે થાય છે,અન્ય મેક્રો-મોલેક્યુલ્સમાંથી $DNA$ ને અલગ કરવા માટે નહીં (જે રાસાયણિક પ્રક્રિયા અને સેન્ટ્રિફ્યુગેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે).
વિધાન $3$ સાચું છે કારણ કે ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગ એ $R-DNA$ ટેકનોલોજીનું એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
વિધાન $4$ સાચું છે કારણ કે નિઃશસ્ત્ર પેથોજેન વેક્ટર્સનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે યજમાન કોષોમાં $R-DNA$ સ્થાનાંતરિત કરવા માટે થાય છે.
તેથી,વિધાન $1$ અને $2$ માં ભૂલ છે.

(N/A) સદીઓથી બાયોટેકનોલોજી જિજ્ઞાસા જગાડનાર અને ક્રાંતિકારી વિજ્ઞાન રહ્યું છે.
તેમાં મુખ્યત્વે જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત સૂક્ષ્મજીવો,ફૂગ,વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક સ્તરે બાયો-ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને જૈવિક પદાર્થોના ઉત્પાદન માટે કરવામાં આવે છે.
બાયોટેકનોલોજીના ઉપયોગોમાં થેરાપ્યુટિક્સ (રોગનિવારણ),ડાયગ્નોસ્ટિક્સ (નિદાન),ખેતી માટે જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત પાક,પ્રોસેસ્ડ ફૂડ,બાયોરેમેડિયેશન,કચરાનું વ્યવસ્થાપન અને ઉર્જા ઉત્પાદનનો સમાવેશ થાય છે.
બાયોટેકનોલોજીના ત્રણ મહત્વના સંશોધન ક્ષેત્રો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ સુધારેલા સજીવ,સામાન્ય રીતે સૂક્ષ્મજીવ અથવા શુદ્ધ ઉત્સેચક સ્વરૂપે શ્રેષ્ઠ ઉદ્દીપક પૂરો પાડવો.
$(ii)$ એન્જિનિયરિંગ દ્વારા ઉદ્દીપક કાર્ય કરી શકે તે માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓનું નિર્માણ કરવું.
$(iii)$ પ્રોટીન અથવા કાર્બનિક સંયોજનને શુદ્ધ કરવા માટે ડાઉનસ્ટ્રીમ પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવો.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ગોલ્ડન રાઈસ એ વિટામિન-$A$ (બીટા-કેરોટીન) થી સમૃદ્ધ જનીનિક રૂપાંતરિત પાક છે. તેથી,$(1-b)$.
$(2)$ Bt વિષ એ બેસિલસ થુરિન્જીએન્સિસ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં Cry-પ્રોટીન હોય છે જે ચોક્કસ કીટકો માટે ઝેરી હોય છે. તેથી,$(2-c)$.
$(3)$ બાયોપાયરસી એટલે યોગ્ય અધિકૃતતા કે વળતર વિના જૈવિક સંસાધનો અને પરંપરાગત જ્ઞાનનું ગેરકાયદેસર શોષણ. તેથી,$(3-d)$.
$(4)$ Bt તમાકુ એ એક ટ્રાન્સજેનિક વનસ્પતિ છે જે બડ ઈન્સેક્ટ્સ જેવા જીવાતો સામે પ્રતિકાર કરવા માટે Bt વિષ ઉત્પન્ન કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેથી,$(4-a)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(1-b, 2-c, 3-d, 4-a)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $Bt$ કપાસ $Bacillus$ $thuringiensis$ બેક્ટેરિયાનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે $(iv)$.
$(b)$ એડેનોસિન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ ની ઉણપની સારવાર જનીન થેરાપી દ્વારા કરવામાં આવે છે $(i)$.
$(c)$ $RNAi$ ($RNA$ ઇન્ટરફરન્સ) એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષીય સંરક્ષણની એક પદ્ધતિ છે $(ii)$.
$(d)$ $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) નો ઉપયોગ $HIV$ ચેપના નિદાન માટે થાય છે $(iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $Bt$ કપાસ એ બેક્ટેરિયા $Bacillus$ $thuringiensis$ નો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે (iv).
$(b)$ એડીનોસાઈન ડીએમિનેઝ $(ADA)$ ની ઊણપની સારવાર જનીન થેરાપી દ્વારા કરવામાં આવે છે $(i)$.
$(c)$ $RNA$ ઇન્ટરફરન્સ $(RNAi)$ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષીય રક્ષણની એક પદ્ધતિ છે (ii).
$(d)$ $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) નો ઉપયોગ $HIV$ ના ચેપને શોધવા માટે થાય છે (iii).
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iii)$ છે.

(D) બાયોટેકનોલોજીમાં વસ્તુઓ અને સેવાઓનું ઉત્પાદન કરવા માટે સજીવો અથવા તેમના ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
એન્ટિબાયોટિક્સ,રસીઓ અને ઉત્સેચકો એ બાયોટેકનોલોજીકલ પ્રક્રિયાઓ (જેમ કે આથવણ,રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજી) દ્વારા મેળવેલી નીપજોના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
પોલિથીન એ પેટ્રોલિયમ-આધારિત રસાયણોમાંથી રાસાયણિક પોલિમરાઇઝેશન પ્રક્રિયાઓ દ્વારા મેળવવામાં આવતું કૃત્રિમ પોલિમર છે,જૈવિક પ્રક્રિયાઓ દ્વારા નહીં.
તેથી,પોલિથીન એ બાયોટેકનોલોજીકલ નીપજ નથી.

$(B)$ કીટ-પ્રતિકારક વનસ્પતિઓ $RNA$ અંતઃક્ષેપ $(RNAi)$ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને વિકસાવવામાં આવે છે,જે જીવાતના ચોક્કસ જનીનોને નિષ્ક્રિય કરે છે.
$(b)$ ગોલ્ડન રાઈસ એ જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત પાક છે,જેમાં વિટામિન $A$ (બીટા-કેરોટીન) નું પ્રમાણ વધારે હોય છે.
$(c)$ પ્રો-ઇન્સ્યુલિન એ ઇન્સ્યુલિનનું પુરોગામી સ્વરૂપ છે,જેમાં એમિનો એસિડની વધારાની શૃંખલા હોય છે જેને $C$-પેપ્ટાઈડ કહેવાય છે.
$(d)$ રોઝી એ પ્રથમ પારાજનીનિક ગાય હતી,જે માનવ પ્રોટીનથી સમૃદ્ધ દૂધ ઉત્પન્ન કરતી હતી.

(D) બાયોટેકનોલોજીને સરળ રીતે માનવજાત માટે ઉપયોગી નીપજો અને સેવાઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે સૂક્ષ્મજીવો,પ્રાણી કે વનસ્પતિ કોષો અથવા તેમના ઘટકોના ઉપયોગ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે.
આજકાલ,બાયોટેકનોલોજી ટ્રાન્સજેનિક પાક અથવા જનીનિક રૂપાંતરિત $(GM)$ પાક,ટ્રાન્સજેનિક પ્રાણીઓ,જૈવિક ખાતરો,એન્ટિબોડીઝ,હ્યુમ્યુલિન (જનીનિક ઇજનેરી દ્વારા બનાવેલ માનવ ઇન્સ્યુલિન) જેવા હોર્મોન્સ અને અન્ય વિવિધ ઉપયોગી ઉત્પાદનો બનાવવામાં ખૂબ મદદરૂપ છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો બાયોટેકનોલોજીની નીપજો છે.

(D) આપેલ તમામ વિકલ્પો બાયોટેકનોલોજીના ઉપયોગો છે.
બાયોટેકનોલોજીના મુખ્ય ઉપયોગોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ ઉપચારાત્મક (Therapeutics)
$(ii)$ નિદાન (Diagnostics)
$(iii)$ ખેતી માટે જનીનિક રૂપાંતરિત પાક
$(iv)$ પ્રોસેસ્ડ ફૂડ
$(v)$ બાયોરેમેડિયેશન
$(vi)$ કચરાનું વ્યવસ્થાપન
$(vii)$ ઉર્જા ઉત્પાદન
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો ($I$ થી $VII$) બાયોટેકનોલોજીના સાચા ઉપયોગો છે.

(D) બાયોટેકનોલોજીમાં ઉત્પાદનો અને પ્રક્રિયાઓ વિકસાવવા માટે સજીવો અથવા તેમની સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
$1$. બાયોરેમિડિયેશન એ પર્યાવરણમાંથી પ્રદૂષકોને દૂર કરવા માટે સૂક્ષ્મજીવોના ચયાપચયનો ઉપયોગ છે.
$2$. કચરાના વ્યવસ્થાપનની પ્રક્રિયાઓમાં ઘણીવાર ગંદા પાણીના ગુણધર્મોને બદલવા માટે જૈવિક એજન્ટોનો ઉપયોગ થાય છે,જેમ કે બાયોલોજિકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ $(BOD)$ ઘટાડવી અને $pH$ ને સંતુલિત કરવું.
$3$. બાયોટેકનોલોજી દ્વારા ઉર્જા ઉત્પાદનમાં બાયોમાસનું ઇથેનોલ અથવા બાયોગેસ જેવા બાયોફ્યુઅલમાં રૂપાંતરનો સમાવેશ થાય છે,જે પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતો છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો બાયોટેકનોલોજીના માન્ય ઉપયોગો છે.

(B) પ્રોટોપ્લાસ્ટ સંલયન: બે અલગ-અલગ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓના પ્રોટોપ્લાસ્ટના જોડાણથી દૈહિક સંકર (somatic hybrids) બને છે,જેમ કે 'પોમેટો' (બટાટા અને ટામેટાનું સંકર). તેથી,$(a)-(ii)$.
$(b)$ વનસ્પતિ પેશી સંવર્ધન: આ તકનીક વનસ્પતિ કોષની સંપૂર્ણ વનસ્પતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા પર આધારિત છે,જેને પૂર્ણક્ષમતા (totipotency) કહેવાય છે. તેથી,$(b)-(i)$.
$(c)$ વર્ધનશીલ પેશી (Meristem) સંવર્ધન: ચેપગ્રસ્ત વનસ્પતિઓમાં પણ વર્ધનશીલ પેશી વાયરસ મુક્ત હોય છે. તેથી,વાયરસ મુક્ત વનસ્પતિઓ મેળવવા માટે વર્ધનશીલ પેશીનું સંવર્ધન કરવામાં આવે છે. તેથી,$(c)-(iv)$.
$(d)$ સૂક્ષ્મપ્રવર્ધન: આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ટૂંકા સમયમાં હજારો વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે,જે મૂળ વનસ્પતિ સાથે આનુવંશિક રીતે સમાન હોય છે,જેને સોમાક્લોન્સ કહેવાય છે. તેથી,$(d)-(iii)$.
સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. જનીન ગન $(a)$: તે યજમાન કોષોમાં વિદેશી $DNA$ ના સીધા સ્થળાંતર માટે વપરાતી બાયોલિસ્ટિક પદ્ધતિ છે $(ii)$.
$2$. જનીન થેરાપી $(b)$: તેમાં આનુવંશિક વિકારની સારવાર માટે ખામીયુક્ત જનીનને સામાન્ય, તંદુરસ્ત જનીન દ્વારા બદલવાનો સમાવેશ થાય છે $(i)$.
$3$. જનીન ક્લોનિંગ $(c)$: તે ચોક્કસ $DNA$ ટુકડા અથવા અણુની ઘણી સમાન નકલો બનાવવાની પ્રક્રિયા છે $(iv)$.
$4$. જિનોમ $(d)$: તે સજીવના કોષોમાં હાજર આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ ના સંપૂર્ણ સેટનો સંદર્ભ આપે છે $(iii)$.
તેથી, સાચી જોડ $(a)-(ii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(iii)$ છે.

(A) Bacillus thuringiensis ઝેરી કીટનાશક પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે જેને Cry પ્રોટીન કહેવાય છે,જેનો ઉપયોગ બાયોટેકનોલોજીમાં જીવાત નિયંત્રણ માટે થાય છે. તેથી,$(A) \rightarrow (III)$.
$(B)$ Adenosine deaminase $(ADA)$ ની ઉણપ એ એક આનુવંશિક વિકાર છે જેની સારવાર જનીન થેરાપી દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી,$(B) \rightarrow (IV)$.
$(C)$ $\text{RNA}$ ઇન્ટરફરન્સ $(\text{RNAi})$ એ તમામ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષીય સંરક્ષણની એક પદ્ધતિ છે. તેથી,$(C) \rightarrow (II)$.
$(D)$ Gel-electrophoresis એ $\text{DNA}$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે. તેથી,$(D) \rightarrow (I)$.
આમ,સાચી જોડ $(A) \rightarrow (III), (B) \rightarrow (IV), (C) \rightarrow (II), (D) \rightarrow (I)$ છે.

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $\text{RNA}$ ઇન્ટરફરન્સ $\text{(RNAi)}$ એ કોષીય સંરક્ષણની એક પદ્ધતિ છે જે તમામ સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotic) સજીવોમાં થાય છે,આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોમાં નહીં.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે $Bt$ ટોક્સિન પ્રોટીન બેક્ટેરિયામાં નિષ્ક્રિય પ્રોટોક્સિન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે કીટકના આંતરડાના આલ્કલાઇન $pH$ ને કારણે ઝેરના સક્રિય સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય છે,એસિડિક $pH$ ને કારણે નહીં.