Percentage composition and Molecular formula Questions in Gujarati

(D) ક્લોરાઇટ આયન $ClO_2^-$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
કેલ્શિયમ એ $+2$ સંયોજકતા ધરાવતી આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ છે,જે $Ca^{2+}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તટસ્થ સંયોજન બનાવવા માટે,વીજભાર સંતુલિત હોવો જોઈએ.
તેથી,એક $Ca^{2+}$ આયન બે $ClO_2^-$ આયનો સાથે જોડાય છે.
રાસાયણિક સૂત્ર $Ca(ClO_2)_2$ છે.

(A) $H$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 1 \ g/mol$ અને $C$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 12 \ g/mol$ છે.
આપેલ દળ ગુણોત્તર $H : C = 1 : 3$ છે.
મોલ ગુણોત્તર શોધવા માટે,દળને સંબંધિત પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગો:
$H$ ના મોલ $= 1 / 1 = 1$.
$C$ ના મોલ $= 3 / 12 = 0.25$.
હવે,સૌથી સરળ મોલર ગુણોત્તર શોધો:
$H : C = 1 : 0.25 = 4 : 1$.
તેથી,$C$ ના દરેક $1$ પરમાણુ દીઠ $H$ ના $4$ પરમાણુઓ છે.
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4$ છે.

(A) હિસ્ટામાઇનનું આણ્વીય સૂત્ર $C_5H_9N_3$ છે.
હિસ્ટામાઇનનું આણ્વીય દળ $(5 \times 12) + (9 \times 1) + (3 \times 14) = 60 + 9 + 42 = 111 \ g/mol$ છે.
હિસ્ટામાઇનના એક મોલમાં નાઇટ્રોજનનું દળ $3 \times 14 = 42 \ g$ છે.
નાઇટ્રોજનની દળ ટકાવારી નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{દળ } \% = (\frac{\text{નાઇટ્રોજનનું દળ}}{\text{હિસ્ટામાઇનનું આણ્વીય દળ}}) \times 100$
$\text{દળ } \% = (\frac{42}{111}) \times 100 = 37.8378 \% \approx 37.84 \%$.

(A) પગલું $1.$ દળ ટકાવારીનું ગ્રામમાં રૂપાંતર.
$100\ g$ સંયોજન ધારતા,$4.07\ g$ હાઇડ્રોજન,$24.27\ g$ કાર્બન અને $71.65\ g$ ક્લોરિન મળે છે.
પગલું $2.$ દરેક તત્વના મોલની સંખ્યામાં રૂપાંતર.
$H$ ના મોલ $= 4.07 / 1.008 = 4.04$
$C$ ના મોલ $= 24.27 / 12.01 = 2.021$
$Cl$ ના મોલ $= 71.65 / 35.453 = 2.021$
પગલું $3.$ સૌથી નાની મોલ કિંમત $(2.021)$ વડે ભાગતા.
ગુણોત્તર $H:C:Cl = 2:1:1$.
પગલું $4.$ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2Cl$ છે.
પગલું $5.$ આણ્વીય સૂત્ર.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 12.01 + (2 \times 1.008) + 35.453 = 49.48\ g/mol$.
$n = \text{મોલર દળ} / \text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ} = 98.96 / 49.48 = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (CH_2Cl) = C_2H_4Cl_2$.

સોડિયમ સલ્ફેટનું આણ્વીય સૂત્ર $Na_{2}SO_{4}$ છે.
$Na_{2}SO_{4}$ નું મોલર દળ $= [(2 \times 23.0) + (32.066) + 4(16.00)] = 142.066 \ g/mol$.
તત્વની દળ ટકાવારી $= \frac{\text{સંયોજનમાં તે તત્વનું દળ}}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}} \times 100$.
સોડિયમની દળ ટકાવારી $= \frac{46.0}{142.066} \times 100 = 32.379 \% \approx 32.4 \%$.
સલ્ફરની દળ ટકાવારી $= \frac{32.066}{142.066} \times 100 = 22.571 \% \approx 22.6 \%$.
ઓક્સિજનની દળ ટકાવારી $= \frac{64.0}{142.066} \times 100 = 45.049 \% \approx 45.05 \%$.

(B) આયર્નના સાપેક્ષ મોલ $= \frac{69.9}{55.85} = 1.25$
ઓક્સિજનના સાપેક્ષ મોલ $= \frac{30.1}{16.00} = 1.88$
આયર્ન અને ઓક્સિજનનો સાદો મોલર ગુણોત્તર $= 1.25 : 1.88 = 1 : 1.5 = 2 : 3$
તેથી,આયર્ન ઓક્સાઇડનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.

(N/A) $1$ મોલ $CuSO_{4}$ માં $1$ મોલ કોપર હોય છે.
$CuSO_{4}$ નું મોલર દળ $= 63.5 + 32.00 + 4(16.00) = 159.5 \, g/mol$.
$159.5 \, g$ $CuSO_{4}$ માં $63.5 \, g$ કોપર હોય છે.
તેથી,$100 \, g$ $CuSO_{4}$ માં $\frac{63.5 \times 100}{159.5} \, g$ કોપર હશે.
કોપરનું પ્રમાણ $= 39.81 \, g$.

(B) આયર્ન $(Fe)$ ની દળ ટકાવારી $= 69.9 \%$.
ઓક્સિજન $(O)$ ની દળ ટકાવારી $= 30.1 \%$.
આયર્નના મોલની સંખ્યા $= \frac{69.9}{55.85} = 1.25 \, mol$.
ઓક્સિજનના મોલની સંખ્યા $= \frac{30.1}{16.0} = 1.88 \, mol$.
આયર્ન અને ઓક્સિજનનો ગુણોત્તર $= 1.25 : 1.88 = 1 : 1.5 = 2 : 3$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= Fe_2O_3$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 2(55.85) + 3(16.00) = 159.7 \, g \, mol^{-1}$.
$n = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{159.69}{159.7} \approx 1$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times \text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર} = 1 \times Fe_2O_3 = Fe_2O_3$.

(N/A) $(i)$ $1 \, \text{mole} \, (44 \, g)$ $CO_{2}$ માં $12 \, g$ કાર્બન હોય છે.
$\therefore 3.38 \, g$ $CO_{2}$ માં કાર્બન $= \frac{12 \, g}{44 \, g} \times 3.38 \, g = 0.9217 \, g$.
$18 \, g$ પાણીમાં $2 \, g$ હાઇડ્રોજન હોય છે.
$\therefore 0.690 \, g$ પાણીમાં હાઇડ્રોજન $= \frac{2 \, g}{18 \, g} \times 0.690 \, g = 0.0767 \, g$.
નમૂનાનું કુલ દળ $= 0.9217 \, g + 0.0767 \, g = 0.9984 \, g$.
કાર્બનના મોલ $= \frac{0.9217 \, g}{12.01 \, g/mol} \approx 0.0767 \, \text{mol}$.
હાઇડ્રોજનના મોલ $= \frac{0.0767 \, g}{1.008 \, g/mol} \approx 0.0761 \, \text{mol}$.
$C:H$ નો ગુણોત્તર $\approx 1:1$. તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH$ છે.
$(ii)$ આપેલ છે,$STP$ પર $10.0 \, L$ વાયુનું વજન $11.6 \, g$ છે.
$STP$ પર $1 \, \text{mole}$ વાયુ $22.4 \, L$ કદ રોકે છે.
આણ્વીય દળ $= \frac{11.6 \, g}{10.0 \, L} \times 22.4 \, L/mol = 25.984 \, g/mol \approx 26 \, g/mol$.
$(iii)$ $CH$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 12 + 1 = 13 \, g/mol$.
$n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{26}{13} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= (CH)_{2} = C_{2}H_{2}$.

કાર્બનિક સંયોજનમાં કાર્બનની ટકાવારી $= 69 \%$.
$100 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનમાં $69 \ g$ કાર્બન હોય છે.
$\therefore 0.2 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનમાં $= \frac{69 \times 0.2}{100} = 0.138 \ g$ $C$ હોય.
$CO_2$ નું આણ્વીય દળ $= 44 \ g$.
$12 \ g$ કાર્બન $44 \ g$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$0.138 \ g$ કાર્બન $\frac{44 \times 0.138}{12} = 0.506 \ g$ $CO_2$ ઉત્પન્ન કરશે.
કાર્બનિક સંયોજનમાં હાઇડ્રોજનની ટકાવારી $= 4.8 \%$.
$100 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનમાં $4.8 \ g$ હાઇડ્રોજન હોય છે.
$\therefore 0.2 \ g$ કાર્બનિક સંયોજનમાં $\frac{4.8 \times 0.2}{100} = 0.0096 \ g$ $H$ હોય.
$H_2O$ નું આણ્વીય દળ $= 18 \ g$.
$2 \ g$ હાઇડ્રોજન $18 \ g$ પાણી ઉત્પન્ન કરે છે.
$\therefore 0.0096 \ g$ હાઇડ્રોજન $\frac{18 \times 0.0096}{2} = 0.0864 \ g$ $H_2O$ ઉત્પન્ન કરશે.

સંયોજનમાં ટકાવારી સંઘટન એટલે તેમાં રહેલા દરેક તત્વની દળ ટકાવારી. તે આપેલા નમૂનાની શુદ્ધતા નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે.
તત્વની દળ ટકાવારી ગણવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\text{તત્વની દળ } \% = \frac{\text{સંયોજનમાં તે તત્વનું દળ} \times 100}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}}$
ઉદાહરણ તરીકે,પાણી $(H_2O)$ માં:
પાણીનું મોલર દળ $= 18.02 \ g/mol$
$\text{હાઇડ્રોજનની દળ } \% = \frac{2 \times 1.008}{18.02} \times 100 = 11.18 \%$
$\text{ઓક્સિજનની દળ } \% = \frac{16.00}{18.02} \times 100 = 88.79 \%$
તે જ રીતે,ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ માટે જેનું મોલર દળ $46.068 \ g/mol$ છે:
$\text{કાર્બનની દળ } \% = \frac{24.02}{46.068} \times 100 = 52.14 \%$
$\text{હાઇડ્રોજનની દળ } \% = \frac{6.048}{46.068} \times 100 = 13.13 \%$
$\text{ઓક્સિજનની દળ } \% = \frac{16.00}{46.068} \times 100 = 34.73 \%$

$Na_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{આણ્વીય }\ \text{દળ }= (2 \times 22.99 \ g/mol) + 32.06 \ g/mol + (4 \times 16.00 \ g/mol) = 142.04 \ g/mol$
$Na$ ના દળ ટકા $= \frac{2 \times 22.99}{142.04} \times 100 = 32.37\%$
$S$ ના દળ ટકા $= \frac{32.06}{142.04} \times 100 = 22.57\%$
$O$ ના દળ ટકા $= \frac{4 \times 16.00}{142.04} \times 100 = 45.06\%$

(A) $1$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર: આ તે સૌથી સાદું સૂત્ર છે જે સંયોજનના એક અણુમાં રહેલા દરેક તત્વના પરમાણુઓની સાપેક્ષ સંખ્યા દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ $(H_2O_2)$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $HO$ છે.
$2$. આણ્વીય સૂત્ર: આ તે સૂત્ર છે જે સંયોજનના એક અણુમાં રહેલા દરેક તત્વના પરમાણુઓની વાસ્તવિક સંખ્યા દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડનું આણ્વીય સૂત્ર $H_2O_2$ છે.

(N/A) પગલું $1$: નમૂનામાં $C$ અને $H$ નું દળ શોધો.
$C$ નું દળ $= \frac{12}{44} \times 3.38 \ g = 0.9218 \ g$
$H$ નું દળ $= \frac{2}{18} \times 0.690 \ g = 0.0767 \ g$
નમૂનાનું કુલ દળ $= 0.9218 + 0.0767 = 0.9985 \ g$
પગલું $2$: પ્રમાણસૂચક સૂત્રની ગણતરી.

તત્વ	દળ %	પરમાણ્વીય દળ	મોલ	ગુણોત્તર
$C$	$92.32$	$12$	$7.69$	$1$
$H$	$7.68$	$1$	$7.68$	$1$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH$ છે.
પગલું $3$: મોલર દળની ગણતરી.
$STP$ એ $10.0 \ L$ નું વજન $11.6 \ g$ છે.
$STP$ એ $22.4 \ L$ નું વજન $= \frac{11.6 \times 22.4}{10.0} = 25.984 \ g \approx 26 \ g/mol$.
પગલું $4$: આણ્વીય સૂત્રની ગણતરી.
$n = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{26}{13} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= 2 \times CH = C_2H_2$.

(N/A) $100\ g$ સંયોજનમાં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી:
$H \text{ ના મોલ} = \frac{4.07}{1.008} \approx 4.04$
$C \text{ ના મોલ} = \frac{24.47}{12.01} \approx 2.04$
$Cl \text{ ના મોલ} = \frac{71.65}{35.45} \approx 2.02$
સૌથી નાની કિંમત $(2.02)$ વડે ભાગતા ગુણોત્તર:
$C: 1, H: 2, Cl: 1$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_{2}Cl$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 49.48\ g/mol$.
$n = \frac{98.96}{49.48} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= C_{2}H_{4}Cl_{2}$.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરવા માટે,આપણે તત્વોના મોલનો ગુણોત્તર શોધીએ:
$1$. $Fe$ ના મોલ $= \frac{69.9}{55.85} \approx 1.25$
$2$. $O$ ના મોલ $= \frac{30.1}{16.00} \approx 1.88$
$3$. સૌથી નાની સંખ્યા $(1.25)$ વડે ભાગતા:
$Fe: \frac{1.25}{1.25} = 1$
$O: \frac{1.88}{1.25} = 1.5$
$4$. સાદા પૂર્ણાંક ગુણોત્તરમાં ફેરવવા માટે $2$ વડે ગુણતા:
$Fe: 1 \times 2 = 2$
$O: 1.5 \times 2 = 3$
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલ ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	દળ % / પરમાણ્વીય દળ
$Fe$	$\frac{69.9}{55.85} \approx 1.25$
$O$	$\frac{30.1}{16.00} \approx 1.88$

સૌથી નાની કિંમત $(1.25)$ વડે ભાગતા:
$Fe: \frac{1.25}{1.25} = 1$
$O: \frac{1.88}{1.25} = 1.5$
પૂર્ણાંક સંખ્યા મેળવવા માટે,$2$ વડે ગુણતા:
$Fe: 1 \times 2 = 2$
$O: 1.5 \times 2 = 3$
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.

(A) $CuSO_4$ નો આણ્વીય દળ $= 63.54 + 32.06 + (4 \times 16.00) = 159.60 \ g \ mol^{-1}$.
$159.60 \ g \ CuSO_4$ માં $63.54 \ g \ Cu$ રહેલું છે.
તેથી,$100 \ g \ CuSO_4$ માં $Cu$ નું દળ નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$Cu$ નું દળ $= \frac{63.54 \times 100}{159.60} = 39.81 \ g$.

સૌ પ્રથમ,$Ca_{3}(PO_{4})_{2}$ નું આણ્વીય દળ ગણો:
$= 3 \times 40 + 2 \times (31 + 4 \times 16) = 120 + 2 \times 95 = 310 \ g/mol$.
કેલ્શિયમની દળ ટકાવારી $= \frac{3 \times 40}{310} \times 100 = \frac{120}{310} \times 100 = 38.71 \%$.
ફોસ્ફરસની દળ ટકાવારી $= \frac{2 \times 31}{310} \times 100 = \frac{62}{310} \times 100 = 20.00 \%$.
ઓક્સિજનની દળ ટકાવારી $= \frac{8 \times 16}{310} \times 100 = \frac{128}{310} \times 100 = 41.29 \%$.

(B) આપેલ છે: $Xe$ નું દળ ટકાવાર પ્રમાણ $= 63.8\%$,તેથી $F$ નું દળ ટકાવાર પ્રમાણ $= 100 - 63.8 = 36.2\%$.
$Xe$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 133 \text{ g/mol}$ અને $F$ નું $= 19 \text{ g/mol}$.
$Xe$ ના મોલ $= \frac{63.8}{133} \approx 0.48$.
$F$ ના મોલ $= \frac{36.2}{19} \approx 1.905$.
$Xe : F$ નો ગુણોત્તર $= 0.48 : 1.905 \approx 1 : 4$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $XeF_4$ છે.
$XeF_4$ માં,$Xe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $x$ ધારો.
$x + 4(-1) = 0 \implies x = +4$.
તેથી,$Xe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+4$ છે.

(N/A) પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટનું સરેરાશ બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$CaO: 50-60 \%, SiO_{2}: 20-25 \%,$
$Al_{2}O_{3}: 5-10 \%, MgO: 2-3 \%,$
$Fe_{2}O_{3}: 1-2 \%, SO_{3}: 1-2 \%$
સારી ગુણવત્તાવાળા સિમેન્ટ માટે,સિલિકા $(SiO_{2})$ અને એલ્યુમિના $(Al_{2}O_{3})$ નો ગુણોત્તર $2.5$ થી $4$ ની વચ્ચે હોવો જોઈએ અને ચૂના $(CaO)$ નો સિલિકોન $(SiO_{2})$,એલ્યુમિનિયમ $(Al_{2}O_{3})$ અને આયર્ન $(Fe_{2}O_{3})$ ના ઓક્સાઇડના કુલ સરવાળા સાથેનો ગુણોત્તર $2$ ની શક્ય તેટલી નજીક હોવો જોઈએ.

(N/A) $CN_4H_4S$ નું આણ્વીય દળ $= 12 + (4 \times 14) + (4 \times 1) + 32 = 104 \ g/mol$. $S$ ની ટકાવારી $= (32 / 104) \times 100 = 30.77 \%$.
$(b)$ $C_2H_4O_2$ નું આણ્વીય દળ $= (2 \times 12) + (4 \times 1) + (2 \times 16) = 60 \ g/mol$. $C$ ની ટકાવારી $= (24 / 60) \times 100 = 40.0 \%$.
$(c)$ $CN_2H_2O$ નું આણ્વીય દળ $= 12 + 14 + (2 \times 1) + 16 = 44 \ g/mol$. $N$ ની ટકાવારી $= (14 / 44) \times 100 = 31.82 \%$.
$(d)$ $C_6H_6$ નું આણ્વીય દળ $= (6 \times 12) + (6 \times 1) = 78 \ g/mol$. $H$ ની ટકાવારી $= (6 / 78) \times 100 = 7.69 \%.$

(N/A) $1$. $C$ નું દળ ગણો: $C$ નું દળ = $(12/44) \times CO_2$ નું દળ = $(12/44) \times 0.4950 = 0.135 \ g$.
$2$. $C$ ની ટકાવારી ગણો: $\% C = (0.135 / 0.2475) \times 100 = 54.54\%$.
$3$. $H$ નું દળ ગણો: $H$ નું દળ = $(2/18) \times H_2O$ નું દળ = $(2/18) \times 0.2025 = 0.0225 \ g$.
$4$. $H$ ની ટકાવારી ગણો: $\% H = (0.0225 / 0.2475) \times 100 = 9.09\%$.
$5$. $O$ ની ટકાવારી ગણો: $\% O = 100 - (54.54 + 9.09) = 36.37\%$.

(A) તત્વની દળ ટકાવારી $= \frac{\text{સંયોજનમાં તે તત્વનું દળ}}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}} \times 100$.
${H_3PO_4}$ નું મોલર દળ $= (3 \times 1) + 31 + (4 \times 16) = 3 + 31 + 64 = 98 \ g/mol$.
$P$ તત્વની ટકાવારી $= \frac{31}{98} \times 100 = 31.63 \%$.

(D) આપેલ દળ ગુણોત્તર: $C : H = 4 : 1$ અને $C : O = 3 : 4$.
સંયુક્ત દળ ગુણોત્તર $C : H : O = 12 : 3 : 16$ મળે છે.
પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગતા,મોલ ગુણોત્તર $C : H : O = 1 : 3 : 1$ મળે છે.
પ્રાથમિક સૂત્ર $CH_3O$ છે. સંતૃપ્ત અચક્રીય સંયોજન હોવાથી,આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_6O_2$ થાય.
દહન પ્રક્રિયા: $C_2H_6O_2 + 2.5 O_2 \longrightarrow 2 CO_2 + 3 H_2O$.
$1$ મોલ $X$ માટે $2.5$ મોલ $O_2$ જરૂરી છે.
તેથી,$2$ મોલ $X$ માટે જરૂરી $O_2$ ના મોલ $= 2 \times 2.5 = 5$ મોલ.

(A) $M$ ના મોલ $= \frac{68}{34} = 2$
$O$ ના મોલ $= \frac{32}{16} = 2$
સાદો મોલર ગુણોત્તર $M:O = 2:2 = 1:1$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $MO$ છે.

(C) $420 \ g$ $CO_2$ માં કાર્બનનું દળ $= \frac{12}{44} \times 420 = 114.545 \ g$.
કાર્બનની ટકાવારી $= \frac{114.545}{750} \times 100 = 15.27 \% \approx 15.3 \%$.
$210 \ g$ $H_2O$ માં હાઇડ્રોજનનું દળ $= \frac{2}{18} \times 210 = 23.33 \ g$.
હાઇડ્રોજનની ટકાવારી $= \frac{23.33}{750} \times 100 = 3.11 \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,હાઇડ્રોજનની ટકાવારી $3 \%$ મળે છે.

(C) $2.64 \, g$ $CO_2$ માં કાર્બનનું દળ: $m_C = \frac{12}{44} \times 2.64 = 0.72 \, g$.
$1.08 \, g$ $H_2O$ માં હાઇડ્રોજનનું દળ: $m_H = \frac{2}{18} \times 1.08 = 0.12 \, g$.
સંયોજનમાં ઓક્સિજનનું દળ: $m_O = \text{કુલ દળ} - (m_C + m_H) = 1.80 - (0.72 + 0.12) = 1.80 - 0.84 = 0.96 \, g$.
ઓક્સિજનની ટકાવારી: $\% \, O = \frac{0.96}{1.80} \times 100 = 53.33 \%$.

(C) $1$. હાઇડ્રોજનની ટકાવારીની ગણતરી કરો: $100\% - 78\% = 22\%$.
$2$. તત્વોના મોલ ગુણોત્તર નક્કી કરો:
$C$ માટે: $\frac{78}{12} = 6.5$.
$H$ માટે: $\frac{22}{1} = 22$.
$3$. સૌથી નાની કિંમત $(6.5)$ વડે ભાગો:
$C$ માટે: $\frac{6.5}{6.5} = 1$.
$H$ માટે: $\frac{22}{6.5} \approx 3.38 \approx 3$.
$4$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_{3}$ છે.

(B) $1$. હાઇડ્રોકાર્બનનું મોલર દળ શોધો:
આપેલ $42 \, mg = 0.042 \, g$ માં $3.01 \times 10^{20}$ અણુઓ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{3.01 \times 10^{20}}{6.022 \times 10^{23}} \approx 5 \times 10^{-4} \, mol$.
મોલર દળ $M = \frac{0.042 \, g}{5 \times 10^{-4} \, mol} = 84 \, g/mol$.
$2$. $C$ અને $H$ ના પરમાણુઓની સંખ્યા નક્કી કરો:
$C$ નું દળ $= 85.7 \% \text{ of } 84 = 72 \, g$.
$C$ પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{72}{12} = 6$.
$H$ નું દળ $= 84 - 72 = 12 \, g$.
$H$ પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{12}{1} = 12$.
$3$. નિષ્કર્ષ:
આણ્વીય સૂત્ર $C_6H_{12}$ છે.

(D) કાર્બનિક સંયોજનનું આપેલ દળ $= 120 \ g$.
$CO_{2}$ નું દળ $= 330 \ g$.
$H_{2}O$ નું દળ $= 270 \ g$.
કાર્બનનું દળ $= (CO_{2} \text{ ના મોલ}) \times 12 = (330 / 44) \times 12 = 90 \ g$.
કાર્બનની ટકાવારી $= (90 / 120) \times 100 = 75 \ \%$.
હાઇડ્રોજનનું દળ $= (H_{2}O \text{ ના મોલ}) \times 2 = (270 / 18) \times 2 = 30 \ g$.
હાઇડ્રોજનની ટકાવારી $= (30 / 120) \times 100 = 25 \ \%$.
તેથી,ટકાવારી અનુક્રમે $75 \ \%$ અને $25 \ \%$ છે.

(A) પ્રોટીનનું ન્યૂનતમ મોલર દળ એ ધારણા પર ગણવામાં આવે છે કે પ્રોટીન અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક ગ્લાયસીનનો અણુ હાજર છે.
આપેલ છે કે $0.30\, \%$ પ્રોટીન ગ્લાયસીન છે,તેથી:
$100\, g$ પ્રોટીનમાં $0.30\, g$ ગ્લાયસીન છે.
ગ્લાયસીનનું આણ્વીય દળ $75\, g\, mol^{-1}$ હોવાથી,પ્રોટીનનું ન્યૂનતમ મોલર દળ:
$\text{ન્યૂનતમ મોલર દળ} = \frac{\text{ગ્લાયસીનનું આણ્વીય દળ} \times 100}{\text{ગ્લાયસીનની ટકાવારી}}$
$\text{ન્યૂનતમ મોલર દળ} = \frac{75 \times 100}{0.30} = \frac{7500}{0.30} = 25000\, g\, mol^{-1}$
આને જરૂરી સ્વરૂપમાં ફેરવતા: $25000\, g\, mol^{-1} = 25 \times 10^{3} \, g\, mol^{-1}$.
આમ,જવાબ $25$ છે.

(C) પદાર્થના $116 \ g$ માં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી:
$H$ ના મોલ $= \frac{7.5}{1} = 7.5 \ mol$
$O$ ના મોલ $= \frac{60}{16} = 3.75 \ mol$
$C$ ના મોલ $= \frac{48.5}{12} \approx 4.04 \ mol$
સૌથી નાની કિંમત $(3.75)$ વડે ભાગતા:
$H: \frac{7.5}{3.75} = 2$
$O: \frac{3.75}{3.75} = 1$
$C: \frac{4.04}{3.75} \approx 1$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા:
$(A)$ $CH_3COOH$ એટલે $C_2H_4O_2$,જે $CH_2O$ માં પરિણમે છે.
$(B)$ $HCHO$ એટલે $CH_2O$,જે $CH_2O$ માં પરિણમે છે.
આમ,$2$ સૂત્રો ($A$ અને $B$) સુસંગત છે.

(D)

$C$: $74\,\%$	$\frac{74}{12} = 6.16$; $\frac{6.16}{1.23} \approx 5$
$N$: $17.3\,\%$	$\frac{17.3}{14} = 1.23$; $\frac{1.23}{1.23} = 1$
$H$: $8.7\,\%$	$\frac{8.7}{1} = 8.7$; $\frac{8.7}{1.23} \approx 7$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= C_{5}H_{7}N$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= (5 \times 12) + (7 \times 1) + (1 \times 14) = 81\, g\, mol^{-1}$
ગુણક અવયવ $(n) = \frac{162}{81} = 2$
આણ્વીય સૂત્ર $= 2 \times (C_{5}H_{7}N) = C_{10}H_{14}N_{2}$

(D) $CO_{2}$ ના મોલ $= \frac{0.793}{44} \approx 0.01802 \, mol$. દરેક $CO_{2}$ અણુમાં એક $C$ પરમાણુ હોવાથી,$C$ ના મોલ $= 0.01802 \, mol$.
$C$ નું વજન $= 0.01802 \times 12 = 0.21624 \, g$.
$H_{2}O$ ના મોલ $= \frac{0.442}{18} \approx 0.02456 \, mol$. દરેક $H_{2}O$ અણુમાં બે $H$ પરમાણુ હોવાથી,$H$ ના મોલ $= 0.02456 \times 2 = 0.04912 \, mol$.
$H$ નું વજન $= 0.04912 \times 1 = 0.04912 \, g$.
$O$ નું વજન $= \text{કુલ વજન} - (C \text{ નું વજન} + H \text{ નું વજન})$
$O$ નું વજન $= 0.492 - (0.21624 + 0.04912) = 0.492 - 0.26536 = 0.22664 \, g$.
$O$ ની ટકાવારી $= \frac{0.22664}{0.492} \times 100 \approx 46.06 \, \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં,આપણને $46 \, \%$ મળે છે.

(C) $3.3 \ g$ હિમોગ્લોબિનમાં $Fe$ નું દળ $= \frac{0.34}{100} \times 3.3 \ g = 0.01122 \ g$.
$Fe$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{\text{દળ}}{\text{પરમાણ્વીય દળ}} = \frac{0.01122 \ g}{56 \ g/mol} \approx 2.0036 \times 10^{-4} \ mol$.
$Fe$ પરમાણુઓની સંખ્યા $= \text{મોલ} \times N_A = 2.0036 \times 10^{-4} \times 6.022 \times 10^{23} \approx 1.206 \times 10^{20}$ પરમાણુઓ.

(A) કાર્બનિક સંયોજનનું દળ $= 0.492 \ g$.
$CO_2$ ના મોલ $= \frac{0.7938 \ g}{44 \ g/mol} = 0.01804 \ mol$.
$C$ ના મોલ $= 0.01804 \ mol$,તેથી $C$ નું દળ $= 0.01804 \times 12 = 0.2165 \ g$.
$H_2O$ ના મોલ $= \frac{0.4428 \ g}{18 \ g/mol} = 0.0246 \ mol$.
$H$ ના મોલ $= 2 \times 0.0246 = 0.0492 \ mol$,તેથી $H$ નું દળ $= 0.0492 \times 1 = 0.0492 \ g$.
$O$ નું દળ $= 0.492 - (0.2165 + 0.0492) = 0.492 - 0.2657 = 0.2263 \ g$.
$O$ ની ટકાવારી $= \frac{0.2263}{0.492} \times 100 \approx 46 \%$.

(C) $X$ જેનો પરમાણુ ક્રમાંક $33$ છે,તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^{10} 4s^2 4p^3$ છે. તે સમૂહ $15$ માં આવે છે અને તેની સંયોજકતા $3$ છે.
$Y$ જેનો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે,તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ne] 3s^2 3p^5$ છે. તે સમૂહ $17$ માં આવે છે અને તેની સંયોજકતા $1$ છે.
સ્થાયી સંયોજન બનાવવા માટે,સંયોજકતાઓની અદલાબદલી કરવામાં આવે છે:
$X^{3} Y^{1} \rightarrow XY_3$
તેથી,$X$ અને $Y$ વચ્ચે બનતા સ્થાયી સંયોજનનું આણ્વીય સૂત્ર $XY_3$ છે. ઉદાહરણ તરીકે,જો $X$ એ $As$ $(Z=33)$ હોય અને $Y$ એ $Cl$ $(Z=17)$ હોય,તો સંયોજન $AsCl_3$ બને છે.

(A) કાર્બનિક સંયોજનમાં સલ્ફરની ટકાવારી નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{S ની ટકાવારી} = \frac{32 \times BaSO_4 \text{ નું દળ}}{233 \times \text{કાર્બનિક સંયોજનનું દળ}} \times 100$
$= \frac{32 \times 0.233}{233 \times 0.102} \times 100 = 31.37 \ \%$
આપેલ વિકલ્પોમાં,$1,4-$ડિથિએન $(C_4H_8S_2)$ એ સલ્ફર ધરાવતું ચક્રીય સંયોજન છે.

(B) ધાતુ $(M)$ નું દળ $= 1.25 \ g$
ધાતુના ઓક્સાઈડનું દળ $= 1.68 \ g$
ઓક્સિજનનું દળ $= 1.68 \ g - 1.25 \ g = 0.43 \ g$
$M$ ના મોલ $= \frac{1.25 \ g}{69.7 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.0179 \ mol$
$O$ ના મોલ $= \frac{0.43 \ g}{16.0 \ g \ mol^{-1}} \approx 0.0269 \ mol$
મોલનો ગુણોત્તર $(M:O) = 0.0179 : 0.0269$
સૌથી નાની કિંમત $(0.0179)$ વડે ભાગતા: $1 : 1.502 \approx 1 : 1.5$
$2$ વડે ગુણીને પૂર્ણાંક સંખ્યામાં ફેરવતા: $2 : 3$
$\therefore$ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $M_2O_3$ છે.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના ટકાને તેના પરમાણુ દળ વડે ભાગીને મોલની ગણતરી કરીએ છીએ:
$Na: \frac{18.60}{23} = 0.808 \approx 0.8$
$S: \frac{25.80}{32} = 0.806 \approx 0.8$
$H: \frac{4.02}{1} = 4.02$
$O: \frac{51.58}{16} = 3.22$
સૌથી નાની મોલ કિંમત $(0.8)$ વડે ભાગતા:
$Na: \frac{0.8}{0.8} = 1$
$S: \frac{0.8}{0.8} = 1$
$H: \frac{4.02}{0.8} \approx 5$
$O: \frac{3.22}{0.8} \approx 4$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $NaSH_5O_4$ છે. કારણ કે તમામ $H$ પરમાણુઓ સ્ફટિકીકરણના પાણી $(H_2O)$ માં છે,$5$ $H$ પરમાણુઓ $2.5$ $H_2O$ અણુઓ દર્શાવે છે. પૂર્ણાંક સંખ્યા મેળવવા માટે,આપણે $2$ વડે ગુણીએ છીએ,જે $Na_2S_2H_{10}O_8$ આપે છે,જે $Na_2S_2O_3 \cdot 5H_2O$ છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$NaHCO_3$ (સોડિયમ બાયકાર્બોનેટ) ને ગરમ કરવાથી નીચે મુજબની પ્રક્રિયા થાય છે:
$2NaHCO_3 \xrightarrow{\Delta} Na_2CO_3 + H_2O + CO_2$
$NaHCO_3$ નું આણ્વીય દળ = $23 + 1 + 12 + (16 \times 3) = 84 \ g/mol$.
કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ = $\frac{12}{84} \times 100 \approx 14.28 \%$,જે $14.3 \%$ ની નજીક છે.

(A) એમોનિયમ સલ્ફેટનું રાસાયણિક સૂત્ર $(NH_4)_2SO_4$ છે.
$(NH_4)_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 2 \times (14 + 4 \times 1) + 32 + 4 \times 16 = 2 \times 18 + 32 + 64 = 36 + 96 = 132 \ g/mol$.
$(NH_4)_2SO_4$ ના એક મોલમાં નાઈટ્રોજનનું દળ $2 \times 14 = 28 \ g$ છે.
નાઈટ્રોજનનું દળથી ટકાવાર પ્રમાણ $= (\frac{28}{132}) \times 100 \approx 21.2 \ \%$.
આમ,આ મૂલ્ય $21 \ \%$ ની સૌથી નજીક છે.

(B)
$KAl(SO_4)_x \cdot 12 H_2O$ એ પોટાશ એલમનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર છે,જે એક દ્વિક્ષાર છે.
પોટાશ એલમ $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24 H_2O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર મેળવવા માટે સૂત્રને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $KAl(SO_4)_2 \cdot 12 H_2O$ મળે છે.
આમ,$x = 2$ નું મૂલ્ય મળે છે.

(D) કાર્બનની ટકાવારી $85.8 \%$ છે,તેથી હાઇડ્રોજનની ટકાવારી $100 - 85.8 = 14.2 \%$ છે.

તત્વ	મોલ ગુણોત્તર
$C$	$\frac{85.8}{12} = 7.15 \rightarrow 1$
$H$	$\frac{14.2}{1} = 14.2 \rightarrow 2$

પ્રાથમિક સૂત્ર $CH_2$ છે.
પ્રાથમિક સૂત્રનું દળ $12 + 2(1) = 14 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ મોલર દળ $84 \ g \ mol^{-1}$ હોવાથી,$n = \frac{84}{14} = 6$ મળે છે.
આણ્વીય સૂત્ર $(CH_2)_6 = C_6H_{12}$ છે.
તેથી,અણુ દીઠ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા $12$ છે.

(C) ધારો કે સંયોજનનું મોલર દળ $M \ g \ mol^{-1}$ છે.
$0.01 \ mol$ સંયોજનનું દળ $= 0.01 \times M \ g$.
સંયોજનમાં $60 \%$ કાર્બન હોવાથી,કાર્બનનું દળ $= 0.01 \times M \times 0.60 = 0.006 \ M \ g$.
કાર્બનના મોલ $= \frac{0.006 \ M}{12} = 0.0005 \ M$.
દહન દરમિયાન,સંયોજનનો તમામ કાર્બન $CO_2$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ ના મોલ $= \frac{4.4 \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
$1 \ mol$ $CO_2$ માં $1 \ mol$ કાર્બન હોવાથી,સંયોજનમાં કાર્બનના મોલ $= 0.1 \ mol$.
તેથી,$0.0005 \ M = 0.1$.
$M = \frac{0.1}{0.0005} = 200 \ g \ mol^{-1}$.

(D) $CO_2$ માં $C$ નું દળ મોલર દળના ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$C$ નું દળ $= (12 / 44) \times 0.792 \ g = 0.216 \ g$.
કાર્બનિક સંયોજનમાં કાર્બનની ટકાવારી નીચે મુજબ છે:
$\% \text{ of } C = (C \text{ નું દળ} / \text{સંયોજનનું દળ}) \times 100$.
$\% \text{ of } C = (0.216 / 0.492) \times 100 = 43.90 \%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $44 \%$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) કાર્બનિક સંયોજનમાં કાર્બનની ટકાવારી શોધવાનું સૂત્ર:
$\% \text{Carbon} = \frac{12}{44} \times \frac{\text{mass of } CO_2 \text{ formed}}{\text{mass of compound taken}} \times 100$
આપેલ છે,$\% \text{Carbon} = 60$,$\text{mass of compound} = 0.5 \ g$.
કિંમતો મૂકતા:
$60 = \frac{12}{44} \times \frac{\text{mass of } CO_2}{0.5} \times 100$
$\text{mass of } CO_2 = \frac{60 \times 44 \times 0.5}{12 \times 100} \ g$
$\text{mass of } CO_2 = 1.1 \ g$
$1.1 \ g$ ને $........ \times 10^{-1} \ g$ સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$1.1 \ g = 11 \times 10^{-1} \ g$
આમ,ખૂટતી કિંમત $11$ છે.

(D) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારીની ગણતરી: $100 - (42.1 + 6.4) = 51.5 \%$.
$2$. $100 \ g$ સંયોજનમાં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી:
$n_C = \frac{42.1}{12} \approx 3.51$,$n_H = \frac{6.4}{1} = 6.4$,$n_O = \frac{51.5}{16} \approx 3.22$.
$3$. પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનો ગુણોત્તર: $C : H : O = \frac{3.51}{3.22} : \frac{6.4}{3.22} : \frac{3.22}{3.22} \approx 1.1 : 2 : 1$.
$4$. આણ્વીય દળ $342$ છે. $C_{12}H_{22}O_{11}$ માટે,આણ્વીય દળ $= (12 \times 12) + (22 \times 1) + (11 \times 16) = 342$.
$5$. તેથી,આણ્વીય સૂત્ર $C_{12}H_{22}O_{11}$ છે.

(A) $1$. $C$ ની ટકાવારી શોધો: $100 \% - (32 \% + 20 \%) = 48 \%$.
$2$. દરેક તત્વના મોલની સંખ્યા શોધવા માટે ટકાવારીને તેના પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગો:
- $A$ માટે: $32 / 64 = 0.5$
- $B$ માટે: $20 / 40 = 0.5$
- $C$ માટે: $48 / 32 = 1.5$
$3$. સૌથી નાની મોલ સંખ્યા $(0.5)$ વડે ભાગીને સાદો ગુણોત્તર મેળવો:
- $A$: $0.5 / 0.5 = 1$
- $B$: $0.5 / 0.5 = 1$
- $C$: $1.5 / 0.5 = 3$
$4$. $A:B:C$ નો સાદો પૂર્ણાંક ગુણોત્તર $1:1:3$ છે.
તેથી,સંયોજન $X$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $ABC_3$ છે.