Chemical equation and limiting reagent Questions in Gujarati

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \to 4NO_{(g)} + 6H_{2}O_{(g)}$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$4 \ mole$ $NH_{3}$ ને $5 \ mole$ $O_{2}$ ની જરૂર પડે છે.
$1 \ mole$ $NH_{3}$ માટે,જરૂરી $O_{2}$ નો જથ્થો $\frac{5}{4} = 1.25 \ mole$ છે.
આપણી પાસે માત્ર $1 \ mole$ $O_{2}$ ઉપલબ્ધ હોવાથી,$O_{2}$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
તેથી,પ્રક્રિયામાં બધો જ $O_{2}$ વપરાઈ જશે.

(B) રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $NH_{3(g)} + HCl_{(g)} \to NH_4Cl_{(s)}$.
આપેલ કદ $V_{NH_3} = 20 \, mL$ અને $V_{HCl} = 40 \, mL$ છે.
પ્રક્રિયાનું પ્રમાણ $1:1$ હોવાથી,$NH_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
$20 \, mL$ $NH_3$ એ $20 \, mL$ $HCl$ સાથે સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા કરીને ઘન $NH_4Cl$ બનાવે છે.
$NH_4Cl$ ઘન હોવાથી,તે વાયુના કદમાં ફાળો આપતું નથી.
બાકી રહેલ $HCl$ નું કદ $= 40 \, mL - 20 \, mL = 20 \, mL$ છે.
આમ,વાયુનું અંતિમ કદ $20 \, mL$ થશે.

(C) પ્રક્રિયા $2H_{2(g)} + O_{2(g)} \to 2H_2O$ છે.
$(i)$ ઓરડાના તાપમાને,$H_2O$ પ્રવાહી સ્વરૂપમાં હોય છે અને તેનું કદ નગણ્ય છે.
$H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે ($50 \, mL$ $H_2$,$25 \, mL$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે).
બાકી રહેલ $O_2 = 50 - 25 = 25 \, mL$.
વાયુનું કુલ કદ = $25 \, c.c.$
$(ii)$ $110 \, ^oC$ તાપમાને,$H_2O$ વાયુ સ્વરૂપમાં (વરાળ) હોય છે.
$2H_{2(g)} + O_{2(g)} \to 2H_2O_{(g)}$.
બાકી રહેલ $O_2 = 25 \, mL$,ઉત્પન્ન થયેલ $H_2O_{(g)} = 50 \, mL$.
વાયુનું કુલ કદ = $25 + 50 = 75 \, c.c.$

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $AgNO_3 + HCl \to AgCl + HNO_3$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$AgNO_3$ ના મોલ $= \frac{30 \ g}{170 \ g/mol} \approx 0.176 \ mol$
$HCl$ ના મોલ $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (L)} = 0.20 \ M \times 0.500 \ L = 0.1 \ mol$
અહીં $HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $HCl$ માંથી $1 \ mol$ $AgCl$ મળે છે.
તેથી,$0.1 \ mol$ $AgCl$ ઉત્પન્ન થશે.
$AgCl$ નું વજન $= \text{મોલ} \times \text{આણ્વીય દળ} = 0.1 \ mol \times 143.5 \ g/mol = 14.35 \ g$.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CaCO_3 + 2HCl \to CaCl_2 + CO_2 + H_2O$
$CaCO_3$ નું તુલ્ય વજન $= 50 \, g/eq$. તેથી,$100 \, g$ $CaCO_3$ એ $2 \, equivalents$ છે.
આપેલ $1 \, L$ $1 \, N$ $HCl$ એ $1 \, equivalent$ $HCl$ છે.
અહીં $HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) હોવાથી,$CO_2$ નું ઉત્પાદન $HCl$ પર આધાર રાખે છે.
$2 \, equivalents$ $HCl$ માંથી $1 \, mole$ $(44 \, g)$ $CO_2$ મળે છે.
તેથી,$1 \, equivalent$ $HCl$ માંથી $0.5 \, moles$ $CO_2$ મળે,જે $0.5 \times 44 \, g = 22 \, g$ $CO_2$ થાય.

(D) $K_2CrO_4 + HCl \to K_2Cr_2O_7 + KCl + H_2O$ સમીકરણને સંતુલિત કરવા માટે:
$1$. $Cr$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: $2K_2CrO_4 + HCl \to K_2Cr_2O_7 + KCl + H_2O$.
$2$. $K$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: $2K_2CrO_4 + HCl \to K_2Cr_2O_7 + 2KCl + H_2O$.
$3$. $Cl$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: $2K_2CrO_4 + 2HCl \to K_2Cr_2O_7 + 2KCl + H_2O$.
$4$. $H$ અને $O$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો: હવે સમીકરણ $2K_2CrO_4 + 2HCl \to K_2Cr_2O_7 + 2KCl + H_2O$ છે. બંને બાજુ પરમાણુઓ તપાસતા: $K=4, Cr=2, O=9, H=2, Cl=2$.
સહગુણકો $2, 2, 1, 2, 1$ છે.

(C) પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $NH_3(g) + HCl(g) \to NH_4Cl(s)$.
આપેલ કદ $V_{NH_3} = 4 \ litre$ અને $V_{HCl} = 1.5 \ litre$ છે.
$NH_4Cl$ ઘન સ્વરૂપે બને છે,તેથી તે વાયુમય કદમાં ફાળો આપતું નથી.
$HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે કારણ કે તે $NH_3$ ની સરખામણીમાં ઓછી માત્રામાં છે.
$1.5 \ litre$ $HCl$ એ $1.5 \ litre$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $NH_4Cl(s)$ બનાવશે.
$NH_3$ નું બાકી રહેલું કદ = $4 \ litre - 1.5 \ litre = 2.5 \ litre$.
તેથી,પ્રક્રિયા પછી મિશ્રણનું કદ $2.5 \ litre$ થશે.

(C) હેબર પ્રક્રિયા માટે સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$.
શરૂઆતમાં,આપણી પાસે $30 \ L$ $N_2$ અને $30 \ L$ $H_2$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ L$ $N_2$ એ $3 \ L$ $H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \ L$ $NH_3$ બનાવે છે.
જો બધા $30 \ L$ $H_2$ વપરાઈ જાય,તો તેને $10 \ L$ $N_2$ ની જરૂર પડે અને $20 \ L$ $NH_3$ ઉત્પન્ન થાય (સૈદ્ધાંતિક ઉપજ).
પ્રક્રિયામાં અપેક્ષિત નીપજના માત્ર $50\%$ જ મળ્યા હોવાથી,વાસ્તવિક $NH_3$ નું પ્રમાણ $50\% \times 20 \ L = 10 \ L$ છે.
$10 \ L$ $NH_3$ ઉત્પન્ન કરવા માટે,$5 \ L$ $N_2$ અને $15 \ L$ $H_2$ પ્રક્રિયા કરી હશે.
બાકી રહેલ $N_2 = 30 \ L - 5 \ L = 25 \ L$.
બાકી રહેલ $H_2 = 30 \ L - 15 \ L = 15 \ L$.
આમ,અંતિમ મિશ્રણ $10 \ L$ એમોનિયા,$25 \ L$ નાઇટ્રોજન અને $15 \ L$ હાઇડ્રોજન છે.

(A) પ્રક્રિયા: $H_2SO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2H_2O$.
$H_2SO_4$ ના મિલીમોલ $= 100 \ mL \times 0.2 \ M = 20 \ mmol$.
$NaOH$ ના મિલીમોલ $= 100 \ mL \times 0.2 \ M = 20 \ mmol$.
$1 \ mol \ H_2SO_4$ એ $2 \ mol \ NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી $20 \ mmol \ H_2SO_4$ ને $40 \ mmol \ NaOH$ ની જરૂર પડે.
અહીં $NaOH$ મર્યાદિત છે,તેથી $H_2SO_4$ વધારામાં છે.
બાકી રહેલા $H_2SO_4$ ના મિલીમોલ $= 20 - (20/2) = 10 \ mmol$.
દરેક $H_2SO_4$ અણુ $2 \ H^+$ આયનો આપે છે,તેથી $H^+$ આયનોની સાંદ્રતા $= 2 \times 10 = 20 \ mmol$.
કુલ કદ $= 200 \ mL$.
$[H^+] = 20 \ mmol / 200 \ mL = 0.1 \ M$.
$[H^+] > 0$ હોવાથી,દ્રાવણ એસિડિક છે.

(C) $Ca_3P_2 + 6H_2O \rightarrow 2PH_3 + 3Ca(OH)_2$
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ મુજબ,$1 \text{ મોલ}$ કેલ્શિયમ ફોસ્ફાઈડ $(Ca_3P_2)$ વધારાના પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \text{ મોલ}$ ફોસ્ફીન $(PH_3)$ અને $3 \text{ મોલ}$ કેલ્શિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(Ca(OH)_2)$ ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) જ્યારે કેલ્શિયમ $(Ca)$ ઓક્સિજન $(O_2)$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,ત્યારે તે કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ $(CaO)$ બનાવે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે: $Ca + \frac{1}{2} O_2 \to CaO$.

(D) જ્યારે ફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ પૂરતા પ્રમાણમાં સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ત્રણેય એસિડિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સોડિયમ આયનો દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3NaOH + H_3PO_4 \to Na_3PO_4 + 3H_2O$
આમ,અંતિમ નીપજ સોડિયમ ફોસ્ફેટ $(Na_3PO_4)$ છે.

(A) પ્રક્રિયા: $H_2SO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2H_2O$.
$H_2SO_4$ ના મોલ = $10 \, M \times 0.01 \, L = 0.1 \, mol$.
$NaOH$ ના મોલ = $1 \, M \times 0.1 \, L = 0.1 \, mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \, mol$ $H_2SO_4$ એ $2 \, mol$ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$0.1 \, mol$ $H_2SO_4$ માટે,$0.2 \, mol$ $NaOH$ ની જરૂર પડે.
અહીં માત્ર $0.1 \, mol$ $NaOH$ હોવાથી,$H_2SO_4$ વધારામાં છે.
તેથી,પરિણામી દ્રાવણ એસિડિક હશે.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $BaCl_2 + H_2SO_4 \rightarrow BaSO_4 + 2HCl$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $BaCl_2$ એ $1 \ mol$ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \ mol$ $BaSO_4$ આપે છે.
અહીં $BaCl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા $BaSO_4$ નું પ્રમાણ $BaCl_2$ ના પ્રમાણ જેટલું એટલે કે $0.5 \ M$ થશે.

(D) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2H_2(g) + O_2(g) \to 2H_2O(l)$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mL$ $H_2$ એ $1 \ mL$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$30 \ mL$ $H_2$ એ $\frac{1}{2} \times 30 \ mL = 15 \ mL$ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
આપણે $20 \ mL$ $O_2$ થી શરૂઆત કરી હોવાથી,બાકી રહેલ $O_2$ નું પ્રમાણ $20 \ mL - 15 \ mL = 5 \ mL$ છે.
આમ,પ્રક્રિયાના અંતે $5 \ mL$ $O_2$ બાકી રહેશે.

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $3 \ CaCl_2 + 2 \ Na_3PO_4 \to Ca_3(PO_4)_2 + 6 \ NaCl$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $Na_3PO_4$ માંથી $1 \ mol$ $Ca_3(PO_4)_2$ બને છે.
$0.50 \ mol$ $CaCl_2$ માટે,આપણને $(2/3) \times 0.50 = 0.33 \ mol$ $Na_3PO_4$ ની જરૂર પડે.
આપણી પાસે માત્ર $0.20 \ mol$ $Na_3PO_4$ હોવાથી,$Na_3PO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
તેથી,બનતા $Ca_3(PO_4)_2$ ના મોલ = $0.20 \ mol \ Na_3PO_4 \times (1 \ mol \ Ca_3(PO_4)_2 / 2 \ mol \ Na_3PO_4) = 0.1 \ mol$.

(A) જ્યારે લાલ-ગરમ લોખંડ પર વરાળ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે મેગ્નેટિક આયર્ન ઓક્સાઇડ $(Fe_3O_4)$ અને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ બનાવવા માટે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
આ પ્રતિક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ છે:
$3Fe(s) + 4H_2O(g) \to Fe_3O_4(s) + 4H_2(g)$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3OH(l) + \frac{3}{2} O_2(g) \to CO_2(g) + 2H_2O(l), \Delta H = -723 \, \text{kJ}$.
$\frac{3}{2} \, \text{mol}$ $O_2$ ના દહનથી $723 \, \text{kJ}$ ઉષ્મા ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,$1 \, \text{mol}$ $O_2$ ના ઉપયોગથી ઉત્પન્ન થતી ઉષ્મા = $\frac{723 \times 1}{1.5} = 482 \, \text{kJ}$.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $3BaCl_2 + 2Na_3PO_4 \rightarrow Ba_3(PO_4)_2 + 6NaCl$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol$ $BaCl_2$ એ $2 \ mol$ $Na_3PO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \ mol$ $Ba_3(PO_4)_2$ બનાવે છે.
આપેલ મોલ: $BaCl_2 = 0.5 \ mol$,$Na_3PO_4 = 0.1 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક (Limiting reagent) નક્કી કરતા:
$BaCl_2$ માટે: $0.5 / 3 \approx 0.167$.
$Na_3PO_4$ માટે: $0.1 / 2 = 0.05$.
અહીં $0.05 < 0.167$ હોવાથી,$Na_3PO_4$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
બનતા $Ba_3(PO_4)_2$ નો જથ્થો સીમિત પ્રક્રિયક પર આધાર રાખે છે:
$2 \ mol \ Na_3PO_4$ માંથી $1 \ mol \ Ba_3(PO_4)_2$ બને છે.
તેથી,$0.1 \ mol \ Na_3PO_4$ માંથી $(1/2) \times 0.1 = 0.05 \ mol \ Ba_3(PO_4)_2$ બનશે.

(A) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$Ca(OH)_2 + H_2SO_4 \to CaSO_4 + 2H_2O$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $Ca(OH)_2$ એ $1 \ mol$ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1 \ mol$ $CaSO_4$ બનાવે છે.
આપેલ છે:
$Ca(OH)_2$ ના શરૂઆતના મોલ = $0.2 \ mol$
$H_2SO_4$ ના શરૂઆતના મોલ = $0.5 \ mol$
અહીં $Ca(OH)_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે,તેથી બનતા નીપજનું પ્રમાણ $Ca(OH)_2$ પર આધાર રાખે છે.
તેથી,બનતા $CaSO_4$ ના મોલ = વપરાયેલ $Ca(OH)_2$ ના મોલ = $0.2 \ mol$.

(B) દળ સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયકોનું કુલ દળ $=$ નીપજોનું કુલ દળ.
પ્રક્રિયા: $CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2$
આપેલ છે: $CaCO_3$ નું દળ $= 10 \ g$,ઉત્પન્ન થતા $CO_2$ નું દળ $= 4.4 \ g$.
ધારો કે બનતા $CaO$ નું દળ $x \ g$ છે.
$10 \ g = x + 4.4 \ g$
$x = 10 - 4.4 = 5.6 \ g$
હવે,$5.6 \ g$ ને ક્વિન્ટલમાં ફેરવતા:
$1 \ \text{quintal} = 100 \ kg = 100 \times 1000 \ g = 10^5 \ g$.
ક્વિન્ટલમાં દળ $= \frac{5.6}{10^5} \ \text{quintals} = 5.6 \times 10^{-5} \ \text{quintals}$.

(B) ગે-લ્યુસેકના નિયમ મુજબ,સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_2(g) + Cl_2(g) \rightarrow 2HCl(g)$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mL$ $H_2$ એ $1 \ mL$ $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \ mL$ $HCl$ બનાવે છે.
આપેલ $20 \ mL$ $H_2$ એ $20 \ mL$ $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \ mL \times 20 = 40 \ mL$ $HCl$ ઉત્પન્ન કરશે.
શરૂઆતમાં $30 \ mL$ $Cl_2$ હોવાથી,પ્રક્રિયા થયા વગર બાકી રહેલા $Cl_2$ નું કદ $30 \ mL - 20 \ mL = 10 \ mL$ થશે.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $MnO_2 + 4HCl \rightarrow MnCl_2 + Cl_2 + 2H_2O$
મોલર દળ: $MnO_2 = 87 \, g/mol$,$HCl = 36.5 \, g/mol$,$Cl_2 = 71 \, g/mol$.
શરૂઆતના મોલ:
$n(MnO_2) = \frac{1}{87} \approx 0.0115 \, mol$
$n(HCl) = \frac{1}{36.5} \approx 0.0274 \, mol$
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$1 \, mol$ $MnO_2$ માટે $4 \, mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે છે.
$0.0115 \, mol$ $MnO_2$ માટે $0.0115 \times 4 = 0.046 \, mol$ $HCl$ જોઈએ.
આપણી પાસે માત્ર $0.0274 \, mol$ $HCl$ હોવાથી,$HCl$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
સમીકરણ મુજબ,$4 \, mol$ $HCl$ માંથી $1 \, mol$ $Cl_2$ મળે છે.
તેથી,$0.0274 \, mol$ $HCl$ માંથી $\frac{0.0274}{4} = 0.00685 \, mol$ $Cl_2$ મળશે.
$Cl_2$ નું દળ $= 0.00685 \times 71 \approx 0.486 \, g$.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2VO + 3Fe_2O_3 \rightarrow 6FeO + V_2O_5$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$VO$ ના મોલ $= \frac{6.7 \ g}{67 \ g/mol} = 0.1 \ mol$
$Fe_2O_3$ ના મોલ $= \frac{4.8 \ g}{160 \ g/mol} = 0.03 \ mol$
સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો:
$VO$ માટે: $\frac{0.1}{2} = 0.05$
$Fe_2O_3$ માટે: $\frac{0.03}{3} = 0.01$
$0.01 < 0.05$ હોવાથી,$Fe_2O_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
ઉત્પન્ન થતા $FeO$ ના મોલ:
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol \ Fe_2O_3$ માંથી $6 \ mol \ FeO$ મળે છે.
$FeO$ ના મોલ $= 2 \times Fe_2O_3$ ના મોલ $= 2 \times 0.03 = 0.06 \ mol$
$FeO$ નું વજન:
$\text{વજન }= \text{મોલ }\times \text{આણ્વીય }\ \text{દળ }= 0.06 \ mol \times 72 \ g/mol = 4.32 \ g$

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_2(g) + Cl_2(g) \rightarrow 2HCl(g)$.
એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,અચળ $P$ અને $T$ પર,કદનો ગુણોત્તર મોલ ગુણોત્તર જેટલો જ હોય છે.
શરૂઆતનું કદ: $V(H_2) = 8 \ L$,$V(Cl_2) = 6 \ L$,$V(HCl) = 0 \ L$.
અહીં $Cl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) હોવાથી તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
વપરાયેલ $Cl_2$ નું કદ = $6 \ L$.
વપરાયેલ $H_2$ નું કદ = $6 \ L$ ($1:1$ તત્વયોગમિતિ મુજબ).
ઉત્પન્ન થયેલ $HCl$ નું કદ = $2 \times 6 \ L = 12 \ L$.
બાકી રહેલ $H_2$ નું કદ = $8 \ L - 6 \ L = 2 \ L$.
મિશ્રણનું અંતિમ કદ = $V(H_2)_{remaining} + V(HCl)_{produced} = 2 \ L + 12 \ L = 14 \ L$.

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow 2HCl_{(g)}$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ \text{કદ}$ $H_2$ એ $1 \ \text{કદ}$ $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \ \text{કદ}$ $HCl_{(g)}$ બનાવે છે.
આપેલ છે: $V(H_2) = 12 \ L$ અને $V(Cl_2) = 11.2 \ L$.
અહીં $Cl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે $(11.2 \ L < 12 \ L)$,તેથી તે સંપૂર્ણપણે વપરાઈ જશે.
$11.2 \ L$ $Cl_2$ એ $11.2 \ L$ $H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \times 11.2 = 22.4 \ L$ $HCl_{(g)}$ ઉત્પન્ન કરશે.
બાકી રહેલ $H_2 = 12 \ L - 11.2 \ L = 0.8 \ L$.
આમ,અંતિમ મિશ્રણમાં $0.8 \ L$ $H_2$ અને $22.4 \ L$ $HCl_{(g)}$ હશે.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightarrow 2NH_3(g)$.
આપેલ કદ $V(N_2) = 100 \ mL$ અને $V(H_2) = 100 \ mL$ છે.
સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) શોધવા માટે,આપેલ કદને તત્વયોગમિતીય સહગુણક વડે ભાગો:
$N_2$ માટે: $100 / 1 = 100$.
$H_2$ માટે: $100 / 3 = 33.3$.
અહીં $33.3 < 100$ હોવાથી,$H_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પ્રક્રિયા સીમિત પ્રક્રિયક $H_2$ મુજબ આગળ વધશે.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$3 \ mL$ $H_2$ માંથી $2 \ mL$ $NH_3$ બને છે.
તેથી,$100 \ mL$ $H_2$ માંથી બનતું $NH_3$ નું કદ: $(2 / 3) \times 100 = 66.6 \ mL$ થશે.

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $PbO + 2HCl \rightarrow PbCl_2 + H_2O$
$1.$ પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$PbO$ ના મોલ $= \frac{6.5 \ g}{223 \ g/mol} \approx 0.029 \ mol$
$HCl$ ના મોલ $= \frac{3.2 \ g}{36.5 \ g/mol} \approx 0.0877 \ mol$
$2.$ સીમિત પ્રક્રિયક (Limiting Reagent) નક્કી કરો:
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $PbO$ ને $2 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે છે.
$0.029 \ mol$ $PbO$ માટે,$0.029 \times 2 = 0.058 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે.
અહીં $0.0877 \ mol$ $HCl$ ઉપલબ્ધ છે (જે $0.058 \ mol$ કરતા વધારે છે),તેથી $PbO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$3.$ નીપજના મોલની ગણતરી:
$1 \ mol$ $PbO$ માંથી $1 \ mol$ $PbCl_2$ મળે છે,તેથી $0.029 \ mol$ $PbO$ માંથી $0.029 \ mol$ $PbCl_2$ મળશે.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $A + 2B \rightarrow C$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$A$ નો $1 \ \text{mol}$,$B$ ના $2 \ \text{mol}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $C$ નો $1 \ \text{mol}$ બનાવે છે.
અહીં $A$ ના $5 \ \text{mol}$ અને $B$ ના $8 \ \text{mol}$ આપેલા છે:
$A$ ના $5 \ \text{mol}$ માટે,આપણને $5 \times 2 = 10 \ \text{mol}$ $B$ ની જરૂર પડે.
પરંતુ આપણી પાસે માત્ર $8 \ \text{mol}$ $B$ છે,તેથી $B$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
$B$ ની સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ: $B$ ના $2 \ \text{mol}$ માંથી $C$ નો $1 \ \text{mol}$ મળે છે.
તેથી,$B$ ના $8 \ \text{mol}$ માંથી $(8 / 2) = 4 \ \text{mol}$ $C$ મળશે.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $PbO + 2HCl \rightarrow PbCl_2 + H_2O$
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$PbO$ ના મોલ = $\frac{6.5 \ g}{223.2 \ g/mol} \approx 0.029 \ mol$
$HCl$ ના મોલ = $\frac{3.2 \ g}{36.5 \ g/mol} \approx 0.0876 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $PbO$ એ $2 \ mol$ $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$0.029 \ mol$ $PbO$ માટે,આપણને $0.029 \times 2 = 0.058 \ mol$ $HCl$ ની જરૂર પડે.
અહીં $0.0876 \ mol$ $HCl$ ઉપલબ્ધ છે (જે $0.058 \ mol$ કરતા વધારે છે),તેથી $PbO$ એ સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા $PbCl_2$ ના મોલ $PbO$ ના વપરાયેલા મોલ જેટલા એટલે કે $0.029 \ mol$ હશે.

(A) $H_2SO_4$ અને $NaOH$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $H_2SO_4 + 2NaOH \rightarrow Na_2SO_4 + 2H_2O$ છે.
$H_2SO_4$ ના મિલિમોલ = $M \times V(mL) = 10 \, M \times 10 \, mL = 100 \, mmol$.
$1 \, mol \, H_2SO_4$ એ $2 \, mol \, NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું હોવાથી,$100 \, mmol \, H_2SO_4$ માટે $200 \, mmol \, NaOH$ ની જરૂર પડે.
આપેલ $NaOH$ ના મિલિમોલ = $M \times V(mL) = 1 \, M \times 100 \, mL = 100 \, mmol$.
અહીં $NaOH$ નું પ્રમાણ $(100 \, mmol)$ જરૂરી પ્રમાણ $(200 \, mmol)$ કરતા ઓછું હોવાથી,$H_2SO_4$ વધારામાં છે.
તેથી,પરિણામી દ્રાવણ એસિડિક હશે.

(A) પ્રક્રિયા $xCu + yHNO_3 \to xCu(NO_3)_2 + NO + NO_2 + 3H_2O$ ને સંતુલિત કરવા માટે:
$1$. કોપર $(Cu)$ ને સંતુલિત કરો: બંને બાજુ $Cu$ ના $x$ પરમાણુઓ છે.
$2$. નાઇટ્રોજન $(N)$ ને સંતુલિત કરો: જમણી બાજુ $N$ ના કુલ પરમાણુઓ $2x + 1 + 1 = 2x + 2$ છે. તેથી,$y = 2x + 2$.
$3$. હાઇડ્રોજન $(H)$ ને સંતુલિત કરો: ડાબી બાજુ $H$ ના $y$ પરમાણુઓ છે અને જમણી બાજુ $3 \times 2 = 6$ પરમાણુઓ છે. તેથી,$y = 6$.
$4$. $y = 6$ ને $y = 2x + 2$ માં મૂકતા:
$6 = 2x + 2$
$4 = 2x$
$x = 2$
આમ,સંતુલિત સમીકરણ $2Cu + 6HNO_3 \to 2Cu(NO_3)_2 + NO + NO_2 + 3H_2O$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા એ નિર્જલીકરણ (dehydration) પ્રક્રિયા છે જ્યાં $P_2O_5$ નિર્જલીકરણ કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ $2P_2O_5 + 2HNO_3 \to P_4O_{10} + N_2O_5 + H_2O$ છે.
પ્રશ્નમાં આપેલ તત્વજ્ઞાન (stoichiometry) મુજબ,$X$ એ નાઈટ્રિક એસિડનું નિર્જલીકૃત સ્વરૂપ છે,જે $N_2O_5$ છે.

(B) $298 \ K$ તાપમાને એલિફેટીક થાયોલ $(RSH)$ ના દહનથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ,પાણી અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ મળે છે.
$298 \ K$ એ સામાન્ય તાપમાન હોવાથી,પાણી પ્રવાહી અવસ્થામાં $(H_2O_{(l)})$ હોય છે,જ્યારે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ વાયુ સ્વરૂપે $(CO_{2(g)}$ અને $SO_{2(g)})$ હોય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $RSH + O_2 \rightarrow CO_{2(g)} + H_2O_{(l)} + SO_{2(g)}$.

(A) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $BaCl_2 + H_2SO_4 \to BaSO_4(s) + 2HCl(aq)$.
ધારો કે દરેક દ્રાવણનું કદ $V \ L$ છે.
$BaCl_2$ ના મોલની સંખ્યા = $0.5 \ M \times V \ L = 0.5V \ mol$.
$H_2SO_4$ ના મોલની સંખ્યા = $1 \ M \times V \ L = 1V \ mol$.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ $1:1$ ગુણોત્તર હોવાથી,$BaCl_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે કારણ કે તેના મોલ ઓછા છે $(0.5V < 1V)$.
તેથી,બનતા $BaSO_4$ ના મોલની સંખ્યા $BaCl_2$ ના મોલ જેટલી એટલે કે $0.5V \ mol$ હશે.

(B) ઓક્સિજનમાં મેગ્નેશિયમની પટ્ટીનું દહન એ એક દહન પ્રક્રિયા છે જે મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઇડના નિર્માણમાં પરિણમે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2Mg + O_2 \xrightarrow{\quad} 2MgO$

(A) સંતુલિત રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2Mg + O_2 \rightarrow 2MgO$.
$Mg$ ના મોલ $= \frac{1.0 \ g}{24 \ g/mol} = 0.04167 \ mol$.
$O_2$ ના મોલ $= \frac{0.56 \ g}{32 \ g/mol} = 0.0175 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol \ Mg$ ને $1 \ mol \ O_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$0.04167 \ mol \ Mg$ ને $\frac{0.04167}{2} = 0.020835 \ mol \ O_2$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે માત્ર $0.0175 \ mol \ O_2$ હોવાથી,$O_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
વપરાયેલ $Mg = 2 \times O_2$ ના મોલ $= 2 \times 0.0175 = 0.035 \ mol$.
બાકી રહેલ $Mg = 0.04167 - 0.035 = 0.00667 \ mol$.
બાકી રહેલ $Mg$ નું દળ $= 0.00667 \ mol \times 24 \ g/mol = 0.16 \ g$.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $PbO + 2HCl \rightarrow PbCl_2 + H_2O$
મોલર દળની ગણતરી:
$PbO = 223.2 \ g/mol$
$HCl = 36.5 \ g/mol$
પ્રક્રિયકોના મોલ:
$PbO$ ના મોલ $= \frac{6.5}{223.2} \approx 0.0291 \ mol$
$HCl$ ના મોલ $= \frac{3.2}{36.5} \approx 0.0877 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $PbO$ માટે $2 \ mol$ $HCl$ જરૂરી છે.
$0.0291 \ mol$ $PbO$ માટે $0.0582 \ mol$ $HCl$ જોઈએ. અહીં $PbO$ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
તેથી,બનતા $PbCl_2$ ના મોલ $= 0.0291 \ mol$.

(B) ધારો કે મિશ્રણનું કુલ દળ $200 \ g$ છે.
મિશ્રણમાં બંને ઘટકોનું દળ સમાન હોવાથી,$Na_2CO_3$ નું દળ $= 100 \ g$ અને $CaCO_3$ નું દળ $= 100 \ g$ છે.
$Na_2CO_3$ ઉષ્મીય રીતે સ્થાયી છે અને ગરમ કરવાથી તેનું વિઘટન થતું નથી.
$CaCO_3$ ગરમ કરવાથી નીચે મુજબ વિઘટન પામે છે: $CaCO_3(s) \rightarrow CaO(s) + CO_2(g)$.
$CaCO_3$ નું આણ્વીય દળ $= 100 \ g/mol$ છે.
$100 \ g$ $CaCO_3$ એટલે $1 \ mol$ થાય.
$1 \ mol$ $CaCO_3$ માંથી $1 \ mol$ $CO_2$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે,તેથી ગુમાવેલ $CO_2$ નું દળ $44 \ g$ છે.
મિશ્રણનું કુલ દળ $= 200 \ g$.
દળમાં ટકાવારી ઘટાડો = $(44 \ g / 200 \ g) \times 100 = 22\%$.

(C) સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ દ્વારા સલ્ફરના ઓક્સિડેશન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$S + 6HNO_3 \rightarrow H_2SO_4 + 6NO_2 + 2H_2O$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે $1 \text{ મોલ}$ સલ્ફર $(S)$ એ $6 \text{ મોલ}$ સાંદ્ર નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,જરૂરી $HNO_3$ ના મોલની સંખ્યા $6$ છે.

(C) આપેલ છે: $92 \ g \ NO_2 = 2 \ mol$ અને $32 \ g \ O_2 = 1 \ mol$.
$V$ અને $T$ અચળ હોવાથી,$n \propto P$,તેથી $n_f = \frac{7}{8} n_i$.
પ્રારંભિક મોલ $n_i = 2 + 1 = 3 \ mol$.
પ્રક્રિયા: $4NO_{2(g)} + O_{2(g)} \to 2N_2O_{5(g)}$.
સંતુલન સમયે: $NO_2 = 2-4x$,$O_2 = 1-x$,$N_2O_5 = 2x$.
અંતિમ મોલ $n_f = (2-4x) + (1-x) + 2x = 3-3x$.
આપેલ છે $n_f = \frac{7}{8} \times 3 = 2.625$.
$3 - 3x = 2.625$ $\Rightarrow 3x = 0.375$ $\Rightarrow x = 0.125 = \frac{1}{8}$.
$N_2O_5$ ની વાસ્તવિક ઉપજ $= 2x = 2 \times \frac{1}{8} = 0.25 \ mol$.
સૈદ્ધાંતિક ઉપજ: $NO_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે ($2 \ mol \ NO_2$ માંથી $1 \ mol \ N_2O_5$ મળે છે).
ટકાવારી ઉપજ $= \frac{0.25}{1} \times 100 = 25 \%$.

(C) તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2 NaOH + H_2SO_4 \longrightarrow Na_2SO_4 + 2 H_2O$.
ધારો કે $2 \ M$ $NaOH$ નું કદ $V \ L$ છે અને $3 \ M$ $H_2SO_4$ નું કદ $(4 - V) \ L$ છે.
સંપૂર્ણ તટસ્થીકરણ માટે,$H^+$ ના મોલ $OH^-$ ના મોલ જેટલા હોવા જોઈએ.
$OH^-$ ના મોલ $= 2 \times V = 2V$.
$H^+$ ના મોલ $= 2 \times (3 \times (4 - V)) = 6(4 - V)$.
મોલને સરખાવતા: $2V = 6(4 - V)$ $\Rightarrow 2V = 24 - 6V$ $\Rightarrow 8V = 24$ $\Rightarrow V = 3 \ L$.
આમ,$NaOH$ ના મોલ $= 2 \times 3 = 6 \ mol$.
જેમ કે $1 \ mol$ $OH^-$ એ $1 \ mol$ $H^+$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $14 \ kcal$ ઉષ્મા મુક્ત કરે છે,તેથી $6 \ mol$ $OH^-$ એ $6 \times 14 = 84 \ kcal$ ઉષ્મા મુક્ત કરશે.

(B) સંતુલિત પ્રક્રિયા $3A_{(g)} + 4B_{(g)} \to 2C_{(g)}$ છે.
શરૂઆતના મોલ: $A = 5 \ mol$,$B = 8 \ mol$.
$A$ માટે: $5/3 \approx 1.67$. $B$ માટે: $8/4 = 2$. તેથી,$A$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$5 \ mol$ $A$ માંથી $100 \ kJ$ ઉષ્મા મુક્ત થાય છે,તેથી $3 \ mol$ $A$ (તત્વયોગમિતિય ગુણાંક) માટે મુક્ત થતી ઉષ્મા $(\Delta U)$ = $-(100 \ kJ / 5 \ mol) \times 3 \ mol = -60 \ kJ/mol$.
બંધ પાત્રમાં,મુક્ત થતી ઉષ્મા એ આંતરિક ઉર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલી હોય છે,$\Delta U = -60 \ kJ/mol$.
સંબંધ $\Delta H = \Delta U + \Delta n_g RT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta n_g = 2 - (3 + 4) = -5$.
$\Delta H = -60 \ kJ/mol + (-5 \ mol) \times (8 \ J/mol \cdot K) \times (300 \ K) \times (10^{-3} \ kJ/J)$.
$\Delta H = -60 + (-5 \times 8 \times 300 / 1000) = -60 - 12 = -72 \ kJ/mol$.

(A) પ્રથમ,આપેલા મોલને તત્વયોગમિતીય સહગુણકો વડે ભાગીને સીમિત પ્રક્રિયક નક્કી કરો:
$Ca_5(PO_4)_3F$ માટે: $0.10 / 4 = 0.025$
$SiO_2$ માટે: $0.36 / 18 = 0.020$
$C$ માટે: $0.90 / 30 = 0.030$
$SiO_2$ નો ગુણોત્તર સૌથી નાનો $(0.020)$ હોવાથી,તે સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પ્રક્રિયાની તત્વયોગમિતિ મુજબ,$18 \ mol$ $SiO_2$ એ $3 \ mol$ $P_4$ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$0.36 \ mol$ $SiO_2$ એ: $(3 / 18) \times 0.36 = 0.06 \ mol$ $P_4$ ઉત્પન્ન કરશે.

(B) $1$. સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $Ca_3(PO_4)_2 + 3SiO_2 + 5C + 5O_2 + 3H_2O \to 3CaSiO_3 + 5CO_2 + 2H_3PO_4$
$2$. $Ca_3(PO_4)_2$ નું આણ્વીય દળ = $310 \ g/mol$.
$3$. $SiO_2$ નું આણ્વીય દળ = $60 \ g/mol$.
$4$. $Ca_3(PO_4)_2$ ના મોલ = $1000 / 310 \approx 3.226 \ mol$.
$5$. $SiO_2$ ના મોલ = $1000 / 60 \approx 16.667 \ mol$.
$6$. પ્રક્રિયા મુજબ,$1 \ mol$ $Ca_3(PO_4)_2$ માટે $3 \ mol$ $SiO_2$ જરૂરી છે. તેથી $3.226 \ mol$ $Ca_3(PO_4)_2$ માટે $9.678 \ mol$ $SiO_2$ જરૂરી છે.
$7$. અહીં $SiO_2$ વધુ માત્રામાં છે,તેથી $Ca_3(PO_4)_2$ એ સીમિત પ્રક્રિયક છે.
$8$. $1 \ mol$ $Ca_3(PO_4)_2$ માંથી $2 \ mol$ $H_3PO_4$ મળે છે. તેથી $3.226 \ mol$ માંથી $6.452 \ mol$ $H_3PO_4$ મળશે.
$9$. $H_3PO_4$ નું આણ્વીય દળ = $98 \ g/mol$.
$10$. $H_3PO_4$ નું દળ = $6.452 \times 98 \approx 632.3 \ g \approx 0.63 \ kg$.

(C) પ્રક્રિયા માટે: $2Fe(NO_3)_3 + 3Na_2CO_3 \to Fe_2(CO_3)_3 + 6NaNO_3$
શરૂઆતના મોલ: $Fe(NO_3)_3 = 2.5 \ mol$,$Na_2CO_3 = 3.6 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રિક ગુણોત્તર: $\frac{2.5}{2} = 1.25$ અને $\frac{3.6}{3} = 1.2$.
$1.2 < 1.25$ હોવાથી,$Na_2CO_3$ એ સીમિત પ્રક્રિયક $(LR)$ છે.
$NaNO_3$ ની સૈદ્ધાંતિક ઉપજ $= \frac{6}{3} \times 3.6 = 7.2 \ mol$.
$\% \text{ ઉપજ} = \frac{\text{વાસ્તવિક ઉપજ}}{\text{સૈદ્ધાંતિક ઉપજ}} \times 100 = \frac{6.3}{7.2} \times 100 = 87.5\%$

(C) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $4A + 2B + 3C \to A_4B_2C_3$ છે.
સીમિત પ્રક્રિયક શોધવા માટે,દરેક પ્રક્રિયકના મોલને તેના તત્વયોગમિતિય સહગુણક વડે ભાગો:
$A$ માટે: $1 / 4 = 0.25$
$B$ માટે: $0.6 / 2 = 0.3$
$C$ માટે: $0.72 / 3 = 0.24$
અહીં $C$ નું મૂલ્ય સૌથી ઓછું $(0.24)$ હોવાથી,તે સીમિત પ્રક્રિયક છે.
પ્રક્રિયા સીમિત પ્રક્રિયક પર આધાર રાખે છે.
તત્વયોગમિતિ મુજબ,$3 \, moles$ $C$ માંથી $1 \, mole$ $A_4B_2C_3$ બને છે.
તેથી,$0.72 \, moles$ $C$ માંથી $0.72 / 3 = 0.24 \, moles$ $A_4B_2C_3$ બનશે.

(A) પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $H_{2(g)} + Cl_{2(g)} \to 2HCl_{(g)}$
$S.T.P.$ પર પ્રક્રિયકોના શરૂઆતના મોલની ગણતરી:
$n_{H_2} = \frac{22.4 \ L}{22.4 \ L/mol} = 1 \ mol$
$n_{Cl_2} = \frac{11.2 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.5 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \ mol$ $H_2$ એ $1 \ mol$ $Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે. અહીં $0.5 \ mol$ $Cl_2$ હોવાથી,તે સીમિત પ્રક્રિયક (limiting reagent) છે.
તેથી,$0.5 \ mol$ $Cl_2$ એ $0.5 \ mol$ $H_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $2 \times 0.5 = 1 \ mol$ $HCl_{(g)}$ બનાવશે.

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2H_2(g) + O_2(g) \to 2H_2O(l)$.
પ્રક્રિયકોના મોલની ગણતરી:
$n(H_2) = \frac{10 \ g}{2 \ g/mol} = 5 \ mol$.
$n(O_2) = \frac{64 \ g}{32 \ g/mol} = 2 \ mol$.
સીમિત પ્રક્રિયક $(L.R.)$ નક્કી કરો:
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$2 \ mol$ $H_2$ ને $1 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$5 \ mol$ $H_2$ ને $2.5 \ mol$ $O_2$ ની જરૂર પડશે.
આપણી પાસે ફક્ત $2 \ mol$ $O_2$ હોવાથી,$O_2$ એ $L.R.$ છે.
નીપજની ગણતરી:
$1 \ mol$ $O_2$ માંથી $2 \ mol$ $H_2O$ મળે છે,તેથી $2 \ mol$ $O_2$ માંથી $2 \times 2 = 4 \ mol$ $H_2O$ ઉત્પન્ન થશે.