Percentage composition and Molecular formula Questions in Gujarati

(C) બેરીલ $(Beryl)$ ખનિજનું રાસાયણિક સૂત્ર $Be_3 Al_2 Si_6 O_{18}$ છે.
વીજભાર તટસ્થતાના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરીને $n$ નક્કી કરવા માટે (ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓનો સરવાળો $= 0$):
$Be = +2$,$Al = +3$,$Si = +4$,$O = -2$
$n(+2) + 2(+3) + 6(+4) + 18(-2) = 0$
$2n + 6 + 24 - 36 = 0$
$2n - 6 = 0$
$2n = 6$
$n = 3$

(A) ઉત્પન્ન થયેલ $H_2O$ ના મોલ $= \frac{0.9 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} = 0.05 \ mol$.
$H$ પરમાણુઓના મોલ $= 0.05 \ mol \times 2 = 0.1 \ mol$.
$0.01 \ mol$ $(X)$ માં $H$ પરમાણુઓનું દળ $= 0.1 \ mol \times 1 \ g \ mol^{-1} = 0.1 \ g$.
$1 \ mol$ $(X)$ માં $H$ પરમાણુઓનું દળ $= \frac{0.1 \ g}{0.01 \ mol} = 10 \ g \ mol^{-1}$.
આપેલ છે કે સંયોજનમાં દળથી $10\%$ હાઇડ્રોજન છે,તેથી:
$10\% = \frac{H \text{ નું દળ } (1 \ mol \text{ સંયોજનમાં})}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}} \times 100$.
$10 = \frac{10}{M} \times 100$.
$M = 100 \ g \ mol^{-1}$.

(C) પગલું $1$: $100 \ g$ સંયોજનમાં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો:
$n_C = \frac{54.2}{12} = 4.516$
$n_H = \frac{9.2}{1} = 9.2$
$n_O = \frac{36.6}{16} = 2.287$
પગલું $2$: સૌથી નાની કિંમત $(2.287)$ વડે ભાગીને સાદું મોલર પ્રમાણ નક્કી કરો:
$C = \frac{4.516}{2.287} \approx 2$
$H = \frac{9.2}{2.287} \approx 4$
$O = \frac{2.287}{2.287} = 1$
પગલું $3$: પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_4O$ છે.
પગલું $4$: પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ શોધો:
$E.F. \text{ mass} = (2 \times 12) + (4 \times 1) + (1 \times 16) = 44 \ g \ mol^{-1}$.
પગલું $5$: $n$ ની કિંમત શોધો $(n = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}})$:
$n = \frac{132}{44} = 3$.
પગલું $6$: આણ્વીય સૂત્ર નક્કી કરો:
$\text{આણ્વીય સૂત્ર} = (C_2H_4O)_3 = C_6H_{12}O_3$.

(B) $C, H, Cl$ ની કુલ ટકાવારી $= 14.5 + 1.8 + 64.46 = 80.76\%$.
ઓક્સિજન $(O)$ ની ટકાવારી $= 100 - 80.76 = 19.24\%$.
મોલની સાપેક્ષ સંખ્યા:
$n_C = \frac{14.5}{12} = 1.208$
$n_H = \frac{1.8}{1} = 1.8$
$n_{Cl} = \frac{64.46}{35.5} = 1.815$
$n_O = \frac{19.24}{16} = 1.2025$
સૌથી સરળ મોલર ગુણોત્તર ($1.2025$ વડે ભાગતા):
$C: \frac{1.208}{1.2025} \approx 1$
$H: \frac{1.8}{1.2025} \approx 1.5$
$Cl: \frac{1.815}{1.2025} \approx 1.5$
$O: \frac{1.2025}{1.2025} = 1$
સૌથી સરળ પૂર્ણાંક ગુણોત્તર $(\times 2)$: $C: 2, H: 3, Cl: 3, O: 2$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર: $C_2H_3Cl_3O_2$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= (2 \times 12) + (3 \times 1) + (3 \times 35.5) + (2 \times 16) = 24 + 3 + 106.5 + 32 = 165.5 \ g \ mol^{-1}$.
કિંમત $= 1655 \times 10^{-1}$.

(A) ના મોલ $= n_{CO_2} = \frac{1.46}{44} \approx 0.03318 \ mol$.
$C$ નું દળ $= 0.03318 \times 12 = 0.398 \ g$.
$H$ ના મોલ $= 2 \times n_{H_2O} = 2 \times \frac{0.567}{18} = 0.063 \ mol$.
$H$ નું દળ $= 0.063 \times 1 = 0.063 \ g$.
$O$ નું દળ $= 1.0 - (0.398 + 0.063) = 0.539 \ g$.
$O$ ના મોલ $= \frac{0.539}{16} \approx 0.0337 \ mol$.
$C:H:O$ નો ગુણોત્તર $= 0.03318 : 0.063 : 0.0337 \approx 1:2:1$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= CH_2O$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 12 + (2 \times 1) + 16 = 30 \ g \ mol^{-1}$.

(B) કાર્બનિક સંયોજનમાં કાર્બનની ટકાવારી ગણવા માટેનું સૂત્ર: $\% \text{ of } C = \frac{12}{44} \times \frac{\text{mass of } CO_2}{\text{mass of compound}} \times 100$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\% \text{ of } C = \frac{12}{44} \times \frac{1.46}{0.5} \times 100$.
ગણતરી કરતા: $\% \text{ of } C = 0.2727 \times 2.92 \times 100 = 79.636\%$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં ફેરવતા,આપણને $80\%$ મળે છે.

(A) દહન પ્રક્રિયા: $\text{Organic compound} \xrightarrow{\Delta, CuO} CO_2 + H_2O$
$1.$ ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ ના મોલની ગણતરી:
$n_{CO_2} = \frac{220 \times 10^{-3} \ g}{44 \ g \ mol^{-1}} = 5 \times 10^{-3} \ mol$
$2.$ $CO_2$ માં કાર્બનનું દળ:
$1 \ mol$ $CO_2$ માં $1 \ mol$ $C$ હોય છે,તેથી $C$ ના મોલ $5 \times 10^{-3} \ mol$ છે.
$m_{C} = 5 \times 10^{-3} \ mol \times 12 \ g \ mol^{-1} = 60 \times 10^{-3} \ g = 60 \ mg$
$3.$ કાર્બનની ટકાવારી:
$\% \ C = \frac{\text{mass of } C}{\text{mass of compound}} \times 100 = \frac{60 \ mg}{500 \ mg} \times 100 = 12 \%$

(B) કાર્બનિક સંયોજનના દહનમાં,$CO_2$ માં રહેલ તમામ $C$ અને $H_2O$ માં રહેલ તમામ $H$ કાર્બનિક સંયોજનમાંથી આવે છે.
$CO_2$ માં $C$ નું દળ = $\frac{12}{44} \times 0.307 \ g = 0.0837 \ g$.
$H_2O$ માં $H$ નું દળ = $\frac{2}{18} \times 0.127 \ g = 0.0141 \ g$.
$H$ ની ટકાવારી = $\frac{0.0141}{0.210} \times 100 = 6.714 \% \approx 6.72 \%$.
સંયોજનમાં $O$ નું દળ = કુલ દળ - ($C$ નું દળ + $H$ નું દળ) = $0.210 - (0.0837 + 0.0141) = 0.1122 \ g$.
$O$ ની ટકાવારી = $\frac{0.1122}{0.210} \times 100 = 53.428 \% \approx 53.41 \%$.
તેથી,$H$ અને $O$ ની ટકાવારી અનુક્રમે $6.72 \%$ અને $53.41 \%$ છે.

(C) સૌથી સસ્તું ખાતર નક્કી કરવા માટે,આપણે દરેક સંયોજનમાં નાઈટ્રોજન $(N)$ ની ટકાવારી ગણીએ છીએ:
$1$. યુરિયા,$(NH_2)_2CO$: મોલર દળ = $60 \ g/mol$. $\% \ N = (28/60) \times 100 = 46.7 \%$.
$2$. એમોનિયા,$NH_3$: મોલર દળ = $17 \ g/mol$. $\% \ N = (14/17) \times 100 = 82.3 \%$.
$3$. એમોનિયમ નાઈટ્રેટ,$NH_4NO_3$: મોલર દળ = $80 \ g/mol$. $\% \ N = (28/80) \times 100 = 35 \%$.
$4$. ગુઆનિડિન,$HNC(NH_2)_2$: મોલર દળ = $59 \ g/mol$. $\% \ N = (42/59) \times 100 = 71.1 \%$.
કિંમત નાઈટ્રોજનના પ્રમાણ પર આધારિત હોવાથી,જે ખાતરમાં નાઈટ્રોજનની ટકાવારી સૌથી ઓછી હશે તે $50 \ kg$ ની થેલી દીઠ સૌથી સસ્તું હશે. તેથી,એમોનિયમ નાઈટ્રેટ સૌથી સસ્તું છે.

(B) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારી શોધો: $O = 100 - (57.82 + 3.6) = 38.58 \%$.
$2$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરો:
$C: \frac{57.82}{12} = 4.818 \Rightarrow \frac{4.818}{2.41} = 2$
$H: \frac{3.6}{1} = 3.6 \Rightarrow \frac{3.6}{2.41} = 1.5 = \frac{3}{2}$
$O: \frac{38.58}{16} = 2.41 \Rightarrow \frac{2.41}{2.41} = 1$
પૂર્ણાંક સંખ્યા મેળવવા માટે $2$ વડે ગુણતા: $C = 4, H = 3, O = 2$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર ($E$.$F$.) = $C_4H_3O_2$.
$3$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ ($E$.$F$.$M$.) શોધો: $(4 \times 12) + (3 \times 1) + (2 \times 16) = 83$.
$4$. આણ્વીય સૂત્ર દળ ($M$.$F$.$M$.) શોધો: $2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 83 = 166$.
$5$. $n$ શોધો: $n = \frac{M.F.M.}{E.F.M.} = \frac{166}{83} = 2$.
$6$. આણ્વીય સૂત્ર = $n \times E.F. = 2 \times C_4H_3O_2 = C_8H_6O_4$.

(C) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારીની ગણતરી કરો: $\% O = 100 - (38.71 + 9.67) = 51.62 \%$.
$2$. દરેક તત્વ માટે મોલની સાપેક્ષ સંખ્યાની ગણતરી કરો:
$C = \frac{38.71}{12} = 3.226$
$H = \frac{9.67}{1} = 9.67$
$O = \frac{51.62}{16} = 3.226$
$3$. સૌથી નાની કિંમત $(3.226)$ વડે ભાગીને સૌથી સરળ મોલર ગુણોત્તર નક્કી કરો:
$C = \frac{3.226}{3.226} = 1$
$H = \frac{9.67}{3.226} \approx 3$
$O = \frac{3.226}{3.226} = 1$
$4$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_3O$ છે.

(A) $\text{STP}$ પર,$224 \ mL$ વાયુનું વજન $0.44 \ g$ છે.
$\text{STP}$ પર કોઈપણ વાયુના $22400 \ mL$ $(1 \ mol)$ નું વજન તેના આણ્વીય દળ જેટલું હોય છે.
આણ્વીય દળ $= \frac{0.44 \ g}{224 \ mL} \times 22400 \ mL = 44 \ g/mol$.
$N_2O$ નું આણ્વીય દળ $(2 \times 14) + 16 = 44 \ g/mol$ છે.
તેથી,આ સંયોજન $N_2O$ છે.

(D) ઇથેનોલનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_2H_5OH$ છે.
$C_2H_5OH$ નું મોલર દળ $= (2 \times 12.01) + (6 \times 1.008) + (1 \times 16.00) = 46.07 \text{ g/mol}$ છે.
$1 \text{ mole}$ $C_2H_5OH$ માં ઓક્સિજનનું દળ $16.00 \text{ g}$ છે.
ઓક્સિજનની દળ ટકાવારી $= \frac{\text{ઓક્સિજનનું દળ}}{\text{ઇથેનોલનું મોલર દળ}} \times 100$.
દળ ટકાવારી $= \frac{16.00}{46.07} \times 100 \approx 34.73 \% $.

(C) હિમોગ્લોબિનના એક અણુમાં આયર્નનું દળ $= \frac{0.33}{100} \times 67200 = 221.76 \ g/mol$.
આયર્ન પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{\text{એક અણુમાં આયર્નનું દળ}}{\text{Fe નું પરમાણ્વીય દળ}} = \frac{221.76}{56} = 3.96$.
પરમાણુઓની સંખ્યા પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી $3.96$ ને $4$ તરીકે લેવામાં આવે છે.

(C) આણ્વીય દળ,પ્રાયોગિક સૂત્ર દળ અને પૂર્ણાંક $n$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$\text{આણ્વીય દળ} = n \times \text{પ્રાયોગિક સૂત્ર દળ}$
અહીં આણ્વીય દળ $129$ અને $n = 2$ આપેલ છે:
$\text{પ્રાયોગિક સૂત્ર દળ} = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{n} = \frac{129}{2} = 64.5$.

(D) પ્રથમ,ઓક્સિજનની ટકાવારી ગણો: $\% O = 100 - (40.0 + 6.66) = 53.34 \%$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રની ગણતરી માટે કોષ્ટક બનાવો:

તત્વ	% પ્રમાણ	પરમાણ્વીય દળ	મોલ ગુણોત્તર	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$40.0$	$12$	$40/12 = 3.33$	$1$
$H$	$6.66$	$1$	$6.66/1 = 6.66$	$2$
$O$	$53.34$	$16$	$53.34/16 = 3.33$	$1$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= CH_{2} O$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $= 12 + (2 \times 1) + 16 = 30$.
$n = \text{મોલર દળ} / \text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ} = 180 / 30 = 6$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 6 \times (CH_{2} O) = C_{6} H_{12} O_{6}$.

(C) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારી શોધો: $\% O = 100 - (18.6 + 1.55 + 55.04) = 24.81 \%$.
$2$. $100 \ g$ સંયોજનમાં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો:
$n_C = \frac{18.6}{12} = 1.55$,
$n_H = \frac{1.55}{1} = 1.55$,
$n_{Cl} = \frac{55.04}{35.5} = 1.55$,
$n_O = \frac{24.81}{16} = 1.55$.
$3$. સૌથી સરળ મોલર ગુણોત્તર નક્કી કરો: $1.55 : 1.55 : 1.55 : 1.55 = 1 : 1 : 1 : 1$.
$4$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CHClO$ છે.

(A) યુરિયાનું રાસાયણિક સૂત્ર $NH_2CONH_2$ છે.
યુરિયાનું મોલર દળ $(2 \times 14) + (4 \times 1) + 12 + 16 = 60 \ g/mol$ છે.
યુરિયાના એક અણુમાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $1$ છે.
કાર્બનની દળ ટકાવારી આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\frac{\text{કાર્બનનું દળ}}{\text{યુરિયાનું મોલર દળ}} \times 100 = \frac{12}{60} \times 100 = 20 \%$.

(C) $NaOH$ નું આણ્વીય દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $23 + 16 + 1 = 40 \ u$।
ઓક્સિજનનું દળથી ટકાવાર પ્રમાણ શોધવાનું સૂત્ર: $\frac{\text{ઓક્સિજનનું પરમાણ્વીય દળ}}{\text{NaOH નું આણ્વીય દળ}} \times 100$ છે।
કિંમતો મૂકતા: $\frac{16}{40} \times 100 = 40 \%$.

(B) યુરિયાનું આણ્વીય સૂત્ર $NH_2CONH_2$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે સંયોજનમાં તત્વની દળ ટકાવારી નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{દળ ટકાવારી} = \frac{\text{સંયોજનના એક મોલમાં તત્વનું કુલ દળ}}{\text{સંયોજનનું આણ્વીય દળ}} \times 100$
યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ ના એક મોલમાં,$1$ મોલ કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
કાર્બનનું આણ્વીય દળ $12 \ g \ mol^{-1}$ છે.
યુરિયાનું આણ્વીય દળ $60 \ g \ mol^{-1}$ આપેલું છે.
તેથી,યુરિયામાં કાર્બનની દળ ટકાવારી $= \frac{12 \ g \ mol^{-1}}{60 \ g \ mol^{-1}} \times 100 = 20 \%$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(B) ઓક્સિજનની ટકાવારી $= 100 - (52 + 13) = 35 \%$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રની ગણતરી:
$C: 52/12 = 4.33 \rightarrow 2$
$H: 13/1 = 13.00 \rightarrow 6$
$O: 35/16 = 2.18 \rightarrow 1$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= C_2H_6O$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું વજન $= 2 \times 12 + 6 \times 1 + 16 = 46$.
આણ્વીય વજન $= 2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 23 = 46$.
આણ્વીય વજન અને પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું વજન સમાન હોવાથી,આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_6O$ છે.
સંયોજન સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2$ વાયુ મુક્ત કરે છે,તેથી તે આલ્કોહોલ હોવું જોઈએ,જે $C_2H_5OH$ (ઇથેનોલ) છે.
ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ નો ક્રિયાશીલ સમઘટક મિથોક્સી મિથેન $(CH_3OCH_3)$ છે.

(D) કાર્બનના મોલ $= \frac{2.4 \ g}{12 \ g/mol} = 0.2 \ mol$
$H$ ના મોલ $= \frac{1.2 \times 10^{23}}{6.022 \times 10^{23}} \approx 0.2 \ mol$
ઓક્સિજન પરમાણુઓના મોલ $= 0.2 \ mol$
$C:H:O$ નો મોલર ગુણોત્તર $0.2:0.2:0.2$ છે,જે $1:1:1$ માં સરળ બને છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CHO$ છે.

(C) આપેલ છે,
કાર્બનિક સંયોજનનું દળ $= 0.48 \ g$
ઉત્પન્ન થયેલ $CO_2$ નું દળ $= 0.22 \ g$
$\% C = ?$
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\% C = \frac{12}{44} \times \frac{\text{mass of } CO_2}{\text{mass of organic compound}} \times 100$
$= \frac{12}{44} \times \frac{0.22}{0.48} \times 100$
$= 12.5 \%$

(C) પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલની સાપેક્ષ સંખ્યાની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	ટકા (%) / પરમાણ્વીય દળ	સાપેક્ષ મોલ	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$40 / 12$	$3.33$	$3.33 / 3.33 = 1$
$H$	$13.33 / 1$	$13.33$	$13.33 / 3.33 \approx 4$
$N$	$46.67 / 14$	$3.33$	$3.33 / 3.33 = 1$

તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_{4}N$ છે.

(D) $1$. સંયોજનમાં $C$ અને $H$ નું દળ ગણો:
$C$ નું દળ $= \frac{12}{44} \times 0.44 \ g = 0.12 \ g$
$H$ નું દળ $= \frac{2}{18} \times 0.18 \ g = 0.02 \ g$
$O$ નું દળ $= 0.30 - (0.12 + 0.02) = 0.16 \ g$
$2$. મોલર ગુણોત્તર ગણો:
$C$ ના મોલ $= \frac{0.12}{12} = 0.01$
$H$ ના મોલ $= \frac{0.02}{1} = 0.02$
$O$ ના મોલ $= \frac{0.16}{16} = 0.01$
$3$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરો:
ગુણોત્તર $C:H:O = 0.01:0.02:0.01 = 1:2:1$. તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
$4$. આણ્વીય સૂત્ર નક્કી કરો:
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $= 12 + 2(1) + 16 = 30 \ g \ mol^{-1}$.
$n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{60}{30} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= 2 \times (CH_2O) = C_2H_4O_2$.

(A) સંયોજનનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= CH_2O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= (1 \times 12) + (2 \times 1) + (1 \times 16) = 30 \ g/mol$.
આણ્વીય દળ $= 90 \ g/mol$.
$n$ ની કિંમત શોધવા માટે: $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{90}{30} = 3$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 3 \times CH_2O = C_3H_6O_3$.

(C) પોટાશ એલમ એ $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું દ્વિક્ષાર છે.
તેને $2KAl(SO_4)_2 \cdot 12H_2O$ તરીકે પણ લખી શકાય છે.
પરમાણુઓનો સરવાળો કરતા: $K_2$,$Al_2$,$S_4$,$O_{40}$,$H_{48}$.
આમ,તેનું આણ્વીય સૂત્ર $K_2Al_2S_4H_{48}O_{40}$ છે.

(B) ધાતુ $(M)$ ના મોલ $= \frac{3.2 \ g}{64 \ g/mol} = 0.05 \ mol$.
ઓક્સિજનનું વજન $= 3.6 \ g - 3.2 \ g = 0.4 \ g$.
ઓક્સિજનના મોલ $= \frac{0.4 \ g}{16 \ g/mol} = 0.025 \ mol$.
$M : O$ ના મોલનો ગુણોત્તર $= 0.05 : 0.025 = 2 : 1$.
તેથી,ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $M_2O$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) $C_{57}H_{110}O_6$ નું આણ્વીય દળ $= (12 \times 57) + (110 \times 1) + (6 \times 16) = 684 + 110 + 96 = 890$.
$C$ નું દળ $\%$ $= \frac{\text{Mass of } C}{\text{Molecular mass of compound}} \times 100 = \frac{684}{890} \times 100 = 76.85 \%$

(C) ધારો કે $C$ નું દળ $4x$ છે અને $H$ નું દળ $1x$ છે.
$C$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{4x}{12} = \frac{x}{3}$.
$H$ ના મોલની સંખ્યા $= \frac{1x}{1} = x$.
$C:H$ ના મોલનો ગુણોત્તર $= \frac{x}{3} : x = \frac{1}{3} : 1 = 1 : 3$.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_3$ છે.

(C) કેલ્ગોનનું રાસાયણિક સૂત્ર $Na_2[Na_4(PO_3)_6]$ છે.
કેલ્ગોન એ સોડિયમ હેક્ઝામેટાફોસ્ફેટનું વ્યાપારી નામ છે,જેનું આણ્વીય સૂત્ર $(NaPO_3)_6$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર એ સંયોજનમાં હાજર પરમાણુઓનો સૌથી સરળ પૂર્ણાંક ગુણોત્તર દર્શાવે છે.
$(NaPO_3)_6$ માટે,$Na:P:O$ નો ગુણોત્તર $6:6:18$ છે,જેનું સાદું રૂપ $1:1:3$ થાય છે.
તેથી,તેનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $NaPO_3$ છે.

(C) પ્રથમ ઓક્સાઈડ $XO_2$ માં,અધાતુ $X$ નું પ્રમાણ $50 \%$ છે.
ઓક્સિજનનું દળ $= 2 \times 16 = 32 \ g$ છે,જે $50 \%$ છે. તેથી $X$ નું દળ પણ $32 \ g$ થાય.
બીજા ઓક્સાઈડમાં,$X$ નું પ્રમાણ $40 \%$ છે,તેથી ઓક્સિજનનું પ્રમાણ $60 \%$ થાય.
$X$ નું દળ $32 \ g$ અચળ રહે છે,તેથી $40 \% \equiv 32 \ g$.
તેથી $60 \% \equiv \frac{32}{40} \times 60 = 48 \ g$ ઓક્સિજન.
ઓક્સિજનના પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{48}{16} = 3$.
આમ,ઓક્સાઈડનું સૂત્ર $XO_3$ છે.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,દરેક તત્વના મોલ ગુણોત્તરની ગણતરી કરો:
કાર્બન: $\frac{12.8}{12.0} = 1.066$
હાઇડ્રોજન: $\frac{2.1}{1.008} = 2.083$
બ્રોમિન: $\frac{85.1}{79.9} = 1.065$
સૌથી નાની કિંમત $(1.065)$ વડે ભાગતા:
કાર્બન: $\frac{1.066}{1.065} \approx 1$
હાઇડ્રોજન: $\frac{2.083}{1.065} \approx 2$
બ્રોમિન: $\frac{1.065}{1.065} = 1$
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2Br$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $= 12.0 + 2(1.008) + 79.9 = 93.996 \approx 94$.
અવયવ $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ}} = \frac{187.9}{94} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 2 \times (CH_2Br) = C_2H_4Br_2$.

(B) સંયોજનમાં તત્વની દળ ટકાવારી આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{દળ } \% = \frac{\text{તત્વનું કુલ દળ}}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}} \times 100$.
$CCl_4$ માં,મોલર દળ $12.01 + 4 \times 35.45 = 153.81 \approx 154 \ g/mol$ છે.
$C$ ની દળ ટકાવારી $= \frac{12.01}{153.81} \times 100 \approx 7.81 \%$.
$Cl$ ની દળ ટકાવારી $= \frac{4 \times 35.45}{153.81} \times 100 \approx 92.19 \%$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,નજીકની કિંમતો $7.84$ અને $92.80$ છે.

(A) આપેલ છે,$CO_2$ નું દળ $= 0.535 \ g$ અને $H_2O$ નું દળ $= 0.13 \ g$.
સંયોજનનું દળ $= 0.765 \ g$.
$C$ ની ટકાવારી $= \frac{12}{44} \times \frac{0.535}{0.765} \times 100 \approx 19.07 \%$.
$H$ ની ટકાવારી $= \frac{2}{18} \times \frac{0.13}{0.765} \times 100 \approx 1.88 \% \approx 2.00 \%$.
$C$ અને $H$ ની ટકાવારીનો ગુણોત્તર $= 19.07 : 1.88 \approx 19 : 2$.

(D) પ્રક્રિયા શ્રેણી કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે, ત્યારબાદ એસ્પિરિન $(C_9H_8O_4)$ બનાવવા માટે એસિટિલેશન થાય છે.
$1$. ફિનોલ $NaOH$, $CO_2$ અને $H^+$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેલિસિલિક એસિડ બનાવે છે.
$2$. સેલિસિલિક એસિડ $H^+$ ની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ $((CH_3CO)_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસ્પિરિન $(Z)$ અને એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ બનાવે છે.
$3$. એસ્પિરિન $(Z)$ નું આણ્વીય સૂત્ર $C_9H_8O_4$ છે.
$4$. $C_9H_8O_4$ નું મોલર દળ = $(9 \times 12) + (8 \times 1) + (4 \times 16) = 108 + 8 + 64 = 180 \ g/mol$.
$5$. $C_9H_8O_4$ ના એક મોલમાં કાર્બનનું દળ = $9 \times 12 = 108 \ g$.
$6$. કાર્બનની ટકાવારી = $\frac{\text{કાર્બનનું દળ}}{\text{Z નું મોલર દળ}} \times 100 = \frac{108}{180} \times 100 = 60 \%$.

(B) તત્વોના પરમાણ્વીય દળ છે: $Na = 23 \ g/mol$,$S = 32 \ g/mol$,$O = 16 \ g/mol$,$H = 1 \ g/mol$.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ નું આણ્વીય દળ $= (2 \times 23) + 32 + (4 \times 16) + (10 \times 18) = 322 \ g/mol$.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ નું આપેલ દળ $= 32.2 \ g$.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ ના મોલ $= \frac{32.2 \ g}{322 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ ના એક મોલમાં,$Na_2SO_4$ માં $4$ ઓક્સિજન પરમાણુ અને $10H_2O$ માં $10$ ઓક્સિજન પરમાણુ છે,જે કુલ $14$ ઓક્સિજન પરમાણુ થાય છે.
ઓક્સિજન પરમાણુના મોલ $= 0.1 \ mol \times 14 = 1.4 \ mol$.
ઓક્સિજનનું દળ $= 1.4 \ mol \times 16 \ g/mol = 22.4 \ g$.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:
$1$. $C$ ના મોલ $= \frac{60}{12} = 5.0$
$2$. $H$ ના મોલ $= \frac{4.48}{1} = 4.48$
$3$. $O$ ના મોલ $= \frac{35.5}{16} \approx 2.22$
દરેકને સૌથી નાની કિંમત $(2.22)$ વડે ભાગતા:
$C: \frac{5.0}{2.22} \approx 2.25$
$H: \frac{4.48}{2.22} \approx 2.0$
$O: \frac{2.22}{2.22} = 1.0$
પૂર્ણાંક સંખ્યા મેળવવા માટે $4$ વડે ગુણતા: $C = 9, H = 8, O = 4$.
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_9H_8O_4$ છે.

(C) આપેલ છે,સંયોજનનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= C_2H_5O$
બાષ્પ ઘનતા $= 45$
આણ્વીય દળ $= 2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 45 = 90$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= (2 \times 12) + (5 \times 1) + (1 \times 16) = 24 + 5 + 16 = 45$
$n$ ની કિંમત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધો: $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{90}{45} = 2$
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 2 \times (C_2H_5O) = C_4H_{10}O_2$

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરવા માટે,આપણે તત્વોનો મોલર ગુણોત્તર ગણીએ છીએ:
$C: \frac{52.14}{12} = 4.345 \implies \frac{4.345}{2.17} \approx 2$
$H: \frac{13.13}{1} = 13.13 \implies \frac{13.13}{2.17} \approx 6$
$O: \frac{34.73}{16} = 2.17 \implies \frac{2.17}{2.17} = 1$
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_6O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 2(12) + 6(1) + 1(16) = 24 + 6 + 16 = 46 \ g/mol$.
આપેલ મોલર દળ $= 46.068 \ g/mol$.
$n = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{46.068}{46} \approx 1$.
તેથી,આણ્વીય સૂત્ર $(C_2H_6O)_1 = C_2H_6O$ છે.

(A) ની ટકાવારી $92.3 \%$ છે,તેથી $H$ ની ટકાવારી $100 - 92.3 = 7.7 \%$ થાય.

તત્વ	પરમાણ્વીય ગુણોત્તર (ટકાવારી / પરમાણ્વીય દળ)	સરળ મોલર ગુણોત્તર
$C$	$92.3 / 12 = 7.69$	$7.69 / 7.69 = 1$
$H$	$7.7 / 1 = 7.70$	$7.70 / 7.69 \approx 1$

આમ,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH$ છે.

(B) નું દળ $= \frac{12}{44} \times 12.571 \ g = 3.428 \ g$
$H$ નું દળ $= \frac{2}{18} \times 5.143 \ g = 0.571 \ g$
$C$ ના મોલ $= \frac{3.428}{12} = 0.2857$
$H$ ના મોલ $= \frac{0.571}{1} = 0.571$
$C:H$ નો ગુણોત્તર $= 0.2857 : 0.571 \approx 1 : 2$

તત્વ	દળ $(g)$	મોલ	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$3.428$	$0.2857$	$1$
$H$	$0.571$	$0.571$	$2$

$\therefore$ પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $= CH_2$

(C) સ્ફટિકમય ઘન $MSO_{4} \cdot nH_{2}O$ નું મોલર દળ $250 \ g \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ છે કે નિર્જળ ક્ષાર $(MSO_{4})$ નું ટકાવાર પ્રમાણ $64\%$ છે,તેથી પાણી $(H_{2}O)$ નું ટકાવાર પ્રમાણ $100\% - 64\% = 36\%$ થાય.
$H_{2}O$ નું દળ = $\frac{36}{100} \times 250 = 90 \ g$.
$H_{2}O$ ના મોલ = $\frac{90 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} = 5 \ mol$.
સૂત્ર $MSO_{4} \cdot nH_{2}O$ હોવાથી,$n$ નું મૂલ્ય પાણીના મોલની સંખ્યા દર્શાવે છે,જે $5$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો જવાબ છે.

(A) નાઈટ્રોજનનું પરમાણ્વીય દળ $14 \ g/mol$ છે. કાર્બનિક અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક નાઈટ્રોજન પરમાણુ હાજર હોવો જોઈએ.
આપેલ છે કે સંયોજનમાં $20 \%$ નાઈટ્રોજન છે.
ધારો કે આણ્વીય દળ $M$ છે.
તેથી,$\frac{14}{M} \times 100 = 20$.
$M$ માટે ગણતરી કરતા: $M = \frac{14 \times 100}{20} = 70 \ g/mol$.
આમ,આણ્વીય દળ $70$ છે.

(A) મેગ્નેશિયમ પાયરોફોસ્ફેટ $(Mg_2P_2O_7)$ નું મોલર દળ: $2 \times 24 + 2 \times 31 + 7 \times 16 = 222 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$Mg_2P_2O_7$ ના મોલ = $\frac{1.79}{222} \approx 0.008063 \ mol$.
દરેક $Mg_2P_2O_7$ ના અણુમાં $2$ ફોસ્ફરસ પરમાણુ હોય છે,તેથી $P$ ના મોલ = $2 \times 0.008063 = 0.016126 \ mol$.
ફોસ્ફરસનું દળ = $0.016126 \times 31 \approx 0.4999 \ g$.
ફોસ્ફરસની ટકાવારી = $\frac{0.4999}{1.00} \times 100 = 49.99\% \approx 50\%$.

(A) $CO_2$ નું દળ = $0.25$ g. $CO_2$ ના મોલ = $\frac{0.25}{44} \approx 0.00568$ mol.
$C$ નું દળ = $CO_2$ ના મોલ $\times 12 = 0.00568 \times 12 = 0.06818$ g.
આપેલ $C$ ની ટકાવારી = $25\%$.
તેથી,$0.06818 = 0.25 \times X \implies X = \frac{0.06818}{0.25} = 0.2727$ g.
તે જ રીતે $H$ માટે,$H_2O$ નું દળ = $0.12$ g.
$H_2O$ ના મોલ = $\frac{0.12}{18} \approx 0.00666$ mol.
$H$ નું દળ = $0.00666 \times 2 = 0.01333$ g.
આપેલ $H$ ની ટકાવારી = $4.89\%$.
તેથી,$0.01333 = 0.0489 \times X \implies X = \frac{0.01333}{0.0489} = 0.2726$ g.
આમ,$X \approx 0.273$ g.
જેને $273 \times 10^{-3}$ g તરીકે દર્શાવી શકાય.

(B) $1$. $Fe$ ની ટકાવારી $= 69.9\%$. તેથી,$O$ ની ટકાવારી $= 100\% - 69.9\% = 30.1\%$.
$2$. દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો:
$Fe$ ના મોલ $= \frac{69.9}{56} = 1.248 \text{ mol}$.
$O$ ના મોલ $= \frac{30.1}{16} = 1.881 \text{ mol}$.
$3$. સૌથી સાદું મોલર પ્રમાણ નક્કી કરો:
સૌથી નાની કિંમત $(1.248)$ વડે ભાગતા:
$Fe = \frac{1.248}{1.248} = 1$.
$O = \frac{1.881}{1.248} \approx 1.5$.
$4$. પૂર્ણાંક સંખ્યામાં ફેરવતા:
$2$ વડે ગુણતા $Fe : O = 2 : 3$ મળે છે.
$5$. આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $Fe_2O_3$ છે.