Percentage composition and Molecular formula Questions in Gujarati

(A) $1$. દરેક તત્વના મોલની ગણતરી તેમના પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગાકાર કરીને કરો:
$C = 9/12 = 0.75$,$H = 1/1 = 1$,$N = 3.5/14 = 0.25$.
$2$. સૌથી નાની કિંમત $(0.25)$ વડે ભાગીને સાદું મોલર પ્રમાણ નક્કી કરો:
$C = 0.75/0.25 = 3$,$H = 1/0.25 = 4$,$N = 0.25/0.25 = 1$.
$3$. પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $C_3H_4N$ છે.
$4$. પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનું દળ શોધો: $(3 \times 12) + (4 \times 1) + (1 \times 14) = 54 \ g \ mol^{-1}$.
$5$. અવયવ $n = \text{આણ્વીય દળ} / \text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર દળ} = 108 / 54 = 2$.
$6$. આણ્વીય સૂત્ર $n \times (C_3H_4N) = C_6H_8N_2$ થાય.

(B) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O_2$ આપેલ છે.
આણ્વીય સૂત્ર = $(Empirical \ Formula)_n$,જ્યાં $n$ એ ધન પૂર્ણાંક છે $(n = 1, 2, 3, ...)$.
જો $n = 1$ હોય,તો આણ્વીય સૂત્ર $CH_2O_2$ (ફોર્મિક એસિડ,$HCOOH$) થાય.
તેથી,સાચું આણ્વીય સૂત્ર $CH_2O_2$ છે.

(D) પગલું $1$: દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો.
$N$ ના મોલ $= \frac{2.34}{14} \approx 0.167 \ mol$.
$O$ ના મોલ $= \frac{5.34}{16} \approx 0.334 \ mol$.
પગલું $2$: મોલર ગુણોત્તર નક્કી કરો.
ગુણોત્તર $N:O = 0.167 : 0.334$.
સૌથી નાની કિંમત $(0.167)$ વડે ભાગતા:
ગુણોત્તર $N:O = 1 : 2$.
પગલું $3$: પ્રમાણસૂચક સૂત્ર લખો.
$1:2$ નો ગુણોત્તર $NO_2$ સૂચવે છે.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2$ છે. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= 12 + (2 \times 1) = 14 \, g/mol$.
સમાન તાપમાન અને દબાણે વાયુઓનું કદ સમાન હોવાથી,એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ તેમના આણ્વીય દળ સમાન હોય છે.
$N_2$ નું આણ્વીય દળ $28 \, g/mol$ છે. તેથી,કાર્બનિક વાયુનું આણ્વીય દળ $28 \, g/mol$ થશે.
$n$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{Molecular Mass}}{\text{Empirical Formula Mass}} = \frac{28}{14} = 2$.
આથી આણ્વીય સૂત્ર $= (CH_2)_n = (CH_2)_2 = C_2H_4$ થાય.

(C) $194 \ g$ કેફીનમાં નાઈટ્રોજનનું દળ $= (28.9 / 100) \times 194 \approx 56.06 \ g$.
નાઈટ્રોજનના પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $= \frac{56.06 \ g}{14 \ g/mol} \approx 4.004$.
પરમાણુઓની સંખ્યા પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ,તેથી કેફીનના એક અણુમાં $4$ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ છે.

(A) $1$. દરેક તત્વના ટકાને તેના પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગીને મોલની ગણતરી કરો:
$C: 38.8 / 12.01 \approx 3.23$
$H: 16 / 1.008 \approx 15.87$
$N: 45.2 / 14.01 \approx 3.23$
$2$. દરેક મોલ મૂલ્યને સૌથી નાની કિંમત $(3.23)$ વડે ભાગો:
$C: 3.23 / 3.23 = 1$
$H: 15.87 / 3.23 \approx 4.91 \approx 5$
$N: 3.23 / 3.23 = 1$
$3$. $C:H:N$ નો ગુણોત્તર $1:5:1$ છે.
$4$. તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_5N$ છે.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલ ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	મોલ (\% / પરમાણુ ભાર)	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$38.8 / 12 = 3.23$	$3.23 / 3.23 = 1$
$H$	$16 / 1 = 16$	$16 / 3.23 \approx 5$
$N$	$45.2 / 14 = 3.23$	$3.23 / 3.23 = 1$

$C:H:N$ નો ગુણોત્તર $1:5:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_5N$ છે.

(C) યુરિયાનું રાસાયણિક સૂત્ર $NH_2CONH_2$ છે.
યુરિયાનું આણ્વીય દળ: $(2 \times 14) + (4 \times 1) + 12 + 16 = 60 \ g/mol$ થાય.
યુરિયાના એક મોલમાં નાઈટ્રોજનનું દળ $2 \times 14 = 28 \ g$ છે.
નાઈટ્રોજનની ટકાવારી: $\frac{\text{નાઈટ્રોજનનું દળ}}{\text{યુરિયાનું આણ્વીય દળ}} \times 100 = \frac{28}{60} \times 100 \approx 46.67\%$.
આમ,નજીકના પૂર્ણાંકમાં ટકાવારી $46\%$ થાય.

(C) હિમોગ્લોબિનના એક અણુમાં આયર્નનું દળ $= \frac{0.33}{100} \times 67000 = 221.1 \ g$.
આયર્ન પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{\text{એક અણુમાં આયર્નનું દળ}}{\text{Fe નો પરમાણ્વીય ભાર}}$.
આયર્ન પરમાણુઓની સંખ્યા $= \frac{221.1}{56} \approx 3.948 \approx 4$.
તેથી,હિમોગ્લોબિનના દરેક અણુમાં $4$ આયર્ન પરમાણુઓ હાજર હોય છે.

(C) $MSO_4 \cdot 7H_2O$ એ $ZnSO_4 \cdot 7H_2O$ સાથે સમસ્ફટીકીય હોવાથી,$MSO_4 \cdot 7H_2O$ નું આણ્વીય દળ $M + 32 + 64 + 126 = M + 222 \, g/mol$ થાય.
ધાતુ $M$ ની ટકાવારી: $\frac{M}{M + 222} \times 100 = 9.87$.
$100M = 9.87M + 222 \times 9.87$.
$90.13M = 2191.14$.
$M = \frac{2191.14}{90.13} \approx 24.3 \, g/mol$.

(B) સંયોજન વજનથી $8\%$ સલ્ફર ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે $100 \, g$ સંયોજનમાં $8 \, g$ સલ્ફર હાજર છે.
ન્યૂનતમ અણુભાર શોધવા માટે,આપણે ધારીએ છીએ કે અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક સલ્ફર પરમાણુ (પરમાણ્વીય દળ $= 32 \, u$) હાજર છે.
ત્રિરાશિની રીત મુજબ: જો $8 \, g$ સલ્ફર $100 \, g$ સંયોજનમાં હોય,તો $32 \, g$ સલ્ફર માટે $(100 / 8) \times 32 = 400 \, g$ સંયોજન જરૂરી છે.
તેથી,ન્યૂનતમ અણુભાર $400 \, g/mol$ છે.

(A) આપેલ છે: $C$ નું પ્રમાણ $= 92.3 \%$,તેથી $H$ નું પ્રમાણ $= 100 - 92.3 = 7.7 \%$.
મોલ ગુણોત્તરની ગણતરી:
$C:H = \frac{92.3}{12} : \frac{7.7}{1} = 7.69 : 7.7 \approx 1:1$.
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH$ છે.

(C) આપેલ છે: $O$ નું દળ ટકાવાર $40\%$,તેથી $M$ નું દળ ટકાવાર $60\%$.
$M$ નો પરમાણુભાર $24$,$O$ નો પરમાણુભાર $16$.
દરેક તત્વના મોલની ગણતરી:
$M$ ના મોલ $= \frac{60}{24} = 2.5$.
$O$ ના મોલ $= \frac{40}{16} = 2.5$.
મોલનો ગુણોત્તર $M:O = 2.5:2.5 = 1:1$.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $MO$ છે.

(B) $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ નું આણ્વીય દળ $(2 \times 23) + 32 + (4 \times 16) + 10 \times (2 \times 1 + 16) = 322 \ g/mol$ છે.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ ના મોલ $= \frac{32.2 \ g}{322 \ g/mol} = 0.1 \ mol$.
$Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ ના એક અણુમાં $4$ ($SO_4$ માં) $+ 10$ ($10H_2O$ માં) $= 14$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે.
ઓક્સિજન પરમાણુઓના કુલ મોલ $= 14 \times 0.1 = 1.4 \ mol$.
ઓક્સિજનનું દળ $= 1.4 \ mol \times 16 \ g/mol = 22.4 \ g$.

(D) આપેલ છે: $P$ નું દળ $= 1.24 \ g$,સંયોજનનું કુલ દળ $= 2.2 \ g$.
$S$ નું દળ $= 2.2 \ g - 1.24 \ g = 0.96 \ g$.
$P$ ના મોલ $= \frac{1.24}{31} = 0.04 \ mol$.
$S$ ના મોલ $= \frac{0.96}{32} = 0.03 \ mol$.
$P : S$ નો ગુણોત્તર $= 0.04 : 0.03 = 4 : 3$.
તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $P_4S_3$ છે.

(B) $Cr$ અને $O$ ના પરમાણુઓનો ગુણોત્તર તેમની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા મળે છે:
$Cr : O = 4.8 \times 10^{10} : 9.6 \times 10^{10}$
બંને બાજુને $4.8 \times 10^{10}$ વડે ભાગતા:
$Cr : O = 1 : 2$
તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CrO_2$ છે.

(D) પગલું $1$: દરેક તત્વ માટે મોલની સંખ્યા ગણો.
$n_C = \frac{24 \, g}{12 \, g/mol} = 2 \, mol$
$n_H = \frac{4 \, g}{1 \, g/mol} = 4 \, mol$
$n_O = \frac{32 \, g}{16 \, g/mol} = 2 \, mol$
પગલું $2$: સૌથી સાદું મોલર પ્રમાણ નક્કી કરો.
$C : H : O = 2 : 4 : 2 = 1 : 2 : 1$
પગલું $3$: પ્રમાણના આધારે પ્રમાણસૂચક સૂત્ર લખો.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર = $CH_2O$

(A) ન્યુનત્તમ અણુભારની ગણતરી એ ધારણા પર કરવામાં આવે છે કે ઈન્સ્યુલિનના એક અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક સલ્ફર પરમાણુ હાજર છે.
સલ્ફર $(S)$ નો પરમાણુભાર = $32 \ g/mol$.
આપેલ છે કે $100 \ g$ ઈન્સ્યુલિનમાં $3.4 \ g$ સલ્ફર હાજર છે.
તેથી,$32 \ g$ સલ્ફર $\frac{100}{3.4} \times 32 \ g$ ઈન્સ્યુલિનમાં હાજર હશે.
ન્યુનત્તમ અણુભાર = $\frac{3200}{3.4} = 941.176 \ g/mol$.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2$ છે. પ્રમાણસૂચક સૂત્રભાર $= 12 + 2 \times 1 = 14 \ g/mol$.
આપેલ આણ્વીય દળ $= 42 \ g/mol$.
$n$ ની કિંમત નીચે મુજબ ગણો: $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રભાર}} = \frac{42}{14} = 3$.
અણુસૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 3 \times (CH_2) = C_3H_6$.

(A) મિથેનોઇક એનહાઇડ્રાઇડ $(HCO)_2O$ અથવા $C_2H_2O_3$ છે.
$C_2H_2O_3$ નું આણ્વીય દળ = $(2 \times 12) + (2 \times 1) + (3 \times 16) = 24 + 2 + 48 = 74 \ g/mol$.
$C_2H_2O_3$ ના એક મોલમાં $C$ નું દળ = $2 \times 12 = 24 \ g$.
$C$ ની ટકાવારી = $(C \text{ નું દળ} / C_2H_2O_3 \text{ નું આણ્વીય દળ}) \times 100$.
$C$ ની ટકાવારી = $(24 / 74) \times 100 = 32.43\%$.

(A) $Fe_2(SO_4)_3$ નું આણ્વીય દળ = $2 \times Fe$ નો પરમાણુભાર + $3 \times S$ નો પરમાણુભાર + $12 \times O$ નો પરમાણુભાર.
આણ્વીય દળ = $2 \times 56 + 3 \times 32 + 12 \times 16 = 112 + 96 + 192 = 400 \ g/mol$.
$Fe$ ની ટકાવારી = $\frac{112}{400} \times 100 = 28\%$.
$S$ ની ટકાવારી = $\frac{96}{400} \times 100 = 24\%$.
$O$ ની ટકાવારી = $\frac{192}{400} \times 100 = 48\%$.
આમ,ટકાવારી $28, 24, 48$ છે.

(D) $0.0833 \, \text{mol}$ કાર્બોહાઇડ્રેટમાં $1 \, \text{g}$ હાઇડ્રોજન છે.
તેથી,$1 \, \text{mol}$ કાર્બોહાઇડ્રેટમાં હાઇડ્રોજનનું દળ $= \frac{1}{0.0833} \approx 12 \, \text{g}$ થાય.
હાઇડ્રોજનના પરમાણુઓની સંખ્યા $12$ હોવાથી,અણુસૂત્ર $(CH_2O)_n$ માં $2n = 12$ લેતા $n = 6$ મળે.
આમ,અણુસૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ થશે.

(D) $I$ અને $O$ ના દળનો ગુણોત્તર $254:80$ છે.
મોલર ગુણોત્તર શોધવા માટે,દળને તેમના પરમાણુભાર વડે ભાગો:
$I$ માટે: $\frac{254}{127} = 2$
$O$ માટે: $\frac{80}{16} = 5$
આમ,પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $I:O = 2:5$ છે.
તેથી,પદાર્થનું સૂત્ર $I_2O_5$ થશે.

(C)

તત્વ	ટકાવારી	પરમાણ્વીય દળ	ગુણોત્તર (\%/પરમાણ્વીય દળ)	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$52.2$	$12$	$52.2/12 = 4.35$	$4.35/2.175 = 2$
$H$	$13$	$1$	$13/1 = 13$	$13/2.175 = 6$
$O$	$34.8$	$16$	$34.8/16 = 2.175$	$2.175/2.175 = 1$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_6O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $= (2 \times 12) + (6 \times 1) + 16 = 46$.
આણ્વીય દળ $= 2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 46 = 92$.
$n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{92}{46} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર $= n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 2 \times C_2H_6O = C_4H_{12}O_2$.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોનો મોલર ગુણોત્તર ગણીએ છીએ:

તત્વ	દળ % / પરમાણુ ભાર
$X$	$75.8 / 24 = 3.158$
$Y$	$24.2 / 16 = 1.512$

હવે,સૌથી નાની કિંમત $(1.512)$ વડે ભાગતા:

તત્વ	સરળ ગુણોત્તર
$X$	$3.158 / 1.512 \approx 2.09 \approx 2$
$Y$	$1.512 / 1.512 = 1$

આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $X_2Y$ છે.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,દરેક તત્વના મોલનો ગુણોત્તર ગણો:
$C: \frac{24 \ g}{12 \ g/mol} = 2 \ mol$
$H: \frac{4 \ g}{1 \ g/mol} = 4 \ mol$
$O: \frac{32 \ g}{16 \ g/mol} = 2 \ mol$
મોલર ગુણોત્તર $C:H:O = 2:4:2$ છે.
સૌથી નાની સંખ્યા $(2)$ વડે ભાગતા,આપણને સૌથી સાદો પૂર્ણાંક ગુણોત્તર $1:2:1$ મળે છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.

(C) પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $C:H:N = \frac{9}{12} : \frac{1}{1} : \frac{3.5}{14}$ છે.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ: $C:H:N = 0.75 : 1 : 0.25$.
સૌથી નાની કિંમત $(0.25)$ વડે ભાગતા: $C:H:N = \frac{0.75}{0.25} : \frac{1}{0.25} : \frac{0.25}{0.25} = 3 : 4 : 1$.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_3H_4N$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રભાર = $(3 \times 12) + (4 \times 1) + (1 \times 14) = 36 + 4 + 14 = 54$.
$n = \frac{\text{અણુભાર}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રભાર}} = \frac{108}{54} = 2$.
અણુસૂત્ર = $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 2 \times (C_3H_4N) = C_6H_8N_2$.

(D) ક્લોરોફીલનું દળ = $2.00 \ g$.
ક્લોરોફીલમાં $Mg$ ની ટકાવારી = $2.68\%$.
$2.00 \ g$ ક્લોરોફીલમાં $Mg$ નું દળ = $\frac{2.68}{100} \times 2.00 = 0.0536 \ g$.
$Mg$ નું મોલર દળ = $24 \ g/mol$.
$Mg$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{0.0536}{24} \approx 0.002233 \ mol$.
$Mg$ પરમાણુઓની સંખ્યા = $0.002233 \times 6.022 \times 10^{23} \approx 1.345 \times 10^{21}$ પરમાણુ.

(A) પગલું $1$: દરેક તત્વના ટકાવારીને તેના પરમાણ્વીય દળ વડે ભાગીને મોલની ગણતરી કરો.
$C = \frac{38.8}{12} = 3.23$
$H = \frac{16.0}{1} = 16.0$
$N = \frac{45.2}{14} = 3.23$
પગલું $2$: સૌથી નાના મોલ મૂલ્ય $(3.23)$ વડે દરેક મૂલ્યને ભાગીને સાદું પ્રમાણ મેળવો.
$C = \frac{3.23}{3.23} = 1$
$H = \frac{16.0}{3.23} \approx 5$
$N = \frac{3.23}{3.23} = 1$
પગલું $3$: $C:H:N$ નું પ્રમાણ $1:5:1$ છે. તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_5N$ થાય,જેને $CH_3NH_2$ તરીકે લખી શકાય.

(A) આપેલ છે: $S$ નું દળ ટકાવાર $50\%$,$O$ નું દળ ટકાવાર $100\% - 50\% = 50\%$.
$S$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 32 \ g/mol$,$O$ નું પરમાણ્વીય દળ $= 16 \ g/mol$.
મોલની ગણતરી:
$S$ ના મોલ $= \frac{50}{32} = 1.5625$.
$O$ ના મોલ $= \frac{50}{16} = 3.125$.
મોલર ગુણોત્તર:
ગુણોત્તર $S:O = 1.5625 : 3.125 = 1 : 2$.
તેથી,પ્રમાણસુચક સૂત્ર $SO_2$ છે.

(D) પ્રથમ,મળતી નીપજોના મોલની ગણતરી કરો:
$CO_2$ ના મોલ $= \frac{17.6 \ g}{44 \ g/mol} = 0.4 \ mol$.
$H_2O$ ના મોલ $= \frac{7.2 \ g}{18 \ g/mol} = 0.4 \ mol$.
હાઇડ્રોકાર્બનમાં $C:H$ પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $0.4 : (0.4 \times 2) = 0.4 : 0.8 = 1:2$ છે.
આ પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2$ દર્શાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$C_4H_8$ નું પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2$ (ગુણોત્તર $1:2$) છે.
તેથી,તે પદાર્થ $C_4H_8$ છે.

(B) આપેલ અણુસૂત્ર $X_4O_6$ મુજબ,$X$ અને $O$ ના મોલનો ગુણોત્તર $4:6$ એટલે કે $2:3$ છે.
$X$ નું દળ $= 5.62 \ g$.
$O$ નું દળ $= 10 \ g - 5.62 \ g = 4.38 \ g$.
$X$ ના મોલ $= \frac{5.62}{M_X}$ અને $O$ ના મોલ $= \frac{4.38}{16}$.
સૂત્ર મુજબ,$\frac{n_X}{n_O} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
$\frac{5.62 / M_X}{4.38 / 16} = \frac{2}{3}$.
$M_X = \frac{5.62 \times 16 \times 3}{4.38 \times 2} = \frac{269.76}{8.76} \approx 30.8 \ amu$.

(B) આપેલ છે કે સંયોજનમાં દળથી $0.25\%$ ધાતુ છે.
ધારો કે સંયોજનનો અણુભાર $M$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$M$ ના $0.25\% = 59$.
$\frac{0.25}{100} \times M = 59$
$M = \frac{59 \times 100}{0.25}$
$M = 59 \times 400 = 23600$.
તેથી,સંયોજનનો ન્યુનત્તમ અણુભાર $23600$ છે.

(A) પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલનો ગુણોત્તર ગણીએ:

તત્વ	મોલની સંખ્યા	સાદો ગુણોત્તર
$C = 18.5\%$	$18.5 / 12 = 1.54$	$1$
$H = 1.55\%$	$1.55 / 1 = 1.55$	$1$
$Cl = 55.04\%$	$55.04 / 35.5 = 1.55$	$1$
$O = 24.81\%$	$24.81 / 16 = 1.55$	$1$

આમ,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CHClO$ છે.

(B) પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર એ સંયોજનમાં રહેલા પરમાણુઓનો સૌથી સાદો પૂર્ણાંક ગુણોત્તર દર્શાવે છે. જો બે સંયોજનોનું પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર સમાન હોય પરંતુ આણ્વીય સૂત્ર જુદા હોય,તો તેમના આણ્વીય દળ પણ જુદા હોય છે,કારણ કે આણ્વીય સૂત્ર એ પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનો પૂર્ણાંક ગુણાંક છે $(Molecular \ Formula = n \times Empirical \ Formula)$. તેથી,આણ્વીય દળ પણ પ્રમાણ સૂચક દળના $n$ ગણું હોય છે.

(B) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારી શોધો: $100 - (49.3 + 6.84) = 43.86\%$.
$2$. પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર નક્કી કરો:

તત્વ	ટકાવારી	પરમાણ્વીય દળ	મોલ	સાદો ગુણોત્તર
$C$	$49.3$	$12$	$49.3/12 = 4.11$	$4.11/2.74 = 1.5 \times 2 = 3$
$H$	$6.84$	$1$	$6.84/1 = 6.84$	$6.84/2.74 = 2.5 \times 2 = 5$
$O$	$43.86$	$16$	$43.86/16 = 2.74$	$2.74/2.74 = 1 \times 2 = 2$

પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર = $C_3H_5O_2$.
$3$. પ્રમાણ સૂચક સૂત્રભાર શોધો: $(3 \times 12) + (5 \times 1) + (2 \times 16) = 73 \ g/mol$.
$4$. અણુભાર શોધો: $2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 73 = 146 \ g/mol$.
$5$. $n$ ની કિંમત શોધો: $n = \frac{\text{અણુભાર}}{\text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્રભાર}} = \frac{146}{73} = 2$.
$6$. અણુસૂત્ર = $n \times \text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર} = 2 \times (C_3H_5O_2) = C_6H_{10}O_4$.

(B) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર = $CH_2O$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ = $12 + 2(1) + 16 = 30 \ g/mol$
આણ્વીય દળ = $2 \times \text{બાષ્પઘનતા} = 2 \times 30 = 60 \ g/mol$
$n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{60}{30} = 2$
આણ્વીય સૂત્ર = $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 2 \times (CH_2O) = C_2H_4O_2$

(C)

તત્વ	પ્રમાણ	સાપેક્ષ મોલ	સાદો ગુણોત્તર
$C$	$9$	$9/12 = 0.75$	$3$
$H$	$1$	$1/1 = 1$	$4$
$N$	$3.5$	$3.5/14 = 0.25$	$1$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર = $C_3H_4N$
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ = $(3 \times 12) + (4 \times 1) + (1 \times 14) = 54 \ g/mol$
$n = \frac{108}{54} = 2$
અણુસૂત્ર = $2 \times (C_3H_4N) = C_6H_8N_2$

(A) પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનું દળ $(12 \times 1) + (1 \times 2) + (16 \times 1) = 30 \ g/mol$ થાય.
ગુણોત્તર $n = \frac{\text{આણ્વિય દળ}}{\text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{90}{30} = 3$.
આણ્વિય સૂત્ર = $n \times (\text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર}) = 3 \times (CH_2O) = C_3H_6O_3$.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલનો ગુણોત્તર ગણીએ છીએ:

તત્વ	ટકાવારી	પરમાણ્વીય દળ	મોલ	સાદો ગુણોત્તર
$C$	$54.5$	$12$	$54.5/12 = 4.54$	$4.54/2.27 = 2$
$H$	$9.1$	$1$	$9.1/1 = 9.1$	$9.1/2.27 = 4$
$O$	$36.4$	$16$	$36.4/16 = 2.27$	$2.27/2.27 = 1$

$C:H:O$ નો સાદો ગુણોત્તર $2:4:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_4O$ છે.

(D) પગલું $1$: પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરો.
$C$ ના મોલ $= \frac{10.5 \, g}{12 \, g/mol} = 0.875 \, mol$
$H$ ના મોલ $= \frac{1 \, g}{1 \, g/mol} = 1 \, mol$
ગુણોત્તર $C:H = 0.875:1 \approx 7:8$. તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_7H_8$ છે.
પગલું $2$: આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT = \frac{w}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરીને આણ્વીય દળ $(M)$ શોધો.
$P = 1 \, atm, V = 1 \, L, w = 2.4 \, g, R = 0.0821 \, L \cdot atm \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}, T = 127 + 273 = 400 \, K$.
$M = \frac{wRT}{PV} = \frac{2.4 \times 0.0821 \times 400}{1 \times 1} = 78.8 \, g/mol \approx 79 \, g/mol$.
પગલું $3$: પ્રમાણસૂચક દળની સરખામણી આણ્વીય દળ સાથે કરો.
$C_7H_8$ નું પ્રમાણસૂચક દળ $= (7 \times 12) + (8 \times 1) = 92 \, g/mol$.
ગણતરી કરેલ આણ્વીય દળ $(79 \, g/mol)$ એ પ્રમાણસૂચક સૂત્રના દળ સાથે મેળ ખાતું નથી,તેથી સાચો હાઈડ્રોકાર્બન વિકલ્પોમાં આપેલ નથી.

(A) કોઈપણ સંયોજનનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર એટલે તે પદાર્થના એક અણુમાં રહેલા દરેક તત્વના પરમાણુઓનો સાદો પૂર્ણાંક ગુણોત્તર.
ઉદાહરણ તરીકે,ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,દરેક તત્વના મોલનો ગુણોત્તર ગણો:

તત્વ	મોલ	સાદો ગુણોત્તર
$C = 40\%$	$40/12 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$
$H = 13.33\%$	$13.33/1 = 13.33$	$13.33/3.33 = 4$
$N = 46.67\%$	$46.67/14 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$

આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4N$ છે.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,દરેક તત્વના મોલની સંખ્યા ગણો:
$C = 24 \, g / 12 \, g/mol = 2 \, mol$
$H = 4 \, g / 1 \, g/mol = 4 \, mol$
$O = 32 \, g / 16 \, g/mol = 2 \, mol$
સૌથી નાની સંખ્યા $(2)$ વડે ભાગતા:
$C = 2/2 = 1$
$H = 4/2 = 2$
$O = 2/2 = 1$
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.

(C) પ્રથમ,ઓક્સિજનનું દળ શોધો: $64 \, g - (24 \, g + 8 \, g) = 32 \, g \, O$.
ત્યારબાદ,દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો:

તત્વ	દળ $(g)$	મોલ $(n = \text{દળ}/\text{પરમાણ્વીય દળ})$	સાદો ગુણોત્તર
$C$	$24$	$24/12 = 2$	$2/2 = 1$
$H$	$8$	$8/1 = 8$	$8/2 = 4$
$O$	$32$	$32/16 = 2$	$2/2 = 1$

$C:H:O$ નો સાદો મોલર ગુણોત્તર $1:4:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4O$ છે.

(D) આપેલ છે કે $0.0833 \ mol$ કાર્બોહાઈડ્રેટ $1 \ g$ હાઈડ્રોજન ધરાવે છે.
તેથી,$1 \ mol$ કાર્બોહાઈડ્રેટમાં $\frac{1}{0.0833} \approx 12 \ g$ હાઈડ્રોજન હોય.
પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે. એક પ્રમાણ સૂચક એકમમાં હાઈડ્રોજનનું દળ $2 \times 1.008 \approx 2 \ g$ છે.
$n$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે (જ્યાં અણુસૂત્ર = $n \times$ પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર),આપણે $1 \ mol$ માં રહેલા હાઈડ્રોજનના કુલ દળને પ્રમાણ સૂચક એકમના હાઈડ્રોજનના દળ વડે ભાગીએ છીએ:
$n = \frac{12 \ g}{2 \ g} = 6$.
આમ,અણુસૂત્ર $(CH_2O)_6 = C_6H_{12}O_6$ થાય.

(D) જો સંયોજનોનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર સમાન હોય,તો તેમાં કાર્બનનું ટકાવાર પ્રમાણ સમાન હોય છે.
$CH_3COOH$ (અથવા $C_2H_4O_2$) માટે,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
$C_6H_{12}O_6$ માટે,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
બંનેનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર સમાન હોવાથી,બંને સંયોજનોમાં કાર્બનનું પ્રમાણ સમાન છે.

(B) ક્લોરિનની ટકાવારીની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $\text{Percentage of } Cl = \frac{\text{Mass of } Cl}{\text{Molar mass of compound}} \times 100$.
$1$. ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$: $\frac{106.5}{147.5} \times 100 \approx 72.20\%$.
$2$. પાયરીન $(CCl_4)$: $\frac{142}{154} \times 100 \approx 92.20\%$.
$3$. $PVC$ $(C_2H_3Cl)_n$: $\frac{35.5}{62.5} \times 100 \approx 56.8\%$.
$4$. ગેમેક્સીન $(C_6H_6Cl_6)$: $\frac{213}{291} \times 100 \approx 73.19\%$.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,પાયરીન $(CCl_4)$ માં ક્લોરિનનું પ્રમાણ સૌથી વધુ છે.

(C) $CH_2O$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $(1 \times 12) + (2 \times 1) + (1 \times 16) = 12 + 2 + 16 = 30 \ g/mol$
$n$ નું મૂલ્ય નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{અણુભાર}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{180}{30} = 6$
અણુસૂત્ર આ મુજબ મળે છે: $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 6 \times (CH_2O) = C_6H_{12}O_6$.

(A) $1$. આપેલ વજનના ગુણોત્તર $(9:1:3.5)$ ના આધારે $100 \ g$ નમૂનામાં દરેક તત્વના મોલની ગણતરી કરો:
$C \text{ ના મોલ} = \frac{9}{12} = 0.75$
$H \text{ ના મોલ} = \frac{1}{1} = 1.0$
$N \text{ ના મોલ} = \frac{3.5}{14} = 0.25$
$2$. સૌથી નાની કિંમત $(0.25)$ વડે ભાગીને સાદું પ્રમાણ નક્કી કરો:
$C : H : N = \frac{0.75}{0.25} : \frac{1.0}{0.25} : \frac{0.25}{0.25} = 3 : 4 : 1$
$3$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_3H_4N_1$ છે. પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $(3 \times 12) + (4 \times 1) + (1 \times 14) = 36 + 4 + 14 = 54 \ g \ mol^{-1}$ છે.
$4$. $n$ ફેક્ટરની ગણતરી કરો: $n = \frac{\text{મોલર દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{108}{54} = 2$.
$5$. આણ્વીય સૂત્ર $n \times (C_3H_4N_1) = 2 \times (C_3H_4N_1) = C_6H_8N_2$ થાય.