Solubility product Questions in Gujarati

(D) $AgCl_{(s)} \leftrightarrow Ag^{+}_{(aq)} + Cl^{-}_{(aq)}$
શરૂઆતમાં: $[Cl^{-}] = 4 \times 10^{-5} \ M$
અંતમાં: $[Cl^{-}] = 10^{-5} \ M$
$[Cl^{-}]$ માં ઘટાડો $= 3 \times 10^{-5} \ M$
અવક્ષેપિત $Cl^{-}$ ના મોલ $= 3 \times 10^{-5} \ M \times 0.1 \ L = 3 \times 10^{-6} \ mol$
$AgCl$ એ $1:1$ ગુણોત્તરમાં અવક્ષેપિત થતું હોવાથી,અવક્ષેપન માટે વપરાયેલ $Ag^{+}$ ના મોલ $= 3 \times 10^{-6} \ mol$
સંતુલન જાળવવા માટે દ્રાવણમાં બાકી રહેલ $Ag^{+} = K_{sp} / [Cl^{-}]_{final} = 10^{-10} / 10^{-5} = 10^{-5} \ M$
દ્રાવણમાં બાકી રહેલ $Ag^{+}$ ના મોલ $= 10^{-5} \ M \times 0.1 \ L = 10^{-6} \ mol$
ઉમેરવા માટે જરૂરી કુલ $Ag^{+}$ ના મોલ $= 3 \times 10^{-6} + 10^{-6} = 4 \times 10^{-6} \ mol$

(A) $Mg^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા $[Mg^{2+}] = 0.01 \ M = 10^{-2} \ M$ છે.
$Mg(OH)_2$ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Mg^{2+}][OH^-]^2$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $1 \times 10^{-12} = (10^{-2}) \times [OH^-]^2$.
$[OH^-]$ માટે ઉકેલતા: $[OH^-]^2 = 10^{-10}$,તેથી $[OH^-] = 10^{-5} \ M$.
$pOH$ ની ગણતરી કરતા: $pOH = -\log[OH^-] = -\log(10^{-5}) = 5$.
અંતે,$pH$ ની ગણતરી કરતા: $pH = 14 - pOH = 14 - 5 = 9$.

(C) $AgCl$ એ પાણીમાં અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર છે. જોકે,તે જલીય એમોનિયા $(NH_3)$ માં દ્રાવ્ય થાય છે કારણ કે તે દ્રાવ્ય સંકીર્ણ સંયોજન,ડાયએમાઈનસિલ્વર$(I)$ ક્લોરાઈડ બનાવે છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $AgCl(s) + 2NH_3(aq) \rightarrow [Ag(NH_3)_2]Cl(aq)$.

(B) $AgBr$ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ag^+][Br^-] = S^2$ છે.
આપેલ $K_{sp} = 4.9 \times 10^{-13} = 49 \times 10^{-14}$ છે.
તેથી,દ્રાવ્યતા $S = \sqrt{49 \times 10^{-14}} = 7 \times 10^{-7} \, mol/L$.
$20 \, L$ માં ઓગળેલ દળ શોધવા માટે,આપણે સૂત્ર વાપરીએ: $\text{દળ} = S \times \text{કદ} \times \text{આણ્વીય દળ}$.
$\text{દળ} = (7 \times 10^{-7} \, mol/L) \times (20 \, L) \times (188 \, g/mol)$.
$\text{દળ} = 140 \times 10^{-7} \times 188 \, g = 14 \times 10^{-6} \times 188 \, g$.

(D) $MX$ માટે: $K_{sp} = S^2 = 4 \times 10^{-8} \implies S = 2 \times 10^{-4} \, M$.
$MX_2$ માટે: $K_{sp} = 4S^3 = 3.2 \times 10^{-14} \implies S^3 = 0.8 \times 10^{-14} = 8 \times 10^{-15} \implies S = 2 \times 10^{-5} \, M$.
$M_3X$ માટે: $K_{sp} = 27S^4 = 2.7 \times 10^{-15} \implies S^4 = 10^{-16} \implies S = 10^{-4} \, M$.
દ્રાવ્યતાની સરખામણી કરતા: $2 \times 10^{-4} > 10^{-4} > 2 \times 10^{-5}$.
આમ,સાચો ક્રમ $MX > M_3X > MX_2$ છે.

(C) $Hg_2I_2$ માટે વિયોજન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Hg_2I_2(s) \rightleftharpoons Hg_2^{2+}(aq) + 2I^{-}(aq)$
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ એ આયનોની મોલર સાંદ્રતાના ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જેમાં દરેક આયનની સાંદ્રતાને સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણમાં તેના તત્વયોગમિતિય સહગુણક (stoichiometric coefficient) જેટલી ઘાત આપવામાં આવે છે.
તેથી,$K_{sp} = [Hg_2^{2+}][I^{-}]^2$.

(A) સામાન્ય $[Ag^{+}]$ આયન સાંદ્રતા સાથે સંતુલનમાં રહેલા ક્ષારોના વિયોજન માટે:
$K_{sp}(AgCl) = [Ag^{+}][Cl^{-}] = 10^{-10}$
$K_{sp}(AgBr) = [Ag^{+}][Br^{-}] = 10^{-13}$
$K_{sp}(AgI) = [Ag^{+}][I^{-}] = 10^{-16}$
પદાવલિઓનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{[Cl^{-}]}{[Br^{-}]} = \frac{K_{sp}(AgCl)}{K_{sp}(AgBr)} = \frac{10^{-10}}{10^{-13}} = 10^3$
$\frac{[Br^{-}]}{[I^{-}]} = \frac{K_{sp}(AgBr)}{K_{sp}(AgI)} = \frac{10^{-13}}{10^{-16}} = 10^3$
આમ,$[Cl^{-}] = 10^3 [Br^{-}]$ અને $[I^{-}] = 10^{-3} [Br^{-}]$.
ગુણોત્તર $[Cl^{-}] : [Br^{-}] : [I^{-}]$ માં આ કિંમતો મૂકતા:
$10^3 [Br^{-}] : [Br^{-}] : 10^{-3} [Br^{-}] = 10^3 : 1 : 10^{-3} = 10^6 : 10^3 : 1$.

(A) $BiOCl$ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ સાંદ્ર $HCl$ માં ઓગળીને દ્રાવ્ય $BiCl_3$ સંકીર્ણ બનાવે છે: $BiOCl + 2HCl \rightleftharpoons BiCl_3 + H_2O$.
$Hg_2Cl_2$ (કેલોમેલ) પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે અને સાંદ્ર $HCl$ માં ઓગળતું નથી.
$AgCl$ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ વધારાના $Cl^-$ આયનો (સાંદ્ર $HCl$ માંથી) સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ $[AgCl_2]^-$ બનાવે છે.
આમ,$BiOCl$ અને $Hg_2Cl_2$ ની જોડી યોગ્ય છે.

(B) અવક્ષેપનનો ક્રમ $K_{sp}$ મૂલ્યો પર આધાર રાખે છે. $[Cl^-] = [Br^-] = [I^-] = 0.1 \ M$ હોવાથી,સૌથી ઓછી $[Ag^+]$ ની જરૂર હોય તે આયન પહેલા અવક્ષેપિત થશે.
$1$. $AgI$ માટે: $[Ag^+] = \frac{K_{sp}(AgI)}{[I^-]} = \frac{9 \times 10^{-17}}{0.1} = 9 \times 10^{-16} \ M$.
$2$. $AgBr$ માટે: $[Ag^+] = \frac{K_{sp}(AgBr)}{[Br^-]} = \frac{5 \times 10^{-13}}{0.1} = 5 \times 10^{-12} \ M$.
$3$. $AgCl$ માટે: $[Ag^+] = \frac{K_{sp}(AgCl)}{[Cl^-]} = \frac{2 \times 10^{-10}}{0.1} = 2 \times 10^{-9} \ M$.
આમ,અવક્ષેપનનો ક્રમ $I^- > Br^- > Cl^-$ છે. ત્રીજો આયન $Cl^-$ છે. જ્યારે $Cl^-$ અવક્ષેપિત થવાનું શરૂ કરે,ત્યારે $[Ag^+] = 2 \times 10^{-9} \ M$ હોય.
આ સમયે,પ્રથમ આયન $(I^-)$ ની સાંદ્રતા:
$[I^-] = \frac{K_{sp}(AgI)}{[Ag^+]} = \frac{9 \times 10^{-17}}{2 \times 10^{-9}} = 4.5 \times 10^{-8} \ M$.

(C) $MX$ નું વિયોજન $MX(s) \rightleftharpoons M^{+}(aq) + X^{-}(aq)$ તરીકે દર્શાવી શકાય,જ્યાં $K_{sp} = [M^{+}][X^{-}]$.
એસિડિક દ્રાવણમાં,$X^{-}$ એ $H^{+}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને નિર્બળ એસિડ $HX$ બનાવે છે: $X^{-}(aq) + H^{+}(aq) \rightleftharpoons HX(aq)$.
આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K = \frac{1}{K_a}$ છે.
દ્રાવણમાં $X$ ની કુલ સાંદ્રતા $[X]_{total} = [X^{-}] + [HX]$ છે.
એસિડ વિયોજન સંતુલન પરથી,$[HX] = \frac{[H^{+}][X^{-}]}{K_a}$.
તેથી,$[X]_{total} = [X^{-}] \left( 1 + \frac{[H^{+}]}{K_a} \right)$.
કારણ કે $[M^{+}] = [X]_{total} = S$ (દ્રાવ્યતા),તેથી $[X^{-}] = \frac{S}{1 + \frac{[H^{+}]}{K_a}}$.
$K_{sp}$ ના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $K_{sp} = S \cdot \frac{S}{1 + \frac{[H^{+}]}{K_a}} = \frac{S^2}{1 + \frac{[H^{+}]}{K_a}}$.
$S$ માટે ઉકેલતા,$S = \sqrt{K_{sp} \cdot \left( 1 + \frac{[H^{+}]}{K_a} \right)}$ મળે છે.

(A) $Al(OH)_3$,$Cr(OH)_3$,અને $Zn(OH)_2$ એ ઉભયગુણી (amphoteric) હાઇડ્રોક્સાઇડ છે. તેઓ $NaOH$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્રાવ્ય સંકીર્ણ ક્ષાર બનાવે છે (જેમ કે $[Al(OH)_4]^-$,$[Cr(OH)_4]^-$,અને $[Zn(OH)_4]^{2-}$).
$Fe(OH)_3$ એ બેઝિક હાઇડ્રોક્સાઇડ છે અને તે ઉભયગુણી ગુણધર્મ દર્શાવતું નથી. તેથી,તે $NaOH$ ના દ્રાવણમાં ઓગળતું નથી.
$Fe(OH)_3$ ની દ્રાવ્યતા તેના $K_{sp}$ મૂલ્ય $(6.3 \times 10^{-38})$ દ્વારા નક્કી થાય છે,જે ખૂબ જ ઓછું છે,જે સાબિત કરે છે કે તે બેઝિક માધ્યમમાં અદ્રાવ્ય છે.

(B) $Al(OH)_3$ માટે દ્રાવ્યતા સંતુલન: $Al(OH)_3(s) \rightleftharpoons Al^{3+}(aq) + 3OH^-(aq)$.
આપેલ $pH = 8.0$ હોવાથી,$pOH = 14 - 8 = 6.0$.
તેથી,$[OH^-] = 10^{-6} \ M$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર: $K_{sp} = [Al^{3+}][OH^-]^3$.
ધારો કે $Al(OH)_3$ ની દ્રાવ્યતા $S$ છે,તેથી $[Al^{3+}] = S$.
કિંમતો મૂકતા: $2.7 \times 10^{-27} = S \times (10^{-6})^3$.
$2.7 \times 10^{-27} = S \times 10^{-18}$.
$S = 2.7 \times 10^{-9} \ M$.

(A) ક્ષાર $A_x B_y$ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp}$ નું સૂત્ર: $K_{sp} = x^x \cdot y^y \cdot (S)^{x+y}$,જ્યાં $S$ એ દ્રાવ્યતા છે.
આપેલ છે $S = 1.4 \times 10^{-4} \ M$ અને $K_{sp} = 1.1 \times 10^{-11}$.
કિંમતો મૂકતા: $1.1 \times 10^{-11} = x^x \cdot y^y \cdot (1.4 \times 10^{-4})^{x+y}$.
જો આપણે $x+y = 3$ લઈએ,તો $(1.4 \times 10^{-4})^3 = 2.744 \times 10^{-12}$.
તેથી $x^x \cdot y^y = \frac{1.1 \times 10^{-11}}{2.744 \times 10^{-12}} \approx 4$.
$x=1, y=2$ માટે,$x^x \cdot y^y = 1^1 \cdot 2^2 = 4$.
આમ,$x=1, y=2$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) ક્ષાર $MX$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = s^2$ છે,જ્યાં $s$ એ મોલર દ્રાવ્યતા છે.
આપેલ $K_{sp} = 4 \times 10^{-10}$ હોવાથી,$s = \sqrt{4 \times 10^{-10}} = 2 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$.
ક્ષાર $MX_3$ માટે,વિયોજન $MX_3 \rightleftharpoons M^{3+} + 3X^-$ છે. દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = (s)(3s)^3 = 27s^4$ છે.
$s = 2 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$ ની કિંમત $MX_3$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$K_{sp} = 27 \times (2 \times 10^{-5})^4 = 27 \times 16 \times 10^{-20} = 432 \times 10^{-20} = 4.32 \times 10^{-18}$.

(B) $g/L$ માં દ્રાવ્યતા $s$ આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $s = (6.9 \times 10^{-2} \ g / 100 \ mL) \times (1000 \ mL / 1 \ L) = 0.69 \ g/L$.
દ્રાવ્યતાને $mol/L$ માં ફેરવો: $s = 0.69 \ g/L / 690 \ g/mol = 10^{-3} \ mol/L$.
$Ba_3(AsO_4)_2$ નું વિયોજન: $Ba_3(AsO_4)_2(s) \rightleftharpoons 3Ba^{2+}(aq) + 2AsO_4^{3-}(aq)$.
$K_{sp} = [Ba^{2+}]^3 [AsO_4^{3-}]^2 = (3s)^3 (2s)^2 = 27s^3 \times 4s^2 = 108s^5$.
$s = 10^{-3}$ મૂકતા: $K_{sp} = 108 \times (10^{-3})^5 = 108 \times 10^{-15} = 1.08 \times 10^{-13}$.

(B) $1$. $Ag_2CrO_4$ ની મોલર દ્રાવ્યતા $(S)$ $mol/L$ માં ગણો:
$S = \frac{1.992 \times 10^{-2}}{332} = 6 \times 10^{-5} \ mol/L$.
$2$. સિલ્વર ક્રોમેટનું વિયોજન: $Ag_2CrO_4(s) \rightleftharpoons 2Ag^{+}(aq) + CrO_4^{2-}(aq)$.
$3$. તત્વયોગમિતિ મુજબ,$Ag^{+}$ ની સાંદ્રતા $2 \times S$ થાય.
$4$. $[Ag^{+}] = 2 \times (6 \times 10^{-5} \ M) = 1.2 \times 10^{-4} \ M$.

(B) પ્રથમ,$PbF_2$ ની મોલર દ્રાવ્યતા $(S)$ $mol/L$ માં ગણો.
$S = \frac{0.46 \ g/L}{245 \ g/mol} \approx 1.877 \times 10^{-3} \ mol/L$.
$PbF_2(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + 2F^-(aq)$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [Pb^{2+}][F^-]^2$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$[Pb^{2+}] = S$ અને $[F^-] = 2S$.
તેથી,$K_{sp} = (S)(2S)^2 = 4S^3$.
$S = 1.877 \times 10^{-3}$ મૂકતા:
$K_{sp} = 4 \times (1.877 \times 10^{-3})^3 \approx 2.64 \times 10^{-8}$.

(B) દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Mg^{2+}][OH^-]^2$ છે.
આપેલ છે $K_{sp} = 1 \times 10^{-12}$ અને $[Mg^{2+}] = 0.01 \ M$.
કિંમતો મૂકતા: $1 \times 10^{-12} = 0.01 \times [OH^-]^2$.
$[OH^-]^2 = \frac{1 \times 10^{-12}}{10^{-2}} = 1 \times 10^{-10}$.
$[OH^-] = 1 \times 10^{-5} \ M$.
$pOH$ ની ગણતરી: $pOH = -\log[OH^-] = -\log(1 \times 10^{-5}) = 5$.
$pH$ ની ગણતરી: $pH = 14 - pOH = 14 - 5 = 9$.
તેથી,$pH > 9$ હોય ત્યારે અવક્ષેપન થશે.

(A) ક્ષાર $MX_4$ નું વિયોજન નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$MX_{4(s)} \rightleftharpoons M_{(aq)}^{4+} + 4X_{(aq)}^{-}$
જો ક્ષારની દ્રાવ્યતા $S$ હોય,તો $M^{4+}$ ની સાંદ્રતા $S$ અને $X^{-}$ ની સાંદ્રતા $4S$ થશે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K_{sp}$ એ આયનોની સાંદ્રતાના ગુણાકાર અને તેમના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોના ઘાત જેટલો હોય છે:
$K_{sp} = [M^{4+}][X^{-}]^4$
કિંમતો મૂકતા:
$K_{sp} = (S)(4S)^4$
$K_{sp} = S \times 256S^4$
$K_{sp} = 256S^5$

(B) $Ag_2CO_3$ માટે: વિયોજન $Ag_2CO_3(s) \rightleftharpoons 2Ag^+(aq) + CO_3^{2-}(aq)$ છે.
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S_1$ છે. તો $K_{sp1} = (2S_1)^2(S_1) = 4S_1^3$.
આપેલ છે $K_{sp1} = 4 \times 10^{-12}$,તેથી $4S_1^3 = 4 \times 10^{-12} \implies S_1^3 = 10^{-12} \implies S_1 = 10^{-4} \, M$.
$FeCO_3$ માટે: વિયોજન $FeCO_3(s) \rightleftharpoons Fe^{2+}(aq) + CO_3^{2-}(aq)$ છે.
ધારો કે દ્રાવ્યતા $S_2$ છે. તો $K_{sp2} = (S_2)(S_2) = S_2^2$.
આપેલ છે $K_{sp2} = 2.5 \times 10^{-11} = 25 \times 10^{-12}$,તેથી $S_2^2 = 25 \times 10^{-12} \implies S_2 = 5 \times 10^{-6} \, M$.
હવે,$S_1/S_2 = (10^{-4}) / (5 \times 10^{-6}) = 100 / 5 = 20$.
આમ,$S_1/S_2 = 20 : 1$.

(B) જ્યારે આયનિક ગુણાકાર $(IP)$ એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય ત્યારે અવક્ષેપન થાય છે.
જ્યારે સમાન કદ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આયનની સાંદ્રતા અડધી થઈ જાય છે.
વિકલ્પ $B$ માટે,નવી સાંદ્રતા $[Ag^{+}] = \frac{10^{-3}}{2} \ M$ અને $[Cl^{-}] = \frac{10^{-3}}{2} \ M$ છે.
$IP = [Ag^{+}][Cl^{-}] = (0.5 \times 10^{-3}) \times (0.5 \times 10^{-3}) = 0.25 \times 10^{-6} = 2.5 \times 10^{-7}$.
$2.5 \times 10^{-7} > 1.8 \times 10^{-10}$ હોવાથી,$IP > K_{sp}$ ની શરત સંતોષાય છે અને અવક્ષેપન થશે.

(A) $[Cu(CN)_4]^{3-}$ સંકીર્ણ ખૂબ જ સ્થાયી છે,તેથી જ્યારે $H_2S$ પસાર કરવામાં આવે ત્યારે તે $CuS$ ના દ્રાવ્યતા ગુણાકારને ઓળંગવા માટે પૂરતા $Cu^{2+}$ આયનો આપતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,$[Cd(CN)_4]^{2-}$ ઓછું સ્થાયી છે અને પૂરતા પ્રમાણમાં $Cd^{2+}$ આયનો આપવા માટે વિયોજન પામે છે.
આ $Cd^{2+}$ આયનો $H_2S$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CdS$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે $(Cd^{2+} + H_2S \rightarrow CdS \downarrow + 2H^+)$.

(D) પાણીમાં આયનીય સંયોજનોની દ્રાવ્યતા લેટીસ ઉર્જા અને જલીયકરણ ઉર્જા વચ્ચેના સંતુલન પર આધાર રાખે છે.
$LiCl$ અને $NaCl$ આલ્કલી ધાતુના હેલાઈડ છે અને તે અત્યંત આયનીય છે.
$AgCl$ અને $PbCl_2$ તેમની ઉચ્ચ લેટીસ ઉર્જા અને સહસંયોજક લાક્ષણિકતાને કારણે અલ્પ દ્રાવ્ય છે.
$LiCl$ અને $NaCl$ માં,$LiCl$ માં ફાજન્સના નિયમને કારણે સહસંયોજક લાક્ષણિકતા વધુ હોય છે,જ્યારે $NaCl$ અત્યંત આયનીય છે અને તેની જલીયકરણ ઉર્જા ખૂબ ઊંચી છે,જે તેને પાણીમાં સૌથી વધુ દ્રાવ્ય બનાવે છે.

(D) $mol/L$ માં દ્રાવ્યતા $S = \sqrt{K_{sp}}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ $K_{sp} = 1.5625 \times 10^{-10}$.
$S = \sqrt{1.5625 \times 10^{-10}} = 1.25 \times 10^{-5} \ mol/L$.
$AgCl$ નું આણ્વીય દળ $143.5 \ g/mol$ છે.
$g/L$ માં દ્રાવ્યતા $= S \times \text{આણ્વીય દળ} = 1.25 \times 10^{-5} \ mol/L \times 143.5 \ g/mol = 1.79375 \times 10^{-3} \ g/L$.
આમ,દ્રાવ્યતા આશરે $1.79 \times 10^{-3} \ g/L$ છે.

(B) $BaCO_3$ નું અવક્ષેપન ત્યારે શરૂ થાય છે જ્યારે આયનિક ગુણાકાર એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય.
$K_{sp} = [Ba^{2+}][CO_3^{2-}]$
આપેલ છે $K_{sp} = 5.1 \times 10^{-9}$ અને $[CO_3^{2-}] = 1.0 \times 10^{-4} \, M$.
કિંમતો મૂકતા:
$5.1 \times 10^{-9} = [Ba^{2+}] \times 1.0 \times 10^{-4}$
$[Ba^{2+}] = \frac{5.1 \times 10^{-9}}{1.0 \times 10^{-4}}$
$[Ba^{2+}] = 5.1 \times 10^{-5} \, M$

(D) મર્ક્યુરસ આયોડાઈડ $(Hg_2I_2)$ નું પાણીમાં વિયોજન નીચે મુજબના સંતુલન સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે:
$Hg_2I_2(s) \rightleftharpoons Hg_2^{2+}(aq) + 2I^{-}(aq)$
નોંધો કે મર્ક્યુરસ આયન ડાયમર સ્વરૂપે $Hg_2^{2+}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ એ સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણમાં આયનોની મોલર સાંદ્રતાના ગુણાકાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેમાં દરેક આયનની સાંદ્રતા તેના તત્વયોગમિતીય સહગુણકની ઘાત જેટલી હોય છે.
તેથી,$K_{sp}$ માટેનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [Hg_2^{2+}] [I^{-}]^2$
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું સૂત્ર વિકલ્પ $D$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

(A) $Pb(OH)_2$ નું વિયોજન સંતુલન આ મુજબ છે: $Pb(OH)_2(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + 2OH^-(aq)$.
$HCl$ ઉમેરવાથી $H^+$ આયનો મળે છે,જે $OH^-$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણી બનાવે છે: $H^+(aq) + OH^-(aq) \longrightarrow H_2O(l)$.
દ્રાવણમાંથી $OH^-$ આયનો દૂર થવાથી,લે-શાતેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ સંતુલન જમણી તરફ ખસે છે.
પરિણામે,વધુ $Pb(OH)_2$ ઓગળે છે,જેથી તેની દ્રાવ્યતા વધે છે.
$Pb(NO_3)_2$ અથવા $NaOH$ ઉમેરવાથી સામાન્ય આયન અસરને કારણે દ્રાવ્યતા ઘટે છે.

(C) $M_2X$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = (2s)^2(s) = 4s^3$ છે,તેથી $s = (K_{sp}/4)^{1/3}$.
$MX$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = (s)(s) = s^2$ છે,તેથી $s = (K_{sp})^{1/2}$.
$MX_3$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = (s)(3s)^3 = 27s^4$ છે,તેથી $s = (K_{sp}/27)^{1/4}$.
સરખામણી માટે $K_{sp} = 1$ ધારતા:
$M_2X$ માટે,$s = (1/4)^{1/3} \approx 0.63$.
$MX$ માટે,$s = (1)^{1/2} = 1.0$.
$MX_3$ માટે,$s = (1/27)^{1/4} \approx 0.44$.
કિંમતોની સરખામણી કરતા,દ્રાવ્યતાનો ક્રમ $MX > M_2X > MX_3$ છે.

(A) $BaSO_4$ નું અવક્ષેપન ત્યારે થાય છે જ્યારે આયનીય ગુણાકાર એ દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય.
અવક્ષેપન શરૂ કરવા માટે,આયનીય ગુણાકાર $K_{sp}$ જેટલો હોવો જોઈએ.
$K_{sp} = [Ba^{2+}][SO_4^{2-}]$
આપેલ છે: $K_{sp} = 4 \times 10^{-10}$ અને $[Ba^{2+}] = 10^{-4} \ mol/L$.
કિંમતો મૂકતા: $4 \times 10^{-10} = (10^{-4}) \times [SO_4^{2-}]$
$[SO_4^{2-}] = \frac{4 \times 10^{-10}}{10^{-4}} = 4 \times 10^{-6} \ mol/L$.
તેથી,જરૂરી સલ્ફેટ આયનની ન્યૂનતમ સાંદ્રતા $4 \times 10^{-6} \ mol/L$ છે.

(B) મોલર દ્રાવ્યતા $S = \frac{x}{M} \ mol/L$ છે.
ક્ષારનું વિયોજન $A_3B_2 \rightleftharpoons 3A^{+2} + 2B^{-3}$ મુજબ થાય છે.
$B^{-3}$ આયનની સાંદ્રતા $[B^{-3}] = 2S = 2(\frac{x}{M})$ છે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [A^{+2}]^3 [B^{-3}]^2 = (3S)^3 (2S)^2 = 27S^3 \times 4S^2 = 108S^5$ છે.
$S = \frac{x}{M}$ મૂકતા,$K_{sp} = 108(\frac{x}{M})^5$ મળે.
ગુણોત્તર $\frac{K_{sp}}{[B^{-3}]} = \frac{108S^5}{2S} = 54S^4$ થાય.
$S = \frac{x}{M}$ મૂકતા,ગુણોત્તર $54(\frac{x}{M})^4$ મળે છે.

(D) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષાર $A_x B_y$ માટે,દ્રાવ્યતા ગુણાકાર અચળાંક $K_{sp} = (xS)^x (yS)^y = x^x y^y S^{(x+y)}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $S$ એ મોલર દ્રાવ્યતા છે.
આ સંબંધ પરથી,$S = [K_{sp} / (x^x y^y)]^{1/(x+y)}$.
જેમ ઉત્પન્ન થતા આયનોની કુલ સંખ્યા $(x+y)$ વધે છે,તેમ છેદ $(x^x y^y)$ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે,જે આપેલ $K_{sp}$ માટે $S$ ના મૂલ્યમાં ઘટાડો કરે છે.
તેથી,જે ક્ષાર મહત્તમ સંખ્યામાં આયનો ઉત્પન્ન કરે છે તેની દ્રાવ્યતા સૌથી ઓછી હશે.

(D) $CaF_2$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $CaF_2(s) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + 2F^{-}(aq)$.
ધારો કે $Ca(NO_3)_2$ ની હાજરીમાં $CaF_2$ ની દ્રાવ્યતા $s$ છે.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$CaF_2$ નો દરેક $1 \ mol$ ઓગળે ત્યારે $2 \ mol$ $F^{-}$ આયનો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,દ્રાવણમાં ફ્લોરાઈડ આયનોની સાંદ્રતા $[F^{-}] = 2s$ છે.
દ્રાવ્યતા $s$ માટે આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $s = \frac{1}{2}[F^{-}]$ મળે છે.

(C) દરેક ક્ષારની દ્રાવ્યતા $(S)$ શોધવા માટે,આપણે $K_{sp}$ ના સમીકરણોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. $AgCl$ ($1:1$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = S^2 \implies S = \sqrt{K_{sp}} = \sqrt{2 \times 10^{-10}} \approx 1.41 \times 10^{-5} \ M$.
$2$. $AgBr$ ($1:1$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = S^2 \implies S = \sqrt{K_{sp}} = \sqrt{5 \times 10^{-13}} \approx 7.07 \times 10^{-7} \ M$.
$3$. $Ag_2CO_3$ ($2:1$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = 4S^3 \implies S = \sqrt[3]{\frac{K_{sp}}{4}} = \sqrt[3]{\frac{8 \times 10^{-12}}{4}} = \sqrt[3]{2 \times 10^{-12}} \approx 1.26 \times 10^{-4} \ M$.
$4$. $AgI$ ($1:1$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = S^2 \implies S = \sqrt{K_{sp}} = \sqrt{8 \times 10^{-17}} \approx 8.94 \times 10^{-9} \ M$.
કિંમતોની સરખામણી કરતા,$1.26 \times 10^{-4} > 1.41 \times 10^{-5} > 7.07 \times 10^{-7} > 8.94 \times 10^{-9}$. તેથી,$Ag_2CO_3$ સૌથી વધુ દ્રાવ્યતા ધરાવે છે.

(D) $Fe(OH)_2$ માટે દ્રાવ્યતા સંતુલન: $Fe(OH)_2(s) \rightleftharpoons Fe^{2+}(aq) + 2OH^-(aq)$ છે.
આપેલ $pH = 13.0$ હોવાથી,$pOH = 14.0 - 13.0 = 1.0$ મળે.
તેથી,$[OH^-] = 10^{-pOH} = 10^{-1.0} = 0.1 \ M$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Fe^{2+}][OH^-]^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $8.0 \times 10^{-16} = [Fe^{2+}](0.1)^2$.
$[Fe^{2+}] = \frac{8.0 \times 10^{-16}}{0.01} = 8.0 \times 10^{-14} \ M$.
મોલર દ્રાવ્યતા $S = [Fe^{2+}]$ હોવાથી,દ્રાવ્યતા $8.0 \times 10^{-14} \ M$ થાય.

(D) $InF_3$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $InF_3(s) \rightleftharpoons In^{3+}(aq) + 3F^{-}(aq)$
ધારો કે $InF_3$ ની દ્રાવ્યતા $S \ M$ છે.
તેથી,$[In^{3+}] = S$ અને $[F^{-}] = 3S$.
$K_{sp} = [In^{3+}][F^{-}]^3$
$7.9 \times 10^{-10} = (S)(3S)^3$
$7.9 \times 10^{-10} = 27S^4$
$S^4 = \frac{7.9 \times 10^{-10}}{27} \approx 2.926 \times 10^{-11}$
$S = (2.926 \times 10^{-11})^{1/4} \approx 2.32 \times 10^{-3} \ M$
$F^{-}$ ની સાંદ્રતા $3S = 3 \times 2.32 \times 10^{-3} \ M = 6.96 \times 10^{-3} \ M \approx 7.0 \times 10^{-3} \ M$ થાય.

(D) $PbCl_2$ નું મોલર દળ $= 207 + 2 \times 35.5 = 278 \ g/mol$ છે.
દ્રાવ્યતા સંતુલન $PbCl_2(s) \leftrightarrow Pb^{2+}(aq) + 2Cl^-(aq)$ છે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Pb^{2+}][Cl^-]^2 = (s)(2s)^2 = 4s^3$ છે.
$K_{sp} = 3.2 \times 10^{-8}$ આપેલ હોવાથી,$4s^3 = 3.2 \times 10^{-8}$,તેથી $s^3 = 8 \times 10^{-9}$.
આમ,દ્રાવ્યતા $s = 2 \times 10^{-3} \ mol/L$ મળે.
$PbCl_2$ ના મોલની સંખ્યા $n = \frac{0.1 \ g}{278 \ g/mol} \approx 3.597 \times 10^{-4} \ mol$ છે.
$s = \frac{n}{V}$ હોવાથી,કદ $V = \frac{n}{s} = \frac{3.597 \times 10^{-4}}{2 \times 10^{-3}} \approx 0.1798 \ L \approx 0.18 \ L$ થાય.

(C) વિયોજન પ્રક્રિયા: $[Zr_3(PO_4)_4] \rightleftharpoons 3Zr^{4+} + 4PO_4^{3-}$
જો $S$ એ મોલર દ્રાવ્યતા હોય,તો $Zr^{4+}$ ની સાંદ્રતા $3S$ અને $PO_4^{3-}$ ની સાંદ્રતા $4S$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર: $K_{sp} = [Zr^{4+}]^3 [PO_4^{3-}]^4$
કિંમતો મૂકતા: $K_{sp} = (3S)^3 (4S)^4$
$K_{sp} = (27S^3) \times (256S^4)$
$K_{sp} = 6912S^7$
તેથી,$S = (K_{sp} / 6912)^{1/7}$

(A) $Na_2CO_3$ ની આપેલી સાંદ્રતા $= 1.0 \times 10^{-4} \ M$ છે.
$Na_2CO_3$ પ્રબળ વિદ્યુતવિભાજ્ય હોવાથી,$[CO_3^{2-}] = 1.0 \times 10^{-4} \ M$ થાય.
જ્યારે આયનિક ગુણાકાર દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ કરતા વધી જાય ત્યારે $BaCO_3$ ના અવક્ષેપ બનવાનું શરૂ થાય છે.
અવક્ષેપન બિંદુએ,$[Ba^{2+}][CO_3^{2-}] = K_{sp} = 5.1 \times 10^{-9}$.
તેથી,$[Ba^{2+}] = \frac{K_{sp}}{[CO_3^{2-}]} = \frac{5.1 \times 10^{-9}}{1.0 \times 10^{-4}} = 5.1 \times 10^{-5} \ M$.

(B) અલ્પ દ્રાવ્ય ક્ષારની દ્રાવ્યતા $(s)$ તેના $K_{sp}$ અને તેના તત્વયોગમિતિય વિયોજન પર આધાર રાખે છે.
$BaSO_4$ ($1:1$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = s^2 \implies s = (K_{sp})^{1/2}$.
$Hg_2Cl_2$ ($1:2$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = (s)(2s)^2 = 4s^3 \implies s = (K_{sp}/4)^{1/3}$.
$CrCl_3$ ($1:3$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = (s)(3s)^3 = 27s^4 \implies s = (K_{sp}/27)^{1/4}$.
$Cr_2(SO_4)_3$ ($2:3$ પ્રકાર) માટે: $K_{sp} = (2s)^2(3s)^3 = 108s^5 \implies s = (K_{sp}/108)^{1/5}$.
દ્રાવ્યતાના ઘાતાંકોની સરખામણી કરતા,આ ક્ષારોની દ્રાવ્યતાનો સાચો ક્રમ $BaSO_4 > Hg_2Cl_2 > CrCl_3 > Cr_2(SO_4)_3$ છે.

(A) જ્યારે દ્રાવણમાં આયનોનો આયનિક ગુણાકાર દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ના મૂલ્ય કરતા વધી જાય ત્યારે અવક્ષેપ રચાય છે.
$CaF_2$ ના વિયોજન માટે: $CaF_2 \rightleftharpoons Ca^{2+} + 2F^{-}$.
આયનિક ગુણાકાર: $Q_{sp} = [Ca^{2+}][F^{-}]^2$.
વિકલ્પ $(A)$ માટે: $[Ca^{2+}] = 1 \times 10^{-2}\,M$ અને $[F^{-}] = 1 \times 10^{-3}\,M$.
$Q_{sp} = (1 \times 10^{-2}) \times (1 \times 10^{-3})^2 = (1 \times 10^{-2}) \times (1 \times 10^{-6}) = 1 \times 10^{-8}$.
અહીં $1 \times 10^{-8} > 1.7 \times 10^{-10}$ હોવાથી,આયનિક ગુણાકાર $K_{sp}$ કરતા વધારે છે,તેથી અવક્ષેપ રચાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.

(D) $PbI_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ થાય છે: $PbI_2(s) \rightleftharpoons Pb^{2+}(aq) + 2I^{-}(aq)$.
પ્રથમ,મોલર દ્રાવ્યતા $(s)$ $mol\, L^{-1}$ માં ગણો:
$s = \frac{0.7}{461.2} \approx 1.5178 \times 10^{-3} \, mol\, L^{-1}$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Pb^{2+}][I^{-}]^2 = (s)(2s)^2 = 4s^3$ છે.
$s$ ની કિંમત મૂકતા:
$K_{sp} = 4 \times (1.5178 \times 10^{-3})^3 \approx 14.0 \times 10^{-9}$.

(C) $Ag_2CO_3$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $Ag_2CO_3(s) \rightleftharpoons 2Ag^+(aq) + CO_3^{2-}(aq)$.
ધારો કે $0.1 \ M \ AgNO_3$ માં $Ag_2CO_3$ ની દ્રાવ્યતા $S' \ M$ છે.
$AgNO_3$ માંથી $Ag^+$ આયનોની સાંદ્રતા $0.1 \ M$ છે અને $Ag_2CO_3$ માંથી $2S'$ છે.
કુલ $[Ag^+] = (0.1 + 2S') \approx 0.1 \ M$ (કારણ કે $S'$ ખૂબ નાનું છે).
$[CO_3^{2-}] = S'$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{sp} = [Ag^+]^2 [CO_3^{2-}]$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $8 \times 10^{-12} = (0.1)^2 \times S'$.
$S' = \frac{8 \times 10^{-12}}{0.01} = 8 \times 10^{-10} \ M$.

(A) $Zr_3(PO_4)_4$ નું વિયોજન આ મુજબ છે: $Zr_3(PO_4)_{4(s)} \rightleftharpoons 3Zr^{4+}{(aq)} + 4PO_4^{3-}{(aq)}$.
ધારો કે મોલર દ્રાવ્યતા $S$ છે. તો આયનોની સાંદ્રતા $[Zr^{4+}] = 3S$ અને $[PO_4^{3-}] = 4S$ થશે.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર $K_{SP} = [Zr^{4+}]^3 [PO_4^{3-}]^4$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $K_{SP} = (3S)^3 \cdot (4S)^4 = (27S^3) \cdot (256S^4) = 6912S^7$.
$S$ માટે ઉકેલતા: $S^7 = K_{SP} / 6912$,જે $S = (K_{SP} / 6912)^{1/7}$ આપે છે.

(D) $Al(OH)_3$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $Al(OH)_3 \rightleftharpoons Al^{3+} + 3OH^-$
$K_{sp} = [Al^{3+}][OH^-]^3$
$0.2 \ M \ NaOH$ માં,$[OH^-] = 0.2 \ M$ લેતા.
ધારો કે $Al(OH)_3$ ની મોલર દ્રાવ્યતા $s$ છે.
તેથી $[Al^{3+}] = s$ અને $[OH^-] = 0.2 + 3s \approx 0.2$.
$K_{sp}$ ના સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા:
$2.4 \times 10^{-24} = s(0.2)^3$
$2.4 \times 10^{-24} = s(0.008)$
$s = \frac{2.4 \times 10^{-24}}{0.008} = 3 \times 10^{-22} \ M$.

(D) $Cd(OH)_2$ માટે દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = 4s^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $s$ એ પાણીમાં મોલર દ્રાવ્યતા છે.
$K_{sp} = 4 \times (1.84 \times 10^{-5})^3$.
$pH = 12$ આપેલ હોવાથી,$pOH = 14 - 12 = 2$.
તેથી,$[OH^-] = 10^{-2} \ M$.
$K_{sp} = [Cd^{2+}][OH^-]^2$ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને,આપણે કિંમતો મૂકીએ છીએ:
$4 \times (1.84 \times 10^{-5})^3 = [Cd^{2+}] \times (10^{-2})^2$.
$[Cd^{2+}] = \frac{4 \times (1.84)^3 \times 10^{-15}}{10^{-4}}$.
$[Cd^{2+}] = 4 \times 6.2295 \times 10^{-11} \approx 2.49 \times 10^{-10} \ M$.

(C) $Ag^{\oplus}$ આયનોની $Cl^-$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા થઈને $AgCl(s)$ બનવાની અવક્ષેપન પ્રક્રિયા એ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા છે.
અચળ તાપમાન અને દબાણે થતી કોઈપણ સ્વયંભૂ પ્રક્રિયા માટે,ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જામાં ફેરફાર,$\Delta G,$ ઋણ હોવો જોઈએ $(\Delta G < 0)$.

(C) $CaF_2$ નું વિયોજન નીચે મુજબ છે: $CaF_2(s) \rightleftharpoons Ca^{2+}(aq) + 2F^{\Theta}(aq)$.
ધારો કે $CaF_2$ ની દ્રાવ્યતા $s \ mol/L$ છે.
$0.1 \ M \ Ca(NO_3)_2$ ની હાજરીમાં,$Ca^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા $[Ca^{2+}] = 0.1 + s$ થાય.
$F^{\Theta}$ આયનોની સાંદ્રતા $[F^{\Theta}] = 2s$ થાય.
અહીં $s$ એ $0.1$ ની સરખામણીમાં ખૂબ નાનું હોવાથી,$[Ca^{2+}] \approx 0.1 \ M$ લઈ શકાય.
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ,$CaF_2$ ના દરેક $1 \ mol$ ના ઓગળવાથી $2 \ mol \ F^{\Theta}$ આયનો ઉત્પન્ન થાય છે.
તેથી,દ્રાવ્યતા $s = \frac{[F^{\Theta}]}{2}$ થાય.

(D) $AgCl$ ની દ્રાવ્યતા $S$ એ $K_{sp} = S^2$ દ્વારા મળે છે.
$S = \sqrt{10^{-10}} = 10^{-5} \, mol/L$.
$AgCl$ નું આણ્વીય દળ = $143.5 \, g/mol$.
$AgCl$ નું દળ = $14.35 \, mg = 14.35 \times 10^{-3} \, g$.
$AgCl$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{14.35 \times 10^{-3} \, g}{143.5 \, g/mol} = 10^{-4} \, mol$.
$S = \frac{n}{V}$ હોવાથી,$V = \frac{n}{S} = \frac{10^{-4} \, mol}{10^{-5} \, mol/L} = 10 \, L$.
$10 \, L$ ને $m^3$ માં ફેરવતા: $10 \, L = 10 \times 10^{-3} \, m^3 = 0.01 \, m^3$.

(A) $A_2B_3$ પ્રકારના ક્ષાર માટે,વિયોજન નીચે મુજબ છે: $A_2B_3(s) \rightleftharpoons 2A^{3+}(aq) + 3B^{2-}(aq)$.
જો $S$ દ્રાવ્યતા હોય,તો $[A^{3+}] = 2S$ અને $[B^{2-}] = 3S$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [A^{3+}]^2 [B^{2-}]^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$K_{sp} = (2S)^2 \times (3S)^3 = 4S^2 \times 27S^3 = 108S^5$.
$S = 10^{-3} \ M$ આપેલ છે,કિંમત મૂકતા:
$K_{sp} = 108 \times (10^{-3})^5 = 108 \times 10^{-15} = 1.08 \times 10^{-13}$.

(D) $ZnCl_2$ નું અવક્ષેપન ત્યારે થાય છે જ્યારે આયનિક ગુણાકાર $Q_{sp} > K_{sp}$ હોય.
$Q_{sp} = [Zn^{2+}][Cl^{-}]^2$.
વિકલ્પ $A$ માટે: $Q_{sp} = (10^{-8})(10^{-8})^2 = 10^{-24} < 1.2 \times 10^{-12}$.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Q_{sp} = (10^{-5})(10^{-4})^2 = 10^{-13} < 1.2 \times 10^{-12}$.
વિકલ્પ $C$ માટે: $Q_{sp} = (10^{-6})(10^{-5})^2 = 10^{-16} < 1.2 \times 10^{-12}$.
વિકલ્પ $D$ માટે: $Q_{sp} = (10^{-5})(10^{-3})^2 = 10^{-11} > 1.2 \times 10^{-12}$.
માત્ર વિકલ્પ $D$ માં $Q_{sp} > K_{sp}$ હોવાથી,અવક્ષેપન થશે.