Gujarati

Kp and Kc Relationship Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · 6-1.Equilibrium (Chemical Equilibrium) · Kp and Kc Relationship

367+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 367 questions in Gujarati

251
MediumMCQ
$1100 \ K$ તાપમાને $CaCO_{3(s)}$ અને $CaO_{(s)}$ સંતુલનમાં છે. $CO_{2(g)}$ નું દબાણ $2.0 \times 10^5 \ Pa$ છે.
પ્રક્રિયા $CaCO_{3(s)} \rightleftharpoons CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $(K_p)$ શોધો.
A
$2.0$
B
$2.0 \times 10^5$
C
$1.0$
D
$0.5$

Solution

(A) પ્રક્રિયા છે: $CaCO_{3(s)} \rightleftharpoons CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર $K_p = p_{CO_2}$ છે.
આપેલ છે કે $CO_{2(g)}$ નું દબાણ $2.0 \times 10^5 \ Pa$ છે.
$1 \ bar = 10^5 \ Pa$ હોવાથી,દબાણ $2.0 \ bar$ થાય.
તેથી,$K_p = 2.0$.
252
MediumMCQ
$600\ ^{\circ}C$ તાપમાને,$NH_4COONH_2\ (s) \rightleftharpoons 2NH_3\ (g) + CO_2\ (g)$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_p = 3.2 \times 10^2\ bar^3$ છે. $K_c$ ની ગણતરી કરો. $\left( R = 0.082\ L\ atm\ K^{-1}\ mol^{-1} \right)$
A
$1.2 \times 10^{-5}$
B
$1.5 \times 10^{-4}$
C
$2.1 \times 10^{-6}$
D
$3.4 \times 10^{-5}$

Solution

(B) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$ છે.
અહીં,$\Delta n_g = (2+1) - 0 = 3$.
આપેલ છે $K_p = 3.2 \times 10^2\ bar^3$. $1\ bar \approx 0.987\ atm$ હોવાથી,$atm^3$ માં $K_p = 3.2 \times 10^2 \times (0.987)^3 \approx 307.5\ atm^3$.
$T = 600 + 273 = 873\ K$.
$K_c = \frac{K_p}{(RT)^{\Delta n_g}} = \frac{307.5}{(0.082 \times 873)^3}$.
$K_c = \frac{307.5}{(71.586)^3} \approx \frac{307.5}{367000} \approx 8.37 \times 10^{-4}$.
253
MediumMCQ
$400 \ K$ તાપમાને બંધ પાત્રમાં $NH_4COONH_2$ નો સંતુલન અચળાંક $600 \ bar^3$ છે. સંતુલને કુલ દબાણ કેટલું હશે ($bar$ માં)?
$NH_4COONH_{2(s)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)} + CO_{2(g)}$
A
$15.94$
B
$23.91$
C
$31.88$
D
$47.82$

Solution

(A) રાસાયણિક સમીકરણ $NH_4COONH_{2(s)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)} + CO_{2(g)}$ છે.
ધારો કે $CO_{2(g)}$ નું આંશિક દબાણ $p$ છે અને પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ મુજબ $NH_{3(g)}$ નું આંશિક દબાણ $2p$ છે.
સંતુલન અચળાંક $K_p = (P_{NH_3})^2 \times (P_{CO_2})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $600 = (2p)^2 \times (p) = 4p^3$.
$p^3 = 600 / 4 = 150$.
$p = (150)^{1/3} \approx 5.313 \ bar$.
સંતુલને કુલ દબાણ $P_{total} = P_{NH_3} + P_{CO_2} = 2p + p = 3p$ છે.
$P_{total} = 3 \times 5.313 = 15.939 \ bar \approx 15.94 \ bar$.
254
MediumMCQ
$2 \ mol$ $PCl_5$ ને $4 \ L$ ના બંધ પાત્રમાં ચોક્કસ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે. સંતુલને $55\%$ $PCl_5$ વિયોજન પામ્યા વગરનું રહે છે. $K_c$ શોધો. પ્રક્રિયા: $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
A
$0.184 \ mol \ L^{-1}$
B
$0.250 \ mol \ L^{-1}$
C
$0.368 \ mol \ L^{-1}$
D
$0.092 \ mol \ L^{-1}$

Solution

(A) શરૂઆતના $PCl_5$ ના મોલ $= 2 \ mol$. કદ $= 4 \ L$.
સંતુલને,$55\%$ $PCl_5$ વિયોજન પામ્યા વગરનું રહે છે.
સંતુલને $PCl_5$ ના મોલ $= 2 \times 0.55 = 1.1 \ mol$.
વિયોજન પામેલા $PCl_5$ ના મોલ $= 2 - 1.1 = 0.9 \ mol$.
પ્રક્રિયા $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$ મુજબ,$PCl_3$ અને $Cl_2$ ના ઉત્પન્ન થતા મોલ $0.9 \ mol$ છે.
સંતુલને સાંદ્રતા: $[PCl_5] = 1.1 / 4 = 0.275 \ M$,$[PCl_3] = 0.9 / 4 = 0.225 \ M$,$[Cl_2] = 0.9 / 4 = 0.225 \ M$.
$K_c = ([PCl_3][Cl_2]) / [PCl_5] = (0.225 \times 0.225) / 0.275 = 0.050625 / 0.275 \approx 0.184 \ mol \ L^{-1}$.
255
MediumMCQ
$1060 \ K$ તાપમાને $2NOCl_{(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)} + Cl_{2_{(g)}}$ પ્રક્રિયા માટે $K_p$ નું મૂલ્ય $0.033 \ atm$ છે. $K_c$ નું મૂલ્ય શોધો. $(R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$3.8 \times 10^{-4}$
B
$4.2 \times 10^{-4}$
C
$2.5 \times 10^{-4}$
D
$1.9 \times 10^{-4}$

Solution

(A) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$.
આપેલ પ્રક્રિયા $2NOCl_{(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)} + Cl_{2_{(g)}}$ માટે,વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલનો તફાવત $\Delta n = (2 + 1) - 2 = 1$ છે.
અહીં $K_p = 0.033$,$T = 1060 \ K$,અને $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $0.033 = K_c \times (0.082 \times 1060)^1$.
$K_c = \frac{0.033}{0.082 \times 1060} = \frac{0.033}{86.92} \approx 3.796 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1}$.
આમ,$K_c \approx 3.8 \times 10^{-4} \ mol \ L^{-1}$ મળે છે.
256
AdvancedMCQ
ચોક્કસ તાપમાને અને $3 \ atm$ દબાણે,$75\%$ $PCl_5$ એ $PCl_3$ અને $Cl_2$ માં વિઘટન પામે છે. પ્રક્રિયા $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$ માટે $K_p$ શોધો.
A
$1.85$
B
$3.857$
C
$2.50$
D
$4.20$

Solution

(B) વિઘટન પ્રક્રિયા: $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
સંતુલન સમયે કુલ મોલ = $1+\alpha = 1+0.75 = 1.75$
$PCl_5$ નું આંશિક દબાણ = $\frac{0.25}{1.75} \times 3 = \frac{3}{7} \ atm$
$PCl_3$ અને $Cl_2$ નું આંશિક દબાણ = $\frac{0.75}{1.75} \times 3 = \frac{9}{7} \ atm$
$K_p = \frac{(9/7) \times (9/7)}{3/7} = \frac{27}{7} \approx 3.857 \ atm$.
257
AdvancedMCQ
$413 \ K$ તાપમાન અને $100 \ atm$ દબાણે $1 \ mol$ $N_2$ અને $3 \ mol$ $H_2$ ને બંધ પાત્રમાં ગરમ કરવામાં આવે છે. સંતુલને $0.50 \ mol$ $NH_3$ હાજર છે,તો $K_p$ શોધો.
A
$3.594 \times 10^{-5} \ atm^{-2}$
B
$1.594 \times 10^{-4} \ atm^{-2}$
C
$2.594 \times 10^{-5} \ atm^{-2}$
D
$4.594 \times 10^{-5} \ atm^{-2}$

Solution

(A) રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$ છે.
શરૂઆતના મોલ: $N_2 = 1$,$H_2 = 3$,$NH_3 = 0$.
સંતુલને,$2x = 0.50 \ mol$,તેથી $x = 0.25 \ mol$.
સંતુલને મોલ: $N_2 = 0.75 \ mol$,$H_2 = 2.25 \ mol$,$NH_3 = 0.50 \ mol$.
કુલ મોલ = $3.50 \ mol$.
મોલ અંશ: $X_{N_2} = 3/14$,$X_{H_2} = 9/14$,$X_{NH_3} = 1/7$.
આંશિક દબાણ $(P = 100 \ atm)$: $P_{N_2} = (3/14) \times 100$,$P_{H_2} = (9/14) \times 100$,$P_{NH_3} = (1/7) \times 100$.
$K_p = \frac{(P_{NH_3})^2}{(P_{N_2})(P_{H_2})^3} = 3.594 \times 10^{-5} \ atm^{-2}$.
258
Difficult
$Mg(HCO_3)_{2(s)} \rightleftharpoons MgCO_{3(s)} + CO_{2(g)} + H_2O_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,સંતુલન અચળાંક $K_p = 64 \ atm^2$ છે. સંતુલન સમયે કુલ દબાણની ગણતરી કરો.

Solution

(16 ATM) પ્રક્રિયા માટે સંતુલનનું સમીકરણ $K_p = P_{CO_2} \times P_{H_2O}$ છે.
વાયુરૂપ નીપજો $CO_2$ અને $H_2O$ નું તત્વયોગમિતિ પ્રમાણ $1:1$ હોવાથી,સંતુલન સમયે તેમના આંશિક દબાણ સમાન હશે,એટલે કે $P_{CO_2} = P_{H_2O} = P$.
આમ,$K_p = P \times P = P^2$.
આપેલ છે કે $K_p = 64 \ atm^2$,તેથી $P^2 = 64$,જેનું મૂલ્ય $P = 8 \ atm$ મળે છે.
સંતુલન સમયે કુલ દબાણ $P_{total} = P_{CO_2} + P_{H_2O} = 8 \ atm + 8 \ atm = 16 \ atm$ થાય.
259
Difficult
$2N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 4NO_{2(g)}$ માટે $298 \, K$ તાપમાને $K_p = 0.15 \, atm$ છે. $K_p$ નું મૂલ્ય $torr$ માં અને $K_c$ નું મૂલ્ય $mol \, L^{-1}$ માં ગણો. ($1 \, atm = 760 \, torr$; $R = 0.082 \, L \, atm \, mol^{-1} \, K^{-1}$).

Solution

(A) પ્રક્રિયા $2N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 4NO_{2(g)}$ માટે,વાયુમય મોલનો ફેરફાર $\Delta n_g = 4 - 2 = 2$ છે.
$K_p$ ને $torr$ માં ગણવા માટે: $K_p = 0.15 \, atm \times 760 \, torr \, atm^{-1} = 114 \, torr$.
$K_c$ ગણવા માટે,સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$ નો ઉપયોગ કરો.
$0.15 = K_c(0.082 \times 298)^2$.
$0.15 = K_c(24.436)^2$.
$0.15 = K_c(597.117)$.
$K_c = 0.15 / 597.117 \approx 0.000251 \, mol \, L^{-1}$.
260
MediumMCQ
$380 \ K$ તાપમાને,$NH_4HS$ નું વિઘટન થાય છે અને કુલ દબાણ $1.12 \ bar$ છે. પ્રક્રિયા $NH_4HS_{(s)} \rightleftharpoons NH_{3(g)} + H_2S_{(g)}$ માટે $K_p$ શોધો. ($bar^2$ માં)
A
$0.3136$
B
$1.2544$
C
$0.56$
D
$1.12$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $NH_4HS_{(s)} \rightleftharpoons NH_{3(g)} + H_2S_{(g)}$ છે.
$NH_4HS$ ઘન હોવાથી,તે દબાણમાં ફાળો આપતું નથી.
ધારો કે $NH_3$ નું આંશિક દબાણ $P_{NH_3}$ અને $H_2S$ નું $P_{H_2S}$ છે.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$P_{NH_3} = P_{H_2S}$.
કુલ દબાણ $P_T = P_{NH_3} + P_{H_2S} = 1.12 \ bar$.
તેથી,$2 \times P_{NH_3} = 1.12 \ bar$,જે $P_{NH_3} = 0.56 \ bar$ અને $P_{H_2S} = 0.56 \ bar$ આપે છે.
સંતુલન અચળાંક $K_p = P_{NH_3} \times P_{H_2S} = 0.56 \times 0.56 = 0.3136 \ bar^2$.
261
Difficult
$(i)$ $298 \ K$ તાપમાને $\frac{1}{2}N_{2(g)} + \frac{3}{2}H_{2(g)} \rightleftharpoons NH_{3(g)}$ માટે $\Delta G^{\Theta} = -16.5 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. $K_p$ શોધો.
$(ii)$ $298 \ K$ તાપમાને,$N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$ માટે $K_p$ અને $\Delta G^{\Theta}$ ની ગણતરી કરો.

Solution

(N/A) $(i)$ $\Delta G^{\Theta} = -RT \ln K_p$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$-16500 \ J \ mol^{-1} = -(8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}) \times (298 \ K) \times \ln K_p$
$\ln K_p = \frac{16500}{8.314 \times 298} \approx 6.658$
$K_p = e^{6.658} \approx 779.4$
$(ii)$ પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$ એ પ્રથમ પ્રક્રિયા કરતા બમણી છે.
તેથી,$\Delta G^{\Theta}_{new} = 2 \times (-16.5 \ kJ \ mol^{-1}) = -33 \ kJ \ mol^{-1}$.
$K_{p, new} = (K_p)^2 = (779.4)^2 \approx 6.07 \times 10^5$.
262
Medium
પ્રક્રિયા $SO_{3(g)} \rightleftharpoons SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_C = 4.9 \times 10^{-2}$ છે. પ્રક્રિયા $2SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2SO_{3(g)}$ માટે $K_C$ ની ગણતરી કરો.

Solution

(416) આપેલ પ્રક્રિયા $I$: $SO_{3(g)} \rightleftharpoons SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)}$ જ્યાં $K_{C1} = 4.9 \times 10^{-2}$.
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા $II$: $2SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2SO_{3(g)}$.
પ્રક્રિયા $II$ એ પ્રક્રિયા $I$ ને ઉલટાવીને અને $2$ વડે ગુણીને મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,$K_{C2} = (1 / K_{C1})^2$.
$K_{C2} = (1 / (4.9 \times 10^{-2}))^2 = (100 / 4.9)^2 \approx (20.408)^2 \approx 416.49$.
263
MediumMCQ
પ્રક્રિયા: $HI_{(g)} \rightleftharpoons \frac{1}{2}H_{2(g)} + \frac{1}{2}I_{2(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $8$ છે. તો પ્રક્રિયા: $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક કેટલો થશે?
A
$1/64$
B
$1/16$
C
$1/4$
D
$64$

Solution

(A) આપેલ પ્રક્રિયા: $HI_{(g)} \rightleftharpoons \frac{1}{2}H_{2(g)} + \frac{1}{2}I_{2(g)}$ નો સંતુલન અચળાંક $K_1 = 8$ છે.
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા: $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$ છે.
આ લક્ષ્ય પ્રક્રિયા પ્રથમ પ્રક્રિયાને ઉલટાવીને અને તેને $2$ વડે ગુણીને મેળવવામાં આવે છે.
જો પ્રક્રિયા ઉલટાવવામાં આવે,તો સંતુલન અચળાંક $1/K$ થાય છે.
જો પ્રક્રિયાને $n$ વડે ગુણવામાં આવે,તો સંતુલન અચળાંક $K^n$ થાય છે.
પ્રથમ,પ્રક્રિયા ઉલટાવતા: $\frac{1}{2}H_{2(g)} + \frac{1}{2}I_{2(g)} \rightleftharpoons HI_{(g)}$,$K' = 1/K_1 = 1/8$.
ત્યારબાદ,$2$ વડે ગુણતા: $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$,$K_{final} = (K')^2 = (1/8)^2 = 1/64$.
264
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયા સંતુલન માટે $K_P$ અને $K_C$ અલગ છે?
A
$N_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$
B
$2C_{(s)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2CO_{(g)}$
C
$PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
D
$H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2HI_{(g)}$

Solution

(B) $K_P$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_P = K_C(RT)^{\Delta n_g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\Delta n_g$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે.
જ્યારે $\Delta n_g \neq 0$ હોય ત્યારે $K_P$ અને $K_C$ અલગ હોય છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $2C_{(s)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2CO_{(g)}$,$\Delta n_g = 2 - 1 = 1$.
અહીં $\Delta n_g = 1 \neq 0$ હોવાથી,આ પ્રક્રિયા માટે $K_P$ અને $K_C$ અલગ છે.
265
MediumMCQ
પ્રક્રિયા ${N_2}_{(g)} + {O_2}_{(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$ માટે,$T$ તાપમાને સંતુલન અચળાંક ${K_C}$ નું મૂલ્ય $4 \times 10^{-4}$ છે. ${K_P}$ ની ગણતરી કરો.
A
$4 \times 10^{-4}$
B
$8 \times 10^{-4}$
C
$2 \times 10^{-4}$
D
$16 \times 10^{-4}$

Solution

(A) ${K_P}$ અને ${K_C}$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: ${K_P} = {K_C}(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા ${N_2}_{(g)} + {O_2}_{(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = (2) - (1 + 1) = 0$ છે.
કારણ કે $\Delta n_g = 0$,સૂત્ર ${K_P} = {K_C}(RT)^0$ બને છે.
તેથી,${K_P} = {K_C} \times 1 = {K_C}$.
આપેલ છે કે ${K_C} = 4 \times 10^{-4}$,તેથી ${K_P} = 4 \times 10^{-4}$.
266
MediumMCQ
$SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,સંબંધ $K_P = K_C(RT)^x$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$-1/2$
D
$1/2$

Solution

(C) $K_P$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_P = K_C(RT)^{\Delta n_g}$ છે.
$SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = n_{p(g)} - n_{r(g)}$ છે.
$\Delta n_g = 1 - (1 + 0.5) = 1 - 1.5 = -0.5$.
તેથી,$x = \Delta n_g = -\frac{1}{2}$.
267
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા $A + B \rightleftharpoons C + D$ માટે સંતુલન અચળાંક $10.0$ છે. જો ચારેય સ્પિસીઝની પ્રારંભિક સાંદ્રતા $1 \ M$ હોય,તો $D$ ની સંતુલન સાંદ્રતા ($mol \ L^{-1}$ માં) કેટલી હશે?
A
$0.76$
B
$1.82$
C
$0.18$
D
$0.36$

Solution

(B) પ્રક્રિયા: $A + B \rightleftharpoons C + D$.
પ્રારંભિક સાંદ્રતા: $[A]_0 = 1 \ M, [B]_0 = 1 \ M, [C]_0 = 1 \ M, [D]_0 = 1 \ M$.
ધારો કે સંતુલન સમયે સાંદ્રતામાં ફેરફાર $x$ છે.
$[A] = 1 - x, [B] = 1 - x, [C] = 1 + x, [D] = 1 + x$.
$K_c = \frac{(1+x)^2}{(1-x)^2} = 10.0$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{1+x}{1-x} = \sqrt{10} \approx 3.162$.
$1 + x = 3.162 - 3.162x \implies 4.162x = 2.162 \implies x \approx 0.519$.
$[D] = 1 + 0.519 = 1.519 \ M$.
268
MediumMCQ
પ્રક્રિયા ${N_2}_{(g)} + 3{H_2}_{(g)} \rightleftharpoons 2{NH_3}_{(g)}$ માટે,$298 \ K$ તાપમાને સંતુલન અચળાંક ${K_P} = 5.8 \times 10^5$ છે. સમાન તાપમાને સંતુલન અચળાંક ${K_C}$ ($mol^{-2} \ L^2$ માં) નું મૂલ્ય શોધો.
A
$5.8 \times 10^5$
B
$3.56 \times 10^8$
C
$5.8 \times 10^2$
D
$1.2 \times 10^6$

Solution

(B) ${K_P}$ અને ${K_C}$ વચ્ચેનો સંબંધ ${K_P} = {K_C}(RT)^{\Delta n}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા ${N_2}_{(g)} + 3{H_2}_{(g)} \rightleftharpoons 2{NH_3}_{(g)}$ માટે,વાયુના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n = 2 - (1 + 3) = -2$ છે.
આપેલ છે: ${K_P} = 5.8 \times 10^5$,$R = 0.0821 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$,અને $T = 298 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $5.8 \times 10^5 = {K_C} \times (0.0821 \times 298)^{-2}$.
${K_C} = 5.8 \times 10^5 \times (0.0821 \times 298)^2$.
${K_C} = 5.8 \times 10^5 \times (24.4658)^2$.
${K_C} \approx 3.47 \times 10^8 \ mol^{-2} \ L^2$.
269
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $CO(g) + Cl_2(g) \rightleftharpoons COCl_2(g)$ માટે $\frac{K_P}{K_C}$ નું મૂલ્ય નીચેનામાંથી કોના બરાબર હશે?
A
$(RT)^{-1}$
B
$RT$
C
$(RT)^2$
D
$1$

Solution

(A) $K_P$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_P = K_C(RT)^{\Delta n_g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા $CO(g) + Cl_2(g) \rightleftharpoons COCl_2(g)$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર $\Delta n_g = n_p - n_r = 1 - (1 + 1) = 1 - 2 = -1$ છે.
આ કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $K_P = K_C(RT)^{-1}$ મળે છે.
તેથી,$\frac{K_P}{K_C} = (RT)^{-1} = \frac{1}{RT}$.
270
MediumMCQ
$60^{\circ}C$ તાપમાને ${H_2O_{(l)}} \rightleftharpoons {H_2O_{(g)}}$ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_p$ નું મૂલ્ય શું થશે? ($60^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ $0.185 \ bar$ છે.)
A
$0.185$
B
$0.150$
C
$0.200$
D
$0.100$

Solution

(A) પ્રક્રિયા ${H_2O_{(l)}} \rightleftharpoons {H_2O_{(g)}}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_p$ એ વાયુરૂપ નીપજના આંશિક દબાણ જેટલો હોય છે.
$K_p = P_{H_2O_{(g)}}$
અહીં $60^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ $0.185 \ bar$ આપેલું છે,તેથી સંતુલન અચળાંક $K_p$ નું મૂલ્ય આ બાષ્પદબાણ જેટલું જ થશે.
તેથી,$K_p = 0.185$.
271
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $Fe_{2}N_{(s)} + \frac{3}{2}H_{2(g)} \rightleftharpoons 2Fe_{(s)} + NH_{3(g)}$ માટે,નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$K_{C} = K_{P}(RT)$
B
$K_{C} = K_{P}(RT)^{-1/2}$
C
$K_{C} = K_{P}(RT)^{-3/2}$
D
$K_{C} = K_{P}(RT)^{1/2}$

Solution

(D) આપેલ પ્રક્રિયા: $Fe_{2}N_{(s)} + \frac{3}{2}H_{2(g)} \rightleftharpoons 2Fe_{(s)} + NH_{3(g)}$
વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર: $\Delta n_{g} = 1 - \frac{3}{2} = -\frac{1}{2}$
$K_{P}$ અને $K_{C}$ વચ્ચેનો સંબંધ: $K_{P} = K_{C}(RT)^{\Delta n_{g}}$
$\Delta n_{g}$ ની કિંમત મૂકતા: $K_{P} = K_{C}(RT)^{-1/2}$
તેથી,$K_{C} = K_{P}(RT)^{1/2}$
272
DifficultMCQ
સંતુલન સમયે,બંધ પાત્રમાં $800 \ K$ તાપમાન અને $1 \ atm$ દબાણે $[N_2] = 3.0 \times 10^{-3} \ M$,$[O_2] = 4.2 \times 10^{-3} \ M$ અને $[NO] = 2.8 \times 10^{-3} \ M$ છે. આપેલી પ્રક્રિયા માટે $K_p$ શું હશે?
$N_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$
A
$0.328$
B
$0.622$
C
$0.483$
D
$0.712$

Solution

(B) આપેલ છે,$[N_2] = 3.0 \times 10^{-3} \ M$,$[O_2] = 4.2 \times 10^{-3} \ M$ અને $[NO] = 2.8 \times 10^{-3} \ M$.
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2NO_{(g)}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_C$ નીચે મુજબ છે:
$K_C = \frac{[NO]^2}{[N_2][O_2]}$
કિંમતો મૂકતા:
$K_C = \frac{(2.8 \times 10^{-3})^2}{(3.0 \times 10^{-3})(4.2 \times 10^{-3})} = \frac{7.84 \times 10^{-6}}{12.6 \times 10^{-6}} \approx 0.622$
$K_p$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_C(RT)^{\Delta n}$ છે.
અહીં,$\Delta n = (\text{વાયુરૂપ નીપજોના મોલ}) - (\text{વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલ}) = 2 - (1 + 1) = 0$.
જેથી $\Delta n = 0$ હોવાથી,$K_p = K_C(RT)^0 = K_C$.
તેથી,$K_p = 0.622$.
273
MediumMCQ
$495 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)}$ માટે $\Delta_{r}G^{\circ} = -9.478 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. જો આપણે $495 \ K$ તાપમાને બંધ પાત્રમાં $22 \ mmol \ A$ સાથે પ્રક્રિયા શરૂ કરીએ,તો સંતુલન મિશ્રણમાં $B$ નું પ્રમાણ $x \ mmol$ છે. $x$ શોધો (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો). $[R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}; \ln 10 = 2.303]$
A
$25$
B
$30$
C
$20$
D
$35$

Solution

(C) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G^{\circ} = -RT \ln K_{eq}$ છે.
આપેલ છે $\Delta G^{\circ} = -9.478 \ kJ \ mol^{-1} = -9478 \ J \ mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $-9478 = -8.314 \times 495 \times \ln K_{eq}$.
$\ln K_{eq} = \frac{9478}{8.314 \times 495} \approx 2.303$.
$\ln 10 = 2.303$ હોવાથી,$K_{eq} = 10$ મળે.
પ્રક્રિયા $A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)}$ માટે:
$t = 0$ સમયે,$A$ ના મોલ $= 22$,$B$ ના મોલ $= 0$.
સંતુલન સમયે,$A$ ના મોલ $= 22 - x$,$B$ ના મોલ $= x$.
$K_{eq} = \frac{[B]}{[A]} = \frac{x}{22 - x} = 10$.
$x = 220 - 10x \implies 11x = 220 \implies x = 20$.
સંતુલન સમયે $B$ નું પ્રમાણ $20 \ mmol$ છે.
274
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $N_{2}O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ ધ્યાનમાં લો.
જે તાપમાને $K_{C}=20.4$ અને $K_{P}=600.1$ હોય તે તાપમાન ....... $K$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
[ધારો કે બધા વાયુઓ આદર્શ છે અને $R=0.0831 \, L \, bar \, K^{-1} \, mol^{-1}$]
A
$124$
B
$854$
C
$354$
D
$345$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $N_{2}O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_{g} = 2 - 1 = 1$ છે.
$K_{P}$ અને $K_{C}$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_{P} = K_{C} \cdot (RT)^{\Delta n_{g}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $600.1 = 20.4 \times (0.0831 \times T)^{1}$.
$T$ માટે ઉકેલતા: $T = \frac{600.1}{20.4 \times 0.0831} = \frac{600.1}{1.69524} \approx 353.99 \, K$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $T = 354 \, K$ મળે છે.
275
MediumMCQ
વાયુ અવસ્થાની પ્રક્રિયા $2A_{(g)} \rightleftharpoons A_{2(g)}$ માટે $400 \ K$ તાપમાને $\Delta G^{\circ} = +25.2 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_{C}$ નું મૂલ્ય $...... \times 10^{-2}$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો) $[$ઉપયોગ કરો: $R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$,$\ln 10 = 2.3$,$\log_{10} 2 = 0.30$,$1 \ atm = 1 \ bar]$ $[$antilog $(-3.3) = 5.01 \times 10^{-4}]$
A
$141$
B
$166$
C
$206$
D
$111$

Solution

(B) પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta_{r} G^{\circ} = -RT \ln K_{p}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $\Delta_{r} G^{\circ} = 25200 \ J \ mol^{-1}$,$R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $T = 400 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $25200 = -8.3 \times 400 \times \ln K_{p}$.
$\ln K_{p} = -\frac{25200}{3320} \approx -7.59$.
$10$ ના આધારમાં ફેરવતા: $\log_{10} K_{p} = \frac{-7.59}{2.3} \approx -3.3$.
$K_{p} = 10^{-3.3} = 5.01 \times 10^{-4}$.
પ્રક્રિયા $2A_{(g)} \rightleftharpoons A_{2(g)}$ માટે,$\Delta n = 1 - 2 = -1$.
$K_{p} = K_{c}(RT)^{\Delta n}$ નો ઉપયોગ કરતા,$K_{c} = K_{p}(RT)^{-\Delta n} = K_{p}(RT)^{1}$.
$K_{c} = 5.01 \times 10^{-4} \times (8.3 \times 400) = 5.01 \times 10^{-4} \times 3320 = 1.6632$.
$10^{-2}$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા: $1.6632 = 166.32 \times 10^{-2}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $166$ મળે છે.
276
EasyMCQ
$1990 \ K$ અને $1 \ atm$ દબાણે,પ્રક્રિયા મિશ્રણમાં $Cl_2$ અણુઓ અને $Cl$ પરમાણુઓની સંખ્યા સમાન છે. ઉપરની શરતો હેઠળ $Cl_{2(g)} \rightleftharpoons 2Cl_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે $K_P$ નું મૂલ્ય $x \times 10^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય .......... છે.
(નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ)
A
$7$
B
$8$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) પ્રક્રિયા $Cl_{2(g)} \rightleftharpoons 2Cl_{(g)}$ છે.
ધારો કે $Cl_2$ અણુઓ અને $Cl$ પરમાણુઓના મોલની સંખ્યા $n$ છે.
મિશ્રણમાં કુલ મોલની સંખ્યા $n + n = 2n$ છે.
$Cl_2$ નો મોલ અંશ $X_{Cl_2} = \frac{n}{2n} = 0.5$ છે.
$Cl$ નો મોલ અંશ $X_{Cl} = \frac{n}{2n} = 0.5$ છે.
કુલ દબાણ $P = 1 \ atm$ આપેલ છે,તેથી આંશિક દબાણ:
$P_{Cl_2} = X_{Cl_2} \times P = 0.5 \times 1 = 0.5 \ atm$.
$P_{Cl} = X_{Cl} \times P = 0.5 \times 1 = 0.5 \ atm$.
સંતુલન અચળાંક $K_P = \frac{(P_{Cl})^2}{P_{Cl_2}} = \frac{(0.5)^2}{0.5} = 0.5$ છે.
આપણને $K_P = x \times 10^{-1}$ આપેલ છે,તેથી $0.5 = x \times 10^{-1}$.
તેથી,$x = 5$.
277
MediumMCQ
એક સમાંગ આદર્શ વાયુરૂપ પ્રક્રિયા $AB_{2(g)} \rightleftharpoons A_{(g)} + 2B_{(g)}$ ને $27^{\circ}C$ તાપમાને $25 \ L$ ના ફ્લાસ્કમાં કરવામાં આવે છે. $AB_{2}$ નો પ્રારંભિક જથ્થો $1 \ mole$ હતો અને સંતુલન દબાણ $1.9 \ atm$ હતું. $K_{P}$ નું મૂલ્ય $x \times 10^{-2}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય $...$ છે. (પૂર્ણાંક જવાબ)
A
$63$
B
$74$
C
$82$
D
$51$

Solution

(B) પ્રક્રિયા: $AB_{2(g)} \rightleftharpoons A_{(g)} + 2B_{(g)}$.
સંતુલને કુલ મોલ $n_{T} = 1 + 2\alpha$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા,$n_{T} = 1.93$.
તેથી,$1 + 2\alpha = 1.93 \implies \alpha = 0.465$.
આંશિક દબાણ ગણતા,$K_{P} = \frac{P_{A} \times (P_{B})^{2}}{P_{AB_{2}}} \approx 0.73 \ atm^{2}$.
તેથી,$K_{P} = 73 \times 10^{-2}$,એટલે કે $x = 73$ (નજીકનો વિકલ્પ $74$ છે).
278
EasyMCQ
પ્રક્રિયા $[PtCl_4]^{2-} + H_2O \rightleftharpoons [Pt(H_2O)Cl_3]^- + Cl^-$ માટે પ્રક્રિયાનો દર વિવિધ ઘટકોની સાંદ્રતાના વિધેય તરીકે માપવામાં આવ્યો હતો. એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું કે $\frac{-d[[PtCl_4]^{2-}]}{dt} = 4.8 \times 10^{-5} [[PtCl_4]^{2-}] - 2.4 \times 10^{-3} [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$,જ્યાં ચોરસ કૌંસનો ઉપયોગ મોલર સાંદ્રતા દર્શાવવા માટે થાય છે. સંતુલન અચળાંક $K_c = ...$. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$5$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $[PtCl_4]^{2-} + H_2O \rightleftharpoons [Pt(H_2O)Cl_3]^- + Cl^-$ માટે,પુરોગામી પ્રક્રિયાનો દર $r_f = k_f [[PtCl_4]^{2-}]$ છે અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાનો દર $r_b = k_b [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$ છે.
સંતુલન સમયે,પુરોગામી પ્રક્રિયાનો દર પ્રતિગામી પ્રક્રિયાના દર જેટલો હોય છે $(r_f = r_b)$.
તેથી,$k_f [[PtCl_4]^{2-}] = k_b [[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]$.
સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{k_f}{k_b} = \frac{[[Pt(H_2O)Cl_3]^-] [Cl^-]}{[[PtCl_4]^{2-}]}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ દર સમીકરણ પરથી,$k_f = 4.8 \times 10^{-5} \ s^{-1}$ અને $k_b = 2.4 \times 10^{-3} \ M^{-1} s^{-1}$.
$K_c = \frac{4.8 \times 10^{-5}}{2.4 \times 10^{-3}} = 0.02$.
$0.02$ ની નજીકનો પૂર્ણાંક $0$ છે.
279
MediumMCQ
$2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{3(g)}$
એક સંતુલિત મિશ્રણમાં,આંશિક દબાણ નીચે મુજબ છે:
$P_{SO_{3}} = 43 \ kPa$,$P_{O_{2}} = 530 \ Pa = 0.53 \ kPa$,અને
$P_{SO_{2}} = 45 \ kPa$. સંતુલન અચળાંક $K_{p} = ...... \times 10^{-2} \ kPa^{-1}$. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
A
$498$
B
$123$
C
$745$
D
$172$

Solution

(D) પ્રક્રિયા $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{3(g)}$ છે.
સંતુલન અચળાંક $K_{p}$ માટેનું સૂત્ર:
$K_{p} = \frac{(P_{SO_{3}})^{2}}{(P_{SO_{2}})^{2} \times P_{O_{2}}}$
આપેલ કિંમતો:
$P_{SO_{3}} = 43 \ kPa$
$P_{SO_{2}} = 45 \ kPa$
$P_{O_{2}} = 530 \ Pa = 0.53 \ kPa$
કિંમતો મૂકતા:
$K_{p} = \frac{(43)^{2}}{(45)^{2} \times 0.53} \ kPa^{-1}$
$K_{p} = \frac{1849}{2025 \times 0.53} \ kPa^{-1}$
$K_{p} = \frac{1849}{1073.25} \ kPa^{-1} \approx 1.723 \ kPa^{-1}$
$...... \times 10^{-2}$ સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$1.723 = 172.3 \times 10^{-2}$
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,જવાબ $172$ મળે છે.
280
MediumMCQ
$288 \ K$ તાપમાને સંતુલન પ્રક્રિયા $N_{2}O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે $K_{p}$ નું મૂલ્ય $47.9$ છે. આ જ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે $K_{C}$ નું મૂલ્ય $......$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
$(R=0.083 \ L \ \text{bar} \ K^{-1} \ mol^{-1})$
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) $K_{p}$ અને $K_{c}$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_{p} = K_{c}(RT)^{\Delta n_{g}}$.
પ્રક્રિયા $N_{2}O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_{g} = 2 - 1 = 1$ છે.
આપેલ છે: $K_{p} = 47.9$,$R = 0.083 \ L \ \text{bar} \ K^{-1} \ mol^{-1}$,અને $T = 288 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $47.9 = K_{c} \times (0.083 \times 288)^{1}$.
$K_{c} = \frac{47.9}{0.083 \times 288} = \frac{47.9}{23.904} \approx 2.0038$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,$K_{c} = 2$ મળે છે.
281
MediumMCQ
$A_{(s)} \rightleftharpoons M_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$
પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_{p} = 4$ છે. સંતુલન સમયે,$O_{2}$ નું આંશિક દબાણ $.... \ atm$ છે. (નજીકના પૂર્ણાંકમાં રાઉન્ડ ઓફ કરો).
A
$16$
B
$20$
C
$25$
D
$31$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $A_{(s)} \rightleftharpoons M_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ માટે,સંતુલન અચળાંક $K_{p}$ વાયુરૂપ નીપજના આંશિક દબાણ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$K_{p} = (P_{O_{2}})^{\frac{1}{2}}$
આપેલ છે કે $K_{p} = 4$,તેથી:
$4 = (P_{O_{2}})^{\frac{1}{2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$P_{O_{2}} = 4^{2} = 16 \ atm$.
282
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$ માટે $298 \, K$ તાપમાને પ્રમાણિત સંતુલન અચળાંક $K_p$ નું મૂલ્ય $5.8 \times 10^5$ છે. જો વાયુઓની સાંદ્રતા $mol/L$ માં દર્શાવવામાં આવે,તો પ્રમાણિત સંતુલન અચળાંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
[આપેલ છે : $R = 0.08314 \, L \, bar \, K^{-1} \, mol^{-1}$]
A
$3.51 \times 10^6$
B
$3.84 \times 10^7$
C
$3.56 \times 10^8$
D
$3.99 \times 10^9$

Solution

(C) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \rightleftharpoons 2NH_{3(g)}$ માટે,વાયુરૂપ મોલનો ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - (1 + 3) = -2$ છે.
આપેલ છે $K_p = 5.8 \times 10^5$,$T = 298 \, K$,અને $R = 0.08314 \, L \, bar \, K^{-1} \, mol^{-1}$.
$K_c$ શોધવા માટે સૂત્ર: $K_c = K_p(RT)^{-\Delta n_g} = K_p(RT)^2$.
કિંમતો મૂકતા: $K_c = (5.8 \times 10^5) \times (0.08314 \times 298)^2$.
$K_c = (5.8 \times 10^5) \times (24.77572)^2$.
$K_c = (5.8 \times 10^5) \times 613.836$.
$K_c \approx 3.56 \times 10^8$.
283
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $CO_{(g)} + Cl_{2(g)} \rightleftharpoons COCl_{2(g)}$ માટે,$\frac{K_p}{K_c}$ કોના બરાબર છે?
A
$\frac{1}{RT}$
B
$RT$
C
$\sqrt{RT}$
D
$(RT)^2$

Solution

(A) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_{(g)}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$\frac{K_p}{K_c} = (RT)^{\Delta n_{(g)}}$.
પ્રક્રિયા $CO_{(g)} + Cl_{2(g)} \rightleftharpoons COCl_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_{(g)} = n_{p(g)} - n_{r(g)} = 1 - (1 + 1) = 1 - 2 = -1$ છે.
આ કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{K_p}{K_c} = (RT)^{-1} = \frac{1}{RT}$ મળે છે.
284
MediumMCQ
$300 \ K$ તાપમાને $40\%$ $HI$ નું $H_2$ અને $I_2$ માં વિઘટન થાય છે. એક વાતાવરણ દબાણે આ વિઘટન પ્રક્રિયા માટે $\Delta G^{\ominus} = ... \ J \ mol^{-1}$ છે. [નજીકનો પૂર્ણાંક]
($R = 8.31 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$; $\log 2 = 0.3010$; $\ln 10 = 2.3$; $\log 3 = 0.477$ નો ઉપયોગ કરો)
A
$8945$
B
$945$
C
$1400$
D
$2735$

Solution

(D) વિઘટન પ્રક્રિયા: $HI(g) \rightleftharpoons \frac{1}{2} H_2(g) + \frac{1}{2} I_2(g)$
સંતુલન સમયે,જો $40\%$ $HI$ વિઘટન પામે,તો વિયોજન અંશ $\alpha = 0.4$ છે.
પ્રારંભિક મોલ: $HI = 1, H_2 = 0, I_2 = 0$
સંતુલન સમયે મોલ: $HI = 1 - 0.4 = 0.6, H_2 = 0.2, I_2 = 0.2$
સંતુલન સમયે કુલ મોલ $= 0.6 + 0.2 + 0.2 = 1.0$
આંશિક દબાણ: $P_{HI} = 0.6 \ P_{total}, P_{H_2} = 0.2 \ P_{total}, P_{I_2} = 0.2 \ P_{total}$
$P_{total} = 1 \ atm$ હોવાથી,$K_p = \frac{(P_{H_2})^{1/2} (P_{I_2})^{1/2}}{P_{HI}} = \frac{(0.2)^{1/2} (0.2)^{1/2}}{0.6} = \frac{0.2}{0.6} = \frac{1}{3}$
સંબંધ $\Delta G^{\ominus} = -RT \ln K_p$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta G^{\ominus} = -8.31 \times 300 \times \ln(1/3)$
$\Delta G^{\ominus} = -8.31 \times 300 \times (-2.303 \times \log 3)$
$\Delta G^{\ominus} = 8.31 \times 300 \times 2.3 \times 0.477 \approx 2735 \ J \ mol^{-1}$
285
DifficultMCQ
$610 \, K$ તાપમાને $100 \, L$ ક્ષમતાવાળા ખાલી ફ્લાસ્કમાં $4.0 \, mol$ આર્ગોન અને $5.0 \, mol$ $PCl_5$ ઉમેરવામાં આવે છે. સિસ્ટમને સંતુલન પ્રાપ્ત કરવા દેવામાં આવે છે. સંતુલન સમયે,મિશ્રણનું કુલ દબાણ $6.0 \, atm$ માલૂમ પડે છે. પ્રક્રિયા માટે $K_p$ નું મૂલ્ય ...... છે. [આપેલ છે: $R = 0.082 \, L \, atm \, K^{-1} \, mol^{-1}$]
A
$2.25$
B
$6.24$
C
$12.13$
D
$15.24$

Solution

(A) પ્રક્રિયા: $PCl_5(g) \rightleftharpoons PCl_3(g) + Cl_2(g)$.
શરૂઆતના મોલ: $n(PCl_5) = 5.0 \, mol$,$n(Ar) = 4.0 \, mol$. કુલ શરૂઆતના મોલ = $9.0 \, mol$.
$PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરીને શરૂઆતનું દબાણ $(P_i)$: $P_i = \frac{9.0 \times 0.082 \times 610}{100} = 4.5 \, atm$.
શરૂઆતના આંશિક દબાણ: $P_{PCl_5} = \frac{5}{9} \times 4.5 = 2.5 \, atm$,$P_{Ar} = \frac{4}{9} \times 4.5 = 2.0 \, atm$.
સંતુલન સમયે:
$PCl_5 \rightleftharpoons PCl_3 + Cl_2$
શરૂઆત: $2.5 \, atm \quad 0 \quad 0$
ફેરફાર: $-x \quad +x \quad +x$
સંતુલન: $(2.5 - x) \quad x \quad x$
સંતુલન સમયે કુલ દબાણ: $P_{total} = P_{PCl_5} + P_{PCl_3} + P_{Cl_2} + P_{Ar} = 6.0 \, atm$.
$(2.5 - x) + x + x + 2.0 = 6.0$
$4.5 + x = 6.0 \implies x = 1.5 \, atm$.
સંતુલન સમયે આંશિક દબાણ: $P_{PCl_5} = 2.5 - 1.5 = 1.0 \, atm$,$P_{PCl_3} = 1.5 \, atm$,$P_{Cl_2} = 1.5 \, atm$.
$K_p = \frac{P_{PCl_3} \times P_{Cl_2}}{P_{PCl_5}} = \frac{1.5 \times 1.5}{1.0} = 2.25$.
286
MediumMCQ
સંતુલન $(i)$ અને $(ii)$ ધ્યાનમાં લો,જેના સંતુલન અચળાંક અનુક્રમે $K_1$ અને $K_2$ છે.
$SO_{2(g)} + 1/2 O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)} ..... (i)$
$2 SO_{3(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} ..... (ii)$
$K_1$ અને $K_2$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$2 K_1 = K_2^2$
B
$K_1^2 = \frac{1}{K_2}$
C
$K_2^2 = \frac{1}{K_1}$
D
$K_2 = \frac{2}{K_1^2}$

Solution

(B) પ્રક્રિયા $(i)$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_1 = \frac{[SO_3]}{[SO_2][O_2]^{1/2}}$ છે.
પ્રક્રિયા $(ii)$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_2 = \frac{[SO_2]^2[O_2]}{[SO_3]^2}$ છે.
બંનેની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $K_2 = \frac{1}{K_1^2}$.
તેથી,$K_1^2 = \frac{1}{K_2}$.
287
MediumMCQ
$2300 \ K$ તાપમાને પાણીનું વિઘટન થાય છે. $H_2O_{(g)} \rightleftharpoons H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$. $2300 \ K$ અને $1 \ bar$ દબાણે પાણીના વિઘટનની ટકાવારી $...........$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક). આ પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $2 \times 10^{-3}$ છે.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(A) પ્રક્રિયા $H_2O_{(g)} \rightleftharpoons H_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ છે.
ધારો કે વિયોજન અંશ $\alpha$ છે. સંતુલને આંશિક દબાણ $P_{H_2O} = P(1-\alpha)$,$P_{H_2} = P\alpha$,અને $P_{O_2} = P(\frac{\alpha}{2})$ છે,જ્યાં $P = 1 \ bar$.
કુલ દબાણ $P_{total} = P(1-\alpha) + P\alpha + P\frac{\alpha}{2} = P(1 + \frac{\alpha}{2}) = 1 \ bar$.
$\alpha$ ખૂબ નાનું હોવાથી,$1 + \frac{\alpha}{2} \approx 1$,તેથી $P \approx 1 \ bar$.
સંતુલન અચળાંક $K_p = \frac{P_{H_2} \cdot (P_{O_2})^{1/2}}{P_{H_2O}} = \frac{(P\alpha) \cdot (P\alpha/2)^{1/2}}{P(1-\alpha)} = 2 \times 10^{-3}$.
$\alpha \ll 1$ ધારતા,$1-\alpha \approx 1$,તેથી $\frac{\alpha \cdot (\alpha/2)^{1/2}}{1} = 2 \times 10^{-3}$.
$\frac{\alpha^{3/2}}{\sqrt{2}} = 2 \times 10^{-3} \implies \alpha^{3/2} = 2^{1.5} \times 10^{-3}$.
$\alpha = 0.02$.
વિઘટનની ટકાવારી $\alpha \times 100 = 2 \%$ છે.
288
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ માટે,$27^{\circ} C$ તાપમાને અને $1 \ atm$ દબાણે $K_P = 2 \times 10^{12}$ છે. આ જ પ્રક્રિયા માટે $K_C$ નું મૂલ્ય $......... \times 10^{13}$ છે. (નજીકનો પૂર્ણાંક)
(આપેલ છે $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$)
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(D) $K_P$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_P = K_C(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા $SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ માટે,વાયુરૂપ મોલનો ફેરફાર $\Delta n_g = 1 - (1 + 0.5) = -0.5$ છે.
અહીં $T = 300 \ K$,$R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$,અને $K_P = 2 \times 10^{12}$ છે.
કિંમતો મુકતા: $2 \times 10^{12} = K_C \times (0.082 \times 300)^{-0.5}$.
$2 \times 10^{12} = K_C \times (24.6)^{-0.5} = K_C \times \frac{1}{\sqrt{24.6}}$.
$K_C = 2 \times 10^{12} \times \sqrt{24.6} \approx 9.92 \times 10^{12}$.
$10^{13}$ ના સ્વરૂપમાં લખતા: $K_C = 0.992 \times 10^{13}$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં જવાબ $1 \times 10^{13}$ મળે છે.
289
MediumMCQ
$1000 \ K$ તાપમાને નીચેની પ્રક્રિયા માટે $K_p$ નું મૂલ્ય $3.0$ છે.
$CO_{2(g)} + C_{(s)} \rightleftharpoons 2CO_{(g)}$
આ જ તાપમાને પ્રક્રિયા માટે $K_c$ નું મૂલ્ય શું હશે?
(આપેલ છે: $R = 0.083 \ L \ bar \ K^{-1} \ mol^{-1}$)
A
$0.36$
B
$3.6 \times 10^{-2}$
C
$3.6 \times 10^{-3}$
D
$3.6$

Solution

(B) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$
પ્રક્રિયા $CO_{2(g)} + C_{(s)} \rightleftharpoons 2CO_{(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - 1 = 1$ છે.
આપેલ છે કે $K_p = 3.0$,$T = 1000 \ K$,અને $R = 0.083 \ L \ bar \ K^{-1} \ mol^{-1}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $3.0 = K_c(0.083 \times 1000)^1$
$3.0 = K_c(83)$
$K_c = \frac{3.0}{83} \approx 3.6 \times 10^{-2}$
290
MediumMCQ
$298 \ K$ તાપમાને પ્રક્રિયા $A \rightleftharpoons B$ માટે $\log \ K$ નું મૂલ્ય (નજીકનો પૂર્ણાંક) શોધો.
આપેલ છે: $\Delta H^{\circ} = -54.07 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta S^{\circ} = 10 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$
($2.303 \times 8.314 \times 298 = 5705$ લો)
A
$11$
B
$12$
C
$14$
D
$10$

Solution

(D) ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા ફેરફાર અને સંતુલન અચળાંક વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta G^{\circ} = -2.303 \ RT \log K$ છે.
પ્રથમ,$\Delta G^{\circ} = \Delta H^{\circ} - T \Delta S^{\circ}$ નો ઉપયોગ કરીને $\Delta G^{\circ}$ ની ગણતરી કરો.
અહીં $\Delta H^{\circ} = -54070 \ J \ mol^{-1}$,$T = 298 \ K$,અને $\Delta S^{\circ} = 10 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ છે.
$\Delta G^{\circ} = -54070 - (298 \times 10) = -57050 \ J \ mol^{-1}$.
હવે,સંતુલન સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા:
$-57050 = -2.303 \times 8.314 \times 298 \times \log K$.
આપેલ કિંમત $2.303 \times 8.314 \times 298 = 5705$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-57050 = -5705 \times \log K$.
$\log K = \frac{57050}{5705} = 10$.
291
MediumMCQ
$1 \ mol$ $H_2O$ અને $1 \ mol$ $CO$ નું મિશ્રણ $10 \ L$ ના પાત્રમાં લેવામાં આવે છે અને $725 \ K$ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે. સંતુલન સમયે,$40\%$ પાણી કાર્બન મોનોક્સાઇડ સાથે નીચેના સમીકરણ મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે:
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_C \times 10^2$ નું મૂલ્ય $.......$ છે (નજીકનો પૂર્ણાંક).
A
$41$
B
$42$
C
$43$
D
$44$

Solution

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
પ્રારંભિક મોલ:
$CO = 1 \ mol$,$H_2O = 1 \ mol$,$CO_2 = 0 \ mol$,$H_2 = 0 \ mol$
સંતુલન સમયે:
$CO = (1 - x) \ mol$,$H_2O = (1 - x) \ mol$,$CO_2 = x \ mol$,$H_2 = x \ mol$
આપેલ છે કે $40\%$ પાણી પ્રક્રિયા કરે છે,તેથી $x = 0.4 \ mol$.
તેથી,સંતુલન સમયે:
$[CO] = \frac{1 - 0.4}{10} = 0.06 \ M$
$[H_2O] = \frac{1 - 0.4}{10} = 0.06 \ M$
$[CO_2] = \frac{0.4}{10} = 0.04 \ M$
$[H_2] = \frac{0.4}{10} = 0.04 \ M$
સંતુલન અચળાંક $K_C$:
$K_C = \frac{[CO_2][H_2]}{[CO][H_2O]} = \frac{0.04 \times 0.04}{0.06 \times 0.06} = \frac{16}{36} = \frac{4}{9} \approx 0.444$
આમ,$K_C \times 10^2 = 0.444 \times 100 = 44.4 \approx 44$.
292
DifficultMCQ
પ્રક્રિયા $N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે,$300 \ K$ તાપમાને $K_p = 0.492 \ atm$ છે. સમાન તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે $K_c$ . . . . . . $\times 10^{-2}$ છે. (આપેલ છે: $R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$)
A
$1$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$.
પ્રક્રિયા $N_2O_{4(g)} \rightleftharpoons 2NO_{2(g)}$ માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - 1 = 1$ છે.
આપેલ છે $K_p = 0.492 \ atm$,$R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $T = 300 \ K$.
કિંમતો મૂકતા: $0.492 = K_c \times (0.082 \times 300)^1$.
$K_c = \frac{0.492}{24.6} = 0.02 = 2 \times 10^{-2}$.
293
DifficultMCQ
$A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)} + \frac{1}{2} C_{(g)}$ માટે $K_P$,$\alpha$ અને સંતુલન દબાણ $P$ વચ્ચેનો સાચો સંબંધ કયો છે?
A
$K_P = \frac{\alpha^{3/2} P^{1/2}}{(1-\alpha)(2+\alpha)^{1/2}}$
B
$K_P = \frac{\alpha^{3/2} P^{1/2}}{(2+\alpha)^{1/2} (1-\alpha)}$
C
$K_P = \frac{\alpha^{1/2} P^{3/2}}{(2+\alpha)^{3/2}}$
D
$K_P = \frac{\alpha^{1/2} P^{1/2}}{(2+\alpha)^{3/2}}$

Solution

(A) પ્રક્રિયા માટે: $A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)} + \frac{1}{2} C_{(g)}$
સંતુલન સમયે કુલ મોલ: $n_{total} = 1 + \frac{\alpha}{2} = \frac{2+\alpha}{2}$
આંશિક દબાણ: $P_A = \frac{2(1-\alpha)P}{2+\alpha}$,$P_B = \frac{2\alpha P}{2+\alpha}$,$P_C = \frac{\alpha P}{2+\alpha}$
$K_P = \frac{P_B \cdot (P_C)^{1/2}}{P_A}$
સાદુરૂપ આપતા: $K_P = \frac{\alpha^{3/2} P^{1/2}}{(1-\alpha)(2+\alpha)^{1/2}}$
294
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $SO_{3(g)} \rightleftharpoons SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ માટે સંતુલન અચળાંક $K_{C} = 4.9 \times 10^{-2}$ છે. નીચે આપેલી પ્રક્રિયા $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{3(g)}$ માટે $K_{C}$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$4.9$
B
$41.6$
C
$49$
D
$416$

Solution

(D) આપેલી પ્રક્રિયા $SO_{3(g)} \rightleftharpoons SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ છે,જ્યાં $K_{C} = 4.9 \times 10^{-2}$.
લક્ષ્ય પ્રક્રિયા $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{3(g)}$ છે.
પ્રથમ,મૂળ પ્રક્રિયાને ઉલટાવતા: $SO_{2(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$. નવો સંતુલન અચળાંક $K_{C1} = \frac{1}{K_{C}} = \frac{1}{4.9 \times 10^{-2}}$ થશે.
ત્યારબાદ,ઉલટાવેલી પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણતા: $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightleftharpoons 2 SO_{3(g)}$. નવો સંતુલન અચળાંક $K_{C}^{\prime} = (K_{C1})^2 = \left( \frac{1}{4.9 \times 10^{-2}} \right)^2$ થશે.
$K_{C}^{\prime} = \left( \frac{100}{4.9} \right)^2 \approx 416.49 \approx 416$.
295
MediumMCQ
$-20^{\circ} C$ અને $1 \ atm$ દબાણે,એક સિલિન્ડરમાં $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2 HI_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે $H_2$,$I_2$ અને $HI$ ના સમાન અણુઓ ભરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા માટે $K_p = x \times 10^{-1}$ છે. $x$ નું મૂલ્ય શોધો. [આપેલ છે: $R = 0.082 \ L \ atm \ K^{-1} \ mol^{-1}$]
A
$2$
B
$1$
C
$10$
D
$0.01$

Solution

(C) $H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2 HI_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - (1 + 1) = 0$ છે.
સંતુલન અચળાંક $K_p$ એ પ્રક્રિયકો અને નીપજોના આંશિક દબાણ સાથે સંબંધિત છે. $\Delta n_g = 0$ હોવાથી,$K_p = K_c$ થાય.
આપેલ છે કે સિલિન્ડરમાં $H_2$,$I_2$ અને $HI$ ના સમાન મોલ છે,તેથી $n_{H_2} = n_{I_2} = n_{HI} = n$ ધારો.
કોઈપણ ઘટક $i$ નું આંશિક દબાણ $P_i = \frac{n_i}{n_{total}} \times P_{total}$ છે.
$K_p = \frac{(P_{HI})^2}{P_{H_2} \times P_{I_2}} = \frac{(\frac{n}{3n} \times P_{total})^2}{(\frac{n}{3n} \times P_{total}) \times (\frac{n}{3n} \times P_{total})} = 1$.
$K_p = x \times 10^{-1}$ આપેલ હોવાથી,$1 = x \times 10^{-1}$,જેનો અર્થ છે કે $x = 10$.
296
MediumMCQ
પ્રક્રિયા $CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)}$ માટે $\frac{K_p}{K_C}$ નો ગુણોત્તર શું છે?
A
$(RT)^{1/2}$
B
$RT$
C
$1$
D
$\frac{1}{\sqrt{RT}}$

Solution

(D) $K_p$ અને $K_C$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_p = K_C(RT)^{\Delta n_g}$,જ્યાં $\Delta n_g$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે.
પ્રક્રિયા $CO_{(g)} + \frac{1}{2} O_{2(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)}$ માટે,$\Delta n_g$ ની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$\Delta n_g = (\text{વાયુરૂપ નીપજોના મોલ}) - (\text{વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલ})$
$\Delta n_g = 1 - (1 + \frac{1}{2}) = 1 - 1.5 = -0.5 = -\frac{1}{2}$
આ કિંમતને સંબંધમાં મૂકતા:
$\frac{K_p}{K_C} = (RT)^{\Delta n_g} = (RT)^{-1/2} = \frac{1}{(RT)^{1/2}} = \frac{1}{\sqrt{RT}}$
297
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ સંતુલન પ્રક્રિયામાં $K_p$ અને $K_c$ સમાન $\text{નથી}$?
A
$H_{2(g)} + I_{2(g)} \rightleftharpoons 2 HI_{(g)}$
B
$CO_{(g)} + H_2O_{(g)} \rightleftharpoons CO_{2(g)} + H_{2(g)}$
C
$2 BrCl_{(g)} \rightleftharpoons Br_{2(g)} + Cl_{2(g)}$
D
$PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$

Solution

(D) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$K_p$ અને $K_c$ સમાન ન હોય તે માટે,$\Delta n_g$ નું મૂલ્ય શૂન્ય ન હોવું જોઈએ $(\Delta n_g \neq 0)$.
$\Delta n_g$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના તત્વયોગમિતિય સહગુણકોના સરવાળા વચ્ચેનો તફાવત છે: $\Delta n_g = \sum n_p - \sum n_r$.
દરેક વિકલ્પની ચકાસણી:
$A$. $\Delta n_g = 2 - (1 + 1) = 0$. તેથી,$K_p = K_c$.
$B$. $\Delta n_g = (1 + 1) - (1 + 1) = 0$. તેથી,$K_p = K_c$.
$C$. $\Delta n_g = (1 + 1) - 2 = 0$. તેથી,$K_p = K_c$.
$D$. $\Delta n_g = (1 + 1) - 1 = 1$. અહીં $\Delta n_g \neq 0$ હોવાથી,$K_p \neq K_c$.
298
DifficultMCQ
નીચેની સંતુલન પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો,$CO_{(g)} + 2H_{2(g)} \rightleftharpoons CH_3OH_{(g)}$. $500 \ K$ તાપમાને જાળવી રાખેલ $2 \ dm^3$ ના ફ્લાસ્કમાં $0.1 \ mol$ $CO$ અને ઉદ્દીપક હાજર છે. ફ્લાસ્કમાં હાઇડ્રોજન વાયુ ત્યાં સુધી ઉમેરવામાં આવે છે જ્યાં સુધી દબાણ $5 \ bar$ થાય અને $0.04 \ mol$ $CH_3OH$ બને. $K_{p}^0$ નું મૂલ્ય $......... \times 10^{-3}$ (નજીકનો પૂર્ણાંક) છે. આપેલ છે: $R = 0.08 \ dm^3 \ bar \ K^{-1} \ mol^{-1}$. ધારો કે માત્ર મિથેનોલ નીપજ તરીકે બને છે અને સિસ્ટમ આદર્શ વાયુ વર્તણૂક અનુસરે છે.
A
$45$
B
$94$
C
$84$
D
$74$

Solution

(D) સંતુલન પ્રક્રિયા $CO_{(g)} + 2H_{2(g)} \rightleftharpoons CH_3OH_{(g)}$ છે.
$t=0$ સમયે,$n_{CO} = 0.1 \ mol$,$n_{H_2} = a \ mol$,$n_{CH_3OH} = 0$.
સંતુલને,$n_{CO} = 0.06 \ mol$,$n_{H_2} = a - 0.08 \ mol$,$n_{CH_3OH} = 0.04 \ mol$.
કુલ મોલ $n_{total} = a + 0.02 \ mol$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ વાપરતા:
$5 \times 2 = (a + 0.02) \times 0.08 \times 500$ $\Rightarrow 10 = (a + 0.02) \times 40$ $\Rightarrow a = 0.23 \ mol$.
$K_p = \frac{X_{CH_3OH}}{X_{CO} \times X_{H_2}^2} \times (P_{total})^{-2} = \frac{0.04/0.25}{(0.06/0.25) \times (0.15/0.25)^2} \times (5)^{-2} \approx 0.074$.
તેથી $K_p \approx 74 \times 10^{-3}$.
299
DifficultMCQ
$1000 \ K$ તાપમાને $A_{(g)} \rightleftharpoons 2 B_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,પ્રતિગામી પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક પુરોગામી પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક કરતા $2500$ ગણો વધારે છે. [આપેલ છે : $R = 0.0831 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$] $1000 \ K$ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે $K_p$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$83.1$
B
$2.077 \times 10^5$
C
$0.033$
D
$0.021$

Solution

(C) સંતુલન અચળાંક $K_c$ એ પુરોગામી પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $K_f$ અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાના વેગ અચળાંક $K_b$ ના ગુણોત્તર દ્વારા મળે છે:
$K_c = \frac{K_f}{K_b}$
આપેલ છે કે $K_b = 2500 \ K_f$,તેથી:
$K_c = \frac{K_f}{2500 \ K_f} = \frac{1}{2500} = 4 \times 10^{-4}$
$A_{(g)} \rightleftharpoons 2 B_{(g)}$ પ્રક્રિયા માટે,વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = 2 - 1 = 1$ છે.
$K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$K_p = K_c(RT)^{\Delta n_g}$
કિંમતો મૂકતા:
$K_p = \frac{1}{2500} \times (0.0831 \times 1000)^1$
$K_p = \frac{83.1}{2500} = 0.03324 \approx 0.033$

6-1.Equilibrium (Chemical Equilibrium) — Kp and Kc Relationship · Frequently Asked Questions

1Are these 6-1.Equilibrium (Chemical Equilibrium) questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 6-1.Equilibrium (Chemical Equilibrium) Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.