Law of mass action Questions in Gujarati

(B) દળ ક્રિયાના નિયમ મુજબ,"આપેલ તાપમાને,કોઈ ચોક્કસ ક્ષણે પ્રક્રિયાનો દર એ પ્રક્રિયકોની મોલર સાંદ્રતાના ગુણાકારના પ્રમાણમાં હોય છે,જેમાં દરેક પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાનો ઘાતાંક તે પ્રક્રિયાના સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણમાં રહેલા તેના તત્વયોગમિતીય સહગુણક જેટલો હોય છે."

(A) $Law \ of \ mass \ action$ મુજબ,રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થા (મોલર સાંદ્રતા) ના ગુણાકારના પ્રમાણમાં હોય છે.
સક્રિય જથ્થો એટલે પદાર્થની મોલર સાંદ્રતા,એટલે કે $Active \ mass = [Concentration]$.

(A) દ્રવ્યમાન અસરનો નિયમ $Cato \ Guldberg$ અને $Peter \ Waage$ દ્વારા $1864$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
તે જણાવે છે કે રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થા (અથવા મોલર સાંદ્રતા) ના ગુણાકારના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે,જે દરેક તેના તત્વયોગમિતિય સહગુણકની ઘાત જેટલો હોય છે.

(D) દ્રવ્યમાન અસરનો નિયમ (Law of mass action) જણાવે છે કે રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થાના ગુણાકારના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
સક્રિય જથ્થાને પદાર્થની મોલર સાંદ્રતા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે $mol \ L^{-1}$ માં દર્શાવવામાં આવે છે.

(D) દ્રવ્યમાન અસરના નિયમ (Law of Mass Action) મુજબ,રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થા (મોલર સાંદ્રતા) ના ગુણાકારના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે,જેમાં દરેક પ્રક્રિયકની ઘાત તેના તત્વયોગમિતીય સહગુણક જેટલી હોય છે.

(D) રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર પ્રક્રિયકોની સાંદ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે,જેને પદાર્થનો $Active \ mass$ (સક્રિય જથ્થો) કહેવામાં આવે છે. આ $Law \ of \ Mass \ Action$ (દ્રવ્યમાન અસરનો નિયમ) પર આધારિત છે,જે જણાવે છે કે પ્રક્રિયાનો દર એ પ્રક્રિયકોના સક્રિય જથ્થાના ગુણાકારના પ્રમાણમાં હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(C) દ્રવ્યમાન અસરના નિયમ (Law of Mass Action) મુજબ,અચળ તાપમાને રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો વેગ પ્રક્રિયકોની મોલર સાંદ્રતાના ગુણાકારના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(B) પ્રક્રિયા માટે વેગ નિયમ $\text{Rate} = k[A]^2[B]^1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે $A$ નો સક્રિય જથ્થો બમણો કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવો વેગ $\text{Rate}' = k[2A]^2[B]^1$ થાય છે.
$\text{Rate}' = k \times 4[A]^2[B]^1 = 4 \times \text{Rate}$.
તેથી,પ્રક્રિયાનો વેગ $4$ ગણો વધશે.

(A) સક્રિય દળ એટલે મોલર સાંદ્રતા,જે કદના પ્રતિ લિટર દીઠ મોલની સંખ્યા છે.
$NH_3$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{\text{આપેલ દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}}$ = $\frac{8.5 \ g}{17 \ g \ mol^{-1}} = 0.5 \ mol$.
સક્રિય દળ = $\frac{\text{મોલની સંખ્યા}}{\text{કદ (લિટર માં)}} = \frac{0.5 \ mol}{1 \ L} = 0.5 \ mol \ L^{-1}$.

(A) $Law \ of \ mass \ action$ (સક્રિય દળનો નિયમ) જણાવે છે કે રાસાયણિક પ્રક્રિયાનો દર એ પ્રક્રિયકોના સક્રિય દળ (મોલર સાંદ્રતા) ના ગુણાકારના સપ્રમાણમાં હોય છે,જેમાં દરેક પ્રક્રિયકની ઘાત તેના તત્વયોગમિતીય સહગુણક જેટલી હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $HI$ નું આણ્વીય દળ $= 1 + 127 = 128 \ g/mol$ છે.
$HI$ ના મોલ $= \frac{64}{128} = 0.5 \ mol$.
સક્રિય જથ્થો એટલે મોલારિટી,જે $= \frac{\text{મોલ}}{\text{કદ (લીટરમાં)}}$ થાય.
સક્રિય જથ્થો $= \frac{0.5 \ mol}{2 \ L} = 0.25 \ mol/L$.