Epithelial tissue Questions in Gujarati

(D) અધિચ્છદ પેશીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તે મુક્ત સપાટી ધરાવે છે,જે કાં તો શરીરના પ્રવાહી અથવા બાહ્ય વાતાવરણ તરફ હોય છે.
આ પેશી શરીરના કોઈ ભાગ માટે આવરણ અથવા અસ્તર પૂરું પાડે છે.
અધિચ્છદ કોષોની મુક્ત સપાટી પર કોષરસસ્તરના વિશિષ્ટ રૂપાંતરણો જોવા મળે છે,જેમ કે પક્ષ્મો (કણો અથવા શ્લેષ્મને ખસેડવા માટે) અથવા સૂક્ષ્માંકુરો (શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા માટે).
ચેતા,સ્નાયુ અને સંયોજક પેશીઓમાં તેમની પ્રાથમિક રચનાત્મક લાક્ષણિકતા તરીકે મુક્ત સપાટી હોતી નથી.

(A) રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો (air sacs) એક પાતળા,ચપટા કોષોના સ્તરથી બનેલા હોય છે જેની કિનારીઓ અનિયમિત હોય છે. આ પ્રકારના અધિચ્છદને $Squamous$ (લાદિસમ) અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે. તે મુખ્યત્વે પ્રસરણ સીમા (diffusion boundary) બનાવવાનું કાર્ય કરે છે.

$(C)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ એક કરતાં વધુ સ્તરના કોષોનું બનેલું હોય છે (બહુસ્તરીય), તેથી વિધાન $(I)$ સાચું છે.
તેની બહુસ્તરીય રચનાને કારણે, સાદા અધિચ્છદની તુલનામાં સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા મર્યાદિત છે, તેથી વિધાન $(II)$ સાચું છે.
સંયુક્ત અધિચ્છદનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે, તેથી વિધાન $(III)$ સાચું છે.
વિધાન $(IV)$ ખોટું છે કારણ કે $PCT$ (નજીડનું ગૂંચળાદાર નલિકા) માં સાદું ઘનાકાર બ્રશ-બોર્ડર અધિચ્છદ હોય છે, સંયુક્ત અધિચ્છદ નહીં.
તેથી, વિધાન $(I, II$ અને $III)$ સાચા છે.

(B) ગેપ જંકશન એ વિશિષ્ટ આંતરકોષીય જોડાણો છે જે બે કોષોના કોષરસને સીધી રીતે જોડે છે.
આ જોડાણ પાસપાસેના કોષો વચ્ચે આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થાનાંતરણ માટે પરવાનગી આપે છે.
તેઓ કોષ-થી-કોષ સંદેશાવ્યવહારમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે,જેનાથી પેશીઓ એક સંકલિત એકમ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
વિકલ્પ $A$ ટાઈટ જંકશનનું વર્ણન કરે છે,જે લીકેજ અટકાવે છે.
વિકલ્પ $C$ એડહેરિંગ જંકશનનું વર્ણન કરે છે,જે કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખે છે.

(B) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $P$ (કાસ્થિ) અંગોમાં જોવા મળે છે (દા.ત.,લાંબા હાડકાઓમાં હાયલિન કાસ્થિ).
$2$. $Q$ (ઘનાકાર અધિચ્છદ) નેફ્રોનના $PCT$ (નજીકનું ગૂંચળાદાર નલિકા) માં જોવા મળે છે.
$3$. $R$ (સંયુક્ત અધિચ્છદ) રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ આપે છે અને તે કંઠનળીમાં જોવા મળે છે.
$4$. $S$ (પક્ષ્મલ અધિચ્છદ) શ્લેષ્મને ખસેડવા માટે શ્વાસવાહિકાઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P-3, Q-1, R-4, S-2$ છે.

(D) સંયુક્ત અધિચ્છદ કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરો (બહુસ્તરીય) નું બનેલું હોય છે અને તેથી સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા મર્યાદિત હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.
તે ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાની ભીની સપાટી,કંઠનળી,લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓ અને સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના અંદરના સ્તરને આવરે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે રૂપાંતરિત પોલિસેકરાઇડ્સ જેવા પદાર્થોનો સ્ત્રાવ મુખ્યત્વે ગ્રંથિય અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે,સંયુક્ત અધિચ્છદની નહીં.

(D) આપેલ આકૃતિ વિશિષ્ટ અધિચ્છદીય કોષો દર્શાવે છે જે સ્ત્રાવ માટે રૂપાંતરિત થયેલા છે.
આ કોષો ગ્રંથિઓ જેવી રચનાઓમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,ખાસ કરીને અધિચ્છદીય સ્તરમાં ગોબ્લેટ કોષો તરીકે.
આ પ્રકારની પેશીને ગ્રંથિય અધિચ્છદ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,જે શ્લેષ્મ જેવા પદાર્થોના સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચી ઓળખ ગ્રંથિય અધિચ્છદ છે.

(B) અધિચ્છદ પેશીના મુખ્ય કાર્યોમાં રક્ષણ,સ્ત્રાવ,ઉત્સર્જન,શોષણ અને સંવેદનાત્મક ગ્રહણનો સમાવેશ થાય છે.
જોડાણ એ સંયોજક પેશીનું મુખ્ય કાર્ય છે,જે શરીરમાં અન્ય પેશીઓ અને અંગોને બાંધવાનું,આધાર આપવાનું અને રક્ષણ કરવાનું કામ કરે છે.
તેથી,જોડાણ એ અધિચ્છદ પેશીનું કાર્ય નથી.

(A) પેશીને કોષોના એવા સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે તેમના આંતરકોષીય પદાર્થો સાથે મળીને એક ચોક્કસ કાર્ય કરે છે.
બહુકોષીય સજીવોમાં,જટિલ કાર્યોને કાર્યક્ષમ રીતે કરવા માટે કોષો પેશીઓમાં સંગઠિત થાય છે.
વિકલ્પ $A$ આ જૈવિક વ્યાખ્યાનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે પેશી એ કોષોનો સમૂહ છે,એક કોષ નથી.
વિકલ્પ $C$ એ અધિચ્છદ પેશીના એક વિશિષ્ટ પ્રકાર (સરળ ઘનાકાર અધિચ્છદ) નું વર્ણન કરે છે,પેશીની સામાન્ય વ્યાખ્યાનું નહીં.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે પેશીમાં રહેલા કોષો સામાન્ય રીતે સમાન અથવા સંકલિત કાર્ય કરે છે.

(A) પાતળા,ચપટા અને લાદી જેવા દેખાતા અધિચ્છદીય કોષોને $Squamous$ $Epithelium$ (લાદીસમ અધિચ્છદ) કહેવામાં આવે છે.
આ કોષો રુધિરવાહિનીઓની દીવાલોમાં અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે,અને તે ગાલના અંદરના સ્તરમાં (મુખગુહા) પણ જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) આધારકલા એ પેશીનું એક પાતળું,તંતુમય,કોષબાહ્ય આધારક (extracellular matrix) છે જે શરીરની આંતરિક કે બાહ્ય સપાટીના સ્તરને તેની નીચે રહેલી સંયોજક પેશીથી અલગ કરે છે.
તે પોતે કોષોની બનેલી હોતી નથી.
તેના બદલે,તે અધિચ્છદીય કોષો (આધારક પટલ - basal lamina) અને તેની નીચે રહેલી સંયોજક પેશીના કોષો (જલિકામય પટલ - reticular lamina) દ્વારા સ્ત્રવિત એક વિશિષ્ટ કોષબાહ્ય આધારક છે.
તેથી,તે કોષોની બનેલી હોવાને બદલે અધિચ્છદીય કોષો અને સંયોજક પેશીના કોષોની નીપજ છે.

(A) જનન અધિચ્છદ એ કોષોનું સ્તર છે જે પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ની અસ્તર બનાવે છે અને તે જનનકોષોના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.
તે ઘનાકાર અધિચ્છદીય કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે.
તેથી,જનન અધિચ્છદ એ ઘનાકાર અધિચ્છદનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે.

(B) સરળ અધિચ્છદ પેશી કોષોના એક જ સ્તરની બનેલી હોય છે જે એકબીજા સાથે સીધા જ સિમેન્ટથી જોડાયેલા હોય છે. આ કોષો આધારકલા (basement membrane) પર ગોઠવાયેલા હોય છે અને શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓના અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ એક સળંગ સ્તર બનાવતા હોવાથી,તેઓ શોષણ,સ્ત્રાવ અને ગાળણ જેવી પ્રક્રિયાઓ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.

(A) કોષીય જોડાણો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે માળખાકીય અને કાર્યાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે.
આ મુખ્યત્વે અધિચ્છદ પેશીઓમાં જોવા મળે છે,જ્યાં કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમની વચ્ચે આંતરકોષીય દ્રવ્ય ખૂબ ઓછું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એ અધિચ્છદ પેશીનો એક પ્રકાર છે.
અધિચ્છદ કોષોમાં ટાઈટ જંકશન,એડહેરિંગ જંકશન અને ગેપ જંકશનની હાજરી જોવા મળે છે,જે કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર અને જોડાણને સરળ બનાવે છે.
થ્રોમ્બોસાઇટ્સ (રુધિરકણિકાઓ) રુધિરના કોષો છે,સ્નાયુબંધ એ સંયોજક પેશી છે,અને કાચવત્ કાસ્થિ એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે,જેમાંથી કોઈ પણ અધિચ્છદ પેશીમાં જોવા મળતા લાક્ષણિક કોષીય જોડાણો ધરાવતા નથી.

(C) કોષીય જોડાણો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે માળખાકીય અને કાર્યાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે।
$\text{અધિચ્છદીય}$ $\text{પેશી}$ માં, કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમની વચ્ચે આંતરકોષીય દ્રવ્ય ખૂબ ઓછું હોય છે।
માળખાકીય અખંડિતતા જાળવવા અને સંદેશાવ્યવહારને સરળ બનાવવા માટે, આ કોષોમાં વિશિષ્ટ જોડાણો હોય છે:
$1$. $\text{ટાઈટ}$ $\text{જંક્શન}$ (સખત જોડાણ): પેશીની આરપાર પદાર્થોને લીક થતા અટકાવે છે।
$2$. $\text{એડહેરિંગ}$ $\text{જંક્શન}$ (જોડાણકારી જોડાણ): પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે।
$3$. $\text{ગેપ}$ $\text{જંક્શન}$ (અંતરાલ જોડાણ): આયનો, નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થાનાંતરણ માટે પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને કોષોને એકબીજા સાથે વાતચીત કરવામાં મદદ કરે છે।
તેથી, આ જોડાણો $\text{અધિચ્છદીય}$ $\text{પેશી}$ ની લાક્ષણિકતાઓ છે।

(D) રુધિર નલિકાઓ, હૃદય અને લસિકા વાહિનીઓની અંદરની દીવાલ અનિયમિત કિનારીઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરની બનેલી હોય છે.
આ પ્રકારના અધિચ્છદને $\text{લાદીસમ}$ $\text{અધિચ્છદ}$ (Squamous epithelium) કહેવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, જ્યારે તે રુધિર નલિકાઓની અંદરની દીવાલ બનાવે છે ત્યારે તેને $\text{અંતઃચ્છદ}$ (Endothelium) કહેવાય છે.
$\text{લાદીસમ}$ $\text{અધિચ્છદ}$ પ્રસરણ સીમા બનાવવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મો અધિચ્છદ પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
મનુષ્યમાં,પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ (શ્વસન માર્ગ) અને માદા પ્રજનન તંત્રની અંડવાહિનીઓ જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સાચી જોડ $C$ છે.
$1$. લાળગ્રંથિની નલિકાઓ ઘનાકાર અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$2$. મુખગુહાનું ભેજયુક્ત આવરણ અસ્તરિત લાદીસમ અધિચ્છદ (non-keratinized stratified squamous epithelium) દ્વારા બનેલું હોય છે.
$3$. મૂત્રપિંડ નલિકાના ભાગો (નલિકામય ભાગો) ઘનાકાર અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે,જે શોષણ અને સ્ત્રાવમાં મદદ કરે છે.
$4$. શ્વાસવાહિકાઓનું અંદરનું સ્તર પક્ષ્મલ અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે,જે શ્લેષ્મ અને ફસાયેલા કણોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) ગેપ જંક્શન એ વિશિષ્ટ આંતરકોષીય જોડાણો છે જે બે કોષોના કોષરસને સીધી રીતે જોડે છે.
આ જોડાણ પાસપાસેના કોષો વચ્ચે આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી વહનને શક્ય બનાવે છે.
તેઓ હૃદયના સ્નાયુઓ અને સરળ સ્નાયુઓ જેવી પેશીઓમાં કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર અને પ્રવૃત્તિઓના સંકલનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(C) કોષોની પુનઃસર્જન કરવાની ક્ષમતા તેમના વિભાજન પામવાની ક્ષમતા પર આધાર રાખે છે.
$1$. યકૃતકોષો (Hepatocytes) ઉચ્ચ પુનઃસર્જન ક્ષમતા ધરાવે છે અને નુકસાન પામેલા પેશીઓને બદલવા માટે વિભાજન કરી શકે છે.
$2$. ચામડીનું માલ્પિધિયન સ્તર (stratum basale) સ્ટેમ કોષો ધરાવે છે જે મૃત ત્વચાના કોષોને બદલવા માટે સતત વિભાજન પામે છે.
$3$. ચેતાકોષો અને કર્ણના વાળ જેવા કોષો અત્યંત વિશિષ્ટ કોષો છે જે વિકાસ પછી તેમની વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી દે છે,એટલે કે જો તેઓ નાશ પામે તો તેમને બદલી શકાતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાં,યકૃતકોષો અને માલ્પિધિયન સ્તર બંને પુનઃસર્જન માટે સક્ષમ છે. જોકે,પેશીઓના સતત નવીનીકરણના સંદર્ભમાં,ચામડીનું માલ્પિધિયન સ્તર એ સતત કોષ વિભાજનનું સૌથી ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જે તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) ધરાવે છે. આ પક્ષ્મોનું કાર્ય અધિચ્છદ પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે. મનુષ્યોમાં,પક્ષ્મલ અધિચ્છદ કોષો મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ (bronchioles) અને અંડવાહિની (Fallopian tubes) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે. શ્વાસવાહિકાઓમાં,તેઓ શ્વસન માર્ગમાંથી શ્લેષ્મ અને ધૂળના કણોને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે અંડવાહિનીમાં,તેઓ અંડકોષને ગર્ભાશય તરફ ખસેડવામાં મદદ કરે છે.

(C) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જે તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મ (cilia) તરીકે ઓળખાતી સૂક્ષ્મ વાળ જેવી રચનાઓ ધરાવે છે.
આ પ્રકારનું અધિચ્છદ ફેલોપિયન ટ્યુબ (અંડવાહિની),બ્રોન્કિઓલ્સ અને નાની શ્વાસનળી જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટીને આવરી લે છે.
આ પક્ષ્મોનું મુખ્ય કાર્ય કણો,શ્લેષ્મ અથવા કોષો (જેમ કે અંડકોષ) ને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે.
લાદિસમ અધિચ્છદ રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ અને ફેફસાના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે.
સ્તંભાકાર અધિચ્છદ જઠર અને આંતરડાનું અસ્તર બનાવે છે.
ઘનાકાર અધિચ્છદ મૂત્રપિંડની નલિકાઓ અને ગ્રંથિઓની નલિકાઓમાં જોવા મળે છે.

(D) કોષ જોડાણો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે કોષો વચ્ચે માળખાકીય અને કાર્યાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે.
પ્રાણી પેશીઓમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના કોષ જોડાણો જોવા મળે છે: $1$. ટાઈટ જંકશન,જે પેશીઓમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવે છે; $2$. એડહેરિંગ જંકશન,જે પાડોશી કોષોને એકસાથે રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે; અને $3$. ગેપ જંકશન,જે નજીકના કોષોના કોષરસને જોડીને તેમની વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે.
પ્લાઝ્મોડેસ્માટા એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે પરિવહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે. તે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળતા નથી કારણ કે પ્રાણી કોષોમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.

(D) વિધાન $(i)$ સાચું છે: અધિચ્છદના કોષો ખૂબ ઓછા આંતરકોષીય દ્રવ્ય સાથે સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે: પ્રાણી પેશીઓમાં બંધારણીય અને કાર્યાત્મક કડી પૂરી પાડવા માટે વિશિષ્ટ જોડાણો હાજર હોય છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: ટાઈટ જંકશન પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવે છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: એડહેરિંગ જંકશન પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
વિધાન $(v)$ સાચું છે: ગેપ જંકશન આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થાનાંતરણ માટે પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે.
આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,તેમાંથી એક પણ વિધાન ખોટું નથી.

(A) લાદીસમ અધિચ્છદ એ અનિયમિત કિનારીઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરનું બનેલું હોય છે,જે તેની રચનાનું સાચું વર્ણન છે. આ રચના પ્રસરણ માટે આદર્શ છે,તેથી જ તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ (એન્ડોથેલિયમ) અને ફેફસાના વાયુકોષ્ઠો (એલ્વિઓલી) માં જોવા મળે છે. કારણ કે રચના (વિધાન) સીધી રીતે તેના કાર્ય અને સ્થાન (કારણ) ને સરળ બનાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે. તેથી,બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ટાઈટ જંકશન: (iii) અધિચ્છદ કોષોમાં પ્રવાહીના લીકેજને રોકવા માટે અવરોધ બનાવે છે.
$(b)$ એડહેરિંગ જંકશન: $(i)$ પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જોડીને સ્તર બનાવે છે.
$(c)$ ગેપ જંકશન: (iv) નજીકના કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર માટે કોષરસની ચેનલો.
$(d)$ સિનેપ્ટિક જંકશન: (ii) રસાયણો દ્વારા અન્ય કોષોમાં માહિતીનું વહન કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(iii), (b)-(i), (c)-(iv), (d)-(ii)$ છે.

(N/A) અધિચ્છદ પેશી શરીરની સપાટીનું અસ્તર બનાવે છે અને રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે. અધિચ્છદ કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમની વચ્ચે આંતરકોષીય દ્રવ્ય ખૂબ ઓછું હોય છે. શરીરમાં અધિચ્છદ પેશી બે પ્રકારની હોય છે.
$(a)$ સરળ અધિચ્છદ: તે કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે જ્યાં કોષો સીધા આધારકલા (basement membrane) ના સંપર્કમાં હોય છે. તેને નીચેના પ્રકારોમાં પેટા-વિભાજિત કરવામાં આવે છે:
$(i)$ સરળ લાદીસમ અધિચ્છદ: તે અનિયમિત સીમાઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે. તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલોમાં અને વાયુકોષ્ઠોના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.
$(ii)$ સરળ ઘનાકાર અધિચ્છદ: તે ઘન જેવા કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે. તે એવા વિસ્તારોમાં હાજર હોય છે જ્યાં પદાર્થોનો સ્ત્રાવ અને શોષણ થાય છે,જેમ કે મૂત્રપિંડ નલિકાનો નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$ વિસ્તાર.
$(iii)$ સરળ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ: તે ઊંચા,પાતળા કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે,જેમાં કોષકેન્દ્ર કોષના તળિયે હાજર હોય છે. તેમની મુક્ત સપાટી પર સૂક્ષ્માંકુરો (microvilli) હોઈ શકે છે. સ્તંભાકાર અધિચ્છદ જઠર અને આંતરડાનું અસ્તર બનાવે છે અને સ્ત્રાવ અને શોષણના કાર્યમાં સામેલ છે.
$(iv)$ પક્ષ્મલ અધિચ્છદ: તે સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષોનું બનેલું હોય છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) હોય છે. તે શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિનીઓમાં હાજર હોય છે જ્યાંથી તેઓ શ્લેષ્મ અને અંડકોષોને ચોક્કસ દિશામાં આગળ ધપાવે છે.
$(v)$ ગ્રંથિય અધિચ્છદ: તે સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષોનું બનેલું હોય છે જે પદાર્થોના સ્ત્રાવમાં સામેલ હોય છે. ગ્રંથિઓ બે પ્રકારની હોય છે,એકકોષીય ગ્રંથિઓ (પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો) અને બહુકોષીય ગ્રંથિઓ (લાળ ગ્રંથિઓ). તેઓ તેમના ઉત્પાદનોને મુક્ત કરવાની પદ્ધતિના આધારે બહિઃસ્ત્રાવી (નલિકા ધરાવતી ગ્રંથિઓ) અને અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ (નલિકાવિહીન ગ્રંથિઓ) તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
$(b)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ: તે કોષોના અનેક સ્તરોનું બનેલું હોય છે. તે મુખ્યત્વે રક્ષણ પૂરું પાડવાના કાર્યમાં સામેલ છે અને સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મર્યાદિત ભૂમિકા ભજવે છે. સંયુક્ત અધિચ્છદના ઉદાહરણોમાં ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાનું ભીનું અંદરનું અસ્તર,કંઠનળી અને લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓનું અંદરનું અસ્તર સામેલ છે.

(N/A)

સરળ અધિચ્છદ પેશી	સંયુક્ત અધિચ્છદ પેશી
$(1)$ તે કોષોના માત્ર એક સ્તરની બનેલી હોય છે.	$(1)$ તે કોષોના અનેક સ્તરોની બનેલી હોય છે.
$(2)$ તે મુખ્યત્વે શોષણ અને સ્ત્રાવના કાર્યમાં સંકળાયેલી છે.	$(2)$ તે મુખ્યત્વે રક્ષણના કાર્યમાં સંકળાયેલી છે અને શોષણ તથા સ્ત્રાવમાં મર્યાદિત ભૂમિકા ભજવે છે.
$(3)$ તે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.	$(3)$ તે કંઠનળી અને મુખગુહાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.

(B) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એ અધિચ્છદ પેશીનો એક પ્રકાર છે જે સાદા સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષોની બનેલી હોય છે,જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) તરીકે ઓળખાતા વાળ જેવા પ્રવર્ધો હોય છે.
તે મુખ્યત્વે શ્વસન માર્ગની શ્વાસવાહિકાઓ (bronchioles) અને અંડવાહિનીઓ (oviducts) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય અધિચ્છદ સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે.

(N/A)

સરળ ગ્રંથિઓ	સંયુક્ત ગ્રંથિઓ
$(1)$ તેઓ અલગ પડેલા ગ્રંથિમય કોષો ધરાવે છે.	$(1)$ તેઓ સ્ત્રાવી કોષોનો સમૂહ ધરાવે છે.
$(2)$ તેઓ એકકોષી હોય છે.	$(2)$ તેઓ બહુકોષી હોય છે.
$(3)$ ઉદાહરણ: પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો.	$(3)$ ઉદાહરણ: લાળ ગ્રંથિઓ.

(A) $\Rightarrow$ કોષોના કાર્યના આધારે પ્રાણીઓમાં ચાર પ્રકારની પેશીઓ જોવા મળે છે: $(i)$ અધિચ્છદ,$(ii)$ સંયોજક,$(iii)$ સ્નાયુ અને $(iv)$ ચેતા પેશી.
$\Rightarrow$ અધિચ્છદ પેશીને અધિચ્છદ (Epithelium) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પેશી મુક્ત સપાટી ધરાવે છે,જે શરીરના પ્રવાહી અથવા બાહ્ય વાતાવરણનો સામનો કરે છે અને આમ શરીરના કોઈ ભાગ માટે આવરણ અથવા અસ્તર પૂરું પાડે છે. કોષો આંતરકોષીય આધારક સાથે ચુસ્ત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
$\Rightarrow$ અધિચ્છદ પેશી બે પ્રકારની હોય છે: $(1)$ સરળ અધિચ્છદ,$(2)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ.
$\Rightarrow$ સરળ અધિચ્છદ કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે અને શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓ માટે અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(1)$ સરળ અધિચ્છદ: કોષોના માળખાકીય ફેરફારના આધારે,સરળ અધિચ્છદને ત્રણ પ્રકારોમાં વહેંચવામાં આવે છે: $(a)$ લાદીસમ (Squamous),$(b)$ ઘનાકાર (Cuboidal),$(c)$ સ્તંભાકાર (Columnar).
$(a)$ લાદીસમ અધિચ્છદ: તે અનિયમિત સીમાઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરની બનેલી હોય છે. તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલો અને ફેફસાના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે અને પ્રસરણ સીમા બનાવવાનું કાર્ય કરે છે.
$(b)$ ઘનાકાર અધિચ્છદ: આ પેશી ઘન જેવા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તે સામાન્ય રીતે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકામય ભાગોમાં જોવા મળે છે અને તેનું મુખ્ય કાર્ય સ્ત્રાવ અને શોષણ છે.
$(c)$ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ: તે ઊંચા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તેમના કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે. તે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે અને શોષણ અને સ્ત્રાવમાં મદદ કરે છે.
$\Rightarrow$ પક્ષ્મલ અધિચ્છદ: જો સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષો તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) ધરાવતા હોય,તો તેમને પક્ષ્મલ અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે. તેમનું કાર્ય અધિચ્છદ પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે. તે મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિની જેવી પોલાણવાળા અંગોની આંતરિક સપાટી પર હાજર હોય છે.
$\Rightarrow$ ગ્રંથિય અધિચ્છદ: કેટલાક સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષો સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ બને છે અને તેને ગ્રંથિય અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે. તે મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે: $(i)$ એકકોષીય (દા.ત.,પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો) અને $(ii)$ બહુકોષીય (દા.ત.,લાળ ગ્રંથિ). તેમના સ્ત્રાવને ઠાલવવાની પદ્ધતિના આધારે,ગ્રંથીઓને $(i)$ બહિઃસ્ત્રાવી (નલિકા સાથે) અને $(ii)$ અંતઃસ્ત્રાવી (નલિકાવિહીન) ગ્રંથીઓમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$(2)$ સંયુક્ત અધિચ્છદ: તે કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરોની બનેલી હોય છે અને તેથી સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મર્યાદિત ભૂમિકા ભજવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે. તે ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાની ભીની સપાટી,કંઠનળી,લાળ ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના આંતરિક અસ્તરને આવરે છે.
$\Rightarrow$ કોષીય જોડાણો: અધિચ્છદના તમામ કોષો થોડા આંતરકોષીય પદાર્થ સાથે જોડાયેલા હોય છે. વિશિષ્ટ જોડાણો તેના વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે માળખાકીય અને કાર્યાત્મક કડીઓ પૂરી પાડે છે: $(i)$ ટાઈટ જંકશન (પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવે છે),$(ii)$ એડહેરિંગ જંકશન (પડોશી કોષોને એકસાથે રાખવા માટે સિમેન્ટિંગ કરે છે),અને $(iii)$ ગેપ જંકશન (આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થાનાંતરણ માટે નજીકના કોષોના કોષરસને જોડીને કોષોને એકબીજા સાથે વાતચીત કરવામાં મદદ કરે છે).

(N/A) $\rightarrow$ તે અનિયમિત કિનારીઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરનું બનેલું છે.
$\rightarrow$ કોષો એકબીજા સાથે ભોંયતળિયાની લાદીની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ આંતરકોષીય સિમેન્ટ દ્રવ્ય દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
$\rightarrow$ કોષો લગભગ ષટ્કોણીય હોય છે અને મધ્યમાં સ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે.
$\rightarrow$ આ પેશીનું મુખ્ય કાર્ય પ્રસરણ સીમા બનાવવાનું અને અંદરના પેશીઓનું રક્ષણ કરવાનું છે.

(N/A) $\rightarrow$ આ પેશી ઘન જેવા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. દરેક કોષમાં મધ્યમાં ગોળાકાર કોષકેન્દ્ર આવેલું હોય છે.
$\rightarrow$ આ પેશીના કોષોની મુક્ત સપાટી પર ક્યારેક સૂક્ષ્મ રસાંકુરો (microvilli) જોવા મળે છે જે શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે,ઉદાહરણ તરીકે,મૂત્રપિંડ નલિકામાં.
$\rightarrow$ સ્થાન: આ પેશી સામાન્ય રીતે ગ્રંથિઓની નલિકાઓમાં અને મૂત્રપિંડના નેફ્રોનના નલિકામય ભાગોમાં જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ અંડપિંડ અને શુક્રપિંડમાં આ કોષોને જનન અધિચ્છદ (germinal epithelium) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: આ કોષો સ્ત્રાવ (જેમ કે જઠરરસ અને આંતરડાનો રસ),ઉત્સર્જન અને શોષણ જેવી પ્રક્રિયાઓમાં ભાગ લે છે.

(N/A) $\rightarrow$ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તેમના કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે.
$\rightarrow$ મુક્ત સપાટી પર સૂક્ષ્માંકુરો (microvilli) હોઈ શકે છે.
$\rightarrow$ તેમના અંદરના છેડા સાંકડા અને મુક્ત છેડા પહોળા અને બહુકોણીય હોય છે.
$\rightarrow$ સ્થાન: તે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ કાર્ય: તે અભિશોષણ અને સ્ત્રાવમાં મદદ કરે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ ગ્રંથિય અધિચ્છદ: સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષો પૈકીના કેટલાક કોષો સ્ત્રાવ કરવા માટે વિશિષ્ટ બને છે, જેને ગ્રંથિય અધિચ્છદ કહે છે.
$\Rightarrow$ કોષોની સંખ્યાના આધારે તે મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે:
$(i)$ એકકોષી ગ્રંથિય અધિચ્છદ: તે છૂટાછવાયા ગ્રંથિય કોષો ધરાવે છે (દા.ત., પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો).
$(ii)$ બહુકોષી ગ્રંથિય અધિચ્છદ: તે કોષોના સમૂહનું બનેલું હોય છે (દા.ત., લાળ ગ્રંથિ).
$\Rightarrow$ તેમના સ્ત્રાવના વહનની પદ્ધતિના આધારે ગ્રંથિઓને બે શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$(i)$ બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ: આ ગ્રંથિઓ શ્લેષ્મ, લાળ, કર્ણમેણ, તેલ, દૂધ, પાચક ઉત્સેચકો અને અન્ય કોષીય નીપજોનો સ્ત્રાવ કરે છે. આ નીપજો નલિકાઓ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
$(ii)$ અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ: આ ગ્રંથિઓમાં નલિકાઓ હોતી નથી. તેમની નીપજો, જેને અંતઃસ્ત્રાવો કહે છે, તે સીધા ગ્રંથિની આસપાસના પ્રવાહીમાં મુક્ત થાય છે.

(N/A) $\rightarrow$ સ્થાન: આ પેશી શરીરના એવા ભાગોમાં જોવા મળે છે જ્યાં ઘસારો વધુ થતો હોય,જેમ કે ત્વચાની સૂકી સપાટી,મળાશયનું અસ્તર,મુખગુહા,જીભ,કંઠનળી,લાળ ગ્રંથિઓ,અન્નનળી અને સસ્તન પ્રાણીઓની યોનિમાર્ગ.
$\rightarrow$ કાર્ય: તેનું સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મર્યાદિત યોગદાન છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તણાવ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.

(N/A)

સરળ અધિચ્છદ પેશી	સંયુક્ત અધિચ્છદ પેશી
$(1)$ કોષો એક જ સ્તરમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.	$(1)$ કોષો બહુસ્તરીય ગોઠવણી ધરાવે છે.
$(2)$ તેમાં માલ્પિઘિયન સ્તરનો અભાવ હોય છે.	$(2)$ તેમાં માલ્પિઘિયન સ્તર જોવા મળે છે.
$(3)$ કોષો સામાન્ય રીતે પુનઃસર્જન માટે સક્રિય વિભાજનની ક્ષમતા ધરાવતા નથી.	$(3)$ કોષો પુનઃસર્જન માટે સક્રિય વિભાજનની ક્ષમતા ધરાવે છે.
$(4)$ તેમાં લાદિસમ,ઘનાકાર,સ્તંભાકાર અને કૂટસ્તૃત અધિચ્છદનો સમાવેશ થાય છે.	$(4)$ તેમાં સ્તૃત અને સંક્રાંતિ અધિચ્છદનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) $(i)$ લાદીસમ અધિચ્છદ:
સ્થાન: રુધિરવાહિનીઓની દીવાલોમાં અને ફેફસાના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: તે પ્રસરણ સીમા (diffusion boundary) બનાવે છે.
$(ii)$ ઘનાકાર અધિચ્છદ:
સ્થાન: ગ્રંથીઓની નલિકાઓમાં અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.
કાર્ય: સ્ત્રાવ અને અભિશોષણ.

(N/A) $(i)$ સ્થાન: માલ્પિઘિયન સ્તર (stratum germinativum) એ સ્તૃત લાદિસમ અધિચ્છદમાં અધિચ્છદનું સૌથી નીચેનું આધારભૂત સ્તર છે.
$\Rightarrow$ કાર્ય: આ સ્તરના કોષો સતત સમભાજન દ્વારા વિભાજન પામે છે અને નવા કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જે બહારના સ્તરોના ઘસાઈ ગયેલા કોષોનું સ્થાન લે છે,આમ પેશીના સમારકામ અને પુનઃસર્જનમાં મદદ કરે છે.
$(ii)$ સ્થાન: મેદપૂર્ણ પેશી મુખ્યત્વે ત્વચાની નીચે (અધસ્તચીય સ્તર),આંતરિક અંગોની આસપાસ અને અસ્થિમજ્જામાં જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ કાર્ય: તે ઉર્જાના સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે,અંગોને રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને શરીરની ગરમી જાળવી રાખવા માટે અવાહક સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(N/A) $(i)$ પક્ષ્મલ અધિચ્છદ:
સ્થાન: શ્વાસવાહિકાઓ,અંડવાહિનીઓ અને મગજની ગુહાઓ જેવી પોલાણવાળી અંગોની અંદરની સપાટી.
કાર્ય: અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવા.
$(ii)$ સ્તૃત અધિચ્છદ (મુખ્યત્વે સ્તૃત લાદિસમ):
સ્થાન: ત્વચા (અધિચર્મ),મુખગુહાનું અસ્તર,કંઠનળી અને અન્નનળી.
કાર્ય: રાસાયણિક અને યાંત્રિક દબાણ (ઘર્ષણ) સામે રક્ષણ પૂરું પાડવું.

(N/A) $\Rightarrow$ સ્તરિત અધિચ્છદ (Stratified epithelium) કોષોના અનેક સ્તરો ધરાવે છે. તેનું પાયાનું સ્તર સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષોનું બનેલું હોય છે.
$\Rightarrow$ આ એક પ્રકારનું સંયુક્ત અધિચ્છદ છે,અને તેના બાહ્ય સ્તરમાં ઘણીવાર કેરાટિન નામનું પાણી-પ્રતિરોધક પ્રોટીન હોય છે.
$\Rightarrow$ સૌથી બહારનું સ્તર મૃત કોષોનું બનેલું હોય છે,જે ઘસારા દરમિયાન દૂર થાય છે. આ બહુસ્તરીય રચનાને કારણે,શોષણ અને સ્ત્રાવમાં તેમનું કાર્ય મર્યાદિત હોય છે.
$\Rightarrow$ ત્વચામાં સ્તરિત અધિચ્છદનું મુખ્ય કાર્ય શરીરને યાંત્રિક અને રાસાયણિક તણાવ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.

$(A-1, B-2, C-3)$ સરળ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી: આ અધિચ્છદ જઠર, આંતરડા અને પિત્તાશયનું અંદરનું સ્તર બનાવે છે. તે જઠર ગ્રંથિઓ અને આંતરડાની ગ્રંથિઓ બનાવે છે, જ્યાં તે સ્ત્રાવનું કાર્ય કરે છે. તેથી તેને ગ્રંથિય અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે. આ અધિચ્છદમાં આંતરડાના શ્લેષ્મ સ્તરમાં રસાંકુરો હોય છે, જે શોષણ સપાટીમાં વધારો કરે છે; તેથી તેને બ્રશ બોર્ડર સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે.
$(B)$ સ્તૃત અધિચ્છદ પેશી: તે એક કરતાં વધુ સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા અધિચ્છદ કોષોની બનેલી છે. તેને સંયુક્ત અધિચ્છદ પણ કહેવામાં આવે છે. તેનું સૌથી નીચેનું સ્તર, જે આધારક પટલ પર સ્થિત છે, તે ઘસારા સામે રક્ષણ આપવા માટે અનુકૂલિત છે. તેથી, તે મુખ્યત્વે રક્ષણાત્મક અધિચ્છદ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(C)$ સંયોજક પેશી: આ પેશી વિવિધ પેશીઓ અથવા અંગોને જોડવાનું અને પ્રાણી શરીરના વિવિધ માળખાઓને આધાર આપવાનું કાર્ય કરે છે. તે મધ્ય ગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવે છે અને તેમાં કોષોની વચ્ચે આંતરકોષીય દ્રવ્ય આવેલું હોય છે, દા.ત., રુધિર એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે.

(N/A) કોષોના સ્તરોની સંખ્યાના આધારે અધિચ્છદ પેશીને બે મુખ્ય પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. સરળ અધિચ્છદ (Simple Epithelium): તે કોષોના એક જ સ્તરની બનેલી હોય છે અને શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓ માટે અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
- લાદીસમ અધિચ્છદ (Squamous Epithelium): તે અનિયમિત કિનારીઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરની બનેલી હોય છે. તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલો અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે. કાર્ય: પ્રસરણ સીમા તરીકે.
- ઘનાકાર અધિચ્છદ (Cuboidal Epithelium): તે ઘન જેવા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે. કાર્ય: સ્ત્રાવ અને શોષણ.
- સ્તંભાકાર અધિચ્છદ (Columnar Epithelium): તે લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તેમના કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે. તે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે. કાર્ય: સ્ત્રાવ અને શોષણ.
- પક્ષ્મલ અધિચ્છદ (Ciliated Epithelium): જો સ્તંભાકાર કે ઘનાકાર કોષોની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય,તો તેને પક્ષ્મલ અધિચ્છદ કહે છે. તે શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિનીઓ જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે. કાર્ય: કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવા.
- ગ્રંથિય અધિચ્છદ (Glandular Epithelium): કેટલાક સ્તંભાકાર કે ઘનાકાર કોષો સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ બને છે. તેઓ એકકોષીય (દા.ત.,ગોબ્લેટ કોષો) અથવા બહુકોષીય (દા.ત.,લાળ ગ્રંથિ) હોય છે.
$2$. સંયુક્ત અધિચ્છદ (Compound Epithelium): તે કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરોની બનેલી હોય છે અને તેથી સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મર્યાદિત ભૂમિકા ભજવે છે. તેમનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે. તે ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાની ભીની સપાટી,કંઠનળી,લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓ અને સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના અસ્તરને આવરે છે.

(C) ઉત્સર્ગ એકમની નિકટવર્તી ગૂંચળામય નલિકા $(PCT)$ સાદા ઘનાકાર બ્રશ બોર્ડર અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે. બ્રશ બોર્ડર સૂક્ષ્માંકુરો $(microvilli)$ દ્વારા બને છે,જે ગાળણમાંથી ગ્લુકોઝ,એમિનો એસિડ અને પાણી જેવા આવશ્યક પદાર્થોના પુનઃશોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.

(B) ગોબલેટ કોષો એ પાચનનળીના અસ્તરમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ ગ્રંથિમય કોષો છે.
આ કોષો સ્તંભાકાર અધિચ્છદીય કોષોમાંથી રૂપાંતરિત થયેલા હોય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરવાનું છે,જે પાચન માર્ગના અસ્તરને લુબ્રિકેટ કરે છે અને તેનું રક્ષણ કરે છે.

(A) આપેલી આકૃતિ ઘન જેવા કોષોનું એક સ્તર દર્શાવે છે,જે સરળ ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશીની લાક્ષણિકતા છે.
આ પેશી મુખ્યત્વે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો સ્ત્રાવ અને શોષણ છે.

(A) આપેલી આકૃતિ ગ્રંથિમય અધિચ્છદ દર્શાવે છે.
સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષો પૈકીના કેટલાક કોષો સ્ત્રાવ કરવા માટે વિશિષ્ટ બને છે,જેને ગ્રંથિમય અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે.
તે મુખ્યત્વે બે પ્રકારના હોય છે: એકકોષીય,જેમાં અલગ પડેલા ગ્રંથિમય કોષો હોય છે (જેમ કે પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો),અને બહુકોષીય,જેમાં કોષોનો સમૂહ હોય છે (જેમ કે લાળ ગ્રંથિ).

(C) આપેલી આકૃતિ કોષોના બહુસ્તરીય સ્તરોથી બનેલી પેશી દર્શાવે છે,જે સંયુક્ત અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે.
સંયુક્ત અધિચ્છદ કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરો (બહુસ્તરીય) થી બનેલું હોય છે અને તેથી સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા મર્યાદિત હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.

(A) પેશી એટલે એવા કોષોનો સમૂહ જેનો ઉદ્ભવ સમાન હોય અને જે ચોક્કસ કાર્ય કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે. બહુકોષીય સજીવોમાં,આ કોષો વિશિષ્ટ કાર્યો કરવા માટે એકત્રિત થાય છે.

(C) અધિચ્છદ પેશી શરીરની સપાટીને આવરે છે અથવા શરીરની ગુહાઓનું અસ્તર બનાવે છે.
તેના કોષો એક અકોષીય આધારકલા (basement membrane) પર ગોઠવાયેલા હોય છે,જે અધિચ્છદ કોષો દ્વારા જ સ્ત્રવિત થાય છે.
અધિચ્છદ પેશી અવાહક (avascular) હોય છે,એટલે કે તેમાં પોતાનો રુધિર પુરવઠો હોતો નથી અને તે નીચે રહેલી સંયોજક પેશીમાંથી પ્રસરણ દ્વારા પોષણ મેળવે છે.