Anatomy of Earthworm Questions in Gujarati

(B) ક્લોરાગોજન કોષો નૂપુરક સમુદાયના પ્રાણીઓ (જેમ કે અળસિયા) ના દેહકોષ્ઠીય પ્રવાહીમાં જોવા મળે છે અને તે મુખ્યત્વે ઉત્સર્જન તેમજ ગ્લાયકોજન અને ચરબીના સંશ્લેષણમાં સામેલ હોય છે,જે પૃષ્ઠવંશીઓના યકૃત જેવું કાર્ય કરે છે.
જ્યોત કોષો (Flame cells) એ પૃષ્ઠવંશીઓમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન રચનાઓ છે જે પૃષ્ઠવંશીઓમાં જોવા મળતી નથી,પરંતુ તે પૃષ્ઠવંશીઓમાં ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર છે.
આમ,ક્લોરાગોજન કોષો અને જ્યોત કોષો બંને તેમના સંબંધિત સજીવોમાં ઉત્સર્જનના કાર્ય સાથે સંકળાયેલા હોવાથી,તેઓ કાર્યની દ્રષ્ટિએ સમાન માનવામાં આવે છે.

(D) અળસિયા ($Pheretima$ $posthuma$) માં,$18$ મા ખંડની વક્ષ-પાર્શ્વ બાજુએ નર જનન છિદ્રોની એક જોડ આવેલી હોય છે. આ છિદ્રો પ્રજનન દરમિયાન શુક્રકોષોના મુક્ત થવા માટે જવાબદાર છે.

(A) $Monocystis$ એ પ્રજીવ (protozoan) પરોપજીવીઓનું એક પ્રજાતિ છે જે સામાન્ય રીતે અળસિયાના શુક્રાશય અને દેહકોષ્ઠમાં ચેપ લગાડે છે.
આ પરોપજીવીઓ $Apicomplexa$ સમુદાયના છે અને સામાન્ય રીતે અળસિયાના પ્રજનન અંગોમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ તેમના જીવનચક્રનો એક ભાગ પૂર્ણ કરે છે.

(B) ટાયફલોસોલ એ અળસિયાના આંતરડામાં જોવા મળતી અત્યંત ગ્રંથિમય અને રુધિરવાહિનીયુક્ત આંતરિક ગડી છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય આંતરડાની આંતરિક સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવાનું છે.
આ વધેલું સપાટીનું ક્ષેત્રફળ પાચિત ખોરાકના શોષણની પ્રક્રિયાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવે છે.

(D) $Pheretima$ માં,અન્નમાર્ગની ઉપર આવેલા $4$થા,$5$મા અને $6$ઠ્ઠા ખંડમાં જોવા મળતા લાલ રંગના પુટિકામય દેહને રુધિર ગ્રંથિઓ (blood glands) કહેવામાં આવે છે.
આ ગ્રંથિઓ રુધિર કોષો અને હિમોગ્લોબિનના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે,જે અળસિયાના પરિવહન તંત્રના આવશ્યક ઘટકો છે.

(A) અળસિયાના શરીરનો રંગ કથ્થઈ અથવા માટી જેવો હોય છે.
આ લાક્ષણિક રંગ શરીરની દીવાલની પૃષ્ઠ સપાટી પર રહેલા પોર્ફિરિન નામના રંજકદ્રવ્યને કારણે હોય છે.
પોર્ફિરિન અળસિયાને પ્રકાશની હાનિકારક અસરોથી બચાવે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. લખનૌ યુનિવર્સિટીના પ્રોફેસર કર્મ નારાયણ બહલે $1926$ માં ભારતીય અળસિયા $Pheretima$ $posthuma$ પર એક પ્રખ્યાત સંસ્મરણ પ્રકાશિત કર્યું હતું. તેઓ એક વિશિષ્ટ પ્રાણીશાસ્ત્રી હતા અને તેમને એશિયાટિક પ્રાણીશાસ્ત્રમાં નોંધપાત્ર સંશોધન માટે $1942$ માં 'જોય ગોવિંદ લો મેમોરિયલ ગોલ્ડ મેડલ' એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

(D) $Pheretima \text{ } posthuma$ (અળસિયું) ને 'ખેડૂતનો મિત્ર' અથવા 'કુદરતનો હળધર' કહેવામાં આવે છે.
તે જમીનમાં દર બનાવે છે, જે જમીનને છિદ્રાળુ બનાવવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી હવા અને પાણીનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે.
વધુમાં, અળસિયા કાર્બનિક પદાર્થોનું સેવન કરે છે અને નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરો ઉત્સર્જિત કરે છે, જે જમીનની ફળદ્રુપતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(A) અળસિયાના વલયિકા પ્રદેશને 'નેફ્રીડિયાનું જંગલ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે વલયિકા પ્રદેશમાં નેફ્રીડિયાની ઘનતા ખૂબ જ વધારે હોય છે,જેમાં પ્રતિ ખંડ આશરે $2000$ જેટલા ઉત્સર્ગ છિદ્રો (nephridiopores) જોવા મળે છે.
આ ગીચતાને કારણે તેને લાક્ષણિક રીતે 'નેફ્રીડિયાનું જંગલ' કહેવામાં આવે છે.

(C) ક્લોરાગોજન કોષો અળસિયાના દેહકોષ્ઠીય પ્રવાહીમાં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે. આ કોષો પૃષ્ઠવંશીઓના યકૃતને સમાન કાર્ય કરે છે અને ચરબી,પ્રોટીન અને કાર્બોદિતોના ચયાપચયમાં,તેમજ ગ્લાયકોજનના સંગ્રહ અને શરીરના વિષહરણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) અળસિયામાં,જનન પેપિલીની બે જોડ વક્ષ બાજુએ $17$ મા અને $19$ મા ખંડ પર આવેલી હોય છે.
તે મૈથુન (copulation) ની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ થાય છે.

(B) અળસિયાનું પરિવહન તંત્ર બંધ પ્રકારનું હોય છે. પૃષ્ઠ રુધિરવાહિની મુખ્ય વિતરણ વાહિની તરીકે કાર્ય કરે છે. અળસિયાની પૃષ્ઠ રુધિરવાહિનીમાં રુધિર શરીરના પશ્ચ ભાગથી અગ્ર ભાગ તરફ વહે છે,જેને આગળની દિશા (Forward direction) કહેવામાં આવે છે.

(D) અળસિયામાં,શરીરના પ્રથમ ખંડ (મુખાગ્ર ખંડ),છેલ્લા ખંડ (પાયુ ખંડ) અને ક્લાઈટેલર પ્રદેશ સિવાયના તમામ ખંડોમાં વજ્રકેશ (Setae) હાજર હોય છે. આ ગોઠવણીને 'પેરીકીટાઈન' (Perichaetine) ગોઠવણી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) અળસિયામાં પ્રજનન તંત્ર સુવિકસિત હોય છે.
તેમાં $14^{\text{મા}}$ ખંડ પર મધ્ય-વક્ષ રેખામાં એકમાત્ર માદા જનન છિદ્ર આવેલું હોય છે.
આ છિદ્ર પ્રજનન પ્રક્રિયા દરમિયાન ઈંડા મુક્ત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(D) અળસિયા $(Pheretima)$ માં પ્રચલન શરીરની દીવાલના સ્નાયુઓ અને $S$-આકારની રચનાઓ જેને $Setae$ (વજ્રકેશ) કહેવાય છે,તેના સંકલિત પ્રયાસો દ્વારા થાય છે.
$1$. શરીરની દીવાલમાં વર્તુળી અને આયામ સ્નાયુઓ આવેલા હોય છે.
$2$. આ સ્નાયુઓના સંકોચન અને શિથિલનને કારણે શરીરના ખંડો લાંબા અને ટૂંકા થાય છે.
$3$. $Setae$ દરેક ખંડના અધિસ્તરીય ખાડાઓમાં (પ્રથમ,અંતિમ અને ક્લાઈટેલમ સિવાય) ખૂંપેલા હોય છે અને તે આધાર પર પકડ જમાવવાનું કામ કરે છે.
$4$. તેથી,સ્નાયુઓના સંકોચન અને $Setae$ ની પકડવાની ક્રિયાનું સંયોજન પ્રચલનને સરળ બનાવે છે.

(A) $Pheretima$ (અળસિયા) માં રુધિરનું પમ્પિંગ કરવા માટે ચાર જોડ હૃદય આવેલા હોય છે.
આ હૃદય $7, 9, 12$ અને $13$ માં ખંડમાં આવેલા હોય છે.
$7$ અને $9$ માં ખંડમાં આવેલા હૃદયને પાર્શ્વ હૃદય (Lateral hearts) કહેવામાં આવે છે,જ્યારે $12$ અને $13$ માં ખંડમાં આવેલા હૃદયને પાર્શ્વ અન્નનળીય હૃદય (Lateral oesophageal hearts) કહેવામાં આવે છે.

(D) અળસિયામાં ફલન બાહ્ય પ્રકારનું હોય છે અને તે કોશેટા (Cocoon) ની અંદર થાય છે. કોશેટો વલયિકા (Clitellum) ની ગ્રંથિ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે. જ્યારે અળસિયું પાછળની તરફ ગતિ કરે છે,ત્યારે તે ઈંડા અને શુક્રકોષોને કોશેટામાં મુક્ત કરે છે,જ્યાં ફલન અને વિકાસની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. પ્રજનન ઋતુ દરમિયાન,ક્લિટલમના ગ્રંથિમય કોષો ખૂબ જ સક્રિય બને છે અને એક ચીકણો પદાર્થ સ્ત્રાવ કરે છે જે ક્લિટલમની આસપાસ પટ્ટા જેવું આવરણ બનાવે છે. હવામાં,આ સ્ત્રાવ ધીમે ધીમે સુકાઈ જાય છે અને સખત બનીને એક મજબૂત પરંતુ સ્થિતિસ્થાપક,વીંટી જેવી ઈંડાની કોથળી બનાવે છે જેને કોકૂન કહેવામાં આવે છે.

(B) $Pheretima$ (અળસિયું) એ ઉભયલિંગી (monoecious) સજીવ છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો એક જ સજીવમાં હાજર હોય છે.
જોકે,તેઓમાં 'protandry' (પુંજનનપક્વતા) નામની સ્થિતિને કારણે પર-ફલન જોવા મળે છે,જેમાં શુક્રપિંડ અંડપિંડ કરતા વહેલા પરિપક્વ થાય છે.

(D) અળસિયામાં પ્રચલન એ એક સંકલિત પ્રક્રિયા છે જેમાં નીચેના ઘટકો સામેલ છે:
$1$. વર્તુળી અને આયામ સ્નાયુઓનું સંકોચન અને શિથિલન હલનચલનના તરંગો ઉત્પન્ન કરે છે.
$2$. વજ્રકેશ $(Setae)$ આધાર પર પકડ જાળવી રાખવા માટે એન્કર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$3$. દેહકોષ્ઠીય પ્રવાહી જલસ્થિતિક કંકાલ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે હલનચલન દરમિયાન શરીરના ખંડોને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) જમીનમાં અળસિયાની હાજરી 'વર્મ કાસ્ટિંગ્સ' (worm castings) દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે,જે જમીનની સપાટી પર જોવા મળતા નાના,ગોળાકાર,માટી જેવા ગઠ્ઠાઓના ઢગલા છે. આ ગઠ્ઠાઓ અળસિયા દ્વારા ઉત્સર્જિત અપાચિત કાર્બનિક પદાર્થો અને માટી છે.

(B) $Pheretima$ $posthuma$ માં,ક્લિટલમ એ શરીરની દીવાલનો એક સ્પષ્ટ,ઘેરા રંગનો,ગ્રંથિમય વિસ્તાર છે.
તે $14$ મા,$15$ મા અને $16$ મા ખંડોની આસપાસ આવેલું હોય છે.
આ વિસ્તાર પ્રજનન માટે શ્લેષ્મ અને કોશેટા (cocoons) ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તે ગ્રંથિમય છે અને $14-16$ ખંડોને આવરે છે.

(B) અળસિયામાં મૈથુન સામાન્ય રીતે ચોમાસાની ઋતુમાં રાત્રિ દરમિયાન થાય છે. આ સમય પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે ભેજવાળું વાતાવરણ અળસિયાને સુકાઈ જવાથી બચાવે છે અને અંધારું તેમને શિકારીઓથી રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(B) $Pheretima$ (અળસિયા) માં રુધિર લાલ રંગનું હોય છે. શ્વસન રંજકદ્રવ્ય હિમોગ્લોબિન સીધું જ રુધિરરસમાં ઓગળેલું હોય છે,તે રક્તકણોમાં હોતું નથી.

(C) અળસિયા ($Pheretima$ $posthuma$) માં સાચી આંખો હોતી નથી.
તેમની પાસે આંખો જેવા વિશિષ્ટ દ્રશ્ય અંગોનો અભાવ હોય છે.
જોકે,તેમની પૃષ્ઠ સપાટી પર પ્રકાશ-સંવેદનશીલ ગ્રાહી કોષો (ફોટોરિસેપ્ટર્સ) આવેલા હોય છે,જે તેમને પ્રકાશની તીવ્રતા પારખવામાં અને તેજસ્વી પ્રકાશથી બચવામાં મદદ કરે છે.

(C) અળસિયામાં પ્રકાશગ્રાહી અંગો (જેને પ્રકાશ-સંવેદનશીલ કોષો અથવા ઓપ્ટિક અંગિકાઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) મુખ્યત્વે શરીરની પૃષ્ઠ સપાટી પર આવેલા હોય છે. આ વિશિષ્ટ કોષો અળસિયાને પ્રકાશની તીવ્રતા પારખવામાં મદદ કરે છે,જે તેના દરમાં રહેવાની વર્તણૂક અને સીધા સૂર્યપ્રકાશથી બચવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(C) અળસિયાંને $ \text{'ખેડૂતોના મિત્ર'} $ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જમીનમાં દર બનાવીને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારે છે, જે જમીનમાં હવા અને પાણીનું પ્રમાણ જાળવી રાખે છે। તેઓ કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરીને વર્મીકમ્પોસ્ટ (સેન્દ્રિય ખાતર) બનાવે છે। જોકે તેઓ ક્યારેક કુમળા છોડને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, પરંતુ ખેતીમાં તેમનું યોગદાન અત્યંત સકારાત્મક છે। તેથી, તેઓ હાનિકારક કરતા વધુ ઉપયોગી માનવામાં આવે છે।

(B) $Pheretima$ $posthuma$ (અળસિયું) ને 'ખેડૂતોના મિત્ર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ દર બનાવીને જમીનને છિદ્રાળુ બનાવે છે,જે જમીનમાં હવા અને પાણીના પ્રવેશમાં મદદ કરે છે.
તેઓ કાર્બનિક કચરાનું સેવન કરે છે અને નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો (castings) બહાર કાઢે છે,જે કુદરતી ખાતર તરીકે કામ કરે છે અને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારે છે.

(B) અળસિયામાં $4$ જોડ મોટા, જાડા, સ્નાયુબદ્ધ અને લયબદ્ધ રીતે સંકોચન પામતા હૃદય જોવા મળે છે.
આ હૃદય ખંડ $7, 9, 12$ અને $13$ માં આવેલા હોય છે.

(C) અળસિયાને 'ખેડૂતોના મિત્ર' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ જમીનમાં દર બનાવીને રહે છે,જેનાથી જમીન છિદ્રાળુ અને પોચી બને છે.
આ પ્રક્રિયા,જેને વર્મિક્યુલેશન કહેવામાં આવે છે,તે છોડના મૂળના શ્વસન અને વિકાસમાં મદદ કરે છે.
વધુમાં,તેઓ વર્મીકમ્પોસ્ટ બનાવીને જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો કરે છે.

(A) અળસિયામાં ઉત્સર્ગિકાઓનું વર્ગીકરણ તેમના સ્થાન અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના નિકાલના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. ગ્રસનીય ઉત્સર્ગિકાઓ અને વિભાજક (સેપ્ટલ) ઉત્સર્ગિકાઓને એન્ટરોનેફ્રિક પ્રકારની ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ તેમના નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ સીધો પાચનમાર્ગના પોલાણમાં કરે છે.
$2$. ત્વચીય ઉત્સર્ગિકાઓને એક્સોનેફ્રિક ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનો નિકાલ સીધો શરીરની બહાર કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(A) અળસિયા ($Pheretima$ $posthuma$) માં,માદા પ્રજનન તંત્રમાં એક જોડ અંડપિંડનો સમાવેશ થાય છે.
આ અંડપિંડ $12$ મા અને $13$ મા ખંડના આંતરખંડીય પટલ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,અંડપિંડ $13$ મા ખંડમાં આવેલા હોય છે.

(D) $Pheretima$ (અળસિયા) માં રુધિર લાલ રંગનું હોય છે.
આ લાલ રંગ શ્વસન રંજકદ્રવ્ય હિમોગ્લોબિનની હાજરીને કારણે હોય છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓથી વિપરીત,જેમાં હિમોગ્લોબિન રક્તકણોમાં હોય છે,$Pheretima$ માં હિમોગ્લોબિન સીધું રુધિરના પ્લાઝ્મામાં ઓગળેલું હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે રુધિર લાલ હોય છે અને હિમોગ્લોબિન પ્લાઝ્મામાં હોય છે.

(B) અળસિયાને '$ \text{ખેડૂતોના મિત્ર} $' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
તેઓ જમીનમાં દર બનાવીને જમીનને પોચી અને હવાયુક્ત બનાવે છે, જે જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો કરે છે।
ખાસ કરીને, તેમના નેફ્રીડિયલ ઉત્સર્ગદ્રવ્યો જમીનમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરો અને અન્ય પોષક તત્વો ઉમેરે છે, જેનાથી જમીન સમૃદ્ધ બને છે અને પાકના વિકાસ માટે તેની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે।

(B) ઇતિહાસ દરમિયાન મનુષ્યો દ્વારા અળસિયાનો ઉપયોગ વિવિધ હેતુઓ માટે કરવામાં આવ્યો છે. અળસિયાના સૌથી જૂના નોંધાયેલા ઉપયોગોમાંનો એક માછલી પકડવા માટે 'બેટ' (ચારા) તરીકેનો છે. માછીમારો પરંપરાગત રીતે માછલીઓને આકર્ષવા અને પકડવા માટે અળસિયાનો ઉપયોગ કરે છે,કારણ કે તેમની હિલચાલ અને ગંધ જળચર વાતાવરણમાં ખૂબ જ અસરકારક હોય છે.

(B) અળસિયામાં હિમોગ્લોબિનની હાજરીને કારણે રુધિર લાલ રંગનું હોય છે.
મનુષ્યોથી વિપરીત,જ્યાં હિમોગ્લોબિન રક્તકણોની અંદર (કોષીય) હોય છે,અળસિયામાં હિમોગ્લોબિન સીધું રુધિરરસ (plasma) માં ઓગળેલું હોય છે.
તેથી,હિમોગ્લોબિન આંતરકોષીય (કોષોની વચ્ચે રુધિરરસમાં હાજર) હોય છે.

(B) ભારતમાં જોવા મળતું સામાન્ય અળસિયું $Pheretima$ $posthuma$ છે.
$Pheretima$ એ ભારતમાં અળસિયાનું સૌથી વધુ અભ્યાસ કરાયેલું પ્રજાતિ (genus) છે,જે $Megascolecidae$ કુળમાં આવે છે.

(B) અળસિયામાં બે જોડ શુક્રપિંડ આવેલા હોય છે. આ શુક્રપિંડ અન્નમાર્ગની બંને બાજુએ $10$ મા અને $11$ મા ખંડમાં સ્થિત હોય છે.

(B) અળસિયામાં,રુધિરાભિસરણ તંત્ર પ્રથમ $13$ ખંડોમાં રુધિરવાહિનીઓની સંખ્યા,ગોઠવણી અને પ્રકૃતિની દ્રષ્ટિએ શરીરના બાકીના ભાગો કરતા અલગ હોય છે.

(D) $Chloragogen$ કોષો નાના,તારા આકારના,પીળા રંગના કોષો છે જે નૂપુરક સમુદાયના પ્રાણીઓમાં (જેમ કે અળસિયા) જોવા મળે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે અનામત ખોરાક (ગ્લાયકોજન અને ચરબી) ના સંગ્રહ,પ્રોટીનના વિએમિનેશન $(deamination)$,યુરિયાના નિર્માણ અને ઉત્સર્જનની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ચરબીનો સંગ્રહ એ આ કોષો સાથે સંકળાયેલ સૌથી સચોટ કાર્ય છે.

(C) અળસિયા $(Pheretima)$ ના ઉત્સર્જન અંગો ખંડીય રીતે ગોઠવાયેલી ગૂંચળાદાર નલિકાઓ છે જેને $Nephridia$ (વૃક્ક) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ અળસિયાના શરીરમાંથી નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોને દૂર કરવા માટે જવાબદાર છે.
$Flame$ $cells$ એ $Platyhelminthes$ સમુદાયના પ્રાણીઓમાં ઉત્સર્જન રચનાઓ છે,જ્યારે $Gizzard$ (પેષણી) એ પાચનતંત્રનો એક ભાગ છે જે ખોરાકને દળવા માટે વપરાય છે.

(D) અળસિયાના પાચનતંત્રમાં,જઠર એ ખોરાકના પાચન માટે જવાબદાર મુખ્ય અંગ છે. ખોરાક,જેમાં સડતા કાર્બનિક પદાર્થો અને માટીનો સમાવેશ થાય છે,તે મુખ,મુખગુહા અને ગ્રસનીમાંથી પસાર થઈને પેશણી (gizzard) સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તેનું દળન થાય છે. ત્યારબાદ જઠર પાચક ઉત્સેચકોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે ખોરાકના કાર્બનિક ઘટકોનું પાચન કરે છે.

(A) અળસિયાનું આયુષ્ય,જેમ કે $Pheretima$ $posthuma$,તેના કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં સામાન્ય રીતે $1$ થી $3$ વર્ષનું હોય છે. જમીનમાં ભેજ,તાપમાન અને શિકારીઓ જેવા પરિબળો તેના અસ્તિત્વને અસર કરે છે.

(A) અળસિયા ઉભયલિંગી પ્રાણીઓ છે અને તેમાં પર-ફલન જોવા મળે છે. સમાગમ દરમિયાન,બે અળસિયા એકબીજાની નજીક આવે છે અને તેમની વક્ષ સપાટીને વિરુદ્ધ દિશામાં જોડે છે. આ પ્રક્રિયામાં બંને અળસિયા વચ્ચે શુક્રકોષોની આપ-લે થાય છે. અળસિયામાં સમાગમની આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે લગભગ $1$ કલાક સુધી ચાલે છે.

(A) $Pheretima$ માં,ઉત્સર્ગિકાઓ એ ખંડીય રીતે ગોઠવાયેલા ઉત્સર્ગ અંગો છે.
તેમને તેમના સ્થાનના આધારે વિભાજિત કરવામાં આવે છે: પટલીય (septal),ત્વચીય (integumentary) અને કંઠનાલીય (pharyngeal) ઉત્સર્ગિકાઓ.
પ્રથમ ત્રણ ખંડો $(1, 2, 3)$ અને છેલ્લા ખંડમાં ઉત્સર્ગિકાઓ ગેરહાજર હોય છે.
જોકે મોટાભાગની ઉત્સર્ગિકાઓ માઈક્રોનેફ્રીડિયા પ્રકારની હોય છે,પરંતુ પટલીય ઉત્સર્ગિકાઓને અન્યની તુલનામાં તેમના મોટા કદને કારણે ઘણીવાર મેગાનેફ્રીડિયા ગણવામાં આવે છે.

(B) અળસિયા ($Pheretima$ $posthuma$) માં,પ્રજનન તંત્રમાં બે જોડ શુક્રપિંડ અને એક જોડ અંડપિંડનો સમાવેશ થાય છે.
- શુક્રપિંડ $10$ મા અને $11$ મા ખંડમાં આવેલા હોય છે.
- અંડપિંડ $13$ મા ખંડમાં આવેલા હોય છે.
- રચનાત્મક રીતે,શુક્રપિંડ એ અંડપિંડની તુલનામાં મોટા અને વધુ સ્પષ્ટ રચનાઓ છે,જ્યારે અંડપિંડ પ્રમાણમાં નાના,સઘન અને પંખા આકારની રચનાઓ છે.

(C) અળસિયા (સમુદાય $Annelida$) માં ઉત્સર્ગિકાઓ એ ઉત્સર્જન અંગો છે.
પ્લેનેરિયા (સમુદાય $Platyhelminthes$) જેવા ચપટા કૃમિઓમાં જ્યોત કોષો (Flame cells) એ ઉત્સર્જન અંગો છે.
આ બંને રચનાઓ અલગ-અલગ ઉત્ક્રાંતિના મૂળ ધરાવતી હોવા છતાં ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમનનું સમાન કાર્ય કરે છે,તેથી તેમને કાર્યસદ્રશ (analogous) અંગો ગણવામાં આવે છે.

(A) $Pheretima$ (અળસિયા) માં ચાર જોડ શુક્રસંગ્રહાશય (spermathecae) આવેલા હોય છે,જે $6, 7, 8$ અને $9$ મા ખંડમાં સ્થિત હોય છે.
આ શુક્રસંગ્રહાશયના છિદ્રો શરીરની બહારની તરફ $5/6, 6/7, 7/8$ અને $8/9$ ખંડોની વચ્ચેની આંતરખંડીય ખાંચમાં ખુલે છે.

(D) $Pheretima$ (અળસિયા) માં ટાયફલોસોલ એ આંતરડાની પૃષ્ઠ દીવાલનો એક વિશિષ્ટ આંતરિક ગડી જેવો ભાગ છે.
તે $26$ મા ખંડથી શરૂ કરીને મળદ્વાર (મળાશય) ના આગળના $25$ મા ખંડ સુધી વિસ્તરેલી હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય આંતરડામાં પાચિત ખોરાકના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવાનું છે.

(A) અળસિયામાં કંઠનળીની છત પર કંઠનાલીય ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે,જેમાં ક્રોમોફિલ કોષો હોય છે. આ કોષો શ્લેષ્મ (mucus) અને પ્રોટીએઝ (proteases) નો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ખોરાકના પાચનમાં મદદ કરે છે.