Epithelial tissue Questions in Gujarati

(A) સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ કોષોના અનેક સ્તરો ધરાવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય યાંત્રિક અને રાસાયણિક દબાણ સામે રક્ષણ આપવાનું છે. તે શરીરના એવા ભાગોમાં જોવા મળે છે જ્યાં ઘસારો વધુ થતો હોય,જેમ કે કંઠનળી,અન્નનળી અને ત્વચા (અધિચર્મ).

(D) અધિચ્છદીય પેશી નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. કોષો સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરકોષીય આધારક ખૂબ જ ઓછું હોય છે ($a$ અને $b$ સાચા છે).
$2$. તે શરીરના કેટલાક ભાગોનું આવરણ અથવા અસ્તર બનાવે છે.
$3$. સ્તરોની સંખ્યાના આધારે,તેને સરળ (એકસ્તરીય) અથવા સંયુક્ત (બહુસ્તરીય) અધિચ્છદ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે ($c$ સાચું છે).
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(B) પાતળા,ચપટા અને લાદી જેવા કોષો ધરાવતી અધિચ્છદીય પેશીને લાદિસમ (Squamous) અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે.
આ કોષો અનિયમિત સીમાઓ ધરાવે છે અને તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ તથા ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,રુધિરવાહિનીઓની અંદરની દીવાલ (એન્ડોથેલિયમ) સાદા લાદિસમ અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે.
આંત્રમાર્ગ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ દ્વારા અને ફેલોપિયન નલિકા પક્ષ્મલ અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે.

(B) સ્નિગ્ધ ગ્રંથિઓને $Holocrine$ (પૂર્ણસ્ત્રાવી) ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પૂર્ણસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓમાં,સમગ્ર સ્ત્રાવી કોષ નાશ પામે છે અને તેના સ્ત્રાવી ઉત્પાદન સાથે મુક્ત થાય છે.
જેમ જેમ સ્નિગ્ધ ગ્રંથિના કોષો પરિપક્વ થાય છે,તેમ તેમ તેમાં લિપિડ્સનો સંગ્રહ થાય છે,કોષો તૂટે છે અને સમગ્ર કોષીય દ્રવ્ય $Sebum$ (સ્નિગ્ધ દ્રવ્ય) તરીકે મુક્ત થાય છે.

(D) લાળગ્રંથિઓ અને સ્વાદુપિંડનો બહિઃસ્ત્રાવી ભાગ $Merocrine$ (મેરોક્રાઇન) ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Merocrine$ સ્ત્રાવમાં,સ્ત્રાવી પદાર્થો કોષરસના કોઈપણ નુકસાન કે કોષના વિનાશ વગર,કોષમાંથી એક્સોસાઇટોસિસ (exocytosis) દ્વારા નલિકામાં મુક્ત થાય છે.
માનવ શરીરમાં આ સ્ત્રાવનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે.

(D) આધારકલા એ પેશીનું એક પાતળું,તંતુમય,કોષબાહ્ય આધારક (extracellular matrix) છે જે શરીરની આંતરિક કે બાહ્ય સપાટીના સ્તરને તેની નીચે આવેલી સંયોજક પેશીથી અલગ પાડે છે. તે પોતે કોષો (અધિચ્છદીય કે અંતઃસ્તરીય) ની બનેલી હોતી નથી; પરંતુ તે અધિચ્છદ કોષો અને નીચેની સંયોજક પેશી દ્વારા સ્ત્રવિત એક અકોષીય સ્તર છે. તેથી,સાચો જવાબ $(d)$ આમાંથી એકપણ નહીં છે.

(D) દેહકોષ્ઠીય અધિચ્છદ,જેને મેસોથેલિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રાણીઓમાં દેહકોષ્ઠ (શરીરની ગુહા) ને આવરે છે. આ આવરણ બનાવતા કોષો સામાન્ય રીતે ચપટા,પાતળા અને ભીંગડા જેવા હોય છે,જે લાદીસમ અધિચ્છદ (Squamous epithelium) ની લાક્ષણિકતા છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) અધિચ્છદીય પેશીઓ વિશિષ્ટ પ્રકારના જોડાણો ધરાવે છે જે કોષો વચ્ચે રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે.
આ જોડાણોમાં ટાઈટ જંકશન (જે પદાર્થોને લીક થતા અટકાવે છે),એડહેરિંગ જંકશન (જે પાસપાસેના કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવાનું કામ કરે છે) અને ગેપ જંકશન (જે કોષો વચ્ચે આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી વહન માટે કોષરસને જોડે છે) નો સમાવેશ થાય છે.
આ વિશિષ્ટ જોડાણો અધિચ્છદીય પેશીઓની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે,જે તેમને એક મજબૂત અવરોધ તરીકે કાર્ય કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) આધારકલા એ પેશીનું એક પાતળું,તંતુમય,કોષબાહ્ય આધારક છે જે અધિચ્છદના સ્તરને નીચેની સંયોજક પેશીથી અલગ કરે છે.
પરિવર્તિત અધિચ્છદ (Transitional epithelium) માં,કોષો ખેંચાવાની અને આકાર બદલવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. અન્ય અધિચ્છદ પેશીઓની તુલનામાં,તેમાં સ્પષ્ટ આધારકલા ગેરહાજર હોય છે અથવા તે ખૂબ જ અલ્પવિકસિત હોય છે,કારણ કે આ કોષો મૂત્રાશય જેવા અંગોમાં વિસ્તરણ માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,લાદીસમ,સ્તંભાકાર અને ઘનાકાર અધિચ્છદ સામાન્ય રીતે સુવ્યવસ્થિત આધારકલા સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(D) $1$. પક્ષ્મલ અધિચ્છદ શ્વાસનિકાઓ અને ફેલોપિયન નલિકા જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે। આ સાચું યુગ્મ છે。
$2$. સંયુક્ત અધિચ્છદ લાળગ્રંથિઓની વાહિનીઓ અને સ્વાદુપિંડની વાહિનીઓમાં જોવા મળે છે। આ પણ સાચું યુગ્મ છે。
$3$. ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી સ્નાયુબંધ (Tendons) અને અસ્થિબંધ (Ligaments) માં જોવા મળે છે। આ પણ સાચું યુગ્મ છે。
$4$. તંતુઘટક પેશી (Areolar tissue) ત્વચાની નીચે (subcutaneous) જોવા મળે છે, ત્વચામાં નહીં। તેથી, વિકલ્પ $(d)$ ખોટું યુગ્મ છે।

(A) પ્રસ્વેદગ્રંથિઓનો સ્ત્રાવી ભાગ ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશીનો બનેલો હોય છે.
ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી સમઘન જેવા કોષોની બનેલી હોય છે અને તે મુખ્યત્વે સ્ત્રાવ અને શોષણનું કાર્ય કરે છે.
તે સામાન્ય રીતે ગ્રંથિઓની નલિકાઓમાં અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.

(D) યોનિની અંતઃ સપાટી સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ (Stratified squamous epithelium) ની બનેલી હોય છે.
આ પ્રકારના અધિચ્છદમાં કોષોના અનેક સ્તરો આવેલા હોય છે,જેમાં મુક્ત સપાટી પરના કોષો ચપટા (લાદીસમ) હોય છે.
આ રચના યાંત્રિક ઘર્ષણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે,જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન યોનિમાર્ગની અસ્તર માટે જરૂરી છે.

(C) મેરોક્રાઈન ગ્રંથિઓ એવી ગ્રંથિઓ છે જેમાં સ્ત્રાવી પદાર્થ કોષના કોઈપણ ભાગના નુકસાન વગર એક્સોસાઈટોસિસ (કોષબહિઃક્ષેપણ) દ્વારા મુક્ત થાય છે.
લાળગ્રંથિ એ મેરોક્રાઈન ગ્રંથિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તૈલગ્રંથિઓ એ હોલોક્રાઈન ગ્રંથિઓ છે,જ્યારે સ્તનગ્રંથિઓ એ એપોક્રાઈન ગ્રંથિઓ છે.

(C) જઠર અને અન્નમાર્ગ (આંતરડા) ની અંદરની દીવાલ $\text{સરળ } \text{સ્તંભાકાર } \text{અધિચ્છદ}$ (Simple columnar epithelium) ની બનેલી હોય છે।
આ પેશી લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે, જેમાં કોષકેન્દ્ર તલસ્થ ભાગે આવેલું હોય છે।
તેનું મુખ્ય કાર્ય સ્ત્રાવ અને અભિશોષણ કરવાનું છે, જે પાચનમાર્ગ માટે અત્યંત આવશ્યક છે।
યકૃત એક ગ્રંથિમય અંગ હોવા છતાં, પાચનમાર્ગનું અધિચ્છદીય આવરણ લાક્ષણિક રીતે સ્તંભાકાર હોય છે।

(A) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મો અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
માનવ શરીરમાં,પક્ષ્મલ અધિચ્છદ મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ અને શ્વાસનળી જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે,જે શ્લેષ્મ અને તેમાં ફસાયેલા ધૂળના રજકણોને શ્વસનમાર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મો અધિચ્છદ પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ,શ્વાસનળી અને અંડવાહિનીઓ જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
અંડવાહિનીમાં,તે અંડકોષના વહનમાં મદદ કરે છે.
શ્વાસનળી અને શ્વાસવાહિકાઓમાં,તે શ્લેષ્મ અને ફસાયેલા ધૂળના રજકણોને શ્વસન માર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,તે અંડવાહિની અને શ્વાસનળી બંનેમાં જોવા મળતા હોવાથી,સાચો જવાબ 'ઉપરના બધા જ' છે.

(D) અધિચ્છદીય પેશીની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તે મુક્ત સપાટી ધરાવે છે જે કાં તો શરીરના તરલ અથવા બાહ્ય પર્યાવરણનો સામનો કરે છે,આમ તે શરીરના કેટલાક ભાગો માટે આવરણ અથવા અસ્તર પૂરું પાડે છે. આ પેશીના કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરકોષીય આધારક ખૂબ ઓછું હોય છે. અધિચ્છદીય પેશી અંગોના આંતરિક બંધારણીય ભાગો (જેમ કે પેરેન્કાઇમા અથવા સંયોજક પેશીનું માળખું) બનાવતી નથી; તેના બદલે,તે તેમને આવરે છે અથવા તેનું અસ્તર બનાવે છે. તેથી,તે અંગોના આંતરિક બંધારણીય ભાગોની રચના કરે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) પ્રસ્વેદગ્રંથિઓ (સ્વેદગ્રંથિઓ) ને $Merocrine$ (મેરોક્રાઇન) ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ કોષીય દ્રવ્ય કે કોષરસના નુકસાન વગર એક્સોસાઇટોસિસ (કોષબહિઃક્ષેપણ) દ્વારા તેમના સ્ત્રાવનો ત્યાગ કરે છે.
તેની સામે,$Holocrine$ (હોલોક્રાઇન) ગ્રંથિઓ (જેમ કે તૈલગ્રંથિઓ) સમગ્ર કોષને સ્ત્રાવ તરીકે મુક્ત કરે છે,અને $Apocrine$ (એપોક્રાઇન) ગ્રંથિઓ કોષનો અમુક ભાગ મુક્ત કરે છે.
તેથી,પ્રસ્વેદગ્રંથિઓ માટે સાચું વર્ગીકરણ $Merocrine$ છે.

(D) મનુષ્યની ત્વચાનું અધિચર્મ (Epidermis) $\text{સ્તૃત}$ $\text{શલ્ક}$ $\text{અધિચ્છદ}$ $\text{પેશી}$ (Stratified squamous epithelium) નું બનેલું છે।
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, તે $\text{કેરાટિનાઇઝ્ડ}$ $\text{સ્તૃત}$ $\text{શલ્ક}$ $\text{અધિચ્છદ}$ છે જે યાંત્રિક ઈજા, રોગકારકો અને પાણીના વ્યય સામે રક્ષણાત્મક આવરણ પૂરું પાડે છે।
તેની નીચે આવેલી ત્વચા (Dermis) માં તંતુ ઘટક અને સઘન અનિયમિત સંયોજક પેશીઓ હોય છે, પરંતુ અધિચર્મ પોતે અધિચ્છદ પેશીનું બનેલું હોય છે।

(D) પેશી એટલે એવા કોષોનો સમૂહ જેની ઉત્પત્તિ સમાન હોય અને જે સામાન્ય રીતે સમાન કાર્ય કરતા હોય. આ રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક સંગઠન કોષોને સજીવના શરીરમાં ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે અસરકારક રીતે સાથે મળીને કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે. તેથી,પેશીની વ્યાખ્યા તેની ઉત્પત્તિ અને તેના કાર્યાત્મક ભૂમિકા બંને પર ભાર મૂકે છે.

(A) જૈવિક આયોજનમાં, કોષો એ જીવનના પાયાના બંધારણીય અને કાર્યાત્મક એકમો છે। જ્યારે સમાન બંધારણ અને ઉદ્ભવ ધરાવતા કોષોનો સમૂહ કોઈ ચોક્કસ કાર્ય કરવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે, ત્યારે તેમને સામૂહિક રીતે $\text{પેશી}$ (Tissue) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે। ત્યારબાદ ઘણી પેશીઓ ભેગી મળીને $\text{અંગ}$ (Organ) બનાવે છે અને વિવિધ અંગો સાથે મળીને $\text{અંગતંત્ર}$ (Organ system) ની રચના કરે છે।

(A) જૈવિક આયોજનમાં,કોષો જીવનનો પાયાનો એકમ છે.
જ્યારે સમાન રચના ધરાવતા અને ચોક્કસ,સમાન કાર્ય કરતા કોષો ભેગા મળે છે,ત્યારે તેઓ પેશીની રચના કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ પેશી છે.

(A) મેલેનીન એ મેલેનોસાઇટ્સ નામના વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતું રંજકદ્રવ્ય છે. તે મનુષ્યોમાં ત્વચા,વાળ અને આંખોના રંગ માટે જવાબદાર છે. જોકે તેને ઘણીવાર રંજકદ્રવ્ય તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,તે ટાયરોસિન એમિનો એસિડમાંથી મેળવેલ એક જટિલ પોલિમર છે અને તે શરીરમાં પ્રોટીન બંધારણો સાથે સંકળાયેલું છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,શરીરના રંગ માટે મેલેનીન સાચો જવાબ છે.

(B) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના ભીંગડા,પીંછા,વાળ,નખ અને ત્વચાનું બાહ્ય પડ $Keratin$ (કેરેટીન) પ્રોટીનથી બનેલું હોય છે. $Keratin$ એ એક તંતુમય,બંધારણીય અને અદ્રાવ્ય પ્રોટીન છે જે આ પેશીઓને રક્ષણ અને યાંત્રિક મજબૂતી આપે છે. માયોસીન અને એક્ટિન એ સ્નાયુઓમાં જોવા મળતા સંકોચનશીલ પ્રોટીન છે,જ્યારે મેલેનીન એ ત્વચા અને વાળના રંગ માટે જવાબદાર રંજકદ્રવ્ય છે.

(A) મેલેનીન એ મનુષ્યોમાં ત્વચાના રંગ માટે જવાબદાર મુખ્ય રંજકદ્રવ્ય છે. તે ત્વચાના અધિસ્તર (epidermis) માં આવેલા મેલેનોસાઇટ્સ નામના વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. મેલેનીન હાનિકારક અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ કિરણોનું શોષણ કરીને ત્વચાનું રક્ષણ કરવામાં મદદ કરે છે. એક્ટિન અને માયોસીન એ સ્નાયુ કોષોમાં જોવા મળતા સંકોચનશીલ પ્રોટીન છે,જ્યારે હીમોગ્લોબિન એ રક્તકણોમાં જોવા મળતું ઓક્સિજનનું વહન કરતું પ્રોટીન છે.

(C) જૈવિક શ્રેણીમાં,પેશીને સમાન ઉદ્ભવ,સમાન રચના ધરાવતા અને ચોક્કસ કાર્ય કરતા કોષોના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. તેથી,પેશીની રચના કોષોના સંગઠનથી થાય છે. પેશી એ મૂળભૂત રીતે સાથે મળીને કામ કરતા કોષોનો સમૂહ હોવાથી,વિકલ્પ $(A)$ અને $(B)$ બંને પેશીના નિર્માણમાં સામેલ ઘટકોનું વર્ણન કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $(C)$ છે.

(D) જૈવિક સંગઠન એ જટિલ જૈવિક રચનાઓ અને તંત્રોના ક્રમનો ઉલ્લેખ કરે છે જે જીવનને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
$1$. ઉપ-પરમાણ્વિક કણો,પરમાણુઓ અને અણુઓ એ રાસાયણિક સંગઠનના સ્તરો છે,જૈવિક નહીં.
$2$. પેશીઓ એ ચોક્કસ કાર્ય કરતા કોષોના સમૂહ દ્વારા બને છે,જે જૈવિક સંગઠનનું એક પાયાનું સ્તર દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) : પ્રાણી પેશીઓના મોટાભાગના કોષો (કેટલાક અંતિમ વિભેદિત કોષો જેવા કે કંકાલ સ્નાયુ કોષો અને રુધિર કોષોના અપવાદ સિવાય) ગેપ જંકશન દ્વારા તેમના નજીકના કોષો સાથે સંદેશાવ્યવહારમાં હોય છે.
જ્યાં ગેપ જંકશન હાજર હોય છે,ત્યાં બે નજીકના કોષોની પટલ લગભગ $2-4 \ nm$ ની સમાન સાંકડી જગ્યા દ્વારા અલગ પડે છે.
આ જગ્યા કોનેક્સિન નામના ચેનલ બનાવતા પ્રોટીન દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જે અકાર્બનિક આયનો અને અન્ય નાના પાણીમાં દ્રાવ્ય અણુઓને એક કોષના કોષરસમાંથી બીજા કોષના કોષરસમાં સીધા પસાર થવા દે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. લાળ ગ્રંથિની નળીઓનું અંદરનું સ્તર સાદા ઘનાકાર અધિચ્છદ દ્વારા બનેલું હોય છે.
$2$. મુખગુહાની ભીની સપાટી અ-કેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ દ્વારા બનેલી હોય છે.
$3$. નેફ્રોનના નલિકાકાર ભાગો (જેમ કે નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા) ઘનાકાર અધિચ્છદ દ્વારા બનેલા હોય છે.
$4$. શ્વાસવાહિકાઓની અંદરની સપાટી પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ દ્વારા બનેલી હોય છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
આંતરડાનું અસ્તર ગ્રંથિય અધિચ્છદ દ્વારા બનેલું હોય છે,જેનું કાર્ય સ્ત્રાવ કરવાનું છે.
આંતરડામાં જોવા મળતી ગ્રંથિઓ બહિઃસ્ત્રાવી હોય છે અને તે એકકોષીય અથવા બહુકોષીય હોઈ શકે છે.
જ્યારે એકકોષીય ગ્રંથિઓ શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે,ત્યારે તેમને ગોબ્લેટ કોષો કહેવામાં આવે છે,જે આંતરડાના સ્તંભાકાર અધિચ્છદમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.
બહુકોષીય ગ્રંથિઓ નલિકા અને સ્ત્રાવી ભાગની બનેલી હોય છે,જે બંને અધિચ્છદીય કોષોમાંથી બને છે,જેમ કે આંતરડામાં જોવા મળતી ક્રિપ્ટ્સ ઓફ લિબરકુન અને બ્રનરની ગ્રંથિઓ.

(B) : મનુષ્યમાં,પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કોષો મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ (bronchioles) અને અંડવાહિની (Fallopian tubes) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
આ કોષોની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે,જે કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
તેઓ નાકના માર્ગો,મગજના ક્ષેપકો અને ગર્ભના કરોડરજ્જુની મધ્યસ્થ નલિકામાં પણ જોવા મળે છે.

(B) : સરળ લાદિસમ અધિચ્છદ પેશી મોટા ચપટા કોષોની બનેલી હોય છે,જેના કિનારીઓ એકબીજા સાથે ભોંયતળિયાની લાદીની જેમ જોડાયેલી હોય છે,તેથી તેને પેવમેન્ટ અધિચ્છદ પણ કહેવામાં આવે છે.
કોષોના કોષકેન્દ્રો ચપટા હોય છે અને ઘણીવાર કોષના કેન્દ્રમાં આવેલા હોય છે,જે કોષની સપાટી પર ઉપસેલો ભાગ બનાવે છે.
આ અધિચ્છદ પેશી રુધિરવાહિનીઓ,લસિકા વાહિનીઓ,હૃદય,અંતિમ શ્વાસવાહિકાઓ,ફેફસાંની વાયુકોષ્ઠો,બાઉમેનની કોથળીની દીવાલ અને હેન્લેના પાશની ઉતરતી ભુજાઓમાં જોવા મળે છે.
રુધિરવાહિનીઓ અને હૃદયમાં તેને ખાસ કરીને અંતઃચ્છદ (endothelium) કહેવામાં આવે છે.

(B) : મનુષ્યમાં પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કોષો નાકના માર્ગો,અંડવાહિનીઓ (ફેલોપિયન ટ્યુબ),અંતિમ બ્રોન્કિઓલ્સ,મગજના વેન્ટ્રિકલ્સ અને ગર્ભના કરોડરજ્જુની મધ્યસ્થ નલિકામાં જોવા મળે છે. પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષોની બનેલી હોય છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે,જે કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવામાં મદદ કરે છે.

(B) : અધિચ્છદ પેશીઓ વિવિધ આકારના કોષોની બનેલી હોય છે જે એક અથવા વધુ સ્તરોમાં નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ કોષો આંતરકોષીય જોડાણો જેવા કે ટાઈટ,એડહેરિંગ અને ગેપ જંકશન દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. કોષીય જોડાણો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે પાડોશી કોષો વચ્ચે અથવા કોષ અને બાહ્યકોષીય આધારક (extracellular matrix) વચ્ચે સંપર્ક પૂરો પાડે છે. તે અધિચ્છદીય પેશીઓમાં સૌથી વધુ જોવા મળે છે, જે શરીરની વિવિધ ગુહાઓ અને સપાટીઓનું આવરણ બનાવે છે.
$1$. $\text{પક્ષ્મલ}$ $\text{અધિચ્છદ}$ એ અધિચ્છદીય પેશીનો એક પ્રકાર છે જે સ્તંભાકાર અથવા ઘનાકાર કોષોની બનેલી હોય છે. અધિચ્છદીય કોષો એક સતત અવરોધ બનાવવા માટે ચુસ્તપણે ગોઠવાયેલા હોય છે, તેથી તેમને માળખાકીય અખંડિતતા જાળવવા અને પરિવહનનું નિયમન કરવા માટે વિવિધ પ્રકારના કોષીય જોડાણો (જેમ કે ટાઈટ જંકશન, એડહેરન્સ જંકશન અને ગેપ જંકશન) ની જરૂર પડે છે.
$2$. $\text{થ્રોમ્બોસાઇટ્સ}$ (રુધિરકણિકાઓ) એ રુધિરના કોષો છે જે ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે અને તે જોડાણો ધરાવતા પેશીના સ્તરો બનાવતા નથી.
$3$. $\text{કંડરા}$ અને $\text{કાચવત}$ $\text{કાસ્થિ}$ એ સંયોજક પેશીના પ્રકારો છે. સંયોજક પેશીઓમાં, કોષો સામાન્ય રીતે મોટા પ્રમાણમાં બાહ્યકોષીય આધારક દ્વારા અલગ પડે છે, તેથી અધિચ્છદીય પેશીઓની તુલનામાં કોષીય જોડાણો અહીં ખૂબ ઓછા જોવા મળે છે.

(C) એપિથેલિયલ પેશીમાં મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના કોષ જંકશન જોવા મળે છે જે કોષો વચ્ચે રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક જોડાણ પૂરું પાડે છે:
$1$. ટાઈટ જંકશન (Tight junctions): આ પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
$2$. એડહેરિંગ જંકશન (Adhering junctions): આ પાડોશી કોષોને એકસાથે રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
$3$. ગેપ જંકશન (Gap junctions): આ આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થાનાંતરણ માટે નજીકના કોષોના કોષરસને જોડીને કોષોને એકબીજા સાથે વાતચીત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $3$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિ ગ્રંથિય અધિચ્છદની રચના દર્શાવે છે.
ચોક્કસપણે,તે કોષોનો સમૂહ દર્શાવે છે જે સ્ત્રાવી એકમ બનાવે છે,જે બહુકોષીય ગ્રંથિની લાક્ષણિકતા છે.
બહુકોષીય ગ્રંથિમાં,સ્ત્રાવી કોષો એક સમૂહ અથવા ખિસ્સા જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે લેબલ $A$ દ્વારા સૂચવવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ બહુકોષીય ગ્રંથિ દર્શાવે છે.

(D) વર્ણવેલ લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષોની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મોની હાજરી અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. આ પેશી સામાન્ય રીતે શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિની જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ પક્ષ્મલ અધિચ્છદ છે.

(D) સંયુક્ત અધિચ્છદ પેશી બે કે તેથી વધુ કોષીય સ્તરોની બનેલી હોય છે અને તે આપણી ત્વચા અને અન્ય અંગોમાં રક્ષણાત્મક કાર્ય કરે છે.
$1$. તે બહુસ્તરીય છે,જે રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ આપે છે.
$2$. તે ત્વચાની સૂકી સપાટી અને મુખગુહા,કંઠનળી તથા લાળ ગ્રંથિઓ અને સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના અંદરના સ્તરને આવરે છે.
$3$. તેની બહુસ્તરીય રચનાને કારણે,સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા ખૂબ જ મર્યાદિત છે.
$4$. તે અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરતી નથી. તેથી,'માત્ર અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે' તે વિધાન અસત્ય છે.

(B) રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ અનિયમિત કિનારીઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તર દ્વારા બનેલી હોય છે,જેને $Squamous$ $epithelium$ (શલ્કી અધિચ્છદ) કહેવામાં આવે છે. રુધિરવાહિનીઓમાં આ પ્રકારને $endothelium$ (અંતઃચ્છદ) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય પ્રસરણ સીમા બનાવવાનું છે,જે રુધિર અને આસપાસના પેશીઓ વચ્ચે પદાર્થોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) ઘનાકાર અધિચ્છદ એ ઘન આકારના કોષોનું બનેલું એક સ્તર છે.
તે સામાન્ય રીતે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય સ્ત્રાવ અને અભિશોષણ કરવાનું છે.
કાસ્થિ એ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે,ગ્રસનીમાં સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ હોય છે,અને વાયુકોષ્ઠોમાં લાદીસમ અધિચ્છદ જોવા મળે છે.

(A) સંયુક્ત અધિચ્છદ એક કરતાં વધુ સ્તરો (બહુસ્તરીય) ધરાવતા કોષોનું બનેલું હોય છે.
તેની બહુસ્તરીય રચનાને કારણે,સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા મર્યાદિત હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય યાંત્રિક અને રાસાયણિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.
તેના ઉદાહરણોમાં ત્વચાની સૂકી સપાટી અને મુખગુહાની ભીની સપાટીનો સમાવેશ થાય છે.

(A) જઠર અને આંતરડાનું અસ્તર સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશીનું બનેલું હોય છે.
આ પેશી લાંબા અને પાતળા કોષોની બનેલી હોય છે.
તેમના કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે.
આ પ્રકારની અધિચ્છદ પેશી શોષણ અને સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ છે,જે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરના મુખ્ય કાર્યો છે.

(B) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$1$. ઘનાકાર અધિચ્છદ ગ્રંથીઓની નલિકાઓમાં જોવા મળે છે $(1-c)$.
$2$. સ્તંભાકાર અધિચ્છદ જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે $(2-e)$.
$3$. પક્ષ્મલ અધિચ્છદ અંડવાહિનીની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે $(3-b)$.
$4$. સંયુક્ત અધિચ્છદ મુખગુહા અને કંઠનળીની ભેજવાળી સપાટી પર જોવા મળે છે $(4-a)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-c, 2-e, 3-b, 4-a$ છે.

(D) અધિચ્છદ પેશી એ પ્રાણી પેશીનો એક પ્રકાર છે જે શરીરનું બાહ્ય આવરણ અને આંતરિક અંગો તથા પોલાણોનું અસ્તર બનાવે છે.
તે યાંત્રિક ઈજા,રોગકારકો અને નિર્જલીકરણ સામે રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
સંયોજક પેશી અન્ય પેશીઓને આધાર આપે છે અને જોડે છે.
સ્નાયુ પેશી હલનચલન માટે જવાબદાર છે.
ચેતા પેશી શરીરની પ્રવૃત્તિઓના નિયંત્રણ અને સંકલન માટે જવાબદાર છે.

(C) સાચું વિધાન $C$ છે.
$1$. સ્તંભાકાર અધિચ્છદના કોષોમાં કોષકેન્દ્ર પાયાના ભાગે આવેલું હોય છે,ઉપરના ભાગે નહીં,અને તે જઠર તથા આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.
$2$. લાદિસમ અધિચ્છદના કોષોની સીમાઓ અનિયમિત હોય છે અને કોષકેન્દ્ર ચપટું હોય છે,નાનું અને નિયમિત સીમાવાળું નહીં.
$3$. ઘનાકાર અધિચ્છદ ઘન આકારના કોષોનું બનેલું હોય છે જે એક સ્તરમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.
$4$. ઘનાકાર અધિચ્છદના કોષો ઘન આકારના હોય છે,ચપટા નહીં (ચપટા કોષો લાદિસમ અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે),અને જોકે તે થાઇરોઇડ ગ્રંથિમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તેમને 'ચપટા' તરીકે વર્ણવવા તે ખોટું છે.

(B) આપેલ આકૃતિ એક પેશી દર્શાવે છે જે કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરોની બનેલી છે,જે સંયુક્ત અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે.
સંયુક્ત અધિચ્છદ કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરો (બહુસ્તરીય) ની બનેલી હોય છે અને તેથી સ્ત્રાવ અને શોષણમાં તેની ભૂમિકા મર્યાદિત હોય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.
લેબલ '$a$' પેશીમાં હાજર કોષોના બહુવિધ સ્તરો તરફ નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ સંયુક્ત અધિચ્છદ - બહુસ્તરીય કોષો છે.