Epithelial tissue Questions in Gujarati

(C) પેશીની વ્યાખ્યા એક સમાન ઉદ્ભવ ધરાવતા અને સામાન્ય રીતે એક સમાન કાર્ય કરતા કોષોના સમૂહ તરીકે કરવામાં આવે છે. આ કોષો એક જ પ્રકારના (સરળ પેશી) અથવા એકથી વધુ પ્રકારના (જટિલ પેશી) હોઈ શકે છે. તેથી,સૌથી યોગ્ય વ્યાખ્યા એ છે કે એક અથવા વધુ પ્રકારના કોષોનો સમૂહ જે એક સામાન્ય કાર્ય કરે છે તેને પેશી કહેવામાં આવે છે.

(B) બેઝમેન્ટ મેમ્બ્રેન (આધારકલા) એ એક પાતળું,તંતુમય,કોષબાહ્ય આધારક છે જે એપિથેલિયલ પેશીને તેની નીચે આવેલી સંયોજક પેશીથી અલગ પાડે છે.
તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સાથે જોડાયેલા મ્યુકોપોલિસેકેરાઇડ્સ અને ગ્લાયકોપ્રોટીન્સની બનેલી હોય છે,જે એપિથેલિયલ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,સાથે તેમાં કોલેજન અથવા જાળીદાર તંતુઓનું સ્તર પણ હોય છે.

(B) અધિચ્છદ પેશીમાં, કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરકોષીય આધારક ખૂબ જ ઓછું હોય છે。
અધિચ્છદ પેશી કોષોનું એક સળંગ સ્તર બનાવે છે જે શરીરની સપાટીને આવરે છે અથવા શરીરની ગુહાઓનું અસ્તર બનાવે છે。
તેની સરખામણીમાં, સંયોજક પેશીમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં આંતરકોષીય આધારક જોવા મળે છે。
તેથી, સાચો જવાબ $\text{અધિચ્છદ}$ $\text{પેશી}$ છે。

(B) "epithelium" (અધિચ્છદ) શબ્દ $18^{th}$ સદીમાં ડચ શરીરરચનાશાસ્ત્રી Frederik Ruysch દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે આ શબ્દનો ઉપયોગ એ હકીકતને દર્શાવવા માટે કર્યો હતો કે આ પેશીઓ અન્ય પેશીઓ પર ઉગે છે (epi = ઉપર, thele = પેશી).

(C) આધારકલા એ પેશીનું એક પાતળું,તંતુમય,કોષબાહ્ય આધારક (extracellular matrix) છે જે શરીરની આંતરિક કે બાહ્ય સપાટીના અસ્તરને નીચેની સંયોજક પેશીથી અલગ કરે છે. આપેલા વિકલ્પોના સંદર્ભમાં,$Plasma \ membrane$ (કોષરસસ્તર) અને $Plasmalemma$ (પ્લાઝ્માલેમા) એ એકબીજાના સમાનાર્થી શબ્દો છે,જે એક જ જૈવિક રચનાનો નિર્દેશ કરે છે. જોકે,આધારકલા પોતે એક કોષબાહ્ય રચના છે,કોષરસસ્તર નથી. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,વિકલ્પ $(c)$ સાચો જવાબ છે.

(D) સાદું ઘનાકાર અધિચ્છદ એક સ્તરના ઘન આકારના કોષોનું બનેલું હોય છે.
તે મુખ્યત્વે ગ્રંથિઓની નલિકાઓ (જેમ કે સ્વેદ ગ્રંથિ અને લાળ ગ્રંથિ),મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગો,આંખના સિલિયરી બોડી અને કોરોઇડ,તથા શ્વસનતંત્રની પાતળી શ્વાસવાહિકાઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાદા ઘનાકાર અધિચ્છદ માટે સાચા સ્થાનો છે.

(A) કેટલીક મોટી ગ્રંથિઓની નલિકાઓ,જેમ કે સ્તન ગ્રંથિ અને પેરોટિડ ગ્રંથિ,તેમજ સ્વરપેટી (larynx) અને કંઠનળી (pharynx) ના કેટલાક ભાગો સ્તૃત સ્તંભાકાર અધિચ્છદ (stratified columnar epithelium) દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ પ્રકારના અધિચ્છદમાં કોષોના અનેક સ્તરો હોય છે,જેમાં ઉપરનું સ્તર સ્તંભાકાર આકારનું હોય છે,જે નીચેના પેશીઓને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(A) જનન અધિચ્છદ (germinal epithelium) વિશિષ્ટ ઘનાકાર અધિચ્છદ કોષોનું બનેલું હોય છે.
આ કોષો જનનપિંડો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) માં જોવા મળે છે અને તે જનનકોષોના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.
ઉદાહરણ તરીકે,તેઓ અંડકોષ (માદા જનનકોષ) અને શુક્રકોષ (નર જનનકોષ) ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પક્ષ્મલ અધિચ્છદ પેશી શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિનીઓ (uterine tubes) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
શ્વાસનળીમાં,આસ્તરણ ખાસ કરીને કૂટસ્તૃત પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ (pseudostratified ciliated columnar epithelium) હોય છે,જેમાં લાંબા પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર કોષો અને ટૂંકા ઘનાકાર કોષો આવેલા હોય છે.
અહીં $B$ અને $D$ બંનેમાં પક્ષ્મલ અધિચ્છદ જોવા મળે છે,પરંતુ સામાન્ય જીવવિજ્ઞાનના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,$B$ (શ્વાસનળી) આ પેશી માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(C) શલ્કસ્તર અધિચ્છદના કોષો પાતળા,ચપટા અને ભીંગડા જેવા હોય છે. તેઓ એકબીજા સાથે લાદીની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે અને એક નાજુક સ્તર બનાવે છે.

(B) મોટા આંતરડાની આંતરિક સપાટી,પાચન માર્ગના બાકીના ભાગની જેમ,શ્લેષ્મ પટલ (mucous membrane) દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ પટલ અધિચ્છદ પેશીના સ્તર (ખાસ કરીને સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી) નું બનેલું હોય છે જે રક્ષણ,શોષણ અને સ્ત્રાવનું કાર્ય કરે છે.
તેથી,આંતરિક અસ્તર મુખ્યત્વે અધિચ્છદ પેશીનું બનેલું હોય છે.

(D) $\text{સ્તૃત}$ $\text{લાદિસમ}$ $\text{અધિચ્છદ}$ (Stratified squamous epithelium) એવી સપાટીઓ પર જોવા મળે છે જે ઘર્ષણ પામે છે પરંતુ સૂકાઈ જવાથી સુરક્ષિત રહે છે。
આથી, તે આંખના કોર્નિયા, પોપચાની અંદરની સપાટીઓ, મુખગુહાનું અસ્તર, કંઠનળીનો નીચેનો ભાગ, અન્નનળી, યોનિમાર્ગ અને નાસિકા કોટરના વેસ્ટિબ્યુલ (vestibule) નું નિર્માણ કરે છે。

(B) એપિથેલિયલ પેશી શરીરની સપાટીને આવરે છે અને આંતરિક અંગો તથા પોલાણોનું અસ્તર બનાવે છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. રક્ષણ: તે યાંત્રિક ઈજા,રાસાયણિક તણાવ અને રોગકારકો સામે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. સ્ત્રાવ: ગ્રંથિય અધિચ્છદ ઉત્સેચકો,અંતઃસ્ત્રાવો અને શ્લેષ્મ જેવા પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે.
$3$. શોષણ: પાચનમાર્ગમાં આવેલી અધિચ્છદ પેશી પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.
$4$. સંવેદના: વિશિષ્ટ સંવેદનાત્મક અધિચ્છદ કોષો (દા.ત.,નાક અથવા જીભમાં) ઉત્તેજના પારખવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,રક્ષણ,સ્ત્રાવ,સંવેદના અને શોષણનો સમૂહ સાચો છે.

(A) સાદું અધિચ્છદ એક જ સ્તરના કોષોનું બનેલું હોય છે અને તે શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓના અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) ત્વચાનું અધિચ્છદ (epidermis) $\text{શિંગીભૂત}$ $\text{લાદીસમ}$ $\text{સ્તૃત}$ $\text{અધિચ્છદ}$ ($keratinized$ $stratified$ $squamous$ $epithelium$) નું બનેલું હોય છે।
જેમ જેમ આ કોષો સપાટી તરફ આગળ વધે છે, તેમ તેમ તેઓ કેરાટિનાઇઝેશન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં તેઓ અંતે મૃત, કોષકેન્દ્રવિહીન અને જલ-પ્રતિરોધક બની જાય છે, જે શરીર માટે રક્ષણાત્મક કવચ બનાવે છે।

(B) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષો ધરાવે છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે. આ પક્ષ્મો અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે. પૃષ્ઠવંશીઓમાં,ખાસ કરીને દેડકામાં,પક્ષ્મલ અધિચ્છદ મુખગુહા અને અંડવાહિનીના અસ્તરમાં જોવા મળે છે. મુખગુહામાં પક્ષ્મો ખોરાકના વહનમાં મદદ કરે છે,જ્યારે અંડવાહિનીમાં તે અંડકોષોના વહનમાં મદદરૂપ થાય છે.

(C) . સરળ લાદિસમ અધિચ્છદના કોષો સપાટ,લાદી જેવા અને બહુકોણીય હોય છે,જેમાં મધ્યમાં સ્થિત અંડાકાર અથવા ગોળાકાર કોષકેન્દ્ર હોય છે.
તેને ટેસેલેટેડ (tessellated) અથવા પેવમેન્ટ અધિચ્છદ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેના કોષો ભોંયતળિયા પરની લાદી જેવા દેખાય છે.

(A) ડેસ્મોઝોમ્સ એ વિશિષ્ટ પ્રકારના સંલગ્ન પ્રોટીન સંકુલ છે જે કોષ-કોષના જોડાણ સ્થાને જોવા મળે છે.
તે મુખ્યત્વે અધિચ્છદ પેશીઓમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તે કોષના કંકાલના મધ્યવર્તી તંતુઓને કોષરસ પટલ સાથે જોડીને યાંત્રિક મજબૂતી આપે છે,જેનાથી પાસપાસેના કોષો એકબીજા સાથે જકડાયેલા રહે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સરળ અધિચ્છદ પેશી કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે જે શરીરની ગુહાઓ,નલિકાઓ અને નળીઓ માટે અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ કોષો ખૂબ જ ઓછા આંતરકોષીય દ્રવ્ય સાથે મોઝેક ટાઇલ્સની જેમ એકબીજા સાથે ચુસ્ત રીતે ગોઠવાયેલા હોવાથી,તેઓ એક સળંગ અને રક્ષણાત્મક પડ બનાવે છે.
આ ચુસ્ત ગોઠવણી વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચેના ઘર્ષણ અને યાંત્રિક તણાવને ઘટાડે છે,જેના કારણે સામાન્ય શારીરિક પરિસ્થિતિઓમાં આ કોષોનો ઘસારો નહિવત રહે છે.

(B) બહુકોષીય સજીવના તમામ દૈહિક કોષોમાં આનુવંશિક માહિતી $(DNA)$ નો સમાન સેટ હોય છે. કોષોનું વિશિષ્ટ પ્રકારોમાં વિભેદન,જેમ કે ગ્રંથિ કોષો અથવા અધિચ્છદીય કોષો,જનીન અભિવ્યક્તિમાં તફાવતને કારણે થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે વિવિધ કોષ પ્રકારોમાં,જનીનોના ચોક્કસ સેટ 'ચાલુ' (સક્રિય) હોય છે જ્યારે અન્ય 'બંધ' (નિષ્ક્રિય) હોય છે,જે કોષોને સમાન જિનોમ હોવા છતાં અલગ-અલગ શારીરિક કાર્યો કરવાની મંજૂરી આપે છે.

(A) . અધિચ્છદીય પેશી કોષ વિભાજન અને પુનઃસર્જનની ઉચ્ચ ક્ષમતા ધરાવે છે.
કારણ કે અધિચ્છદીય કોષો સતત ઘસારો અનુભવે છે,તેથી તેઓ સજીવના સમગ્ર જીવન દરમિયાન ઝડપથી વિભાજન પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આ ગુણધર્મને કારણે ઈજાઓનું ઝડપી સમારકામ અને ઘા રૂઝાઈ શકે છે,જે અન્ય પેશીઓના પ્રકારોની તુલનામાં અધિચ્છદીય પેશીઓની લાક્ષણિકતા છે.

(B) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની ત્વચાની બાહ્યત્વચા (Epidermis) કેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તરિત લાદીસમ અધિચ્છદની બનેલી હોય છે.
આ પેશીમાં,ઉપરના સ્તરના કોષો મૃત હોય છે અને તેમાં કેરાટિન નામનું અદ્રાવ્ય તંતુમય પ્રોટીન હોય છે,જે ઘર્ષણ અને પાણીના વ્યય સામે રક્ષણ આપે છે.
જોકે મુખગુહામાં પણ અ-કેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તરિત લાદીસમ અધિચ્છદ હોય છે,પરંતુ બાહ્યત્વચા એ કેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તરિત લાદીસમ અધિચ્છદનું મુખ્ય ઉદાહરણ છે.

(A) અધિચ્છદીય પેશી શરીરનું બાહ્ય આવરણ બનાવે છે અને આંતરિક અંગો તથા ગુહાઓનું અસ્તર બનાવે છે.
વિશેષરૂપે,ત્વચા શિંગીભૂત (cornified) અધિચ્છદીય કોષોના સ્તર દ્વારા આવરી લેવાયેલી હોય છે,જે શરીરને સૂકાઈ જવાથી,યાંત્રિક ઈજા અને બેક્ટેરિયાના આક્રમણ સામે રક્ષણ આપવા માટે એક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) અન્નનળી,કોર્નિયા અને યોનિમાર્ગમાં અ-કેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ જોવા મળે છે.
આ પ્રકારના અધિચ્છદમાં કોષોના અનેક સ્તરો આવેલા હોય છે,જેમાં સપાટી પરના કોષો જીવંત હોય છે અને તેમાં કોષકેન્દ્ર હાજર હોય છે.
તે ભેજવાળા વાતાવરણમાં ઘર્ષણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે,જ્યાં સપાટીને કેરાટિન દ્વારા વોટરપ્રૂફ બનાવવાની જરૂર હોતી નથી.

(D) . અધિચ્છદ પેશીઓમાં પુનઃસર્જનની ક્ષમતા વધુ હોય છે અને ક્ષતિગ્રસ્ત કે જૂના કોષોને બદલવા માટે તેમાં કોષ વિભાજનનો દર ખૂબ ઝડપી હોય છે. સંયોજક પેશીઓથી વિપરીત,તેઓ અવાહિનીયુક્ત (રુધિરવાહિનીઓનો અભાવ) હોય છે અને કોષો વચ્ચે ખૂબ જ ઓછી આંતરકોષીય જગ્યા હોય છે.

(B) નેત્રપટલ (conjunctiva) એ એક પાતળી,પારદર્શક શ્લેષ્મ પટલ છે જે પોપચાની અંદરની સપાટી અને શ્વેતપટલ (sclera) ના અગ્ર ભાગને આવરે છે.
હિસ્ટોલોજીની દ્રષ્ટિએ,નેત્રપટલ સ્તૃત સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી દ્વારા આવરિત હોય છે,જેમાં ગોબ્લેટ કોષો હોય છે જે આંખની સપાટીને ભેજયુક્ત રાખવા માટે શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) ત્વચાનું બહારનું પડ,જેને અધિસ્તર (epidermis) કહેવામાં આવે છે,તે કેરેટિનાઇઝ્ડ સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદનું બનેલું હોય છે.
આ પેશીમાં કેરેટિન નામનું પ્રોટીન હોય છે,જે ત્વચાને મજબૂત અને જલરોધક બનાવે છે.
ત્વચા શરીરનું સૌથી બહારનું પડ હોવાથી,તે સતત બાહ્ય વાતાવરણના સંપર્કમાં રહે છે,જેના કારણે તે યાંત્રિક તાણ,ઘર્ષણ અને ઘસારાનો ભોગ બને છે.
તેથી,અધિચ્છદનું કેરેટિનાઇઝ્ડ સ્વરૂપ આવા ઘસારા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
સરળ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ એ અધિચ્છદ પેશીનો એક પ્રકાર છે જે ઊંચા અને સાંકડા કોષોના એક સ્તરથી બનેલો હોય છે.
આ પેશી ખાસ કરીને જઠર,નાના આંતરડા અને મોટા આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તે પોષક તત્વોના શોષણ અને શ્લેષ્મ તથા ઉત્સેચકોના સ્ત્રાવમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) સ્યુડોસ્ટ્રેટિફાઇડ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ એ એક પ્રકારનું અધિચ્છદ છે જે સ્તરીય દેખાય છે કારણ કે કોષોના કોષકેન્દ્રો અલગ-અલગ સ્તરે હોય છે,પરંતુ બધા કોષો આધારકલા (basement membrane) સાથે જોડાયેલા હોય છે.
મનુષ્યોમાં,આ પેશી સામાન્ય રીતે શ્વસન માર્ગ (શ્વાસનળી,શ્વાસવાહિનીઓ) અને પુરુષ મૂત્રમાર્ગમાં જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પુરુષ મૂત્રમાર્ગ એ આ પેશી માટેનું સાચું સ્થાન છે.

(D) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન અધિચ્છદીય પેશીઓ ત્રણેય પ્રાથમિક ગર્ભસ્તરોમાંથી ઉદ્ભવે છે:
$1$. $Ectoderm$ (બાહ્ય ગર્ભસ્તર): ત્વચાનું અધિચ્છદ અને મુખ તથા મળદ્વારનું અસ્તર બનાવે છે.
$2$. $Mesoderm$ (મધ્ય ગર્ભસ્તર): મેસોથેલિયમ બનાવે છે,જે શરીરની ગુહાઓ (હૃદયાવરણ,ફેફસાંનું આવરણ અને ઉદરીય ગુહા) અને રુધિરવાહિનીઓનું અંતઃસ્તર બનાવે છે.
$3$. $Endoderm$ (અંતઃ ગર્ભસ્તર): પાચનમાર્ગ અને શ્વસનમાર્ગનું અધિચ્છદીય અસ્તર બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) ફેલોપિયન ટ્યુબ,શ્વાસનળી અને શ્વાસવાહિકાઓ જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પક્ષ્મલ અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ કોષોની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મોનું મુખ્ય કાર્ય અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું છે.
ફેલોપિયન ટ્યુબમાં,પક્ષ્મો અંડકોષના વહનમાં મદદ કરે છે,જ્યારે શ્વાસનળી અને શ્વાસવાહિકાઓમાં,તેઓ શ્લેષ્મ અને ફસાયેલા ધૂળના રજકણોને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) પ્રાણીઓમાં,જનનકોષોનું નિર્માણ જનન અધિચ્છદ (germinal epithelium) દ્વારા થાય છે,જે પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) માં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રકારની અધિચ્છદ પેશી છે. જનન અધિચ્છદના કોષો અર્ધીકરણ (meiosis) દ્વારા એકકીય જનનકોષો (શુક્રકોષો અથવા અંડકોષો) ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. સ્યુડોસ્ટ્રેટિફાઇડ અધિચ્છદ પેશી એ સરળ અધિચ્છદ પેશીનો એક પ્રકાર છે જે સ્તરીય હોવાનો આભાસ કરાવે છે કારણ કે કોષકેન્દ્રો વિવિધ સ્તરો પર આવેલા હોય છે,પરંતુ તમામ કોષો આધારકલા (basement membrane) સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તે મુખ્યત્વે શ્વસન માર્ગના અસ્તરમાં,ખાસ કરીને શ્વાસનળી,મોટા શ્વાસવાહિનીઓ,તેમજ પુરુષોના મૂત્રમાર્ગ અને કેટલીક લાળ ગ્રંથિઓમાં જોવા મળે છે.

(C) અધિચ્છદ પેશીને પ્રાણીઓમાં ઉદ્ભવેલી પ્રથમ પેશી માનવામાં આવે છે.
તે શરીરનું રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે અને આંતરિક ગુહાઓ અને અંગોનું અસ્તર બનાવે છે.
વાળ જેવા આદિમ બહુકોષીય સજીવોમાં,અધિચ્છદ જેવી કોષો પ્રાથમિક બંધારણીય ઘટકો છે,જે ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસમાં પાછળથી વધુ જટિલ પેશીઓના વિકાસ માટે પાયો નાખે છે.

(C) . એપેન્ડાઈમલ કોષો એ ચેતાધારક (neuroglial) કોષોનો એક પ્રકાર છે જે કરોડરજ્જુની મધ્યસ્થ નલિકા અને મગજના ક્ષેપકોનું અધિચ્છદ જેવું અસ્તર બનાવે છે. તેઓ મગજ-મેરુજળ $(CSF)$ ના ઉત્પાદન અને પરિભ્રમણમાં ભાગ લે છે.

(A) સ્વેદ ગ્રંથિઓ (પરસેવો ઉત્પન્ન કરતી ગ્રંથિઓ) એ સાદી ગૂંચળાદાર નલિકામય ગ્રંથિઓ છે.
આ ગ્રંથિઓ ત્વચાના અધિચર્મ (Dermis) માં આવેલી હોય છે.
તેઓ એક અશાખિત નલિકા (સાદી) અને ગૂંચળાદાર નલિકામય સ્ત્રાવી ભાગ ધરાવે છે.

(C) પરસેવાની ગ્રંથિઓ,ખાસ કરીને એક્રાઇન (eccrine) પરસેવાની ગ્રંથિઓ,મેરોક્રાઇન ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
મેરોક્રાઇન સ્ત્રાવમાં,સ્ત્રાવિત પદાર્થ કોષના કોષરસના કોઈપણ નુકસાન કે ઘટાડા વગર એક્સોસાઇટોસિસ (exocytosis) દ્વારા કોષમાંથી મુક્ત થાય છે.
માનવ શરીરમાં આ સ્ત્રાવની સૌથી સામાન્ય પદ્ધતિ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
મીરોક્રાઇન ગ્રંથિઓ એવી ગ્રંથિઓ છે જેમાં સ્ત્રાવ કોષના નુકસાન વગર કોષરસપટલ દ્વારા એક્સોસાઇટોસિસ (exocytosis) પ્રક્રિયા દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેના ઉદાહરણોમાં લાળ ગ્રંથિઓ,સ્વાદુપિંડ અને ગોબ્લેટ કોષોનો સમાવેશ થાય છે.
તેનાથી વિપરીત,તૈલી ગ્રંથિઓ હોલોક્રાઇન છે અને સ્તન ગ્રંથિઓ એપોક્રાઇન પ્રકારની છે.

(A) સ્તન ગ્રંથિને એપોક્રાઇન ગ્રંથિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
એપોક્રાઇન ગ્રંથિઓમાં,સ્ત્રાવી પદાર્થો સ્ત્રાવી કોષના અગ્ર ભાગમાં એકઠા થાય છે.
સ્ત્રાવ દરમિયાન,કોષનો આ અગ્ર ભાગ સ્ત્રાવી પદાર્થ સાથે અલગ થઈ જાય છે,જ્યારે કોષનો બાકીનો ભાગ અકબંધ રહે છે.
ત્યારબાદ કોષ ગુમાવેલા ભાગનું સમારકામ કરે છે,જે સ્તન ગ્રંથિઓની લાક્ષણિકતા છે.

(A) અધિચ્છદીય પેશી સ્વભાવે અત્યંત પુનઃજનનક્ષમ (regenerative) હોય છે.
જ્યારે ઈજા થાય છે,ત્યારે આ કોષો અન્ય પેશીઓ કરતા વધુ ઝડપથી વિભાજન પામે છે અને પુનઃનિર્માણ કરે છે.
કોષ વિભાજન અને પુનઃનિર્માણનો આ ઊંચો દર ઘાને ઝડપથી રૂઝાવવામાં મદદ કરે છે.

(D) ટોનોફાઈબ્રિલ્સ એ મધ્યવર્તી તંતુઓ (intermediate filaments) ના બંડલ છે જે અધિચ્છદીય કોષોમાં ડેસ્મોઝોમ્સ સાથે જોડાયેલા હોય છે. તેઓ પાસપાસેના કોષોના કોષપિંજરને જોડીને પેશીઓની રચનાત્મક અખંડિતતા અને યાંત્રિક મજબૂતી જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી,તેઓ ડેસ્મોઝોમ્સ સાથે સંકળાયેલા છે.

(B) આંતરડા,જઠર અને યકૃતનું અંદરનું અસ્તર સરળ સ્તંભાકાર અધિચ્છદનું બનેલું હોય છે.
આ પેશી ઊંચા,પાતળા અને લંબચોરસ કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે.
આ કોષોમાં ઘણીવાર શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ગોબ્લેટ કોષો હોય છે અને કોષકેન્દ્ર કોષના તળિયે આવેલા હોય છે.

(B) સસ્તન પ્રાણીઓની અન્નનળીનું શ્લેષ્મ સ્તર $Stratified$ $squamous$ $epithelium$ (સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ) નું બનેલું હોય છે.
આ પ્રકારની પેશી કોષોના અનેક સ્તરોની બનેલી હોય છે.
તેના પાયાના સ્તરો ઘનાકાર કે સ્તંભાકાર હોય છે,જ્યારે સપાટીના સ્તરો ચપટા અને ભીંગડા જેવા હોય છે,જે ખોરાકના વહન દરમિયાન યાંત્રિક ઘર્ષણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(C) બ્રશ બોર્ડર્ડ અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેના અધિચ્છદીય કોષોની ઉપરની સપાટી પર સૂક્ષ્મ રસાંકુરો (microvilli) આવેલા હોય છે.
આ સૂક્ષ્મ રસાંકુરો પોષક તત્વોના શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે.
આ પ્રકારનું અધિચ્છદ ખાસ કરીને નાના આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે,જ્યાં પાચિત ખોરાકનું મહત્તમ શોષણ થાય છે.

(A) ગોબ્લેટ કોષો એ વિશિષ્ટ એકકોષી ગ્રંથિ કોષો છે જે શ્લેષ્મ (mucus)નો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેઓ પાચન માર્ગ (જેમ કે આંતરડા) અને શ્વસન માર્ગના અધિચ્છદ સ્તરમાં છૂટાછવાયા જોવા મળે છે.
તેઓ એક જ કોષના બનેલા હોવાથી,તેમને એકકોષી ગ્રંથિઓ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ પ્રાથમિક ગર્ભસ્તરો રચાય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર (Ectoderm),મધ્ય ગર્ભસ્તર (Mesoderm) અને અંતઃ ગર્ભસ્તર (Endoderm).
$1$. $Ectoderm$ ત્વચાના અધિચ્છદ (epidermis),ચેતાતંત્ર અને મુખ તથા મળદ્વારના અસ્તરનું નિર્માણ કરે છે.
$2$. $Mesoderm$ સ્નાયુઓ,હાડકાં,રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને ત્વચાના અંતઃસ્તર (dermis) નું નિર્માણ કરે છે.
$3$. $Endoderm$ પાચનમાર્ગ અને શ્વસનતંત્રના અધિચ્છદીય અસ્તરનું નિર્માણ કરે છે.
તેથી,ત્વચાનું અધિચ્છદ $Ectoderm$ માંથી ઉદ્ભવે છે.

(B) જ્યારે વ્યક્તિઓ સખત શારીરિક કામ કરે છે,ત્યારે તેમની હથેળીઓની ત્વચા પર સતત ઘર્ષણ અને યાંત્રિક દબાણને કારણે અધિચર્મ (epidermis) ના બેઝલ સ્તરમાં કોષ વિભાજન વધે છે. આના પરિણામે કેરાટિનાઇઝ્ડ કોષોનું એક જાડું સ્તર બને છે,જેને સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ કહેવામાં આવે છે,જે ઈજાને રોકવા માટે રક્ષણાત્મક અનુકૂલન તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,તેમની હથેળીઓ પરની અધિચર્મ નોંધપાત્ર રીતે જાડી થઈ જાય છે.

(C) અધિચર્મ એ ત્વચાનું સૌથી બહારનું સ્તર છે અને તે શરીરના પ્રાથમિક રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં કેરાટિનાઇઝેશન નામની પ્રક્રિયા થાય છે,જેમાં કોષો કેરાટિન નામનું સખત,તંતુમય પ્રોટીન બનાવે છે.
આ સ્તર અંતર્ગત પેશીઓને યાંત્રિક ઈજા,રોગકારકો અને પાણીના વધુ પડતા વ્યયથી સુરક્ષિત રાખે છે.

(B) નખ,શીંગડા અને ખરી એ પ્રાણીઓના બંધારણીય ઘટકો છે જે મુખ્યત્વે $Keratin$ તરીકે ઓળખાતા સખત,તંતુમય પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. $Keratin$ એ એક પ્રકારનું સ્ક્લેરોપ્રોટીન છે જે આ શરીરના ભાગોને મજબૂતી અને રક્ષણ આપે છે. $Chitin$ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે સંધિપાદ (arthropods) ના બાહ્ય કંકાલ અને ફૂગની કોષદીવાલમાં જોવા મળે છે,સસ્તન પ્રાણીઓના નખ કે શીંગડામાં નહીં.

(A) નાસિકા માર્ગ,શ્વાસવાહિની અને અંડવાહિની જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પક્ષ્મલ સ્તંભીય અધિચ્છદ પેશી દ્વારા આવરિત હોય છે.
આ કોષોની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો (cilia) આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મોની લયબદ્ધ હલનચલન કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
નાસિકા માર્ગ અને શ્વાસવાહિનીમાં,તેઓ શ્લેષ્મ અને ધૂળના રજકણોને દૂર કરે છે,જ્યારે અંડવાહિનીમાં,તેઓ અંડકોષના વહનમાં મદદ કરે છે.