Epithelial tissue Questions in Gujarati

(D) કોષીય જોડાણો સૌથી વધુ અધિચ્છદ પેશીઓમાં જોવા મળે છે,જેમ કે પક્ષ્મલ અધિચ્છદ.
કોષીય જોડાણો એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે પાડોશી કોષો વચ્ચે અથવા કોષ અને બાહ્યકોષીય આધારક (extracellular matrix) વચ્ચે સંપર્ક પૂરો પાડે છે.
તેઓ અધિચ્છદ પેશીઓની રચનાત્મક અખંડિતતા માટે આવશ્યક છે,કારણ કે તેઓ પેરાસેલ્યુલર અવરોધ બનાવવામાં અને પેરાસેલ્યુલર પરિવહનનું નિયમન કરવામાં મદદ કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,અસ્થિબંધ,કંડરા અને કાસ્થિ જેવી સંયોજક પેશીઓમાં કોષીય જોડાણો ઓછા હોય છે કારણ કે તેમના કોષો પુષ્કળ પ્રમાણમાં બાહ્યકોષીય આધારક દ્વારા એકબીજાથી દૂર આવેલા હોય છે.

(C) સ્તંભાકાર અધિચ્છદ એક સ્તરીય લાંબા અને પાતળા કોષોનું બનેલું હોય છે。
આ કોષોની મુક્ત સપાટી પર ઘણીવાર સૂક્ષ્માંકુરો (microvilli) જોવા મળે છે, જે જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં આવેલા હોય છે。
આ રચનાઓ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે, જેનાથી સ્ત્રાવ અને શોષણની પ્રક્રિયામાં મદદ મળે છે。

(B) સ્તંભાકાર અધિચ્છદ એ લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી પેશી છે.
આ કોષોમાં અંડાકાર કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે.
તેઓ જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ સ્ત્રાવ અને શોષણનું કાર્ય કરે છે.
મુક્ત સપાટી પર સૂક્ષ્માંકુરો (microvilli) ની હાજરી શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
તેથી,વર્ણવેલ લાક્ષણિકતાઓ સ્તંભાકાર અધિચ્છદને અનુરૂપ છે.

(A) પેશી $1$ એ પક્ષ્મધારી સ્તંભાકાર અધિચ્છદ દર્શાવે છે,જે લાંબા અને પાતળા કોષો ધરાવે છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો આવેલા હોય છે.
પેશી $2$ એ ગોબ્લેટ કોષ દર્શાવે છે,જે એકકોષીય ગ્રંથિ છે. એકકોષીય ગ્રંથિઓ અલગ પડેલા ગ્રંથિમય કોષોની બનેલી હોય છે (દા.ત.,પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો).
તેથી,સાચી ઓળખ $1$: પક્ષ્મધારી સ્તંભાકાર કોષો; $2$: એકકોષીય ગ્રંથિમય અધિચ્છદ છે.

(D) લાદિસમ (Squamous) અધિચ્છદ પાતળા,તકતી જેવા અને બહુકોણીય કોષોની બનેલી હોય છે જે ભોંયતળિયાની લાદીની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે,તેથી તેને લાદિસમ અધિચ્છદ પણ કહેવામાં આવે છે.
તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલોમાં,વાયુવિનિમય માટે ફેફસાંની વાયુકોષ્ઠોમાં અને અલ્ટ્રાફિલ્ટ્રેશન માટે મૂત્રપિંડના બાઉમેનની કોથળીમાં જોવા મળે છે.

(B) પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કોષો તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મોની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
આ કોષો મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિનીઓ (ફેલોપિયન ટ્યુબ) જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે.
પક્ષ્મોની હિલચાલ શ્વસન માર્ગમાં શ્લેષ્મ અથવા કણોના વહનમાં અને અંડવાહિનીમાં અંડકોષના વહનમાં મદદ કરે છે.

(D) આધારક પટલ (basement membrane) એ એક પાતળું,બાહ્યકોષીય,કોષવિહીન આધારક સ્તર છે જે અધિચ્છદ પેશીના કોષોના સ્તરને નીચે રહેલી સંયોજક પેશી (લેમિના પ્રોપ્રિયા) થી અલગ પાડે છે. તે બે સ્તરોનું બનેલું છે: બેઝલ લેમિના અને રેટિક્યુલર લેમિના. આ રચના અધિચ્છદ પેશી માટે વિશિષ્ટ છે અને તે સ્નાયુ,ચેતા અથવા સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળતી નથી.

(D) સંયુક્ત અધિચ્છદ એક કરતાં વધુ સ્તરો ધરાવે છે અને તેથી તે સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મર્યાદિત ભૂમિકા ભજવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે. તે ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાની ભીની સપાટી,ગ્રસની,લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓનું અંદરનું સ્તર અને સ્વાદુપિંડની નલિકાઓને આવરે છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઘનાકાર અધિચ્છદ $(A)$ સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના સ્તરમાં જોવા મળે છે $(V)$.
$2$. પક્ષ્મલ અધિચ્છદ $(B)$ અંડવાહિનીના અંદરના સ્તરમાં જોવા મળે છે $(IV)$.
$3$. સ્તંભાકાર અધિચ્છદ $(C)$ પિત્તાશયની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે $(III)$.
$4$. લાદિસમ અધિચ્છદ $(D)$ રુધિરવાહિનીઓના અંદરના સ્તરમાં જોવા મળે છે $(II)$.
$5$. કેરાટિનાઇઝ્ડ લાદિસમ અધિચ્છદ $(E)$ ત્વચાના અધિસ્તરમાં જોવા મળે છે $(I)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-V, B-IV, C-III, D-II, E-I$ છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. લાદિસમ એપિથેલિયમ: તે અનિયમિત સીમાઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરનું બનેલું છે। $(A-IV)$
$B$. ઘનાકાર એપિથેલિયમ: તે ઘનાકાર કોષોના એક સ્તરનું બનેલું છે। $(B-I)$
$C$. સ્તંભાકાર એપિથેલિયમ: તે લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરનું બનેલું છે। $(C-III)$
$D$. પક્ષ્મલ એપિથેલિયમ: આ કોષો તેમની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો ધરાવે છે। $(D-II)$
તેથી, સાચો ક્રમ $A-IV, B-I, C-III, D-II$ છે।

$(A)$. બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ નલિકાઓ દ્વારા શ્લેષ્મ,લાળ,કાનનું મીણ,તેલ,દૂધ અને પાચક ઉત્સેચકો જેવા ઉત્પાદનોનો સ્ત્રાવ કરે છે $(A-IV)$.
$B$. અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ નલિકાવિહીન હોય છે અને અંતઃસ્ત્રાવોને સીધા ગ્રંથિની આસપાસના પ્રવાહીમાં મુક્ત કરે છે $(B-II)$.
$C$. ટાઈટ જંકશન પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે $(C-I)$.
$D$. એડહેરિંગ જંકશન પાડોશી કોષોને એકસાથે રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે $(D-III)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-II, C-I, D-III$ છે.

$(A)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ: આ ગ્રંથિઓ નલિકાઓ દ્વારા શ્લેષ્મ,લાળ,કાનનું મીણ,તેલ,દૂધ અને પાચક ઉત્સેચકો જેવા ઉત્પાદનોનો સ્ત્રાવ કરે છે $(IV)$.
$B$. અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ: આ નલિકાવિહીન ગ્રંથિઓ છે જે અંતઃસ્ત્રાવોને સીધા ગ્રંથિની આસપાસના પ્રવાહીમાં મુક્ત કરે છે $(II)$.
$C$. ટાઈટ જંકશન: આ જોડાણો પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે $(I)$.
$D$. એડહેરિંગ જંકશન: આ જોડાણો પાડોશી કોષોને એકસાથે રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે $(III)$.
આમ,સાચો ક્રમ $A-IV, B-II, C-I, D-III$ છે.

(C) ઘનાકાર અધિચ્છદ એ ઘન આકારના કોષોના એક સ્તરનું બનેલું હોય છે અને સામાન્ય રીતે ગ્રંથિઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે. તેના મુખ્ય કાર્યો સ્ત્રાવ અને શોષણ છે. રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં લાદીસમ અધિચ્છદ (squamous epithelium) જોવા મળે છે,ઘનાકાર અધિચ્છદ નહીં. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.

(D) સંયુક્ત અધિચ્છદ કોષોના એક કરતા વધુ સ્તરો (બહુસ્તરીય) નું બનેલું હોય છે.
માત્ર સૌથી ઊંડા સ્તરના કોષો જ આધારકલા (basement membrane) પર આવેલા હોય છે.
બહુસ્તરીય હોવાને કારણે,સંયુક્ત અધિચ્છદની સ્ત્રાવ અને શોષણમાં ભૂમિકા મર્યાદિત હોય છે.
તેમનું પ્રાથમિક કાર્ય રાસાયણિક,યાંત્રિક,ઉષ્મીય અથવા આસૃતિજન્ય તાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે.
તેઓ ત્વચાની સૂકી સપાટી,મુખગુહાની ભીની સપાટી,કંઠનળી અને લાળ ગ્રંથિઓ તથા સ્વાદુપિંડની નલિકાઓના અંદરના સ્તરને આવરે છે.

(D) કોષ જોડાણ એ એક વિશિષ્ટ રચના છે જે પ્રાણી પેશીઓમાં પાડોશી કોષો વચ્ચે અથવા કોષ અને બાહ્યકોષીય આધારક (extracellular matrix) વચ્ચે સંપર્ક પૂરો પાડે છે.
$1$. ટાઈટ જંકશન: આ જોડાણો પેશીમાં પદાર્થોને લીક થતા અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
$2$. એડહેરિંગ જંકશન: આ પાડોશી કોષોને એકસાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
$3$. ગેપ જંકશન: આ જોડાણો પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે,જે આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી વહન માટે જવાબદાર છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) આ વિધાનો સાદા લાદિસમ અધિચ્છદની લાક્ષણિકતાઓનું વર્ણન કરે છે.
$1$. તે અનિયમિત સીમાઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરનું બનેલું હોય છે,જે તેમને લાદી જેવો દેખાવ આપે છે.
$2$. આ કોષો રુધિરવાહિનીઓની દીવાલો (અંતઃચ્છદ) અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો (alveoli) માં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ વાયુઓ અને પોષક તત્વોના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
$3$. તેમની પાતળી રચનાને કારણે,તેઓ મુખ્યત્વે પ્રસરણ સીમા બનાવવામાં સામેલ હોય છે,જેનાથી પદાર્થો સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (લાદિસમ અધિચ્છદ) છે.

(B) સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$1$. બ્રશ બોર્ડર ધરાવતી ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી મૂત્રપિંડ નલિકાના નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$ માં જોવા મળે છે,જે પોષક તત્વો અને પાણીના પુનઃશોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
$2$. બરોળમાં આવેલી જાળીદાર પેશી મુખ્યત્વે ગાળણ અને રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવમાં મદદ કરે છે,સ્ત્રાવમાં નહીં.
$3$. કોર્નિયામાં સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ પેશી હોય છે,ચેતાસંવેદી અધિચ્છદ નહીં.
$4$. રુધિરવાહિનીઓનું અસ્તર સાદી લાદીસમ અધિચ્છદ પેશી (એન્ડોથેલિયમ) દ્વારા બનેલું હોય છે,ગ્રંથિય અધિચ્છદ દ્વારા નહીં.

(B) પેશી એ સમાન કોષો અને આંતરકોષીય પદાર્થોનો સમૂહ છે,જે ચોક્કસ કાર્ય કરવા માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
દરેક પેશી શરીરના એક અથવા વધુ કાર્યો કરે છે.
આમ,બહુકોષીય સજીવનું શરીર શ્રમ વિભાજન દર્શાવે છે અને સમગ્ર શરીરના અસ્તિત્વમાં ફાળો આપે છે.

(A) કોષોનો એવો સમૂહ જે રચનામાં સમાન હોય,સામાન્ય કાર્ય કરે છે અને સમાન ભ્રૂણીય મૂળ ધરાવે છે તેને પેશી (Tissue) તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. બહુકોષીય સજીવોમાં પેશીઓ એ અંગોના પાયાના એકમો છે.

(D) અધિચ્છદ પેશી કોષોના સ્તરની બનેલી હોય છે,જે શરીરની બાહ્ય સપાટીને આવરી લે છે અને શરીરની અંદરના અંગો અને પોલાણોનું અસ્તર બનાવે છે. તે રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શોષણ,સ્ત્રાવ અને સંવેદનામાં સામેલ છે.

(A) અંડપિંડ અને શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓમાં જોવા મળતું જનન અધિચ્છદ ઘનાકાર અધિચ્છદીય કોષોનું બનેલું હોય છે. આ કોષો જનનકોષોના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.

(D) અધિચ્છદ કોષો વિશિષ્ટ આંતરકોષીય જોડાણો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે કોષો વચ્ચે બંધારણીય અને કાર્યાત્મક કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ જોડાણો અધિચ્છદ પેશીઓની લાક્ષણિકતા છે,જે યાંત્રિક મજબૂતી પૂરી પાડે છે,પદાર્થોના લીકેજને અટકાવે છે અને કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારને સરળ બનાવે છે.

(A) સરળ શલ્ક અધિચ્છદ (Simple squamous epithelium) એ અનિયમિત સીમાઓ ધરાવતા ચપટા કોષોના એક પાતળા સ્તરનું બનેલું હોય છે. આ કોષો ભોંયતળિયાની લાદીની જેમ એકબીજા સાથે ચુસ્ત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે. તેથી,તેને પેવમેન્ટ અધિચ્છદ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. લાદીસમ અધિચ્છદ: રુધિરવાહિનીઓની દીવાલો અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે $(a-iii)$.
$2$. ઘનાકાર અધિચ્છદ: ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડના નલિકાકાર ભાગોમાં, તેમજ અંડપિંડના જનન અધિચ્છદમાં જોવા મળે છે $(b-ii)$.
$3$. સ્તંભાકાર અધિચ્છદ: જઠર અને આંતરડાના અસ્તરમાં જોવા મળે છે $(c-i)$.
$4$. પક્ષ્મલ અધિચ્છદ: શ્વાસવાહિકાઓ અને અંડવાહિની જેવા પોલા અંગોની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે $(d-iv)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $a(iii), b(ii), c(i), d(iv)$ છે.

(D) આંતરડાની અધિચ્છદ પેશીમાં શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા માટે સૂક્ષ્મ રસાંકુરો (microvilli) આવેલા હોય છે.
આ રચના અધિચ્છદને બ્રશ જેવો દેખાવ આપે છે.
તેથી તેને બ્રશ-બોર્ડર્ડ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કહેવામાં આવે છે.

(A) ટાઈટ જંકશન એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે પેશીઓમાં પદાર્થોના લીકેજને અટકાવે છે. તે નજીકના અધિચ્છદીય કોષોના અગ્ર ભાગોમાં કોષરસ પટલના જોડાણ દ્વારા બને છે. તેથી,ટાઈટ જંકશન લીકેજને પ્રોત્સાહન આપે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે અકેરાટિનાઇઝ્ડ સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદમાં,ઉપરના સ્તરો (સ્ટ્રેટમ કોર્નિયમ) કેરાટિન નામના અદ્રાવ્ય પ્રોટીનથી મુક્ત હોય છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે કેરાટિનની ગેરહાજરીને લીધે,આ અધિચ્છદ મુખગુહા,કંઠનળી અને અન્નનળી જેવી ભેજવાળી સપાટીઓને આવરે છે,જે સૂકાઈ જતી નથી પરંતુ વારંવાર યાંત્રિક ઘર્ષણને પાત્ર હોય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે ગેપ જંકશન એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને જોડે છે,જેનાથી આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓનું વહન શક્ય બને છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે આ જંકશન રાસાયણિક અને વિદ્યુત સંકેતોના ઝડપી સ્થાનાંતરણને સક્ષમ કરીને કોષો વચ્ચે વાતચીતને સરળ બનાવે છે.
ગેપ જંકશનનું મુખ્ય કાર્ય કોષો વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારને સરળ બનાવવાનું છે અને કોષરસનું જોડાણ એ પદ્ધતિ છે જેના દ્વારા આ કાર્ય પૂર્ણ થાય છે. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે અધિચ્છદીય પેશીમાં કોષો ખૂબ જ નજીકથી ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમની વચ્ચે ખૂબ જ ઓછું આંતરકોષીય દ્રવ્ય હોય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે અધિચ્છદીય કોષો સ્વભાવે સ્ત્રાવી હોય છે. તેઓ આધારકલા (basement membrane) તેમજ ગ્રંથિમય અધિચ્છદમાં વિવિધ ઉત્સેચકો કે અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.

(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે શ્વાસનળી,શ્વાસવાહિની અને અંડવાહિની જેવા પોલા અંગોના અંદરના સ્તરમાં પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી હોય છે,જેમાં ચલિત પક્ષ્મો હોય છે,અચલિત પક્ષ્મો નહીં.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે બ્રશ-બોર્ડર અધિચ્છદ પેશી સૂક્ષ્માંકુરો (microvilli) દ્વારા બને છે,જે આંતરડાના શ્લેષ્મકલાના કોષોની સપાટી પર જોવા મળતા કોષરસના પ્રવર્ધો છે,પક્ષ્મો દ્વારા નહીં.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

(B) કેશિકાઓની દીવાલ કોષોના માત્ર એક સ્તરની બનેલી હોય છે જેને સાદું લદિચ્છદ (શલ્કી) અધિચ્છદ અથવા એન્ડોથેલિયમ કહેવામાં આવે છે. આ પાતળી રચના ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે રુધિર અને આસપાસની પેશીઓ વચ્ચે વાયુઓ,પોષક તત્વો અને નકામા પદાર્થોની ઝડપી આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) પરિવર્તિત અધિચ્છદ (Transitional epithelium) એવા અંગોમાં જોવા મળે છે જેમાં વધુ પ્રમાણમાં ખેંચાણ કે વિસ્તરણ થતું હોય,જેમ કે મૂત્રાશય અને મૂત્રવાહિની.
તે $4$ થી $6$ સ્તરો ધરાવતી સ્તૃત પેશી જેવી દેખાય છે.
આ અધિચ્છદ મૂત્રાશયને ખેંચાવાની ક્ષમતા આપીને તેને ફાટતું અટકાવે છે,જેથી તે મૂત્રના વિવિધ જથ્થાને સમાવી શકે.
તે એક વિશિષ્ટ પ્રકારની અધિચ્છદ પેશી છે જેને યુરોથેલિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) $1$. ટાઈટ જંકશન (Tight junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષો વચ્ચે સીલ બનાવીને પેશીઓમાં પદાર્થોના લીકેજને અટકાવવામાં મદદ કરે છે.
$2$. એડહેરિંગ જંકશન (Adhering junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
$3$. ગેપ જંકશન (Gap junctions): આ જોડાણો પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને તેમની વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે,જેનાથી આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓનું ઝડપી સ્થળાંતર શક્ય બને છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ટાઈટ જંકશન અને ગેપ જંકશન છે.

(A) જૈવિક આયોજનમાં,સમાન રચના ધરાવતા અને સમાન કાર્ય કરતા કોષોના સમૂહને પેશી કહેવામાં આવે છે.
કોષો એ જીવનનો પાયાનો એકમ છે.
જ્યારે સમાન કોષો કોઈ ચોક્કસ કાર્ય કરવા માટે એકત્રિત થાય છે,ત્યારે તેઓ પેશી બનાવે છે.
ઘણી પેશીઓ ભેગી મળીને અંગ બનાવે છે અને ઘણા અંગો સાથે મળીને અંગતંત્રની રચના કરે છે.

(D) અધિચ્છદ પેશીના કોષો ખૂબ જ સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેમાં આંતરકોષીય દ્રવ્ય ખૂબ ઓછું હોય છે. વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે તેમાં આંતરકોષીય અવકાશ ધરાવતા શિથિલ કોષો હોય છે,જે સંયોજક પેશીનું લક્ષણ છે,અધિચ્છદ પેશીનું નહીં. તેથી,વિધાન $D$ અસંગત છે.

(A) આપેલી આકૃતિમાં,$P$ એ આધારકલા પર ગોઠવાયેલા કોષોનું એક જ સ્તર દર્શાવે છે,જે સરળ અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે.
$Q$ એ કોષોના અનેક સ્તરો દર્શાવે છે,જે સંયુક્ત અધિચ્છદની લાક્ષણિકતા છે.
તેથી,$P$ એ સરળ અધિચ્છદ છે અને $Q$ એ સંયુક્ત અધિચ્છદ છે.

(A) અધિચ્છદ પેશીને કોષોના સ્તરોની સંખ્યાના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $1$. સરળ અધિચ્છદ અને $2$. સંયુક્ત અધિચ્છદ.
સરળ અધિચ્છદ કોષોના એક જ સ્તરનું બનેલું હોય છે અને તે દેહગુહાઓ,વાહિનીઓ અને નલિકાઓના અસ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
સંયુક્ત અધિચ્છદ બે કે તેથી વધુ કોષોના સ્તરોનું બનેલું હોય છે અને તે રાસાયણિક અને યાંત્રિક તાણ સામે રક્ષણાત્મક કાર્ય કરે છે.
તેથી,દેહગુહાઓ,વાહિનીઓ અને નલિકાઓનું અસ્તર સરળ અધિચ્છદનું બનેલું હોય છે.

(B) ત્વચા સંયુક્ત અધિચ્છદ (Compound epithelium) દ્વારા આવરિત હોય છે,જે મુખ્યત્વે સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ (Stratified squamous epithelium) છે.
સરળ અધિચ્છદથી વિપરીત,જે કોષોના એક જ સ્તરનું બનેલું હોય છે,સંયુક્ત અધિચ્છદ બે કે તેથી વધુ સ્તરોના કોષોનું બનેલું હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય રાસાયણિક અને યાંત્રિક દબાણ સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનું છે,જે તેને ત્વચાની સપાટી માટે અનુકૂળ બનાવે છે.

(D) આકૃતિમાં સરળ લાદીસમ અધિચ્છદ પેશી (Simple Squamous Epithelium) દર્શાવેલ છે.
$I$ - તે અનિયમિત કિનારી ધરાવતા ચપટા કોષોનું એક પાતળું સ્તર છે. આ વિધાન સાચું છે.
$II$ - તે મુખ્યત્વે સ્ત્રાવી પેશી નથી; ગ્રંથિય અધિચ્છદ પેશી સ્ત્રાવી હોય છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$III$ - તે એકસ્તરીય પેશી છે. આ વિધાન સાચું છે.
$IV$ - તે રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$V$ - તે પ્રસરણ સીમા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે વાયુઓ અને પોષક તત્વોના વિનિમયમાં મદદ કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $I, III, IV$ અને $V$ સાચાં છે.

(B) વર્ણવેલ પેશી ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી છે.
વિધાન $I$ સાચું છે: તે ઘન જેવા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: તે સામાન્ય રીતે ગ્રંથીઓની નલિકાઓ અને મૂત્રપિંડની નલિકાઓના નલિકાકાર ભાગોમાં જોવા મળે છે.
વિધાન $III$ સાચું છે: ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશીનું મુખ્ય કાર્ય સ્ત્રાવ અને શોષણ કરવાનું છે.
વિધાન $IV$ ખોટું છે: મૂત્રપિંડની નિકટવર્તી ગૂંચળામય નલિકા $(PCT)$ ની અધિચ્છદમાં સૂક્ષ્માંકુરો $(microvilli)$ હોય છે,પક્ષ્મો $(cilia)$ હોતા નથી. પક્ષ્મો પક્ષ્મલ અધિચ્છદમાં જોવા મળે છે,જ્યારે $PCT$ માં શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા માટે સૂક્ષ્માંકુરો હોય છે.
તેથી,વિધાન $I, II$ અને $III$ સાચાં છે.

(A) સ્તંભાકાર અધિચ્છદ પેશી લાંબા અને પાતળા કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે. તેમના કોષકેન્દ્રો પાયાના ભાગે આવેલા હોય છે. આ પેશી મુખ્યત્વે જઠર અને આંતરડાની અંદરની સપાટી પર જોવા મળે છે,જ્યાં તે સ્ત્રાવ અને શોષણમાં મદદ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષોનું બનેલું છે જેની મુક્ત સપાટી પર પક્ષ્મો આવેલા હોય છે.
આ પક્ષ્મો વાળ જેવી રચનાઓ છે જે અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવા માટે હલનચલન કરે છે.
તેઓ મુખ્યત્વે શ્વાસવાહિકાઓ (શ્વસન માર્ગમાં) અને અંડવાહિની (માદા પ્રજનન માર્ગમાં) જેવા પોલા અંગોના અંદરના સ્તરમાં જોવા મળે છે.
આમ,વિધાન $A$,$B$ અને $C$ પક્ષ્મલ અધિચ્છદ માટે સાચા છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) આપેલ આકૃતિ એકકોષી ગ્રંથિલ અધિચ્છદ દર્શાવે છે,જે અલગ પડેલા ગ્રંથિલ કોષોની બનેલી હોય છે. આ કોષો શ્લેષ્મના સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ હોય છે. એકકોષી ગ્રંથિલ અધિચ્છદનું ઉત્તમ ઉદાહરણ અન્નમાર્ગના અસ્તરમાં જોવા મળતા ગોબ્લેટ કોષો છે. જ્યારે લાળગ્રંથિ,સ્તનગ્રંથિ અને પ્રસ્વેદગ્રંથિ એ બહુકોષી ગ્રંથિલ અધિચ્છદના ઉદાહરણો છે.

(D) આપેલ આકૃતિમાં કોષોનો સમૂહ એક ગ્રંથિ બનાવે છે તે દર્શાવેલ છે.
તે એકકોષીય હોવાને બદલે કોષોના સમૂહ (બહુકોષીય) થી બનેલી હોવાથી,તે બહુકોષીય ગ્રંથિલ અધિચ્છદનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
એકકોષીય ગ્રંથિઓ,જેમ કે અન્નમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો,અલગ પડેલા ગ્રંથિલ કોષોની બનેલી હોય છે.
બહુકોષીય ગ્રંથિઓ,જેમ કે લાળગ્રંથિ,કોષોના સમૂહની બનેલી હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ બહુકોષીય ગ્રંથિલ અધિચ્છદ છે જે લાળગ્રંથિમાં જોવા મળે છે.

(A) આકૃતિમાં સ્તૃત લાદિસમ અધિચ્છદ પેશી (stratified squamous epithelium) દર્શાવવામાં આવી છે.
આ પેશી કોષોના અનેક સ્તરો ધરાવે છે,જેમાં આધારસ્તરના કોષો ઘનાકાર કે સ્તંભાકાર હોય છે અને સપાટી તરફ જતાં તે ચપટા બને છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય રક્ષણ કરવાનું છે.
તે ત્વચાની શુષ્ક સપાટી (કેરાટિનાઇઝ્ડ) અને મુખગુહા તથા કંઠનળીની ભીની સપાટી (નોન-કેરાટિનાઇઝ્ડ) પર જોવા મળે છે.
વિકલ્પ $C$ માં દર્શાવેલ પેશી સાદી ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ પેશીથી અલગ છે.
તેથી,$A$ અને $B$ બંને સ્તૃત લાદિસમ અધિચ્છદ પેશીના સ્થાનો છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. દ્રઢ જોડાણ $(P-I)$: આ જોડાણો પદાર્થોને પેશીની આરપાર લીક થતા અટકાવે છે.
$2$. અભિલગ્ન જોડાણ $(Q-II)$: આ પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જકડી રાખવા માટે સિમેન્ટિંગનું કાર્ય કરે છે.
$3$. અવકાશી જોડાણ $(R-III)$: આ આયનો,નાના અણુઓ અને ક્યારેક મોટા અણુઓના ઝડપી સ્થળાંતરણ માટે પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડીને કોષોને એકબીજા સાથે સંવાદ સાધવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(P-I), (Q-II), (R-III)$ છે.

(C) મેલેનોસાઈટ એ ત્વચા,આંખો અને વાળના મૂળમાં જોવા મળતો એક વિશિષ્ટ કોષ છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય મેલેનિનનું ઉત્પાદન કરવાનું છે,જે એક રંજકદ્રવ્ય છે જે આ પેશીઓને રંગ આપે છે અને તેમને અલ્ટ્રાવાયોલેટ $(UV)$ કિરણોત્સર્ગથી સુરક્ષિત રાખે છે. તેથી,તેને કોષ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) બ્રોન્કિઓલ્સ અને ફેલોપિયન ટ્યુબમાં પક્ષ્મલ અધિચ્છદ (ciliated epithelium) જોવા મળે છે.
પક્ષ્મલ અધિચ્છદ એવા કોષોનું બનેલું હોય છે જેની મુક્ત સપાટી પર વાળ જેવી રચનાઓ હોય છે જેને પક્ષ્મ (cilia) કહેવામાં આવે છે.
આ પક્ષ્મ અધિચ્છદની સપાટી પર કણો અથવા શ્લેષ્મને ચોક્કસ દિશામાં ખસેડવાનું કાર્ય કરે છે.
ફેલોપિયન ટ્યુબમાં,પક્ષ્મ અંડકોષને ગર્ભાશય તરફ ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
બ્રોન્કિઓલ્સમાં,પક્ષ્મ શ્લેષ્મ અને ફસાયેલા ધૂળના કણોને શ્વસન માર્ગમાંથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ $(A-II, B-I, C-IV, D-III)$ છે.
- માસ્ટ કોષો છૂટક સંયોજક પેશીમાં જોવા મળે છે,જેમાં ફાઈબ્રોબ્લાસ્ટ્સ અને મેક્રોફેજ પણ હોય છે.
- શ્વાસવાહિકાની અંદરની સપાટી પક્ષ્મલ અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે,જે શ્લેષ્મ અને કણોને ખસેડવામાં મદદ કરે છે.
- રુધિરને વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે પ્રવાહી આધારક (પ્લાઝ્મા) અને રુધિર કોષોનું બનેલું હોય છે.
- નેફ્રોનના નલિકામય ભાગો (જેમ કે નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા) ઘનાકાર અધિચ્છદ દ્વારા આવરિત હોય છે,જે શોષણ અને સ્ત્રાવમાં મદદ કરે છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. એકકોષીય ગ્રંથિય અધિચ્છદ: આ છૂટાછવાયા ગ્રંથિય કોષોના બનેલા હોય છે, જેમ કે $III$. પાચનમાર્ગના ગોબ્લેટ કોષો。
$B$. સંયુક્ત અધિચ્છદ: આ એક કરતા વધુ સ્તરોના કોષોનું બનેલું હોય છે અને તે રક્ષણાત્મક કાર્ય કરે છે, જેમ કે $IV$. મુખગુહાની ભીની સપાટી。
$C$. બહુકોષીય ગ્રંથિય અધિચ્છદ: આ કોષોના સમૂહના બનેલા હોય છે, જેમ કે $I$. લાળ ગ્રંથિઓ。
$D$. અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિય અધિચ્છદ: આ નલિકાવિહીન ગ્રંથિઓ છે જે સીધા અંતઃસ્ત્રાવો મુક્ત કરે છે, જેમ કે $II$. સ્વાદુપિંડ (જે અંતઃસ્ત્રાવી અને બહિઃસ્ત્રાવી બંને કાર્ય કરે છે)।
તેથી, સાચો ક્રમ $A-III, B-IV, C-I, D-II$ છે, જે વિકલ્પ $B$ ને અનુરૂપ છે।