Digestive system Questions in Gujarati

(C) પાચનમાર્ગની દીવાલ બહારથી અંદરની તરફ ચાર મુખ્ય સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. $\text{સીરોસા}$ $(Serosa)$: સૌથી બહારનું સ્તર જે પાતળા મેસોથેલિયમ અને થોડા સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે।
$2$. $\text{સ્નાયુસ્તર}$ $(Muscularis)$: આ સ્તર બહારની તરફ આયામ સ્નાયુઓ અને અંદરની તરફ વર્તુલી સ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે।
$3$. $\text{અધઃશ્લેષ્મસ્તર}$ $(Submucosa)$: આ સ્તર શિથિલ સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે જેમાં ચેતાઓ, રુધિર અને લસિકા વાહિનીઓ આવેલી હોય છે।
$4$. $\text{શ્લેષ્મસ્તર}$ $(Mucosa)$: પાચનમાર્ગના પોલાણનું સૌથી અંદરનું સ્તર।
તેથી, બહારથી અંદર તરફનો સાચો ક્રમ $\text{સીરોસા} \rightarrow \text{આયામ સ્નાયુ} \rightarrow \text{વર્તુલી સ્નાયુ} \rightarrow \text{અધઃશ્લેષ્મસ્તર} \rightarrow \text{શ્લેષ્મસ્તર}$ છે।

(C) જઠરાંત્રીય માર્ગની પ્રવૃત્તિઓ ચેતાતંત્ર અને અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
ચેતાકીય નિયંત્રણ આંતરિક ચેતાતંત્ર (એન્ટરિક નર્વસ સિસ્ટમ) દ્વારા થાય છે જે જઠરાંત્રીય માર્ગની દીવાલમાં આવેલું હોય છે અને બાહ્ય ચેતાતંત્ર (સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર) દ્વારા થાય છે જે પાચનતંત્રને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સાથે જોડે છે.
તેથી,સ્ત્રાવ અને ગતિશીલતા જેવા કાર્યોને નિયંત્રિત કરવામાં બંને પ્રણાલીઓ ભૂમિકા ભજવે છે.

(A) મનુષ્યમાં દાંતની ગોઠવણી દ્વિવારદંતી (diphyodont),વિષમદંતી (heterodont) અને ગર્તદંતી (thecodont) પ્રકારની હોય છે. દ્વિવારદંતીનો અર્થ એ છે કે જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ જોવા મળે છે. પ્રથમ સમૂહને દુધિયા અથવા કામચલાઉ દાંત કહેવાય છે,જે $6$ થી $12$ વર્ષની ઉંમર વચ્ચે કાયમી દાંત દ્વારા બદલાય છે. $4$ થી $6$ વર્ષની વયના બાળકમાં $20$ દુધિયા દાંત હોય છે. જેમાં $8$ છેદક (incisors),$4$ રાક્ષી (canines) અને $8$ દાઢ (molars) નો સમાવેશ થાય છે. દુધિયા દાંતમાં અગ્રદાઢ $(PM)$ ગેરહાજર હોય છે. દંત સૂત્ર $I \frac{2}{2}, C \frac{1}{1}, PM \frac{0}{0}, M \frac{2}{2}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. આમ,દાંતની કુલ સંખ્યા $(2+1+0+2) \times 2 = 20$ થાય છે.

(C) માનવ જઠરની શરીરરચનાના આધારે:
$A$ એ ફંડિક પ્રદેશ (ઉપરનો ગુંબજ આકારનો ભાગ) દર્શાવે છે.
$B$ એ કાર્ડિયાક પ્રદેશ (જે ભાગમાં અન્નનળી ખુલે છે) દર્શાવે છે.
$C$ એ પાયલોરિક પ્રદેશ (નીચલો ભાગ જે પકવાશયમાં ખુલે છે) દર્શાવે છે.
$D$ એ અન્નનળી (ખોરાકની નળી) દર્શાવે છે.
$E$ એ પકવાશય (નાના આંતરડાનો પ્રથમ ભાગ) દર્શાવે છે.
તેથી,સાચું લેબલિંગ $A-Fundic region, B-Cardiac region, C-Pyloric region, D-Oesophagus, E-Duodenum$ છે.

(B) પાચનનળીની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: બાહ્યસ્તર, સ્નાયુસ્તર, અધઃશ્લેષ્મસ્તર અને શ્લેષ્મસ્તર.
$1$. $Mucosa$ (શ્લેષ્મસ્તર) એ પાચનનળીના પોલાણનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
$2$. તેમાં $Lamina \, propria$ હોય છે, જે શિથિલ સંયોજક પેશી, રુધિરવાહિનીઓ અને ગ્રંથિઓ ધરાવે છે.
$3$. પાચનનળીની મોટાભાગની સ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ (જેમ કે જઠર ગ્રંથિઓ અને આંતરડાના ગર્ત) $Mucosa$ માં આવેલી હોય છે.
$4$. નોંધ: $Brunner's \, glands$ (બ્રનરની ગ્રંથિઓ) એક અપવાદ છે, જે પકવાશયના $Submucosa$ (અધઃશ્લેષ્મસ્તર) માં આવેલી હોય છે.

(B) ગર્તદંતી (Thecodont) એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં દરેક દાંત જડબાના હાડકાના ખાડામાં (socket) ગોઠવાયેલા હોય છે અને તેના મૂળ સુવિકસિત હોય છે.
એકવારદંતી (Monophyodont): જે દાંત જીવનમાં માત્ર એક જ વાર આવે છે.
દ્વિવારદંતી (Diphyodont): જે દાંત જીવનમાં બે વાર આવે છે (દા.ત.,દુધિયા દાંત અને કાયમી દાંત).
વિષમદંતી (Heterodont): મનુષ્ય (પુખ્ત) માં $32$ કાયમી દાંત હોય છે જે ચાર અલગ અલગ પ્રકારના હોય છે: છેદક,રાક્ષી,અગ્રદાઢ અને દાઢ. આ પ્રકારના દાંતના બંધારણને વિષમદંતી કહેવામાં આવે છે.

(A) દંત સૂત્ર એ દરેક જડબાના અડધા ભાગમાં દાંતની ગોઠવણીને દર્શાવે છે,જે છેદક (Incisors - $I$),રાક્ષી (Canines - $C$),અગ્રદાઢ (Premolars - $PM$) અને દાઢ (Molars - $M$) ના ક્રમમાં હોય છે.
પુખ્ત મનુષ્ય માટે,દંત સૂત્ર $\frac{2123}{2123}$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે ઉપરના અને નીચેના જડબાના દરેક અડધા ભાગમાં $2$ છેદક,$1$ રાક્ષી,$2$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) મોટું આંતરડું અંધાંત્ર,કોલોન અને મળાશયનું બનેલું છે. શેષાંત્ર (Ileum) એ નાના આંતરડાનો અંતિમ ભાગ છે,મોટા આંતરડાનો નહીં. તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) માનવ જઠરના ચાર મુખ્ય ભાગો છે: કાર્ડિયેક,ફંડિક,બોડી અને પાયલોરિક પ્રદેશ.
અન્નનળી એ એક સ્નાયુબદ્ધ નળી છે જે ખોરાકને જઠર સુધી પહોંચાડે છે.
તે જઠરના કાર્ડિયેક ભાગમાં ખુલે છે,જે તે ભાગ છે જેમાં અન્નનળી પ્રવેશ કરે છે.

(C) યકૃત એ શરીરની સૌથી મોટી ગ્રંથિ છે,જે ઉદરીય ગુહામાં ડાયાફ્રામની બરાબર નીચે આવેલી છે.
તે બે ખંડો ધરાવે છે,એટલે કે જમણો અને ડાબો ખંડ.

(C) મનુષ્યના અન્નમાર્ગની દીવાલ અન્નનળીથી મળાશય સુધી ચાર સ્પષ્ટ સ્તરોની બનેલી હોય છે.
આ સ્તરો, બહારથી અંદરની તરફ નીચે મુજબ છે:
$1$. બાહ્યસ્તર (Serosa): સૌથી બહારનું સ્તર જે પાતળા મેસોથેલિયમ અને થોડા સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે.
$2$. સ્નાયુસ્તર (Muscularis): તે સરળ સ્નાયુઓ દ્વારા બનેલું હોય છે, જે સામાન્ય રીતે અંદરના વર્તુળાકાર અને બહારના આયામ સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$3$. અધઃશ્લેષ્મસ્તર (Sub-mucosa): તે શિથિલ સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે જેમાં ચેતાઓ, રુધિર અને લસિકા વાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
$4$. શ્લેષ્મસ્તર (Mucosa): આ અન્નમાર્ગના પોલાણનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.

(D) મુખગુહા નીચે મુજબના કાર્યો કરે છે:
$1$. ખોરાકનું ચાવવું: દાંત અને જીભ ખોરાકને નાના કણોમાં તોડવામાં મદદ કરે છે.
$2$. ગળવાની પ્રક્રિયામાં મદદ: જીભ ખોરાકમાં લાળ ભેળવીને 'બોલસ' બનાવવામાં મદદ કરે છે,જે પછી ગળવામાં આવે છે.
$3$. ગ્લુકાગોન એ સ્વાદુપિંડના $\alpha$-કોષો દ્વારા સ્ત્રવતું અંતઃસ્ત્રાવ છે,મુખગુહા દ્વારા નહીં.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને મુખગુહાના સાચા કાર્યો છે.

(D) લીબરકુહનના ક્રિપ્ટ્સ,જેને આંતરડાની ગ્રંથિઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નાના આંતરડાના રસાંકુરો (villi) ની વચ્ચે જોવા મળે છે. તે આંતરડાનો રસ (intestinal juice) સ્ત્રવિત કરે છે,જેમાં વિવિધ ઉત્સેચકો હોય છે જે પાચનના અંતિમ તબક્કામાં મદદ કરે છે.

(B) યકૃત ખંડિકાઓ એ યકૃતના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
તેમાં યકૃત કોષો દોરી (cords) ના સ્વરૂપમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.

(A) ઓડીનો વાલ્વ (Sphincter of Oddi) સામાન્ય યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળી (common hepatopancreatic duct) ના પકવાશયમાં ખુલતા મુખને નિયંત્રિત કરે છે. તે પિત્ત અને સ્વાદુપિંડના રસના પ્રવાહને પકવાશયમાં નિયંત્રિત કરે છે,જેથી જ્યારે જરૂર ન હોય ત્યારે તેમને મુક્ત થતા અટકાવે છે.

(D) પાચનનળીનું શ્લેષ્મસ્તર સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા અને કાર્યને સરળ બનાવવા માટે વિવિધ રૂપાંતરણો દર્શાવે છે.
$1$. રસાંકુરો (Villi) એ નાના આંતરડામાં શ્લેષ્મસ્તરના આંગળી જેવા પ્રવર્ધો છે.
$2$. સૂક્ષ્મરસાંકુરો (Microvilli) એ શ્લેષ્મસ્તરના અધિચ્છદીય કોષોની સપાટી પર આવેલા સૂક્ષ્મ પ્રવર્ધો છે.
$3$. જઠરના ગડીઓ (Rugae) એ જઠરમાં શ્લેષ્મસ્તરની અનિયમિત ગડીઓ છે.
આ તમામ રચનાઓ શ્લેષ્મસ્તરના રૂપાંતરણો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) મનુષ્યમાં દાંત ડાયફાયોડોન્ટ (દ્વિવારદંતી) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે જીવનકાળમાં બે વાર આવે છે. કાયમી દાંતમાં ડાયફાયોડોન્ટ દાંત (જે દુધિયા દાંતનું સ્થાન લે છે) અને મોનોફાયોડોન્ટ દાંત (જે માત્ર એક જ વાર આવે છે) બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
મનુષ્યના કાયમી દાંત માટેનું ડેન્ટલ ફોર્મ્યુલા $\frac{2123}{2123}$ છે.
ડાયફાયોડોન્ટ દાંત (જે દુધિયા દાંતનું સ્થાન લે છે) તે છેદક,રાક્ષી અને પ્રથમ બે અગ્રદાઢ છે,જેનું સૂત્ર $\frac{2102}{2102}$ છે.
મોનોફાયોડોન્ટ દાંત એ દરેક જડબાની બંને બાજુએ આવેલી ત્રણ દાઢ છે,જે માત્ર એક જ વાર આવે છે. તેનું ડેન્ટલ ફોર્મ્યુલા $\frac{0021}{0021}$ છે (જે દરેક ચતુર્થાંશમાં $0$ છેદક,$0$ રાક્ષી,$0$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ દર્શાવે છે).

(B) માનવ દાંતના બંધારણમાં,મૂળની રચના દાંતના પ્રકારના આધારે બદલાય છે.
ઉપરની દાઢ (ખાસ કરીને પ્રથમ અને બીજી દાઢ) સામાન્ય રીતે $3$ મૂળ ધરાવે છે.
નીચેની દાઢ સામાન્ય રીતે $2$ મૂળ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $3$ મૂળ છે.

(D) રોમંથી પ્રાણીઓમાં,જઠર ચાર ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે: $Rumen$,$Reticulum$,$Omasum$ અને $Abomasum$।
$Abomasum$ ને સાચું જઠર માનવામાં આવે છે કારણ કે તે એકમાત્ર ખંડ છે જેમાં જઠર ગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે,જે રાસાયણિક પાચન માટે હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ અને પાચક ઉત્સેચકો ધરાવતો જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે.

(A) પાચનનળીની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: બાહ્યસ્તર (serosa),સ્નાયુસ્તર (muscularis),અધઃશ્લેષ્મસ્તર (submucosa) અને શ્લેષ્મસ્તર (mucosa).
સામાન્ય રીતે સ્નાયુસ્તર અંદરના વર્તુળાકાર અને બહારના આયામ સ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે.
જોકે,જઠરમાં એક વધારાનું ત્રાંસુ સ્નાયુ સ્તર (oblique muscle layer) હાજર હોય છે,જે ખોરાકને વલોવવામાં મદદ કરે છે.

(B) વિટામિન $B_{12}$ ની ઉણપને કારણે પર્નિશિયસ એનિમિયા થાય છે.
આ એક ગંભીર પ્રકારનો એનિમિયા છે કારણ કે આ વિટામિન $RBCs$ (રક્તકણો) ના પરિપક્વતા,$DNA$ સંશ્લેષણ અને ચેતાતંત્રમાં માયલિન શીથના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.

(D) માનવ જીભમાં ચાર પ્રકારના પેપિલા હોય છે: વેલેટ,ફંગીફોર્મ,ફોલિએટ અને ફિલીફોર્મ. આમાંથી,ફિલીફોર્મ પેપિલા સૌથી વધુ સંખ્યામાં હોય છે પરંતુ તેમાં સ્વાદ કલિકાઓ હોતી નથી. તે મુખ્યત્વે ખોરાકને હેરફેર કરવા માટે ઘર્ષણ પૂરું પાડવાનું કાર્ય કરે છે.

(A) $Sphincter$ of $Boyden$ એ સામાન્ય પિત્ત નળી ($Ductus$ $choledochus$) અને પિત્ત નળીના જોડાણ પર આવેલો હોય છે.
તે પિત્તાશયમાં પિત્તના પ્રવાહનું નિયમન કરે છે.
જ્યારે આ સ્ફિંક્ટર સંકોચાય છે,ત્યારે પિત્ત સંગ્રહ અને સાંદ્રતા માટે પિત્તાશયમાં જાય છે.
તેથી,તે $Ductus$ $choledochus$ માં હાજર હોય છે.

(A) કોલેસિસ્ટેટીસ એ એક તબીબી શબ્દ છે જે 'કોલેસિસ્ટે' (પિત્તાશય) અને '-આઈટીસ' (બળતરા) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
તેથી,તે પિત્તાશયની બળતરા સૂચવે છે,જે ઘણીવાર પિત્તાશયની પથરીને કારણે સિસ્ટિક નળીમાં અવરોધ આવવાથી થાય છે.

(B) ઓડીનો વાલ્વ (જેને હેપેટો-પેનક્રિયાટિક સ્ફિન્ક્ટર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક સ્નાયુબદ્ધ વાલ્વ છે જે એમ્પ્યુલા ઓફ વેટર દ્વારા પકવાશયમાં પાચક રસો (પિત્ત અને સ્વાદુપિંડનો રસ) ના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરે છે.
તે એવા જોડાણ પર સ્થિત છે જ્યાં યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળી (hepato-pancreatic duct) પકવાશયમાં ખુલે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ખોરાકનું અંતઃગ્રહણ,પાચન,અભિશોષણ અને મળત્યાગમાં ભાગ લેતા અંગોને પાચન અંગો કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે મુખ,જીભ,દાંત,કંઠનળી,અન્નનળી,જઠર,નાનું આંતરડું,મોટું આંતરડું,મળાશય અને મળદ્વાર.
પાચન અંગોમાં લાળ ગ્રંથિઓ,યકૃત અને સ્વાદુપિંડ જેવી સહાયક ગ્રંથિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આ તમામ અંગોના સંકલનથી બનતી પ્રણાલીને પાચનતંત્ર કહેવામાં આવે છે.

(N/A) થીકોડોન્ટ (Thecodont): દરેક દાંત જડબાના હાડકાના ખાડામાં ગોઠવાયેલો હોય છે. દાંતની આ પ્રકારની ગોઠવણીને થીકોડોન્ટ કહેવામાં આવે છે.
ડાયફાયોડોન્ટ (Diphyodont): મનુષ્યમાં,કામચલાઉ દુધિયા દાંત અથવા પ્રાથમિક દાંતના સમૂહનું સ્થાન કાયમી અથવા પુખ્ત દાંતનો સમૂહ લે છે. દાંતની આ પ્રકારની ગોઠવણી,જેમાં જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ બને છે,તેને ડાયફાયોડોન્ટ કહેવામાં આવે છે.

(A) મનુષ્યોમાં,દરેક દાંત જડબાના હાડકાના ખાડા (socket) માં ખૂંપેલો હોય છે. દાંતના જોડાણના આ પ્રકારને થીકોડોન્ટ (Thecodont) કહેવામાં આવે છે.

(N/A) માનવ જઠર એ ઉદરગુહાના ઉપરના ડાબા ભાગમાં આવેલું $J$ આકારનું સ્નાયુબદ્ધ અંગ છે. તે ત્રણ મુખ્ય ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. જઠરના પ્રવેશદ્વાર પાસેનો ભાગ (Cardiac portion): જેમાં અન્નનળી ખુલે છે.
$2$. ફંડસ પ્રદેશ (Fundus region): જે સામાન્ય રીતે હવા અથવા વાયુથી ભરેલો હોય છે.
$3$. જઠરનિર્ગમ ભાગ (Pyloric portion): જે નાના આંતરડાના પ્રથમ ભાગ (પકવાશય) માં ખુલે છે.

(C) મનુષ્યમાં તેમના આકાર અને કાર્યના આધારે ચાર અલગ-અલગ પ્રકારના દાંત જોવા મળે છે:
$1$. છેદક દાંત $(I)$: ખોરાકને કાપવા માટે વપરાય છે.
$2$. રાક્ષી દાંત $(C)$: ખોરાકને ચીરવા માટે વપરાય છે.
$3$. અગ્રદાઢ $(PM)$: ખોરાકને દળવા અને પીસવા માટે વપરાય છે.
$4$. દાઢ $(M)$: ખોરાકને પીસવા માટે વપરાય છે.
તેથી,મનુષ્યમાં કુલ $4$ પ્રકારના દાંત હોય છે.

(B) પાચન એટલે જટિલ ખોરાકના ઘટકોનું શોષી શકાય તેવા સરળ સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત કરવાની ક્રિયા. આ પ્રક્રિયામાં ભૌતિક અને રાસાયણિક બંને પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે. પાચન દરમિયાન ખોરાકનું ભૌતિક સ્વરૂપ (દા.ત.,ચાવવાની ક્રિયા) અને રાસાયણિક બંધારણ (દા.ત.,ઉત્સેચકીય જળવિભાજન) બંને બદલાય છે. વિકલ્પ $B$ ના સંદર્ભમાં,સછિદ્ર (Poriferans) સજીવોમાં પાચન થાય છે,પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે કોષીય (intracellular) હોય છે,જે ખોરાકને કોષો દ્વારા ગ્રહણ કર્યા પછી થાય છે. તેથી,સછિદ્ર સજીવોમાં પાચન થતું નથી તેવું વિધાન ખોટું છે.

(A) માનવ પાચનતંત્ર પાચનનળી અને સહાયક પાચક ગ્રંથીઓનું બનેલું છે. પાચનનળી મુખ દ્વારા શરૂ થાય છે અને મળદ્વાર દ્વારા બહાર ખુલે છે. ખોરાકના વહનનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે: મુખ $\rightarrow$ મુખગુહા $\rightarrow$ કંઠનળી $\rightarrow$ અન્નનળી $\rightarrow$ જઠર $\rightarrow$ નાનું આંતરડું $\rightarrow$ મોટું આંતરડું $\rightarrow$ મળદ્વાર. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો ક્રમ દર્શાવે છે.

(A) માનવ પાચનતંત્રની આકૃતિના આધારે:
$1$. $P$ એ પિત્તાશય (Gall bladder) દર્શાવે છે,જે યકૃતની નીચે આવેલી નાની કોથળી જેવી રચના છે.
$2$. $Q$ એ સ્વાદુપિંડ (Pancreas) દર્શાવે છે,જે જઠરની પાછળ આવેલી પાંદડા આકારની ગ્રંથિ છે.
$3$. $R$ એ આંત્રપુચ્છ (Appendix) દર્શાવે છે,જે અંધાંત્ર (Caecum) માંથી નીકળતી નાની,આંગળી જેવી રચના છે.
તેથી,સાચો ક્રમ પિત્તાશય,સ્વાદુપિંડ અને આંત્રપુચ્છ છે.

(D) $1$. કુપદંતી $(P)$: માનવ દાંત જડબાના અસ્થિમાં ખૂંપેલા હોય છે,જે વિધાન $III$ માં વર્ણવેલ છે.
$2$. દ્વિવારદંતી $(Q)$: મનુષ્યના જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ હોય છે,જેમાં કાયમી દાંત દુધિયા દાંતનું સ્થાન લે છે,જે વિધાન $II$ માં વર્ણવેલ છે.
$3$. વિષમદંતી $(R)$: મનુષ્ય ચાર પ્રકારના દાંત (છેદક,રાક્ષી,અગ્રદાઢ અને દાઢ) ધરાવે છે,જે વિધાન $I$ માં વર્ણવેલ છે.
તેથી,સાચી જોડ $(P-III), (Q-II), (R-I)$ છે.

(D) પુખ્ત મનુષ્યનું દંત સૂત્ર $2123/2123$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે ઉપરના અને નીચેના જડબાના દરેક અર્ધ ભાગમાં $2$ છેદક દાંત,$1$ રાક્ષી દાંત,$2$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.
જડબાના દરેક અર્ધ ભાગમાં કુલ $8$ દાંત હોય છે,આમ કુલ $32$ દાંત થાય છે.
દાઢની સંખ્યા સૌથી વધુ હોય છે,દરેક ચતુર્થાંશમાં $3$ દાઢ હોય છે,જે સમગ્ર મુખમાં કુલ $12$ દાઢ બનાવે છે $(3 \times 4 = 12)$.

(B) દંતસૂત્ર એ દરેક જડબાના અડધા ભાગમાં દાંતની ગોઠવણી દર્શાવે છે,જે છેદક $(I)$,રાક્ષી $(C)$,અગ્રદાઢ $(PM)$ અને દાઢ $(M)$ ના ક્રમમાં હોય છે.
પુખ્ત માનવ માટે,દંતસૂત્ર $\frac{2123}{2123}$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે ઉપરના અને નીચેના જડબાના દરેક અડધા ભાગમાં $2$ છેદક,$1$ રાક્ષી,$2$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.
દાંતની કુલ સંખ્યા = $2 \times (2+1+2+3) = 2 \times 8 = 16$ પ્રતિ જડબું,આમ કુલ $32$ દાંત થાય છે.

(C) આપેલ દાંતની આકૃતિમાં:
$P$ એ ડેન્ટિન દર્શાવે છે,જે સખત,કેલ્શિયમયુક્ત પેશી છે જે દાંતનો મુખ્ય ભાગ બનાવે છે.
$Q$ એ દંતમજ્જાગુહા (Pulp cavity) દર્શાવે છે,જે દાંતનો મધ્ય ભાગ છે જેમાં ચેતાઓ અને રુધિરવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) મનુષ્યનું દંત સૂત્ર $2123/2123$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આ સૂત્રમાં,સંખ્યાઓ દરેક જડબાના અડધા ભાગમાં રહેલા છેદકદાંત,રાક્ષીદાંત,અગ્રદાઢ અને દાઢની સંખ્યા દર્શાવે છે.
રાક્ષીદાંતને સૂત્રમાં $1$ અંક દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
દરેક જડબામાં બે અડધા ભાગ હોવાથી,પ્રતિ જડબા રાક્ષીદાંતની કુલ સંખ્યા $1 \times 2 = 2$ થાય છે.

(B) મનુષ્યનું દંત સૂત્ર $I: 2/2, C: 1/1, PM: 2/2, M: 3/3$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
અહીં,$I$ એટલે છેદક દાંત,$C$ એટલે રાક્ષી દાંત,$PM$ એટલે અગ્રદાઢ અને $M$ એટલે દાઢ છે.
દરેક જડબાના અડધા ભાગમાં $2$ અગ્રદાઢ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) પુખ્ત મનુષ્યનું દંત સૂત્ર $2123/2123$ છે.
આ સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
છેદક દાંત $(I)$: દરેક ચતુર્થાંશમાં $2$
રાક્ષીદાંત $(C)$: દરેક ચતુર્થાંશમાં $1$
અગ્રદાઢ $(PM)$: દરેક ચતુર્થાંશમાં $2$
દાઢ $(M)$: દરેક ચતુર્થાંશમાં $3$
આપેલા વિકલ્પોની સરખામણી કરતા:
$A$: અગ્રદાઢ $(2)$ અને છેદક દાંત $(2)$ - આ બંનેની સંખ્યા દરેક ચતુર્થાંશમાં સમાન છે.
$B$: દાઢ $(3)$ અને અગ્રદાઢ $(2)$ - સમાન નથી.
$C$: રાક્ષીદાંત $(1)$ અને છેદક દાંત $(2)$ - સમાન નથી.
$D$: અગ્રદાઢ $(2)$ અને રાક્ષીદાંત $(1)$ - સમાન નથી.
તેથી,જડબાના દરેક ચતુર્થાંશમાં અગ્રદાઢ અને છેદક દાંતની સંખ્યા સમાન હોય છે.

(A) માનવ જઠર મુખ્ય ચાર ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે:
$1$. હ્રદયગામી (Cardiac) ભાગ: જેમાં અન્નનળી ખુલે છે.
$2$. ઉપરિજઠર (Fundic) પ્રદેશ: ઉપરનો ગુંબજ આકારનો ભાગ.
$3$. દેહ (Body): મુખ્ય મધ્ય ભાગ.
$4$. નિજઠર (Pyloric) ભાગ: નીચેનો ભાગ જે નાના આંતરડાના પ્રથમ ભાગ (પકવાશય) માં ખુલે છે.
આપેલ આકૃતિના આધારે:
- $P$ એ ઉપરના ગુંબજ આકારના પ્રદેશને દર્શાવે છે,જે ઉપરિજઠર (Fundus) છે.
- $Q$ એ અન્નનળીના મુખ પાસેના પ્રદેશને દર્શાવે છે,જે હ્રદયગામી (Cardiac) ભાગ છે.
- $R$ એ નીચેના પ્રદેશને દર્શાવે છે જે પકવાશય તરફ જાય છે,જે નિજઠર (Pyloric) ભાગ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P$: ઉપરિજઠર,$Q$: હ્રદયગામી,$R$: નિજઠર છે.

(A) નાનું આંતરડું એ પાચનમાર્ગનો એક વિશિષ્ટ ભાગ છે અને તે ચોક્કસ ક્રમમાં ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે:
$1$. પકવાશય $(Duodenum)$: નાના આંતરડાનો $C$ આકારનો પ્રથમ ભાગ.
$2$. મધ્યાંત્ર $(Jejunum)$: લાંબો ગૂંચળાદાર મધ્ય ભાગ.
$3$. શેષાંત્ર $(Ileum)$: અત્યંત ગૂંચળાદાર અંતિમ ભાગ જે મોટા આંતરડામાં ખુલે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $\text{પકવાશય } \rightarrow \text{મધ્યાંત્ર } \rightarrow \text{શેષાંત્ર}$ છે.

(C) $\text{અંધાંત્ર}$ (Caecum) એ એક નાની અંધ કોથળી છે જે કેટલાક સહજીવી સૂક્ષ્મજીવોનું નિવાસસ્થાન છે. તે મોટા આંતરડાનો એક ભાગ છે જ્યાં નાનું આંતરડું ખુલે છે. મનુષ્યોમાં, તે નાનું અને અવશેષી અંગ છે, પરંતુ તે હજુ પણ અમુક સહજીવી બેક્ટેરિયા માટે રહેઠાણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) જઠર-અન્નનળીય મુદ્રિકા સ્નાયુ (gastro-oesophageal sphincter) અન્નનળીના જઠરમાં ખુલવાની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરે છે.
પાયલોરિક મુદ્રિકા સ્નાયુ (pyloric sphincter) જઠરના પકવાશયમાં ખુલવાની પ્રક્રિયાનું નિયમન કરે છે.
ઓડીનો મુદ્રિકા સ્નાયુ (sphincter of Oddi) યકૃતસ્વાદુપિંડ નલિકાના પકવાશયમાં ખુલવાના માર્ગનું રક્ષણ કરે છે.
કંઠનળી અને અન્નનળીની વચ્ચે કોઈ વિશિષ્ટ મુદ્રિકા સ્નાયુ હોતો નથી; ઉપરી અન્નનળીય મુદ્રિકા સ્નાયુ એક દેહધાર્મિક રચના છે,પરંતુ તેને અન્ય મુદ્રિકા સ્નાયુઓની જેમ સ્પષ્ટ શરીરરચનાત્મક મુદ્રિકા સ્નાયુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતો નથી.

(B) પાચનમાર્ગની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: સીરોસા,મસ્ક્યુલારિસ (સ્નાયુસ્તર),સબમ્યુકોસા અને મ્યુકોસા.
મસ્ક્યુલારિસ સ્તરમાં,અરેખિત સ્નાયુઓની ગોઠવણી સામાન્ય રીતે અંદરના વર્તુળી સ્તર અને બહારના આયામ સ્તરમાં હોય છે.
આપેલ આડછેદની આકૃતિમાં,$P$ તરીકે દર્શાવેલ અંદરનું સ્તર વર્તુળાકારમાં ગોઠવાયેલા તંતુઓનું બનેલું છે,જે વર્તુળી સ્નાયુસ્તર દર્શાવે છે.
$Q$ તરીકે દર્શાવેલ બહારનું સ્તર આયામ રીતે ગોઠવાયેલા તંતુઓનું બનેલું છે (જે આડછેદમાં ટપકાં તરીકે દેખાય છે),જે આયામ સ્નાયુસ્તર દર્શાવે છે.
તેથી,$P$ એ વર્તુળી સ્નાયુસ્તર છે અને $Q$ એ આયામ સ્નાયુસ્તર છે.

(A) મનુષ્યના અન્નમાર્ગની દીવાલમાં અન્નનળીથી મળાશય સુધી ચાર સ્તરો આવેલા હોય છે:
$1$. લસીસ્તર (સૌથી બહારનું સ્તર)
$2$. સ્નાયુસ્તર
$3$. અધ:શ્લેષ્મસ્તર
$4$. શ્લેષ્મસ્તર (સૌથી અંદરનું સ્તર)
પ્રશ્નમાં અંદરથી બહારની તરફનો ક્રમ પૂછવામાં આવ્યો હોવાથી,સાચો ક્રમ આ મુજબ છે: શ્લેષ્મસ્તર $\rightarrow$ અધ:શ્લેષ્મસ્તર $\rightarrow$ સ્નાયુસ્તર $\rightarrow$ લસીસ્તર.

(B) પાચનમાર્ગની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: બાહ્યસ્તર (serosa),સ્નાયુસ્તર (muscularis),અધઃશ્લેષ્મસ્તર (submucosa) અને શ્લેષ્મસ્તર (mucosa).
સામાન્ય રીતે સ્નાયુસ્તર અંદરના વર્તુળી અને બહારના આયામ સ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે.
જોકે,જઠર એક વિશિષ્ટ અંગ છે કારણ કે તેમાં સ્નાયુઓનું ત્રીજું વધારાનું સ્તર જોવા મળે છે જેને ત્રાંસા (oblique) સ્નાયુઓ કહેવામાં આવે છે,જે વર્તુળી સ્તરની અંદરની તરફ આવેલું હોય છે.
આ વધારાનું સ્નાયુસ્તર ખોરાકને વલોવવામાં અને જઠરરસ સાથે મિશ્ર કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) પાચનમાર્ગની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી છે: $Serosa$,$Muscularis$,$Submucosa$ અને $Mucosa$.
$1$. $Serosa$ એ સૌથી બહારનું સ્તર છે અને તે પાતળા મેસોથેલિયમ અને થોડા સંયોજક પેશીઓનું બનેલું છે.
$2$. $Muscularis$ એ સરળ સ્નાયુઓનું બનેલું છે જે સામાન્ય રીતે અંદરના વર્તુળાકાર અને બહારના આયામ સ્તરમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$3$. $Submucosa$ એ છૂટક સંયોજક પેશીઓનું બનેલું છે જેમાં ચેતાઓ,રુધિરવાહિનીઓ અને લસિકાવાહિનીઓ હોય છે.
$4$. $Mucosa$ એ પાચનમાર્ગના પોલાણનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે. તે પાચનતંત્રના વિવિધ ભાગોમાં નોંધપાત્ર ફેરફારો અને વિવિધતા દર્શાવે છે,જેમ કે જઠરમાં જઠરગડીઓ (rugae) અને નાના આંતરડામાં રસાંકુરો (villi) નું નિર્માણ,જે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે અને સ્ત્રાવ તથા શોષણમાં મદદ કરે છે.

(D) મનુષ્યના પાચનમાર્ગની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: લસીસ્તર, સ્નાયુસ્તર, અધ:શ્લેષમ સ્તર અને શ્લેષમ સ્તર.
$1$. $\text{લસીસ્તર}$ એ સૌથી બહારનું સ્તર છે.
$2$. $\text{સ્નાયુસ્તર}$ એ અરેખિત સ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે.
$3$. $\text{અધ}:\text{શ્લેષમ સ્તર}$ એ શિથિલ સંયોજક પેશીનું બનેલું હોય છે જેમાં ચેતાઓ, રુધિર અને લસિકા વાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
$4$. $\text{શ્લેષમ સ્તર}$ એ પાચનમાર્ગના પોલાણનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
જઠરગ્રંથિઓ જઠરની દીવાલના $\text{શ્લેષમ સ્તર}$ માં આવેલી હોય છે, જે ખાસ કરીને જઠરના શ્લેષમ સ્તરમાં રહેલા જઠર ખાડાઓમાં જોવા મળે છે.

(C) માનવ પાચનતંત્રની શરીરરચનાના આધારે:
$1$. પિત્તાશયમાંથી નીકળતી નલિકા એ સામાન્ય પિત્તનલિકા $(P)$ છે.
$2$. યકૃતના ખંડોમાંથી આવતી નલિકાઓ યકૃત નલિકાઓ $(Q)$ છે.
$3$. સ્વાદુપિંડમાંથી પસાર થતી નલિકા એ સ્વાદુપિંડ નલિકા છે,જે પકવાશયમાં પ્રવેશતા પહેલા સામાન્ય પિત્તનલિકા સાથે જોડાઈને સામાન્ય યકૃત-સ્વાદુપિંડ નલિકા $(R)$ બનાવે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $P$: સામાન્ય પિત્તનલિકા,$Q$: યકૃત નલિકા,$R$: યકૃત-સ્વાદુપિંડ નલિકા છે.