Digestive system Questions in Gujarati

(A) નલિકાઓના નિર્માણનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. યકૃતમાંથી આવતી યકૃતનલિકાઓ અને પિત્તાશયમાંથી આવતી પિત્તાશય નલિકા જોડાઈને સામાન્ય પિત્તનલિકા બનાવે છે.
$2$. સામાન્ય પિત્તનલિકા અને સ્વાદુપિંડ નલિકા જોડાઈને યકૃત-સ્વાદુપિંડ નલિકા બનાવે છે.
$3$. યકૃત-સ્વાદુપિંડ નલિકા પકવાશયમાં ખુલે છે અને તે ઓડીના મુદ્રિકાસ્નાયુઓ (sphincter of $Oddi$) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$4$. પિત્તાશય પિત્તરસનો સંગ્રહ અને સંકેન્દ્રણ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ અસંગત છે કારણ કે યકૃતનલિકા અને પિત્તાશય નલિકા મળીને સામાન્ય પિત્તનલિકા બનાવે છે,સામાન્ય યકૃતનલિકા નહીં.

(C) પાચનમાર્ગની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: લસીસ્તર, સ્નાયુસ્તર, અધ:શ્લેષ્મસ્તર અને શ્લેષ્મસ્તર.
$\text{સ્નાયુસ્તર}$ એ અરેખિત સ્નાયુઓનું બનેલું હોય છે, જે સામાન્ય રીતે અંદરના વર્તુળાકાર અને બહારના આયામ સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે।
આ સ્નાયુઓ લયબદ્ધ સંકોચન અને શિથિલન દર્શાવે છે, જેને $\text{પરિસંકોચન}$ (peristalsis) કહેવામાં આવે છે, જે પાચનમાર્ગમાં ખોરાકના વહન માટે મદદરૂપ થાય છે।

(A) આંતરડાના શ્લેષ્મીય અધિચ્છદમાં ગોબ્લેટ કોષો આવેલા હોય છે જે શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે.
શ્લેષ્મ એ શ્લેષ્મીય અધિચ્છદને એસિડિક કાઈમ અને યાંત્રિક ઘર્ષણથી બચાવવા અને લુબ્રિકેશન (ચીકાશ) આપવામાં મદદ કરે છે.
પેરાઈટલ કોષો (અથવા ઓક્સિન્ટિક કોષો) જઠરમાં જોવા મળે છે અને તે $HCl$ તથા ઇન્ટ્રિન્સિક ફેક્ટરનો સ્ત્રાવ કરે છે.
મુખ્ય કોષો (અથવા પેપ્ટિક કોષો) પણ જઠરમાં જોવા મળે છે અને તે પેપ્સિનોજનનો સ્ત્રાવ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) ઈલીઓ-સિકલ વાલ્વ એ નાના આંતરડા $(ileum)$ અને મોટા આંતરડા $(caecum)$ ના જોડાણ પર આવેલ એક સ્નાયુબદ્ધ વાલ્વ છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય મોટા આંતરડામાંથી ખોરાકને પાછા નાના આંતરડામાં જતા અટકાવવાનું છે.
ઓડિનો વાલ્વ પિત્ત અને સ્વાદુપિંડના રસના વહનને નિયંત્રિત કરે છે.
નિજઠર વાલ્વ જઠરમાંથી ખોરાકને પકવાશયમાં જતો અટકાવે છે.
જઠર અન્નનાલીય વાલ્વ અન્નનળીના જઠરમાં ખુલવાના માર્ગને નિયંત્રિત કરે છે.

(B) હિપેટિક પોર્ટલ સિસ્ટમ એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચે અસ્તિત્વ ધરાવતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
તે પાચન માર્ગમાંથી શોષાયેલા પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ અશુદ્ધ રુધિરને સીધું યકૃતમાં લઈ જાય છે,જેથી યકૃતમાં તેનું પ્રોસેસિંગ,ડિટોક્સિફિકેશન અને સંગ્રહ થઈ શકે,ત્યારબાદ તે હિપેટિક શિરા દ્વારા સામાન્ય રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં પ્રવેશે છે.
આ તંત્ર ચયાપચયના નિયમન અને આંતરડામાંથી શોષાયેલા પદાર્થોના ગાળણ માટે આવશ્યક છે.

(D) ઈનેમલ એ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે. તે દાંતના તાજ (crown) ને આવરે છે અને યાંત્રિક ઘસારો અને રાસાયણિક ધોવાણ સામે રક્ષણાત્મક સ્તર પૂરું પાડે છે. તે દાંતની રચનાત્મક અખંડિતતા અને આકાર જાળવવા માટે આવશ્યક છે,જે તેમને ચાવવાની ક્રિયાના દબાણને સહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે કારણ કે અપાચિત અને અશોષિત પદાર્થો (મળ) શેષાંત્ર (ileum) માંથી ઈલિયો-સીકલ વાલ્વ દ્વારા મોટા આંતરડાના અંધાંત્ર (caecum) માં પ્રવેશે છે.
ઈલિયો-સીકલ વાલ્વનું મુખ્ય કાર્ય મળના પદાર્થોને અંધાંત્રમાંથી પાછા શેષાંત્રમાં જતા અટકાવવાનું છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે પાયલોરિક વાલ્વ જઠર અને પકવાશય વચ્ચેના માર્ગનું નિયમન કરે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે ઓડીનો વાલ્વ સામાન્ય યકૃત-સ્વાદુપિંડ નળીના પકવાશયમાં ખુલવાના માર્ગને સુરક્ષિત કરે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે જઠર-અન્નનળી વાલ્વ અન્નનળીના જઠરમાં ખુલવાના માર્ગનું નિયમન કરે છે.

(A) દાંત મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: ક્રાઉન, ગ્રીવા અને મૂળ.
$1$. $\text{ક્રાઉન}$ એ દાંતનો દૃશ્યમાન ભાગ છે જે પેઢાની ઉપર બહાર નીકળેલો હોય છે.
$2$. $\text{મૂળ}$ એ ભાગ છે જે જડબાના હાડકામાં ખૂંપેલો હોય છે.
$3$. $\text{ડેન્ટિન}$ એ ઇનેમલની નીચે આવેલી સખત કેલ્સિફાઇડ પેશી છે, અને $\text{પલ્પ}$ એ નસો અને રુધિરવાહિનીઓ ધરાવતો નરમ કેન્દ્રીય ભાગ છે.
તેથી, સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) લેક્ટીયલ્સ એ નાના આંતરડાના રસાંકુરો (villi) માં જોવા મળતી વિશિષ્ટ લસિકા કેશિકાઓ છે. તે નાના આંતરડામાં પાચિત ખોરાકમાંથી આહારના ચરબીયુક્ત પદાર્થો અને ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સના શોષણ માટે જવાબદાર છે.

(D) કુફર કોષો એ યકૃતના સાઇન્યુસોઇડ્સમાં આવેલા વિશિષ્ટ મેક્રોફેજ છે.
તેઓ ફેગોસાઈટોસિસ (ભક્ષણ) દ્વારા શરીરની સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જેમાં રોગકારક જીવાણુઓ,કોષીય કચરો અને જૂના રક્તકણોનો નાશ કરવામાં આવે છે.
વધુમાં,યકૃત એકંદરે ડિટોક્સિફિકેશનની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે,અને કુફર કોષો લોહીમાંથી ઝેરી પદાર્થોને દૂર કરીને આમાં ફાળો આપે છે.
તેથી,કુફર કોષો મુખ્યત્વે ડિટોક્સિફિકેશન અને ફેગોસાઈટોસિસ સાથે સંકળાયેલા છે.

(C) આંતરડા સહિત માનવ પાચનનળીની દીવાલ બહારથી અંદરની તરફ ચાર મુખ્ય સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. સીરોસા: સૌથી બહારનું સ્તર જે પાતળા મેસોથેલિયમ અને થોડા સંયોજક પેશીઓનું બનેલું હોય છે.
$2$. મસ્ક્યુલેરિસ: સરળ સ્નાયુઓ દ્વારા બનેલું,જે સામાન્ય રીતે બહારના આયામ અને અંદરના વર્તુળાકાર સ્તરોમાં ગોઠવાયેલું હોય છે.
$3$. સબમ્યુકોસા: છૂટક સંયોજક પેશીઓનું બનેલું જેમાં ચેતાઓ,રુધિર અને લસિકા વાહિનીઓ હોય છે.
$4$. મ્યુકોસા: લ્યુમેનનું સૌથી અંદરનું સ્તર,જે જઠરમાં અનિયમિત ગડીઓ (રૂગે) અને નાના આંતરડામાં રસાંકુરો (villi) બનાવે છે.
તેથી,બહારથી અંદરનો સાચો ક્રમ સીરોસા $\rightarrow$ મસ્ક્યુલેરિસ $\rightarrow$ સબમ્યુકોસા $\rightarrow$ મ્યુકોસા છે.

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે 'ડાયફાયોડોન્ટ' શબ્દ એ સ્થિતિને દર્શાવે છે જેમાં સજીવના જીવનકાળ દરમિયાન દાંતના બે સમૂહ (દૂધિયા દાંત અને કાયમી દાંત) બને છે,જડબામાં રહેલા વિવિધ પ્રકારના દાંતને કારણે નહીં.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે મનુષ્યોમાં ચાર અલગ-અલગ પ્રકારના દાંત (છેદક,રાક્ષી,અગ્રદાઢ અને દાઢ) હોય છે,જેને 'હેટરોડોન્ટ' દંતવિન્યાસ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(D) $ \text{જઠર} $ એ ખોરાક માટે કામચલાઉ સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
જ્યારે $ \text{જઠર} $ ખોરાકથી ભરાઈ જાય છે, ત્યારે તે મગજને સંકેતો મોકલે છે જે તૃપ્તિની અનુભૂતિ કરાવે છે, જે ખોરાક લેવાનું નિયમન કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) રૂગે એ જઠરની દીવાલમાં જોવા મળતા શ્લેષ્મ (mucosa) અને અધઃશ્લેષ્મ (submucosa) સ્તરના અસ્થાયી,અનિયમિત ગડીઓ છે.
આ ગડીઓ ખોરાક લેતી વખતે જઠરને નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તરવા દે છે,જેથી તેની સંગ્રહ ક્ષમતા વધે છે.
જેમ જઠર ભરાય છે,તેમ આ ગડીઓ સીધી થઈ જાય છે અને જઠર ખાલી થતા તે ફરીથી તેની મૂળ સ્થિતિમાં આવી જાય છે.

(A) માનવ નાનું આંતરડું ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: પકવાશય,મધ્યાંત્ર અને શેષાંત્ર.
$1$. પકવાશય એ નાના આંતરડાનો $C$ આકારનો પ્રથમ ભાગ છે,જે આશરે $25-26 \ cm$ લાંબો હોય છે.
$2$. મધ્યાંત્ર એ મધ્યનો ભાગ છે,જે આશરે $2.5 \ m$ લાંબો હોય છે.
$3$. શેષાંત્ર એ નાના આંતરડાનો અત્યંત ગૂંચળાદાર અંતિમ ભાગ છે,જે આશરે $3.5 \ m$ લાંબો હોય છે.
$4$. મોટું આંતરડું આશરે $1.5 \ m$ લાંબું હોય છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $i-b, ii-c, iii-d, iv-a$.

(C) માનવ દંત સૂત્ર $I, C, PM, M$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેને અપૂર્ણાંક તરીકે લખવામાં આવે છે,જેમાં અંશ ઉપલા જડબાના અડધા ભાગમાં રહેલા વિવિધ પ્રકારના દાંતની સંખ્યા દર્શાવે છે અને છેદ નિચલા જડબાના અડધા ભાગમાં રહેલા વિવિધ પ્રકારના દાંતની સંખ્યા દર્શાવે છે.
પુખ્ત વ્યક્તિ માટે,દંત સૂત્ર $\frac{2123}{2123}$ છે,જેનો અર્થ છે કે બંને જડબાના દરેક અડધા ભાગમાં $2$ છેદક દાંત,$1$ રાક્ષસી દાંત,$2$ અગ્રદાઢ અને $3$ દાઢ હોય છે.

(C) પોર્ટલ એરિયા (જેને પોર્ટલ ટ્રાયડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ યકૃતના ખંડિકાઓના ખૂણા પર આવેલો ત્રિકોણાકાર વિસ્તાર છે.
તેમાં ત્રણ મુખ્ય રચનાઓ હોય છે: હેપેટિક પોર્ટલ શિરાની શાખા,હેપેટિક ધમનીની શાખા અને પિત્ત નળીની શાખા.
તેથી,સાચા ઘટકો $i, iii$ અને $iv$ છે.
હેપેટિક શિરા પોર્ટલ એરિયામાંથી પસાર થતી નથી; તેના બદલે,તે ખંડિકાઓની મધ્યસ્થ શિરાઓમાંથી રુધિરનું વહન કરે છે.

(C) મનુષ્યમાં,દાંતનું સૂત્ર $2123/2123$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
જડબાની મધ્યરેખા (આગળ) થી શરૂ કરીને પાછળની તરફ જતાં,દાંતની ગોઠવણી નીચે મુજબ છે:
$1$. છેદક દાંત $(I)$: આ આગળના દાંત છે જે કાપવા માટે વપરાય છે.
$2$. રાક્ષી દાંત $(C)$: આ અણીદાર દાંત છે જે ચીરવા માટે વપરાય છે.
$3$. અગ્રદાઢ $(PM)$: આ દળવા અને પીસવા માટે વપરાય છે.
$4$. દાઢ $(M)$: આ દળવા અને ચાવવા માટે વપરાય છે.
તેથી,આગળથી પાછળનો સાચો ક્રમ છેદક દાંત $\longrightarrow$ રાક્ષી દાંત $\longrightarrow$ અગ્રદાઢ $\longrightarrow$ દાઢ છે.

(A) યકૃત એ માનવ શરીરનું સૌથી મોટું આંતરિક અંગ છે.
તે ઉદરીય ગુહાના ઉપરના જમણા ભાગમાં આવેલું છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે ઉરોદરપટલ (diaphragm) ની બરાબર નીચે આવેલું છે અને જમણા હાયપોકોન્ડ્રિયમનો મોટાભાગનો વિસ્તાર રોકે છે.

(D) દાંત મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: મુગટ (crown),ગ્રીવા (neck) અને મૂળ (root).
ઇનેમલ એ માનવ શરીરનો સૌથી સખત પદાર્થ છે અને તે દાંતના મુગટ (crown) ના સૌથી બહારના રક્ષણાત્મક સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ચાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન અંદરના ડેન્ટિનને ઘસારાથી બચાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ મુગટ (crown) છે.

(A) પાચનનળીની દીવાલ ચાર સ્તરોની બનેલી હોય છે: બાહ્યસ્તર (serosa),સ્નાયુસ્તર (muscularis),અધઃશ્લેષ્મસ્તર (submucosa) અને શ્લેષ્મસ્તર (mucosa).
$1$. જઠરમાં,શ્લેષ્મસ્તર અનિયમિત ગડીઓ બનાવે છે જેને $rugae$ (જઠરગડી) કહેવામાં આવે છે.
$2$. નાના આંતરડામાં,શ્લેષ્મસ્તર શોષણ માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવા માટે આંગળી જેવા નાના પ્રવર્ધો બનાવે છે જેને $villi$ (રસાંકુર) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,શ્લેષ્મસ્તર જઠરમાં $rugae$ અને આંતરડામાં $villi$ બનાવે છે.

(D) તૃણાહારી પ્રાણીઓમાં,સેલ્યુલોઝ તેમના ખોરાકનો મુખ્ય ઘટક છે. સસ્તન પ્રાણીઓ સેલ્યુલેઝ ઉત્સેચક ઉત્પન્ન કરતા ન હોવાથી,તેઓ સેલ્યુલોઝના પાચન માટે સહજીવી સૂક્ષ્મજીવો (બેક્ટેરિયા અને પ્રજીવો) પર આધાર રાખે છે. આ પ્રક્રિયા મોટા આંતરડાના એક વિશિષ્ટ ભાગમાં થાય છે જેને $Caecum$ (અંધાંત્ર) કહેવામાં આવે છે. $Caecum$ એક આથવણ ચેમ્બર તરીકે કાર્ય કરે છે જ્યાં આ સૂક્ષ્મજીવો આથવણ દ્વારા સેલ્યુલોઝનું પાચન કરે છે.