Physiology of digestion Questions in Gujarati

(B) સહજીવી બેક્ટેરિયા, જેમ કે માનવ આંતરડામાં જોવા મળતા બેક્ટેરિયા (દા.ત., $Escherichia$ $coli$), પાચન પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેઓ જટિલ કાર્બોદિતો અને રેસાઓનું વિઘટન કરવામાં મદદ કરે છે જેનું પાચન માનવ ઉત્સેચકો જાતે કરી શકતા નથી.
વધુમાં, તેઓ વિટામિન $K$ અને વિટામિન $B_{12}$ જેવા આવશ્યક વિટામિન્સના સંશ્લેષણમાં ફાળો આપે છે, જે યજમાન દ્વારા શોષાય છે.

(D) સ્ટાર્ચ એ ગ્લુકોઝના એકમોની લાંબી શૃંખલાઓથી બનેલો પોલિસેકેરાઈડ છે.
પાચનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,સ્ટાર્ચનું એમાયલેઝ જેવા ઉત્સેચકો દ્વારા માલ્ટોઝ જેવા નાના ડાયસેકેરાઈડ્સમાં વિઘટન થાય છે.
અંતે,માલ્ટેઝ ઉત્સેચક માલ્ટોઝને ગ્લુકોઝના બે અણુઓમાં તોડે છે.
તેથી,ગ્લુકોઝ એ સ્ટાર્ચના પાચનની અંતિમ નીપજ છે જે શરીર દ્વારા શોષી શકાય છે.

(B) પેપ્સિન એ જઠરની જઠર ગ્રંથિઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે. તે એસિડિક માધ્યમ ($pH$ $1.8-2.0$) માં પ્રોટીન પર કાર્ય કરે છે અને તેનું રૂપાંતર પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સમાં કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) એન્ટેરોકાઈનેઝ એ આંતરડાના શ્લેષ્મ દ્વારા સ્ત્રવિત થતો ઉત્સેચક છે.
તે નિષ્ક્રિય પ્રો-એન્ઝાઇમ ટ્રિપ્સીનોજન પર કાર્ય કરે છે અને તેને તેના સક્રિય સ્વરૂપ,ટ્રિપ્સીનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
ત્યારબાદ ટ્રિપ્સીન અન્ય સ્વાદુપિંડના ઉત્સેચકો જેવા કે કાયમોટ્રિપ્સીનોજન અને પ્રોકાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝને સક્રિય કરે છે.
પેપ્સીનોજનનું પેપ્સીનમાં રૂપાંતર જઠરમાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ દ્વારા થાય છે,એન્ટેરોકાઈનેઝ દ્વારા નહીં.

(D) લાઈપેઝ એ પાચક ઉત્સેચક છે જે ચરબી (લિપિડ્સ) ના જળવિભાજનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.
પાણી અને પિત્ત ક્ષારોની હાજરીમાં (જે ચરબીનું તૈલોદિતકરણ કરે છે),લાઈપેઝ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સને ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલમાં તોડે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $\text{Fat} + H_2O \xrightarrow{\text{Lipase}} \text{Fatty acids} + \text{Glycerol}$.

(B) પરિસ્ટાલિસિસ એ પાચનમાર્ગમાં થતા તરંગ જેવા અનિચ્છિક સ્નાયુબદ્ધ સંકોચન અને શિથિલનની શ્રેણી છે.
તે અન્નનળી,જઠર અને આંતરડા દ્વારા ખોરાકના વહનમાં મદદ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા ખોરાકના કોળિયાને જઠર તરફ લઈ જવા અને તેને પાચક ઉત્સેચકો સાથે મિશ્ર કરવા માટે આવશ્યક છે.

(A) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,સ્ટાર્ચનું પાચન મુખથી શરૂ થાય છે. મુખમાં $3$ જોડ લાળગ્રંથિઓ આવેલી હોય છે જે લાળનો સ્ત્રાવ કરે છે. લાળમાં લાળ એમાયલેઝ (ટાયલિન) નામનો ઉત્સેચક હોય છે,જે રાંધેલા સ્ટાર્ચ પર કાર્ય કરે છે અને તેનું માલ્ટોઝ,આઈસોમાલ્ટોઝ અને લિમિટ ડેક્સટ્રિનમાં રૂપાંતર કરે છે.

(A) $Rennin$ (રેનિન), જેને $chymosin$ (કાઈમોસિન) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે શિશુઓના જઠરરસમાં જોવા મળતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે。
તે ખાસ કરીને દૂધમાં જોવા મળતા મુખ્ય ફોસ્ફોપ્રોટીન $casein$ (કેસીન) પર કાર્ય કરે છે。
$Rennin$ માટેનું કાર્યસ્થળ જઠર $(stomach)$ છે。
તેથી, સાચી જોડી $Stomach-Casein$ છે。

(B) પ્રોટીનના પાચનની પ્રક્રિયા $\text{જઠર}$ માં શરૂ થાય છે।
$\text{જઠર}$ માં, પ્રોએન્ઝાઇમ $\text{પેપ્સિનોજન}$ એ $HCl$ દ્વારા સક્રિય ઉત્સેચક $\text{પેપ્સિન}$ માં રૂપાંતરિત થાય છે।
$\text{પેપ્સિન}$ પ્રોટીન પર કાર્ય કરે છે અને તેનું રૂપાંતર $\text{પ્રોટીઓઝ}$ અને $\text{પેપ્ટોન્સ}$ માં કરે છે।
જોકે પાચનક્રિયા $\text{નાનું } \text{આંતરડું}$ માં સ્વાદુપિંડના ઉત્સેચકો જેવા કે $\text{ટ્રિપ્સિન}$, $\text{કાઇમોટ્રિપ્સિન}$ અને $\text{કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ}$ દ્વારા ચાલુ રહે છે, પરંતુ $\text{જઠર}$ એ મુખ્ય સ્થાન છે જ્યાં પ્રોટીનનું પાચન શરૂ થાય છે।

(D) જઠરમાં હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો સ્ત્રાવ વિવિધ પરિબળો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે:
$1$. $Gastrin$: આ અંતઃસ્ત્રાવ જઠરના $G$-કોષો દ્વારા મુક્ત થાય છે અને તે પેરીએટલ કોષોને $HCl$ સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. $Histamine$: એન્ટેરોક્રોમાફિન-લાઈક $(ECL)$ કોષો દ્વારા મુક્ત થાય છે,તે પેરીએટલ કોષો પરના $H_2$ રિસેપ્ટર્સ પર કાર્ય કરીને એસિડના સ્ત્રાવને મજબૂત રીતે ઉત્તેજિત કરે છે.
$3$. $Vagal$ $discharge$: પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર,વેગસ ચેતા દ્વારા,એસિટિલકોલિન મુક્ત કરે છે જે પાચનના સેફાલિક અને ગેસ્ટ્રિક તબક્કા દરમિયાન પેરીએટલ કોષોને એસિડ સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,આ તમામ પરિબળો એસિડના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરવામાં ફાળો આપે છે.

(A) પૃષ્ઠવંશીઓમાં પ્રોટીનના પાચન માટે જઠર એ પ્રાથમિક સ્થળ છે.
જઠરની ગ્રંથિઓ જઠરરસનો સ્ત્રાવ કરે છે,જેમાં $HCl$ અને પેપ્સિનોજન જેવા નિષ્ક્રિય ઉત્સેચકો હોય છે.
$HCl$ નિષ્ક્રિય પેપ્સિનોજનને સક્રિય પેપ્સિનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
પેપ્સિન પ્રોટીનને પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સમાં તોડે છે.
જોકે જઠરના લાઈપેઝને કારણે ચરબીનું થોડું પાચન થાય છે,પરંતુ જઠરમાં થતું મુખ્ય અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ રાસાયણિક પાચન પ્રોટીનનું છે.

(B) જઠરમાં આવેલી જઠર ગ્રંથિઓ શ્લેષ્મનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે જઠરની અંદરની દીવાલ (જઠર શ્લેષ્મકલા) ને $HCl$ દ્વારા સર્જાતા અત્યંત એસિડિક વાતાવરણ અને પેપ્સિન ઉત્સેચકની પાચન ક્રિયાથી બચાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આ રક્ષણાત્મક સ્તર વિના,જઠરની દીવાલ તેના પોતાના પાચક સ્ત્રાવો દ્વારા નુકસાન પામી શકે છે.

(B) ચણાનો મુખ્ય પોષક ઘટક પ્રોટીન છે. પ્રોટીનનું પાચન જઠરમાં શરૂ થાય છે,જ્યાં હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં પેપ્સિન ઉત્સેચક તેના પર કાર્ય કરે છે.

(C) નાના આંતરડામાં રહેલા ખોરાકને 'કાઈમ' (જઠરમાંથી આવ્યા પછી) કહેવામાં આવે છે અને તે ત્રણ પાચક સ્ત્રાવો દ્વારા વધુ પ્રક્રિયા પામે છે:
$1$. પિત્ત: યકૃત દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,તે ચરબીનું તૈલોદીકરણ કરે છે.
$2$. સ્વાદુરસ: તેમાં કાર્બોદિતો,પ્રોટીન અને ચરબીના પાચન માટે ઉત્સેચકો હોય છે.
$3$. આંત્રરસ (સકસ એન્ટેરિકસ): તેમાં એવા ઉત્સેચકો હોય છે જે પાચનની અંતિમ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ પિત્ત,સ્વાદુરસ અને આંત્રરસ છે.

(B) એરેપ્સિન એ આંતરડાના પાચક રસ (succus entericus) માં જોવા મળતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક સમૂહ છે. તે પેપ્ટોન્સ અને પ્રોટીઓઝ પર કાર્ય કરીને તેનું એમિનો એસિડમાં વિઘટન કરે છે. આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે શેષાંત્ર (Ileum) માં થાય છે,જે નાના આંતરડાનો અંતિમ ભાગ છે જ્યાં પ્રોટીન પાચનના અંતિમ તબક્કાઓ પૂર્ણ થાય છે.

(C) પાચનનળીમાં થતા સ્નાયુબદ્ધ સંકોચનને $Peristalsis$ (અન્નનળીનું તરંગવત સંકોચન) કહેવામાં આવે છે.
પાચનનળીની દીવાલમાં રહેલા સ્નાયુઓની આ લયબદ્ધ તરંગ જેવી હિલચાલ ખોરાકને પાચનનળીના પોલાણમાં આગળથી પાછળની દિશામાં લઈ જવામાં મદદ કરે છે.

(C) સસલામાં સેલ્યુલોઝનું પાચન $Caecum$ (અંધાંત્ર) માં થાય છે.
$Caecum$ માં વનસ્પતિજન્ય ખોરાકમાં રહેલા સેલ્યુલોઝનું વિઘટન સહજીવી બેક્ટેરિયાની મદદથી થાય છે.

(A) પિત્તરસમાં પિત્ત ક્ષારો હોય છે જે ચરબીનું તૈલોદિતકરણ (emulsification) કરે છે,જેનાથી તે નાના ટીપાંમાં વિભાજિત થાય છે. આ પ્રક્રિયા ચરબીની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે,જેથી સ્વાદુપિંડના રસમાં રહેલા લાઈપેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ચરબીનું ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલમાં પાચન સરળતાથી પૂર્ણ થઈ શકે છે.

(A) સકસ એન્ટેરિકસ,જેને આંતરડાના રસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે નાના આંતરડાની ગ્રંથીઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થતું એક સ્પષ્ટ,પીળા રંગનું પ્રવાહી છે.
તેની પ્રકૃતિ થોડી આલ્કલાઇન (બેઝિક) હોય છે અને તેનો $pH$ સામાન્ય રીતે $7.6$ થી $7.8$ ની વચ્ચે હોય છે.
તેમાં પાણી,શ્લેષ્મ (mucus) અને વિવિધ ઉત્સેચકો જેવા કે ડાયસેકેરાઈડેઝ,ડાયપેપ્ટાઈડેઝ અને લાઈપેઝ હોય છે,જે પાચનના અંતિમ તબક્કા માટે જરૂરી છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $7.8$ એ સાચો જવાબ છે.

(B) Succus entericus એ આંતરડાના રસ માટે વપરાતો શબ્દ છે.
તે નાના આંતરડાની ગ્રંથીઓ,ખાસ કરીને ક્રિપ્ટ્સ ઓફ લિબરકુન (crypts of Lieberkühn) અને બ્રનરની ગ્રંથીઓ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તેમાં ડાયસેકેરાઈડેઝ,ડાયપેપ્ટાઈડેઝ,લાઈપેઝ અને ન્યુક્લિઓસાઈડેઝ જેવા વિવિધ ઉત્સેચકો હોય છે જે ખોરાકના ઘટકોના અંતિમ પાચનમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) નાના આંતરડાનું $pH$ સ્વાદુપિંડ અને આંતરડાના ઉત્સેચકોની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે થોડું આલ્કલાઇન (બેઝિક) હોય છે.
પકવાશય (duodenum) માં,પિત્ત અને સ્વાદુરસની હાજરીને કારણે $pH$ આશરે $7.6$ હોય છે.
જેમ જેમ અન્નરસ (chyme) આગળ જેજુનમ અને ઇલિયમમાં જાય છે,તેમ $pH$ ધીમે ધીમે વધીને આશરે $7.5$ થી $8.5$ ની આસપાસ પહોંચે છે.

(B) પિત્તનું મુખ્ય કાર્ય ચરબીનું તૈલોદઘીકરણ (emulsification) કરવાનું છે.
પિત્ત ક્ષારો ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ટીપાંમાં તોડે છે,જે લિપેઝ ઉત્સેચકની ક્રિયા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
આ પ્રક્રિયા ઉત્સેચકો દ્વારા ચરબીના પાચનને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવે છે.

(B) માંસાહારી પ્રાણીઓ શાકાહારીઓની તુલનામાં પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકનું વધુ સેવન કરે છે. પ્રોટીનના ચયાપચયને કારણે એમોનિયા જેવા નાઈટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો ઉત્પન્ન થાય છે,જે ઝેરી હોય છે. યકૃત એ યુરિયા ચક્રનું મુખ્ય સ્થાન છે,જ્યાં એમોનિયાને ઉત્સર્જન માટે યુરિયામાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. માંસાહારી પ્રાણીઓ વધુ પ્રોટીન લેતા હોવાથી,તેમના યકૃતને વધુ પ્રમાણમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત કચરાનું સંચાલન કરવું પડે છે,જેના કારણે આ વધેલી ચયાપચયની માંગને પહોંચી વળવા માટે તેમનું યકૃત કદમાં મોટું હોય છે.

(C) પિત્ત (bile) માં પિત્ત ક્ષારો (જેમ કે સોડિયમ ગ્લાયકોકોલેટ અને સોડિયમ ટૌરોકોલેટ) હોય છે જે ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ટીપાંમાં તોડે છે. આ પ્રક્રિયાને ચરબીનું પાયસીકરણ (emulsification) કહેવામાં આવે છે. પાયસીકરણ ચરબીની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે,જેનાથી પાચન દરમિયાન લાઈપેઝ ઉત્સેચકો વધુ અસરકારક રીતે કાર્ય કરી શકે છે.

(A) પિત્તાશય યકૃત દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પિત્તરસનો સંગ્રહ અને સાંદ્રતા કરે છે.
પિત્તરસમાં પિત્ત ક્ષારો હોય છે જે ચરબીના તૈલોદ્રીકરણ (emulsification) માટે આવશ્યક છે.
તૈલોદ્રીકરણ ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ટીપાંમાં તોડે છે,જે લાઈપેઝ ઉત્સેચકની ક્રિયા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારે છે.
જો પિત્તાશયને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે (કોલેસીસ્ટેક્ટોમી),તો પિત્તનો સંગ્રહ કે સાંદ્રતા થતી નથી; તેના બદલે,તે સીધું નાના આંતરડામાં વહે છે.
જોકે યકૃત પિત્તનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખે છે,પરંતુ સાંદ્ર પિત્તના સંગ્રહના અભાવને કારણે આહારની ચરબીના પાચન અને શોષણની કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો થાય છે,ખાસ કરીને વધુ ચરબીયુક્ત ખોરાક લીધા પછી.

(D) લેક્ટેઝ એ આંત્રરસ (succus entericus) માં જોવા મળતો બ્રશ બોર્ડર ઉત્સેચક છે.
તે લેક્ટોઝનું ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં જળવિભાજન કરે છે.
આંત્રરસમાં જોવા મળતા અન્ય ઉત્સેચકોમાં માલ્ટેઝ,સુક્રેઝ,ડાયપેપ્ટિડેઝ અને લાઈપેઝનો સમાવેશ થાય છે.

(C) વિવિધ પાચક રસોના $pH$ મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. પિત્તરસ: $7.6 - 8.6$ (બેઝિક)
$2$. લાળ: $6.2 - 7.6$ (થોડું એસિડિક થી થોડું બેઝિક)
$3$. જઠરરસ: $1.5 - 3.5$ (ખૂબ જ એસિડિક)
$4$. સ્વાદુપિંડનો રસ: $7.5 - 8.8$ (બેઝિક)
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$HCl$ ની હાજરીને કારણે જઠરરસનો $pH$ સૌથી ઓછો હોય છે.

(C) પેપ્સિનોજન એ જઠરના મુખ્ય કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થતો નિષ્ક્રિય પ્રોએન્ઝાઇમ છે.
હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ ની હાજરીમાં,પેપ્સિનોજન તેના સક્રિય સ્વરૂપ,પેપ્સિનમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
પેપ્સિન એ પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે જે પ્રોટીનનું પાચન કરીને તેને પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સમાં ફેરવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $HCl$ છે.

(C) સ્વાદુપિંડના રસમાં વિવિધ ઉત્સેચકો હોય છે જે ખોરાકના વિવિધ ઘટકો પર કાર્ય કરે છે.
તેમાં સ્વાદુપિંડનું એમાયલેઝ (એમાયલોપ્સિન) હોય છે,જે સ્ટાર્ચનું માલ્ટોઝમાં પાચન કરે છે.
તેમાં ટ્રિપ્સીનોજન,કાયમોટ્રિપ્સીનોજન અને પ્રોકાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ જેવા નિષ્ક્રિય પ્રોટીએઝ પણ હોય છે,જે સક્રિય થઈને પ્રોટીનનું પેપ્ટાઈડ્સ અને એમિનો એસિડમાં પાચન કરે છે.
તેથી,સ્વાદુપિંડનો રસ સ્ટાર્ચ અને પ્રોટીન બંનેના પાચન માટે જવાબદાર છે.

(C) ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) ન્યુક્લિએઝ ઉત્સેચકો દ્વારા ન્યુક્લિઓટાઇડ્સમાં વિઘટિત થાય છે.
ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનું વધુ વિઘટન ન્યુક્લિઓટાઇડેઝ અને ન્યુક્લિઓસાઇડેઝ દ્વારા નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ (પ્યુરીન્સ અને પિરિમિડિન્સ),પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફોસ્ફોરિક એસિડમાં થાય છે.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડના પાચનની અંતિમ નીપજો નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઝ,શર્કરા અને ફોસ્ફેટ્સ છે.

(A) પાયસીકરણ પામેલ ચરબીનું પાચન $Lipase$ ઉત્સેચક દ્વારા ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલમાં થાય છે.
$Lipase$ મુખ્યત્વે સ્વાદુપિંડના રસ (સ્વાદુપિંડનો લાઈપેઝ) અને આંતરડાના રસ (આંતરડાનો લાઈપેઝ) માંથી સ્ત્રવિત થાય છે.
પિત્ત ક્ષારો ચરબીના પાયસીકરણ (ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ટીપાંમાં તોડવા) માટે જવાબદાર છે,પરંતુ તેઓ ચરબીનું રાસાયણિક પાચન કરતા નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $Lipase$ છે.

(C) પાચન એ એક અપચયી પ્રક્રિયા છે જેમાં જટિલ,મોટા અને અદ્રાવ્ય ખોરાકના અણુઓનું સરળ,નાના અને દ્રાવ્ય સ્વરૂપોમાં રૂપાંતર થાય છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે પાચક ઉત્સેચકોની ક્રિયા દ્વારા સરળ બને છે,જે જૈવિક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે અને કાર્બોદિત,પ્રોટીન અને ચરબી જેવા મહાઅણુઓને તેમના શોષણક્ષમ એકમો (મોનોમર્સ) માં તોડે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(A) જઠરમાં ખોરાક જઠરની દીવાલોના મંથન દ્વારા જઠરરસ સાથે મિશ્રિત થાય છે,જે એક પ્રકારનું પરિસ્ટાલ્ટિક હલનચલન છે.
આ હલનચલન માત્ર ખોરાકને મિશ્રિત કરીને કાઈમ બનાવવામાં મદદ કરતું નથી,પરંતુ તે જઠરનિર્ગમી વાલ્વ (pyloric sphincter) દ્વારા તેને પકવાશયમાં ધકેલવામાં પણ મદદ કરે છે.
તેથી,જઠરમાંથી પકવાશય સુધી કાઈમની ગતિ માટે પરિસ્ટાલ્ટિક હલનચલન જવાબદાર છે.

(C) પાચન એ જટિલ,અપ્રસરણીય ખોરાકના પદાર્થોને સરળ,શોષી શકાય તેવા (પ્રસરણીય) સ્વરૂપોમાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયામાં ખોરાકનું યાંત્રિક અને રાસાયણિક વિઘટન બંનેનો સમાવેશ થાય છે જેથી તે રુધિર દ્વારા શોષાઈ શકે અને શરીરના કોષો દ્વારા તેનો ઉપયોગ થઈ શકે.

(B) પ્રોટીનનું પાચન વિવિધ પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચકોની ક્રિયા દ્વારા તબક્કાવાર થાય છે.
$1$. પ્રોટીનનું સૌપ્રથમ જઠરમાં પેપ્સિન અને નાના આંતરડામાં ટ્રિપ્સિન/કાઈમોટ્રિપ્સિન જેવા ઉત્સેચકો દ્વારા પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સ નામના નાના મધ્યવર્તી ઉત્પાદનોમાં વિઘટન થાય છે.
$2$. આ પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સનું કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ અને એમિનોપેપ્ટિડેઝ દ્વારા પેપ્ટાઇડ્સ નામના નાના શૃંખલાઓમાં વધુ વિઘટન થાય છે.
$3$. અંતે,આ પેપ્ટાઇડ્સનું ડાયપેપ્ટિડેઝ અને અન્ય બ્રશ બોર્ડર ઉત્સેચકો દ્વારા તેમના સૌથી સરળ શોષી શકાય તેવા એકમો,એટલે કે એમિનો એસિડમાં જળવિભાજન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: પ્રોટીન $\to$ પ્રોટીઓઝ અને પેપ્ટોન્સ $\to$ પેપ્ટાઇડ્સ $\to$ એમિનો એસિડ.

(B) ચરબીનું તૈલોદઘીકરણ એ ચરબીના મોટા ટીપાંને નાના,ઝીણા ટીપાંમાં તોડવાની પ્રક્રિયા છે,જેથી લાઈપેઝ જેવા ઉત્સેચકોની પ્રક્રિયા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધે.
આ પ્રક્રિયા યકૃત દ્વારા સ્ત્રવિત પિત્તરસમાં રહેલા પિત્ત ક્ષારો (જેમ કે સોડિયમ ગ્લાયકોકોલેટ અને સોડિયમ ટૌરોકોલેટ) દ્વારા કરવામાં આવે છે.
પિત્ત રંજકો (બિલિરુબિન અને બિલિવર્ડિન) ચરબીના તૈલોદઘીકરણમાં ભાગ લેતા નથી; તેઓ માત્ર ઉત્સર્ગ દ્રવ્યો છે.

(C) ચરબી (લિપિડ્સ) નું પાચન લાઈપેઝ જેવા ઉત્સેચકો દ્વારા થાય છે.
પિત્ત ક્ષારો દ્વારા ચરબીના તૈલોદ્રીકરણ (emulsification) પછી, લાઈપેઝ તેને તેના સરળ ઘટકોમાં તોડે છે.
ચરબીના પાચનની મુખ્ય અંતિમ નીપજો $Fatty acids$ (ફેટી એસિડ), $monoglycerides$ (મોનોગ્લિસરાઈડ્સ) અને $glycerol$ (ગ્લિસરોલ) છે.

(D) $Ptyalin$ (જેને લાળીય એમાયલેઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ લાળમાં રહેલો કાર્બોદિતનું પાચન કરતો ઉત્સેચક છે.
તે સ્ટાર્ચ પર કાર્ય કરે છે અને તેનું માલ્ટોઝ અને ડેક્સટ્રિન જેવી સરળ શર્કરામાં વિઘટન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $Pepsin$ એ એક એન્ડોપેપ્ટિડેઝ ઉત્સેચક છે જે પ્રોટીનનું જળવિભાજન કરીને તેને પેપ્ટોન્સ અને પ્રોટીઓઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.

(D) પિત્ત ઉત્સેચકોનું ઉત્પાદન કરતું નથી,કે તે એસ્ટરીકરણની પ્રક્રિયા કરતું નથી.
પિત્ત ક્ષારો મુખ્યત્વે ચરબીના પાચન માટે જવાબદાર છે,જે ચરબીના મોટા ગોલકોને નાના ટીપાંમાં વિભાજિત કરે છે જેથી લાઈપેઝ ઉત્સેચકની પ્રક્રિયા માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધે.
વધુમાં,પિત્ત ક્ષારો માઈસેલ્સ (micelles) બનાવીને ચરબી અને ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ $(A, D, E, K)$ ના શોષણમાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $(d)$ આમાંથી કોઈ પણ નહીં છે.

(B) સ્ટાર્ચનું પાચન મુખગુહામાં શરૂ થાય છે,જ્યાં લાળીય એમાયલેઝ (ટાયલિન) સ્ટાર્ચ પર કાર્ય કરીને તેને માલ્ટોઝમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
સ્ટાર્ચનું વધુ પાચન પકવાશયમાં થાય છે,જ્યાં સ્વાદુપિંડનો એમાયલેઝ બાકી રહેલા સ્ટાર્ચને ડાયસેકેરાઇડ્સમાં તોડે છે.
તેથી,સ્ટાર્ચના પાચન માટેના સાચા સ્થાનો મુખગુહા અને પકવાશય છે.

(D) જઠરમાં ઓક્સિન્ટિક અથવા પેરીએટલ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત $HCl$ (હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ) બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. તે એસિડિક માધ્યમ ($pH$ $1.8$) બનાવે છે જે નિષ્ક્રિય પ્રો-એન્ઝાઇમ પેપ્સિનોજનને સક્રિય પ્રોટીયોલિટીક ઉત્સેચક પેપ્સિનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે આવશ્યક છે.
$2$. તે ખોરાક સાથે શરીરમાં પ્રવેશતા હાનિકારક સૂક્ષ્મજીવોનો નાશ કરે છે,જેનાથી શરીરને સંભવિત ચેપથી બચાવે છે.

(C) લાળમાં લાળીય એમાયલેઝ (જેને ટાયલિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) નામનો ઉત્સેચક હોય છે.
આ ઉત્સેચક સ્ટાર્ચ પર કાર્ય કરે છે,જે એક જટિલ કાર્બોદિત છે,અને તેનું વિઘટન કરીને તેને માલ્ટોઝમાં ફેરવે છે,જે એક ડાયસેકેરાઈડ છે.
આ પ્રક્રિયા મુખગુહામાં ખોરાકના રાસાયણિક પાચનના ભાગરૂપે શરૂ થાય છે.

(C) પાચનતંત્રમાં વિવિધ ઉત્સેચકો દ્વારા કાર્બોદિતોનું તેમના સૌથી સરળ શોષણક્ષમ સ્વરૂપોમાં વિઘટન થાય છે,જેને મોનોસેકેરાઈડ્સ કહેવામાં આવે છે.
પાચનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,સ્ટાર્ચ અને ડાયસેકેરાઈડ્સ (સુક્રોઝ,લેક્ટોઝ,માલ્ટોઝ) જેવા જટિલ કાર્બોદિતોનું જળવિભાજન થાય છે.
કાર્બોદિતના પાચનની અંતિમ નીપજો જે આંતરડાના શ્લેષ્મ દ્વારા શોષાય છે તે ગ્લુકોઝ,ગેલેક્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ છે.
તેથી,અંતિમ નીપજોનો સાચો સમૂહ ગ્લુકોઝ,ગેલેક્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ છે.

(B) રેનિન (જેને કાયમોસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ શિશુઓના જઠરના પાચકરસમાં જોવા મળતો પ્રોટીઓલિટીક ઉત્સેચક છે.
તે દૂધના પ્રોટીન કેસીન (દ્રાવ્ય પ્રોટીન) પર કાર્ય કરે છે અને તેને અદ્રાવ્ય કેલ્શિયમ પેરાકેસીનેટમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને દૂધનું દહીંમાં રૂપાંતર (curdling) કહેવામાં આવે છે,જે પ્રોટીનને પેપ્સિન દ્વારા અસરકારક પાચન માટે જઠરમાં લાંબા સમય સુધી રહેવા દે છે.

(C) જો જઠરનો $pH$ તટસ્થ કરવામાં આવે તો પ્રોટીનના પાચન પર સૌથી વધુ વિપરીત અસર થાય છે.
જઠરમાં,$Pepsin$ ઉત્સેચક પ્રોટીનના પાચન માટે જવાબદાર છે.
$Pepsin$ તેના નિષ્ક્રિય સ્વરૂપ $Pepsinogen$ તરીકે સ્ત્રવિત થાય છે,જે $HCl$ (હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ) દ્વારા સક્રિય થાય છે.
$Pepsin$ અત્યંત એસિડિક વાતાવરણમાં (ઇષ્ટતમ $pH$ $1.8$ થી $2.0$) શ્રેષ્ઠ રીતે કાર્ય કરે છે.
જો જઠરનો $pH$ તટસ્થ થઈ જાય,તો $Pepsin$ નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે,જેનાથી પ્રોટીનનું પાચન અટકી જાય છે.

(D) મનુષ્યમાં સેલ્યુલોઝનું પાચન બિલકુલ થતું નથી. તેનું કારણ એ છે કે માનવ પાચનમાર્ગમાં સેલ્યુલેઝ (cellulase) ઉત્સેચકનો અભાવ હોય છે,જે જટિલ પોલીસેકેરાઈડ સેલ્યુલોઝને તોડવા માટે જરૂરી છે. વધુમાં,મનુષ્યોના પાચનતંત્રમાં એવા સહજીવી સૂક્ષ્મજીવો હોતા નથી જે સેલ્યુલોઝનું આથવણ કરી શકે,જે વાગોળતા પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.

(A) પ્રોટીન એ મોટા અને જટિલ મેક્રોમોલેક્યુલ્સ છે જે તેમના મૂળ સ્વરૂપમાં આંતરડાની દીવાલમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં શોષણ પામવા માટે,તેમને તેમના સૌથી સરળ એકમોમાં તોડવા જરૂરી છે,જે એમિનો એસિડ છે.
તેથી,આ જટિલ પ્રોટીનને શોષી શકાય તેવા એમિનો એસિડમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે પાચન અનિવાર્ય છે.

(B) ઈરેપ્સિન ઉત્સેચક આંતરડાના રસ (succus entericus) માં જોવા મળે છે.
તે પ્રોટીનના પાચનની અંતિમ નીપજો,ખાસ કરીને પેપ્ટોન્સ અને પ્રોટીઓઝ પર કાર્ય કરે છે અને તેનું રૂપાંતર $Amino \ acids$ (એમિનો એસિડ) માં કરે છે.
તેથી,ઈરેપ્સિનનું મુખ્ય કાર્ય પ્રોટીન (પેપ્ટોન્સના સ્વરૂપમાં) ને એમિનો એસિડમાં ફેરવવાનું છે.