Lysosome Questions in Gujarati

(B) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજક ઉત્સેચકો જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝથી ભરપૂર હોય છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે અને તે કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) લાયસોઝોમ એ પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. તેથી,લાયસોઝોમ કોષના ઘસાઈ ગયેલા ઘટકો અને કોષમાં પ્રવેશતા બહારના પદાર્થોના વિઘટન માટે જવાબદાર છે.

(B) કોષીય અંગિકાઓને તેમના પટલના આધારે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે:
$1$. બેવડા પટલ ધરાવતી અંગિકાઓ: કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને કોષકેન્દ્ર.
$2$. એકસ્તરીય પટલ ધરાવતી અંગિકાઓ: લાઇસોઝોમ,રસધાની,ગોલ્ગીકાય અને અંતઃકોષરસજાળ.
$3$. પટલવિહીન અંગિકાઓ: રિબોઝોમ્સ અને તારાકેન્દ્ર.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,લાઇસોઝોમ એ એકસ્તરીય પટલ ધરાવતી અંગિકા છે. કણાભસૂત્ર અને કોષકેન્દ્ર બેવડા પટલ ધરાવે છે,જ્યારે રિબોઝોમ્સ પટલવિહીન છે.

(A) લાઇસોઝોમ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. જ્યારે કોષને નુકસાન થાય છે અથવા તેની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં ખલેલ પહોંચે છે,ત્યારે લાઇસોઝોમ ફાટી શકે છે અને તેના ઉત્સેચકો કોષની પોતાની અંગિકાઓનું પાચન કરી નાખે છે. તેથી,તેમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) લાઇસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં હાઇડ્રોલેઝ પ્રકારના ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે,તેથી તેમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' કહેવામાં આવે છે.
જોકે,લાઇસોઝોમ્સ એકલ પટલમય અંગિકાઓ છે,દ્વિસ્તરીય પટલમય નહીં. તેથી,તે દ્વિસ્તરીય પટલ દ્વારા આવરિત હોય છે તે વિધાન અસત્ય છે.

(B) ખોટું છે કારણ કે હાઇડ્રોલેઝ ઉત્સેચકો (જેમ કે લિપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઇડ્રેઝ) તેમના પ્રક્રિયાર્થીઓ માટે વિશિષ્ટ હોય છે અને તે બધા પ્રકારના મહાઅણુઓનું પાચન કરી શકતા નથી.
$R$ સાચું છે કારણ કે લાયસોઝોમમાં વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે અને તે કોષીય પાચન સાથે સંકળાયેલા છે,જેમાં ઘન ભક્ષણ (phagocytosis) અને પ્રવાહી ભક્ષણ (pinocytosis) દ્વારા લેવાયેલા પદાર્થોનું પાચન પણ સામેલ છે.

(A) ઘનભક્ષણ (phagocytosis) અને પ્રવાહીભક્ષણ (pinocytosis) એ અંતઃકોષાવકાશ (endocytosis) ની પ્રક્રિયાઓ છે.
લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો ઘનભક્ષણ અથવા પ્રવાહીભક્ષણ દ્વારા કોષમાં લેવાયેલા પદાર્થોના પાચન માટે,તેમજ કોષની જૂની અને ઘસાયેલી અંગિકાઓના પાચન (સ્વયં-ભક્ષણ) માટે જવાબદાર છે.

(A) : લાયસોઝોમ એ એકલ પટલથી ઘેરાયેલી નાની પુટિકાઓ છે,જે $5-8 \ nm$ ના નાના સ્ફટિકમય અથવા અર્ધ-સ્ફટિકમય કણોના સ્વરૂપમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો ધરાવે છે.
તેમાં લગભગ $50$ જેટલા ઉત્સેચકો જોવા મળે છે.
બધા જ ઉત્સેચકો એક જ લાયસોઝોમમાં હોતા નથી,પરંતુ વિવિધ પ્રકારના લાયસોઝોમમાં ઉત્સેચકોના અલગ-અલગ સમૂહો હોય છે.
મહત્વના ઉત્સેચકોમાં એસિડ ફોસ્ફેટેઝ,સલ્ફેટોઝ,પ્રોટીએઝ,પેપ્ટિડેઝ,ન્યુક્લિએઝ,લાઈપેઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝનો સમાવેશ થાય છે.
તેમને એસિડ હાઈડ્રોલેઝ પણ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ પાચક ઉત્સેચકો સામાન્ય રીતે $4-5$ જેટલી એસિડિક $pH$ ધરાવતા માધ્યમમાં કાર્ય કરે છે.

(A) : લાયસોઝોમ્સ એ નાની પુટિકાઓ છે જે એકલ પટલ દ્વારા આવરિત હોય છે અને તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે.
કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ બેવડા પટલથી આવરિત કોષીય અંગિકાઓ છે.

(A) લાઈસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ) જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝથી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ સ્તરે મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) $1$. કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ બેવડા પટલ ધરાવતી અંગિકાઓ છે.
$2$. કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રની અંદર આવેલી પટલવિહીન રચના છે.
$3$. લાયસોઝોમ એ એકલ પટલ ધરાવતી અંગિકા છે જે જલવિભાજક ઉત્સેચકો ધરાવે છે.

(B) ફેગોસાઇટોસિસ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો મોટા કણો અથવા સૂક્ષ્મજીવોનું ભક્ષણ કરે છે.
લાયસોઝોમ એ પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે જેમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો હોય છે,જે આ ભક્ષણ કરેલા પદાર્થોના પાચન માટે જવાબદાર છે.
એકવાર ફેગોસોમ (ભક્ષણ કરેલા પદાર્થ ધરાવતી કોથળી) લાયસોઝોમ સાથે જોડાય છે,ત્યારે ઉત્સેચકો તે પદાર્થોનું વિઘટન કરે છે,જેનાથી લાયસોઝોમ એ ફેગોસાઇટોસિસના કોષીય પાચન તબક્કામાં સામેલ મુખ્ય અંગિકા બને છે.

(B) લાયસોઝોમમાં શક્તિશાળી પાચક ઉત્સેચકો (જલવિભાજક ઉત્સેચકો) હોય છે જે તમામ પ્રકારના કાર્બનિક પદાર્થોનું પાચન કરવા સક્ષમ હોય છે. જ્યારે લાયસોઝોમ ફાટી જાય છે, ત્યારે આ ઉત્સેચકો કોષના કોષરસમાં મુક્ત થાય છે. આ ઉત્સેચકો કોષના પોતાના અંગિકાઓ અને કોષીય ઘટકોનું પાચન કરવાનું શરૂ કરે છે. આ સ્વ-પાચન પ્રવૃત્તિને કારણે, લાયસોઝોમને ઘણીવાર કોષની '$suicide \text{ bags}$' (આત્મઘાતી કોથળીઓ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પરિણામે, કોષનું સ્વયં-વિઘટન (autolysis) થાય છે અને અંતે કોષ મૃત્યુ પામે છે.

(D) લાઈસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા રચાયેલી પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે.
$1-$ તેમાં રહેલા જલવિભાજક ઉત્સેચકોને કારણે તેને 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે કોષનું પાચન કરી શકે છે.
$2-$ તે એકલ પટલ ધરાવતી અંગિકા છે.
$3-$ લાઈસોઝોમ્સ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ પામતી અંગિકા નથી (કણાભસૂત્ર અને હરિતકણથી વિપરીત).
$4-$ તે વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) ધરાવે છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
$5-$ તે માત્ર કોષકેન્દ્રની નજીક જ જોવા મળે તેવું નથી; તે સમગ્ર કોષરસમાં ફેલાયેલા હોય છે.
$6-$ તે ફેગોસાઈટોસિસ અને પિનોસાઈટોસિસ સહિત કોષીય પાચનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$7-$ લાઈસોઝોમ્સ મુખ્યત્વે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળે છે,જોકે વનસ્પતિ કોષોમાં સમાન કાર્યો કરતી રચનાઓ (રસધાની) હોય છે,પરંતુ તે સામાન્ય રીતે પ્રાણી કોષોની લાક્ષણિકતા ગણાય છે.
તેથી,વિધાનો $1, 2, 4, 6,$ અને $7$ સાચા છે.

(A) ગોલ્ગીકાય મુખ્યત્વે પ્રોટીન અને લિપિડના પેકેજિંગ અને રૂપાંતરણમાં સામેલ છે.
સ્ત્રાવી પુટિકાઓના નિર્માણ સિવાય,ગોલ્ગીકાય લાયસોઝોમના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
લાયસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જેમાં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે,જે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ત્યારબાદ ગોલ્ગી પ્રસાધન દ્વારા પ્રક્રિયા અને પેક કરવામાં આવે છે.
તર્કુ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન) દ્વારા બને છે,અને અંતઃકોષરસજાળ એક અલગ અંગિકા તંત્ર છે,તેથી વિકલ્પ $B$ અને $C$ ખોટા છે.

(A) લાયસોઝોમલ હાઇડ્રોલેઝનું સંશ્લેષણ અને વહન એક ચોક્કસ માર્ગને અનુસરે છે:
$1$. સંશ્લેષણ: હાઇડ્રોલેઝ ઉત્સેચકો એ પ્રોટીન છે જે $RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) સાથે જોડાયેલા રિબોઝોમ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે.
$2$. ગોલ્ગી તરફ વહન: આ પ્રોટીન $RER$ માંથી વાહક પુટિકાઓ દ્વારા ગોલ્ગી પ્રસાધનની $Cis$ બાજુ તરફ વહન પામે છે.
$3$. પ્રક્રિયા: ગોલ્ગી પ્રસાધનની અંદર,ઉત્સેચકો $Cis$ બાજુથી $Trans$ બાજુ તરફ જાય છે,જ્યાં તેમનું રૂપાંતરણ અને પરિપક્વતા થાય છે.
$4$. પેકેજિંગ: અંતે,પરિપક્વ હાઇડ્રોલેઝને ગોલ્ગીની $Trans$ બાજુમાંથી ઉદ્ભવતી પુટિકાઓમાં પેક કરવામાં આવે છે,જે લાયસોઝોમ બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $RER \rightarrow \text{Cis-Golgi} \rightarrow \text{Trans-Golgi} \rightarrow \text{Lysosome}$ છે.

(D) લાયસોઝોમ એ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આ અંગિકાઓ લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ ઉત્સેચકો લાયસોઝોમના એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
તેથી,લાયસોઝોમને કોષની પાચન તંત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ હાઇડ્રોલાઇટીક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી ભરપૂર હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે,જે તેમને આંતરકોષીય પાચન અને કોષની જૂની અંગિકાઓના નિકાલ માટે આવશ્યક બનાવે છે.

(B) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
આ અંગિકાઓ લગભગ તમામ પ્રકારના હાઈડ્રોલેઝ ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે,તેથી જ લાયસોઝોમ્સને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' (suicide bags) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજનકારી ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લાયપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે લાયસોઝોમના એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(D) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ વિવિધ હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ જેવા હાઈડ્રોલેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ સ્તરે મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
તેથી,લાયસોઝોમને હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકોના સંગ્રહસ્થાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(C) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં હાઈડ્રોલાયટીક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.

(B) $1$. $\text{હરિતકણ}$ એ બેવડા પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકા છે.
$2$. $\text{લાયસોઝોમ્સ}$ એ એકસ્તરીય પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકા છે, જેમાં પાચક ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે.
$3$. $\text{કોષકેન્દ્રિકા}$ એ પટલવિહીન રચના છે જે કોષકેન્દ્રની અંદર જોવા મળે છે.
$4$. $\text{કણાભસૂત્ર}$ એ બેવડા પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકા છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{લાયસોઝોમ્સ}$ છે.

(D) લાયસોઝોમ એ પટલથી ઘેરાયેલી પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે,અંતઃકોષરસજાળમાં નહીં.
તેથી,લાયસોઝોમ અંતઃકોષરસજાળમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે તે વિધાન ખોટું છે.
લાયસોઝોમમાં અસંખ્ય જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.

(N/A) $\Rightarrow$ આ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે $Golgi$ પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
$\Rightarrow$ તેમાં લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) ખૂબ જ વધુ માત્રામાં જોવા મળે છે,જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
$\Rightarrow$ આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(N/A) $\Rightarrow$ લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
$\Rightarrow$ તેમાં લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - જેમ કે લિપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઇડ્રેઝ) ખૂબ જ વધુ માત્રામાં જોવા મળે છે,જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
$\Rightarrow$ આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ હોવાથી,લાયસોઝોમ કોઈપણ જૈવિક અણુઓનું પાચન કરી શકે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
$\Rightarrow$ તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ,લિપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે.
$\Rightarrow$ આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
$\Rightarrow$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં,લાયસોઝોમનું પટલ અકબંધ રહે છે,જે આ ઉત્સેચકોને અંદર જ રાખે છે અને કોષને નુકસાન થતું અટકાવે છે.
$\Rightarrow$ જો કે,જો કોષને નુકસાન થાય અથવા ચયાપચયની વિકૃતિઓ સર્જાય,તો લાયસોઝોમનું પટલ તૂટી શકે છે,જેનાથી આ પાચક ઉત્સેચકો કોષરસમાં મુક્ત થાય છે.
$\Rightarrow$ એકવાર મુક્ત થયા પછી,આ ઉત્સેચકો કોષના પોતાના અંગિકાઓ અને ઘટકોનું પાચન કરી નાખે છે,જેના પરિણામે કોષનો નાશ થાય છે. તેથી,લાયસોઝોમને 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' કહેવામાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકાઓ છે જેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (hydrolytic enzymes) હોય છે જે મુખ્ય જૈવિક અણુઓનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
જો કોષમાં લાયસોઝોમ્સ ફાટી જાય,તો આ જલવિભાજક ઉત્સેચકો કોષરસમાં મુક્ત થાય છે.
આ ઉત્સેચકો પછી કોષના ઘટકોનું પાચન કરે છે,જેનાથી કોષનો નાશ થાય છે,તેથી જ લાયસોઝોમ્સને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' (suicide bags) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે $Golgi$ સંકુલમાંથી ઉદ્ભવે છે. તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે,જેને સામૂહિક રીતે $hydrolases$ (જેમ કે $lipases$,$proteases$ અને $carbohydrases$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણ રિબોઝોમ્સમાં થાય છે,જે કાં તો કોષરસમાં મુક્ત હોય છે અથવા ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળની સપાટી સાથે જોડાયેલા હોય છે.
લાયસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જેમાં આશરે $50$ જેટલા વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે,જેમ કે પ્રોટીએઝ,ન્યુક્લિએઝ,ગ્લાયકોસિડેઝ,લાઈપેઝ અને ફોસ્ફેટાઝ,જે મહાઅણુઓના પાચનમાં મદદ કરે છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડ હાઇડ્રોલેઝ છે જે આશરે $5.0$ ના એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
તેથી,લાયસોઝોમનું પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથેનું જોડાણ ખોટું છે.

(C) લાઈસોઝોમ્સમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. તેથી,તેઓ બેઝિક માધ્યમમાં કાર્ય કરે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(B) લાયસોઝોમને બહુરૂપક અંગિકાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે તેમની કાર્યાત્મક સ્થિતિના આધારે એક જ કોષમાં વિવિધ મોર્ફોલોજિકલ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે. આ સ્વરૂપોમાં પ્રાથમિક લાયસોઝોમ,ગૌણ લાયસોઝોમ (ફેગોલાયસોઝોમ),અવશિષ્ટ કાય (residual bodies) અને સ્વયં-ભક્ષી રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.

(D) $Golgian$ પુટિકાઓ જે $Golgi$ પ્રસાધનના $trans$-ફેસમાંથી અલગ પડે છે અને તેમાં નિષ્ક્રિય અવસ્થામાં એસિડ હાઇડ્રોલેઝ (જલવિભાજક ઉત્સેચકો) હોય છે,તેને $Primary$ $lysosomes$ (પ્રાથમિક લાયસોઝોમ્સ) કહેવામાં આવે છે.
આ પુટિકાઓ $Golgi$ કાય દ્વારા બને છે અને તેમાં ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ દ્વારા સંશ્લેષિત ઉત્સેચકો હોય છે.

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે લાયસોઝોમ્સમાં વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ જેવા કે લિપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે કોષમાં પ્રવેશતા વિદેશી પદાર્થો અને જૂની કોષીય અંગિકાઓનું પાચન કરે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે કારણ કે લાયસોઝોમ્સમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે,શ્વસન ઉત્સેચકો નહીં. શ્વસન ઉત્સેચકો મુખ્યત્વે કણાભસૂત્રમાં જોવા મળે છે.

(A) $\Rightarrow$ જલવિભાજક ઉત્સેચકોથી સમૃદ્ધ અંગિકા લાયસોઝોમ છે.
$\Rightarrow$ લાયસોઝોમ એ એકલ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત થાય છે.
$\Rightarrow$ આ અંગિકાઓમાં વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
$\Rightarrow$ આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજનકારી ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) ધરાવે છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ (આશરે $5.0$) પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
ઇન્ટરનેશનલ યુનિયન ઓફ બાયોકેમિસ્ટ્રી એન્ડ મોલેક્યુલર બાયોલોજી $(IUBMB)$ ના વર્ગીકરણ મુજબ,ઉત્સેચકોને છ મુખ્ય વર્ગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે.
લાયસોઝોમલ ઉત્સેચકો,જે વિવિધ પદાર્થો (જેમ કે પ્રોટીન,લિપિડ્સ,ન્યુક્લિક એસિડ અને કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ) ના જલવિભાજનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે,તે $Hydrolases$ (હાઇડ્રોલેઝ) વર્ગમાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે જલવિભાજક ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) ધરાવે છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ (સામાન્ય રીતે $pH$ $5.0$ ની આસપાસ) પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
લાયસોઝોમનું પટલ હાઇડ્રોજન આયનો $(H^+)$ ને અંદર પંપ કરીને આ એસિડિક વાતાવરણ જાળવી રાખે છે,જે કોષના બાકીના ભાગને આ ઉત્સેચકોની પાચન પ્રવૃત્તિથી સુરક્ષિત રાખે છે.

(B) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
લાયસોઝોમ્સમાં હાજર ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) ખરબચડી અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને ત્યારબાદ પ્રક્રિયા અને પેકેજિંગ માટે ગોલ્ગીકાયમાં મોકલવામાં આવે છે,જે અંતે લાયસોઝોમ્સમાં ફેરવાય છે.
તેથી,ગોલ્ગીકાય એ સ્થાન છે જ્યાં આ દ્રવ્યો પેક કરવામાં આવે છે અને મેળવવામાં આવે છે.

(B) લાયસોઝોમ્સમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) હોય છે જે ખાસ કરીને એસિડિક વાતાવરણમાં,સામાન્ય રીતે $pH$ $5.0$ ની આસપાસ કાર્ય કરવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
આ ઉત્સેચકોને તેમની રચનાત્મક અખંડિતતા અને ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ જાળવી રાખવા માટે એસિડિક માધ્યમની જરૂર હોય છે.
જો લાયસોઝોમની અંદરનો $pH$ વધારીને આલ્કલાઇન સ્તર પર લઈ જવામાં આવે,તો તે વાતાવરણ આ ઉત્સેચકો માટે અયોગ્ય બની જાય છે.
પરિણામે,જલવિભાજક ઉત્સેચકો તેમનું કાર્યાત્મક બંધારણ ગુમાવશે અને નિષ્ક્રિય થઈ જશે.