Lysosome Questions in Gujarati

(B) લાયસોઝોમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) હોય છે જે પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,કાર્બોદિતો અને લિપિડ્સનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. આ ઉત્સેચકો કોષીય કચરા અને બહારના પદાર્થોના વિઘટન જેવી કેટાબોલિક પ્રક્રિયાઓમાં સામેલ હોય છે. જોકે કણાભસૂત્ર કોષીય શ્વસન (એક કેટાબોલિક પ્રક્રિયા) માં સામેલ છે,પરંતુ લાયસોઝોમ ખાસ કરીને વિવિધ કેટાબોલિક ઉત્સેચકોની ઉચ્ચ સાંદ્રતા માટે જાણીતા છે.

(B) લાયસોઝોમ એ ઘણા સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળતી પટલમય અંગિકાઓ છે. તેની શોધ બેલ્જિયન જીવવિજ્ઞાની $Christian \text{ } de \text{ } Duve$ દ્વારા $1955$ માં કરવામાં આવી હતી. કોષના બંધારણીય અને કાર્યાત્મક સંગઠન પરના તેમના કાર્ય માટે તેમને $1974$ માં ફિઝિયોલોજી અથવા મેડિસિન માટે નોબેલ પુરસ્કાર આપવામાં આવ્યો હતો.

(B) લાઈસોઝોમ્સ એ બહુરૂપી (polymorphic) કોષીય અંગિકાઓ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ પ્રાથમિક લાઈસોઝોમ્સ,ગૌણ લાઈસોઝોમ્સ,તૃતીય લાઈસોઝોમ્સ અને સ્વયં-ભક્ષી રસધાનીઓ જેવા વિવિધ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તેઓ બહુવિધ કાર્યો પણ કરે છે. તેથી,એવું વિધાન કે તેઓ બંધારણ અને કાર્યમાં એકરૂપ અને સમાન છે,તે ખોટું છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા રચાયેલી પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે. તેમાં લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. તેથી,લાયસોઝોમનું પ્રાથમિક કાર્ય કોષીય પાચન છે.

(C) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો (લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
ઘસાઈ ગયેલા કોષીય અંગિકાઓ અને બહારના પદાર્થોનું પાચન કરવાની તેમની ક્ષમતાને કારણે,તેમને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' અથવા 'સફાઈ કામદારો' (scavengers) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) લાયસોઝોમ્સમાં શક્તિશાળી જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે જે વિવિધ કોષીય ઘટકોનું પાચન કરવામાં સક્ષમ હોય છે.
જો કોષની અંદર લાયસોઝોમ્સ ફાટી જાય,તો આ ઉત્સેચકો કોષરસમાં મુક્ત થાય છે.
ત્યારબાદ આ ઉત્સેચકો કોષના પોતાના અંગિકાઓ અને બંધારણોનું પાચન કરવાનું શરૂ કરે છે,જેને સ્વયં-પાચન (autolysis) કહેવામાં આવે છે.
પરિણામે,કોષનું સ્વયં-પાચન થાય છે અને અંતે તે મૃત્યુ પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.

(D) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ: લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) થી ભરપૂર હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે,તેથી જ તેમને પાચક ઉત્સેચકો અથવા કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' (suicide bags) કહેવામાં આવે છે.

(C) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જળવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી ભરપૂર હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે,તેથી જ લાયસોઝોમ્સને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) લાઈસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે જે કોષીય પાચન,સ્વયં-ભક્ષણ (વૃદ્ધ અંગિકાઓનું પાચન) અને સ્વયં-વિઘટન (વિકાસ દરમિયાન કોષનો વિનાશ) જેવી વિવિધ પ્રક્રિયાઓ કરે છે.
વિદેશી પદાર્થોનું અંતઃગ્રહણ (કોષભક્ષણ) એ મેક્રોફેજ જેવા કોષો દ્વારા કરવામાં આવતી પ્રક્રિયા છે,પરંતુ લાઈસોઝોમ આ પદાર્થોના પાચનમાં મદદ કરે છે,અંતઃગ્રહણમાં નહીં.
આશૃતિનિયમન એ મુખ્યત્વે આદિજીવોમાં આંકુચક રસધાની અથવા ઉચ્ચ સજીવોમાં કોષરસસ્તર અને મૂત્રપિંડનું કાર્ય છે,લાઈસોઝોમનું નહીં.

(C) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં વિવિધ પ્રકારના પાચક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ: લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
કોષીય ઘટકોનું પાચન કરવાની તેમની ક્ષમતાને કારણે,તેઓ સ્વયં-પાચન (autolysis) ની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે અને તેમને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' (suicidal bags) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) પ્રાથમિક લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાંથી ઉદ્ભવતી પુટિકા છે જેમાં નિષ્ક્રિય પાચક ઉત્સેચકો હોય છે.
જ્યારે પ્રાથમિક લાયસોઝોમ ફેગોઝોમ (જેમાં ખોરાકના કણો અથવા ગળી ગયેલ પદાર્થ હોય છે) સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે ગૌણ લાયસોઝોમ બનાવે છે,જેને પાચક રસધાની પણ કહેવામાં આવે છે.
આ રચનામાં,પાચન પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે પાચક ઉત્સેચકો ખોરાકના ઘટકો સાથે ભળે છે.
તેથી,ખોરાકના ઘટકો ધરાવતા લાયસોઝોમને ગૌણ લાયસોઝોમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેઓ વ્યાપક બહુરૂપતા દર્શાવે છે કારણ કે તેઓ એક જ કોષમાં વિવિધ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેમ કે પ્રાથમિક લાયસોઝોમ્સ,દ્વિતીય લાયસોઝોમ્સ (ફેગોલાયસોઝોમ્સ) અને તૃતીય લાયસોઝોમ્સ (અવશિષ્ટ કાય).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ જેવા કે લિપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
જ્યારે કોષને નુકસાન થાય છે અથવા કોષ મૃત્યુ પામે છે,ત્યારે લાયસોઝોમ તૂટી જાય છે અને તેના ઉત્સેચકો કોષની અંગિકાઓનું પાચન કરી નાખે છે,તેથી તેને આત્મઘાતી કોથળીઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) ગૌણ લાયસોઝોમ્સનું નિર્માણ પ્રાથમિક લાયસોઝોમ્સના ફેગોઝોમ્સ અથવા પિનોઝોમ્સ સાથેના જોડાણથી થાય છે,જેમાં ખોરાક અથવા બહારના પદાર્થો હોય છે.
તેમાં પાચન માટેના પદાર્થો હોવાથી,તેમને હેટરોફેગોઝોમ્સ અથવા પાચક રસધાનીઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
ઓટોફેજિક વેક્યુઓલ્સ એ ગૌણ લાયસોઝોમનો એક પ્રકાર છે જે ત્યારે બને છે જ્યારે લાયસોઝોમ્સ કોષીય અંગિકાઓ સાથે જોડાય છે.
અવશેષી કાય (Residual bodies) એ લાયસોઝોમ્સ છે જેમાં પાચન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી ન પચેલો કચરો બાકી રહે છે.

(C) લાઈસોઝોમ એ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ, પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે, જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે।
આ ઉત્સેચકોમાં, એસિડ ફોસ્ફેટેઝને લાઈસોઝોમ માટે "માર્કર" ઉત્સેચક માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સતત હાજર હોય છે અને જૈવરાસાયણિક કસોટીઓમાં આ અંગિકાઓને ઓળખવા માટે તેનો ઉપયોગ થાય છે।

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બનતી પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે.
તે મુખ્યત્વે પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળે છે.
જોકે કેટલીક વનસ્પતિ કોષોમાં રસધાનીઓ હોય છે જે સમાન પાચન કાર્યો કરે છે,પરંતુ લાયસોઝોમ એ પ્રાણી કોષોની લાક્ષણિક અંગિકા છે.
બેક્ટેરિયલ કોષો આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) હોય છે અને તેમાં લાયસોઝોમ જેવી પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.

(C) જે લાયસોઝોમમાં કોષીય અંગિકાઓનું પાચન થાય છે તેને ઓટોફેગોઝોમ અથવા સ્વયં-ભક્ષી રસધાની કહેવામાં આવે છે.
પ્રાથમિક લાયસોઝોમ એ નવા બનેલા પુટિકાઓ છે જેમાં નિષ્ક્રિય ઉત્સેચકો હોય છે.
દ્વિતીયક લાયસોઝોમ એ પ્રાથમિક લાયસોઝોમ અને ખોરાકની રસધાની અથવા ફેગોઝોમ સાથે જોડાવાથી બને છે.
ઓટોફેગોઝોમ એ દ્વિતીયક લાયસોઝોમનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે ઓટોફેજી (સ્વયં-ભક્ષણ) માં સામેલ છે,જ્યાં કોષ પોતાની ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા વધારાની અંગિકાઓનું પાચન કરે છે.

(B) $Lysosome$ એ પટલથી ઘેરાયેલી અંગિકા છે જેમાં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે. તે એકસ્તરીય એકમ પટલ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તેની સરખામણીમાં,$Nucleus$ (કોષકેન્દ્ર) બેવડા પટલનું આવરણ ધરાવે છે.
$Centrosome$ (તારાકેન્દ્ર) એ પટલવિહીન અંગિકા છે.
$Mesosome$ એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષરસસ્તરનું ગળીમય અંતઃવલન છે,તે એકમ પટલ ધરાવતી કોઈ અલગ અંગિકા નથી.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે,તેથી જ લાયસોઝોમને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે,જે આશરે $5.0$ જેટલી એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. આ એસિડિક વાતાવરણ લાયસોઝોમના પટલમાં રહેલા પ્રોટોન પંપ દ્વારા જળવાઈ રહે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકો જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝથી સમૃદ્ધ હોય છે.
આ હાઈડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ (સામાન્ય રીતે $pH$ $5.0$ ની આસપાસ) પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ એસિડિક $pH$ છે.

(A) લાયસોઝોમનું પટલ કોલેસ્ટેરોલ દ્વારા સ્થિર થાય છે,જે તેને ફાટતું અટકાવે છે અને કોષરસમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકોના મુક્ત થવાને રોકે છે. વિટામીન $A$,પ્રોજેસ્ટેરોન અને $U.V.$ કિરણો જેવા પદાર્થો લાયસોઝોમના પટલને અસ્થિર (labilizers) બનાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ લાયસોઝોમના પટલને ફાટવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.

(D) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ જેવા વિવિધ હાઈડ્રોલેઝ ઉત્સેચકોથી ભરપૂર હોય છે. આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે અને તે કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(A) ગોલ્ગીકાય મુખ્યત્વે પ્રોટીન અને લિપિડના પેકેજિંગ અને રૂપાંતરણમાં સંકળાયેલ છે.
સ્ત્રાવી વાહિનીઓના નિર્માણ ઉપરાંત,તે લાયસોઝોમના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
લાયસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જેમાં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે,જે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ગોલ્ગીકાય દ્વારા પ્રક્રિયા પામે છે.
ત્રાકતંતુઓ કોષવિભાજન દરમિયાન સૂક્ષ્મનલિકાઓ (ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન) દ્વારા બને છે અને અંતઃકોષરસજાળ એ એક અલગ અંગિકા તંત્ર છે,તેથી આ ગોલ્ગીકાયના કાર્યો નથી.

(C) લાયસોઝોમની પટલ કોલેસ્ટેરોલ અને કોર્ટિકોસ્ટેરોઈડ્સ જેવા કે કોર્ટિસોન અને કોર્ટીસોલ દ્વારા સ્થિર રહે છે.
તેનાથી વિપરીત,જે પદાર્થો લાયસોઝોમની પટલને અસ્થિર કરે છે અને જલવિભાજક ઉત્સેચકોને મુક્ત કરે છે,તેને $Labillisers$ કહેવામાં આવે છે.
આમાં વિટામિન $A$,વિટામિન $D$,વિટામિન $K$,પ્રોજેસ્ટેરોન અને ટેસ્ટોસ્ટેરોન જેવા પદાર્થોનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ટેસ્ટોસ્ટેરોન અને પ્રોજેસ્ટેરોન લાયસોઝોમની પટલ માટે $Labillisers$ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
આ અંગિકાઓ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે આશરે $5.0$ ની એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ એસિડિક વાતાવરણ લાયસોઝોમના પટલમાં રહેલા પ્રોટોન પંપ દ્વારા જળવાઈ રહે છે,જે લાયસોઝોમ ફાટી જાય તો કોષના બાકીના ભાગને આકસ્મિક પાચનથી બચાવે છે.

(C) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
ફેગોસાયટિક (ભક્ષક) કોષો,જેમ કે મેક્રોફેજ અને ન્યુટ્રોફિલ્સ,ફેગોસાયટોસિસની પ્રક્રિયા દ્વારા ગળી ગયેલા વિદેશી કણો,બેક્ટેરિયા અને કોષીય કચરાને પચાવવા માટે લાયસોઝોમની ઉચ્ચ સાંદ્રતાની જરૂર હોય છે.
તેથી,ફેગોસાયટિક કોષોમાં લાયસોઝોમ પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.

(B) લાયસોઝોમમાં વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ, પ્રોટીએઝ, કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે।
જ્યારે લાયસોઝોમ ફાટે છે, ત્યારે આ ઉત્સેચકો કોષરસમાં મુક્ત થાય છે।
કોષરસની $pH$ તટસ્થ હોવાથી, આ ઉત્સેચકો કોષની પોતાની અંગિકાઓ અને ઘટકોનું પાચન કરવાનું શરૂ કરે છે।
આ પ્રક્રિયાને કારણે કોષનું સ્વયં-પાચન (autolysis) થાય છે, જેના પરિણામે કોષ મૃત્યુ પામે છે।
તેથી જ લાયસોઝોમને કોષની '$suicide bags$' (આત્મઘાતી કોથળીઓ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।

(C) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે. લાયસોઝોમ 'સ્વયં-ભક્ષણ' (autophagy) ની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે,જેમાં તેઓ કોષની જૂની અથવા ક્ષતિગ્રસ્ત અંગિકાઓ,જેમ કે અંતઃકોષરસજાળ અને કણાભસૂત્રનું પાચન કરીને કોષીય હોમિયોસ્ટેસિસ જાળવી રાખે છે.

(B) ગોલ્ગીકાય દ્રવ્યોના પેકેજીંગમાં સંકળાયેલ છે. જ્યારે આ પેકેજ થયેલા દ્રવ્યો હાઈડ્રોલાઈટિક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) સાથે જોડાય છે,ત્યારે તે પટલમય પુટિકામય રચનાઓ બનાવે છે જેને લાયસોઝોમ કહે છે. લાયસોઝોમ મૂળભૂત રીતે પાચક અંગિકાઓ છે જે વિવિધ જૈવિક પોલિમરનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ ઉત્સેચકો ધરાવે છે.

(B) લાયસોઝોમ એ પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે. તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. કોષવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,લાયસોઝોમ ઘણીવાર કોષીય પાચન અને કોષના ઘટકોના વિઘટન સાથે સંકળાયેલા હોય છે,અને તે ઓટોફેજી (સ્વયં-ભક્ષણ) અને કોષીય સામગ્રીના રિસાયક્લિંગ સહિતની કોષીય પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) લાયસોઝોમમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો હોય છે જે કોષીય ઘટકોનું પાચન કરી શકે છે. જે પદાર્થો લાયસોઝોમલ પટલને સ્થિર કરે છે અને આ ઉત્સેચકોના લિકેજને અટકાવે છે તેને લાયસોઝોમ સ્ટેબિલાઈઝર કહેવામાં આવે છે.
કોર્ટિસોન અને હાઇડ્રોકોર્ટિસોન એ પદાર્થોના જાણીતા ઉદાહરણો છે જે પટલને મજબૂત કરીને લાયસોઝોમ સ્ટેબિલાઈઝર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,વિટામિન-$A$ અને વિટામિન-$K$ લાયસોઝોમ લેબિલાઈઝર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે લાયસોઝોમલ પટલના ભંગાણને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(B) લાયસોઝોમ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. કારણ કે આ ઉત્સેચકો કોષના પોતાના અંગિકાઓ અથવા જ્યારે કોષ ક્ષતિગ્રસ્ત કે મૃત થાય ત્યારે સમગ્ર કોષનું પાચન કરી શકે છે,તેથી લાયસોઝોમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) લાઈસોઝોમ એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળતી પટલમય અંગિકાઓ છે. તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે જે વિવિધ મહાઅણુઓનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. આ ઉત્સેચકો મૂળભૂત રીતે પ્રોટીન છે જે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પ્રક્રિયા પામે છે. તેથી,રાસાયણિક રીતે,લાઈસોઝોમ મુખ્યત્વે પ્રોટીન (ઉત્સેચકો) અને લિપિડ (પટલનું બંધારણ) ના બનેલા હોય છે.

(A) લાયસોઝોમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ અને ન્યુક્લિએઝ જેવા એસિડ હાઈડ્રોલેઝ) હોય છે,જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે,જે લાયસોઝોમને સૌથી વધુ ઉત્સેચકો ધરાવતી અંગિકા બનાવે છે.

(C) લાઈસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
લાઈસોઝોમ મુખ્યત્વે અંતઃકોષીય પાચન કરે છે,જેમાં તે કોષના ઘસાઈ ગયેલા અંગિકાઓ,બહારના પદાર્થો અથવા કોષ દ્વારા ગ્રહણ કરેલા ખોરાકના કણોનું વિઘટન કરે છે.

(C) લાઈસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
લાઈસોઝોમ્સ મુખ્યત્વે કોષના જૂના અંગિકાઓ અથવા કોષ દ્વારા ગ્રહણ કરાયેલા બાહ્ય પદાર્થોનું વિઘટન કરીને અંતઃકોષીય પાચન કરે છે.
જોકે,ફૂગ જેવી કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં અથવા પેશીઓના પુનઃનિર્માણ દરમિયાન,તેઓ બાહ્યકોષીય પાચન કરવા માટે કોષની બહાર પણ ઉત્સેચકો મુક્ત કરી શકે છે.
તેથી,લાઈસોઝોમ્સ અંતઃકોષીય અને બાહ્યકોષીય બંને પ્રકારના પાચનમાં સંકળાયેલા છે.

(A) લાઈસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) ધરાવે છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
તેથી,લાઈસોઝોમનું મુખ્ય કાર્ય કોષની અંદર પાચન કરવાનું અને નકામા પદાર્થો અથવા બહારના પદાર્થોનું વિઘટન કરવાનું છે.

(B) લાઇસોઝોમ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ - લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.
લાઇસોઝોમ કોષીય પાચનમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે,જેમાં ફેગોઝોમ અથવા પિનોઝોમ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક લાઇસોઝોમ બનાવીને ઘન ભક્ષણ (phagocytosis) અને પ્રવાહી ભક્ષણ (pinocytosis) જેવી પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરે છે.

(D) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેઓ લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે.

(D) અંતઃપટલમય તંત્રમાં એવી અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જેમના કાર્યો સંકલિત હોય છે અને જે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે.
આમાં અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સિઝોમને અંતઃપટલમય તંત્રનો ભાગ માનવામાં આવતા નથી કારણ કે તેમના કાર્યો આ તંત્રના ઘટકો સાથે સંકલિત હોતા નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $Lysosome$ (લાયસોઝોમ) છે.

(C) લાયસોઝોમ એ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે. તેમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ: લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક pH પર સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ છે. જ્યારે કોષને નુકસાન થાય છે અથવા તેની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓમાં ખલેલ પહોંચે છે,ત્યારે લાયસોઝોમ ફાટી શકે છે અને તેના ઉત્સેચકો કોષની પોતાની અંગિકાઓનું પાચન કરી નાખે છે. તેથી,તેમને કોષની 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે લાઇસોઝોમમાં વિવિધ હાઇડ્રોલેઝ (જેમ કે લિપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઇડ્રેઝ) હોવા છતાં,તેઓ 'બધા' મહાઅણુઓનું પાચન કરી શકતા નથી (દા.ત.,તેઓ અમુક જટિલ બંધારણીય ઘટકોનું પાચન કરી શકતા નથી).
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે લાઇસોઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જેમાં પાચક ઉત્સેચકો હોય છે,જે ફેગોસોમ (ઘન ભક્ષણ દ્વારા બનેલા) અથવા પિનોસાઇટિક પુટિકાઓ (પ્રવાહી ભક્ષણ દ્વારા બનેલા) સાથે જોડાઈને અંતઃગ્રહણ કરેલા પદાર્થોનું પાચન કરે છે.
તેથી,$A$ ખોટું છે અને $R$ સાચું છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે જે ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્માણ પામે છે. લાયસોઝોમ્સમાં રહેલા ઉત્સેચકો કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ માં સંશ્લેષિત થાય છે,ત્યારબાદ તે ગોલ્ગીકાયમાં વહન પામે છે અને અંતે ગોલ્ગીકાયના ટ્રાન્સ-ફેસ (trans-face) માંથી મુક્ત થતી પુટિકાઓ સ્વરૂપે લાયસોઝોમ્સ બનાવે છે.

(A) લાઇસોઝોમમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (જેમ કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
જ્યારે કોષ ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા વૃદ્ધ થાય છે,ત્યારે લાઇસોઝોમ ફાટી શકે છે અને તેના ઉત્સેચકો કોષની પોતાની અંગિકાઓનું પાચન કરી નાખે છે,તેથી જ તેને 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' કહેવામાં આવે છે.
આમ,વિધાન $A$ અને કારણ $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ: લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.
જ્યારે કોષને નુકસાન થાય છે અથવા તેની ચયાપચયની પ્રક્રિયામાં ખલેલ પહોંચે છે,ત્યારે લાયસોઝોમ્સ ફાટી શકે છે અને તેના ઉત્સેચકો કોષની પોતાની અંગિકાઓનું પાચન કરી નાખે છે; તેથી,તેમને 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તે લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) થી સમૃદ્ધ હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર શ્રેષ્ઠ રીતે સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે,તેથી જ લાયસોઝોમ્સ કોષાંતરીય પાચન સાથે સંકળાયેલા છે.

(B) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે.
તેમાં વિવિધ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ) જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ આવેલા હોય છે.
આ ઉત્સેચકો એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે.

(D) લાયસોઝોમ્સમાં વિવિધ જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઇડ્રોલેઝ) જેવા કે લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ અને કાર્બોહાઈડ્રેઝ હોય છે,જે એસિડિક $pH$ પર સક્રિય હોય છે.
આ ઉત્સેચકો મહાઅણુઓના પાચન માટે જવાબદાર છે.
ઘનભક્ષણ (Phagocytosis) માં ઘન કણોનું અંતઃગ્રહણ થાય છે,જ્યારે પ્રવાહીભક્ષણ (Pinocytosis) માં કોષરસની બહારના પ્રવાહીનું અંતઃગ્રહણ થાય છે.
લાયસોઝોમ્સ ફેગોઝોમ્સ અથવા પિનોઝોમ્સ સાથે જોડાઈને ફેગોલાયસોઝોમ અથવા પિનોલાયસોઝોમ બનાવે છે,જ્યાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો અંતઃગ્રહણ કરેલા પદાર્થોનું પાચન કરે છે.
તેથી,હાઇડ્રોલેઝ ઉત્સેચકો ઘનભક્ષણ અને પ્રવાહીભક્ષણ બંને માટે આવશ્યક છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા નિર્મિત પટલમય પુટિકામય રચનાઓ છે. તેમાં લગભગ તમામ પ્રકારના જલવિભાજક ઉત્સેચકો (હાઈડ્રોલેઝ - લાઈપેઝ,પ્રોટીએઝ,કાર્બોહાઈડ્રેઝ) હોય છે જે એસિડિક $pH$ પર મહત્તમ સક્રિય હોય છે. આ ઉત્સેચકો કાર્બોદિતો,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવા માટે સક્ષમ છે. જીર્ણ કોષીય ઘટકો અને બહારના પદાર્થોનું પાચન કરવાની તેમની ક્ષમતાને કારણે,તેમને ઘણીવાર કોષની 'આત્મઘાતી કોથળીઓ' (suicide bags) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.