Mix Examples- Biomolecules Questions in Gujarati

(D) પાણી એક વિશિષ્ટ ગુણધર્મ દર્શાવે છે જેને પાણીનું અસામાન્ય વિસ્તરણ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે પાણીને ઓરડાના તાપમાનથી ઠંડુ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેની ઘનતા $4^\circ \text{C}$ સુધી વધે છે.
$4^\circ \text{C}$ તાપમાને,પાણીના અણુઓ એકબીજાની સૌથી નજીક ગોઠવાયેલા હોય છે,જેના પરિણામે તેની ઘનતા મહત્તમ $1 \text{ g/cm}^3$ જેટલી હોય છે.
$4^\circ \text{C}$ થી નીચેના તાપમાને,હાઇડ્રોજન બંધારણને કારણે પાણીના અણુઓ બરફના સ્ફટિકમય લેટીસમાં ગોઠવવાનું શરૂ કરે છે,જેનાથી અણુઓ વચ્ચેનું અંતર વધે છે અને ઘનતા ઘટે છે.
તેથી,પાણીની ઘનતા $4^\circ \text{C}$ તાપમાને સૌથી વધુ હોય છે.

(B) અન્ય મોટાભાગના પ્રવાહીઓની તુલનામાં પાણીની ઉષ્ણતાવહનશક્તિ (thermal conductivity) ઘણી વધારે હોય છે. આ ગુણધર્મને કારણે પાણી સજીવના શરીરમાં ઉષ્માનું કાર્યક્ષમ રીતે વહન અને વિતરણ કરી શકે છે,જે શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે. તેથી,પાણીની ઉચ્ચ ઉષ્ણતાવહનશક્તિ ઉષ્માના સમાન વિતરણ માટે જવાબદાર છે.

(D) પાણી $(H_2O)$ જૈવિક તંત્રમાં સાર્વત્રિક દ્રાવક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે સ્વયં-આયનીકરણ (auto-ionization) પામીને $H^+$ અને $OH^-$ આયનો ઉત્પન્ન કરે છે,જે કોષની અંદર હાઇડ્રોલિસિસ અને એસિડ-બેઝ ઉદ્દીપન સહિતની વિવિધ જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,જૈવિક પ્રક્રિયાઓમાં આ આયનોનો મુખ્ય સ્ત્રોત પાણી છે.

(A) પાણીના અણુઓ $(H_2O)$ સ્વભાવે ધ્રુવીય હોય છે. ઓક્સિજન પરમાણુ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોવાથી,ઓક્સિજન પર આંશિક ઋણ વીજભાર અને હાઇડ્રોજન પર આંશિક ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે. આ ધ્રુવીયતાને કારણે,એક પાણીના અણુનો હાઇડ્રોજન પરમાણુ બીજા પાણીના અણુના ઓક્સિજન પરમાણુ તરફ આકર્ષાય છે,જે એક નિર્બળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બનાવે છે જેને $Hydrogen$ $bond$ (હાઇડ્રોજન-બંધ) કહેવામાં આવે છે.

(D) પાણી સજીવોમાં ઉષ્મીય બફર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારણશક્તિ ખૂબ ઊંચી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે તેના પોતાના તાપમાનમાં ન્યૂનતમ ફેરફાર સાથે મોટી માત્રામાં ગરમીનું શોષણ અથવા મુક્તિ કરી શકે છે. વધુમાં,તેની બાષ્પીભવનની ઉચ્ચ ગુપ્ત ઉષ્મા શરીરને ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરે છે. આ ગુણધર્મો પાણીને સમગ્ર શરીરમાં સમાન રીતે ગરમીનું વિતરણ કરવાની મંજૂરી આપે છે,જેનાથી આંતરિક વાતાવરણ (સમસ્થિતિ) જળવાઈ રહે છે.

(B) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે સરોવર અને દરિયા જેવા મોટા જળાશયો તેમની ઉચ્ચ વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારણશક્તિ અને બરફના અવાહક ગુણધર્મને કારણે સંપૂર્ણપણે થીજી જતા નથી.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે પાણીની ગલનગુપ્ત ઉષ્મા અને બાષ્પીભવન ગુપ્ત ઉષ્મા ખૂબ ઊંચી હોય છે,જે તેને તાપમાનમાં મોટા ફેરફાર વગર ઘણી બધી ઉષ્માનું શોષણ કે મુક્તિ કરવામાં મદદ કરે છે.
આમ,પાણીની ઊંચી ગુપ્ત ઉષ્મા અને વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારણશક્તિ મોટા જળાશયોને થીજી જતા અટકાવે છે,તેથી વિધાન $Q$ એ વિધાન $P$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

(B) આ આકૃતિ પાણી $(H_2O)$ ના અણુને દર્શાવે છે.
પાણીના અણુમાં,ઓક્સિજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
ઓક્સિજન પરમાણુ પર બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે,બંધકોણ આદર્શ સમચતુષ્ફલકીય ખૂણા $109.5^\circ$ થી ઘટીને આશરે $104.5^\circ$ જેટલો થાય છે.

(D) વિટામિન્સને તેમની દ્રાવ્યતાના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પાણીમાં દ્રાવ્ય અને ચરબીમાં દ્રાવ્ય.
પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સમાં $Vit. B$ કોમ્પ્લેક્સ અને $Vit. C$ નો સમાવેશ થાય છે.
ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સમાં $Vit. A, D, E$ અને $K$ નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સ ધરાવતું જૂથ $Vit. A, D, E$ છે.

(A) ફળોના રસમાં મુખ્યત્વે ફ્રુક્ટોઝ હોય છે,જે કુદરતી રીતે જોવા મળતી મોનોસેકેરાઈડ શર્કરા છે જેને ફળની શર્કરા (fruit sugar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોઝ શર્કરા છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ બંધારણ કીટોઝ શર્કરા (ખાસ કરીને $D$-ફ્રુક્ટોઝ) નું છે,જે સામાન્ય રીતે ફળોમાં જોવા મળે છે.
ગ્લુકોઝ (વિકલ્પ $B$) એ આલ્ડોઝ શર્કરા છે.
ડીઓક્સિરાઈબોઝ (વિકલ્પ $C$) એ $DNA$ માં જોવા મળતી પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
તેથી,ફળોના રસમાં જોવા મળતી શર્કરાનું સાચું બંધારણ વિકલ્પ $A$ છે.

(C) આપેલ બંધારણ ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ નું છે.
$1$. ગ્લુકોઝ એક આલ્ડોહેક્સોઝ શર્કરા છે કારણ કે તેમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ અને છ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
$2$. ગ્લુકોઝ એક મોનોસેકેરાઈડ છે,જેનો અર્થ છે કે તેનું વધુ જલવિભાજન કરીને સરળ કાર્બોદિતો મેળવી શકાતા નથી.
$3$. સ્ટાર્ચ એક પોલીસેકેરાઈડ છે અને તેના સંપૂર્ણ જલવિભાજનથી ગ્લુકોઝ મળે છે. ગ્લુકોઝ પોતે જલવિભાજનની અંતિમ નીપજ છે,તેથી તેનું વધુ જલવિભાજન શક્ય નથી.
$4$. ગ્લુકોઝ શરીર માટે ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આમ,આપેલ તમામ વિધાનો ગ્લુકોઝ માટે સાચા છે.

(D) કોષરસસ્તર એ પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ પટલ છે.
નાના,વીજભારરહિત અથવા લિપિડમાં દ્રાવ્ય અણુઓ પટલમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
મૉનોસેકેરાઇડ (જેમ કે ગ્લુકોઝ) વિશિષ્ટ વાહક પ્રોટીન દ્વારા પટલમાંથી પસાર થઈ શકે છે.
જોકે,ડાયસેકેરાઇડ અને પૉલિસેકેરાઇડ એ મોટા અને ધ્રુવીય અણુઓ છે,જે સાદા પ્રસરણ દ્વારા લિપિડના સ્તરમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી અને સામાન્ય રીતે તેમને પસાર થવા માટે વિશિષ્ટ પદ્ધતિઓની જરૂર પડે છે અથવા તેઓ કદમાં ખૂબ મોટા હોવાથી કોષરસસ્તર માટે અપ્રવેશશીલ ગણાય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઓલેટ એ અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે $(1-b)$.
$2$. ગ્લિસરોલ એ ટ્રાયહાઈડ્રોક્સી આલ્કોહોલ છે $(2-d)$.
$3$. ગ્લિસરલડિહાઈડ એ ટ્રાયોઝ શર્કરા છે $(3-a)$.
$4$. એમયલોપેક્ટિન એ ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા છે $(4-e)$.
$5$. અર્ગોસ્ટેરોલ એ સબક્યુટેનિયસ મેદપડમાં જોવા મળતું સ્ટેરોલ છે $(5-c)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-b, 2-d, 3-a, 4-e, 5-c$ છે.

(D) કાર્બનિક સંયોજનો કાર્બન પરમાણુઓની હાજરી દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
આ અણુઓમાં,કાર્બન પરમાણુઓ અણુનું માળખું બનાવવા માટે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે સ્થિર સહસંયોજક બંધ ($C-C$ બંધ) બનાવે છે.
વધુમાં,કાર્બન પરમાણુઓ વારંવાર હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે સહસંયોજક બંધ ($C-H$ બંધ) બનાવે છે.
તેથી,$C-C$ અને $C-H$ બંને બંધો કાર્બનિક રસાયણશાસ્ત્રમાં પાયાના છે.

(D) વિટામિનને તેમની દ્રાવ્યતાના આધારે બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પાણીમાં દ્રાવ્ય અને ચરબીમાં દ્રાવ્ય.
પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિનમાં વિટામિન $B$ કોમ્પ્લેક્સ અને વિટામિન $C$ નો સમાવેશ થાય છે.
ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિનમાં વિટામિન $A$, $D$, $E$ અને $K$ નો સમાવેશ થાય છે.
આપેલ વિકલ્પો $A$, $D$ અને $E$ ત્રણેય ચરબીમાં દ્રાવ્ય હોવાથી, સાચો જવાબ "આપેલ તમામ" છે.

(A) કાર્બન એક વિશિષ્ટ ગુણધર્મ ધરાવે છે જેને શૃંખલા (catenation) કહેવામાં આવે છે,જે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે સ્થાયી બંધ બનાવી લાંબી શૃંખલાઓ,શાખિત બંધારણો અથવા વલયો બનાવવાની ક્ષમતા છે.
વધુમાં,કાર્બન ચતુઃસંયોજક (tetravalent) છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પાસે $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે,જે તેને હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન અને સલ્ફર જેવા અન્ય વિવિધ પરમાણુઓ તેમજ વિવિધ ક્રિયાશીલ સમૂહો સાથે $4$ સહસંયોજક બંધ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.
આ બે ગુણધર્મો,શૃંખલા અને ચતુઃસંયોજકતા,કાર્બન સંયોજનોની વિશાળ વિવિધતા માટેના મુખ્ય કારણો છે.

$(A)$ ડાયસેકેરાઈડ એ બે મોનોસેકેરાઈડ એકમોનો બનેલો કાર્બોદિત છે, તેથી તે $(iv)$ મોનોસેકેરાઈડ યુગ્મ સાથે જોડાય છે.
$(B)$ ગેલેક્ટોઝ એ એક સાદી શર્કરા છે, જે $(iii)$ મોનોસેકેરાઈડ છે.
$(C)$ ઓલિક એસિડ એ કુદરતમાં જોવા મળતો સામાન્ય $(i)$ અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે.
$(D)$ સ્ટિયરીક એસિડ એ એક સામાન્ય $(ii)$ સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-iv, B-iii, C-i, D-ii$ છે.

(B) કાર્બનિક દ્રવ્યો એ કાર્બન આધારિત અણુઓ છે જે જીવન માટે આવશ્યક છે,જેમ કે પ્રોટીન,કાર્બોદિત,લિપિડ્સ (ચરબી),ન્યુક્લિઇક ઍસિડ,ઉત્સેચકો અને અંતઃસ્ત્રાવો.
પાણી $(H_2O)$ અને ખનીજક્ષાર (અકાર્બનિક આયનો જેવા કે $Na^+$,$Cl^-$,$Ca^{2+}$ વગેરે) ને અકાર્બનિક દ્રવ્યો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં કાર્બન-કાર્બન અથવા કાર્બન-હાઇડ્રોજન બંધ હોતા નથી.
તેથી,જે જૂથમાં પાણી અને ખનીજક્ષારનો સમાવેશ થાય છે તે કાર્બનિક દ્રવ્યોનું જૂથ નથી.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ફ્રૂક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે જે સામાન્ય રીતે ફળોના રસમાં જોવા મળે છે, તેથી $(a-q)$.
$(b)$ ગ્લુકોઝ એ કોષો દ્વારા ઉર્જા ઉત્પાદન માટે વપરાતું મુખ્ય શ્વસન આધારક છે, તેથી $(b-p)$.
$(c)$ સ્ટાર્ચ એ પોલિસેકેરાઇડ છે જે વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહિત ખોરાક તરીકે કાર્ય કરે છે, તેથી $(c-s)$.
$(d)$ ગેલેક્ટોઝ એ લેક્ટોઝ (દૂધની શર્કરા) નો એક ઘટક છે અને તે દૂધની મીઠાશ માટે જવાબદાર છે, તેથી $(d-r)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(a-q), (b-p), (c-s), (d-r)$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ ક્લોરીન: $(iii)$ તે રુધિરમાં આસૃતિ નિયમન (Osmoregulation) માં ભૂમિકા ભજવે છે।
$(B)$ $DHAP$ (ડાયહાઈડ્રોક્સિ એસિટોન ફોસ્ફેટ): $(iv)$ તે ગ્લાયકોલિસિસ દરમિયાન બનતી ફોસ્ફોરાયલેટેડ કીટોટ્રાયોઝ શર્કરા છે।
$(C)$ સેલ્યુલોઝ: $(ii)$ તે એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિની કોષદીવાલના બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે।
$(D)$ ક્રોટોનિક એસિડ: $(v)$ તે એક અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે।
$(E)$ મીણ: $(i)$ તે વનસ્પતિના હવાઈ અંગોની બાહ્ય સપાટી પર રક્ષણાત્મક પડ બનાવે છે જેથી પાણીનો વ્યય અટકાવી શકાય।
તેથી, સાચો ક્રમ $(A-iii), (B-iv), (C-ii), (D-v), (E-i)$ છે।

(C) $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફૉસ્ફેટ) ને કોષનું શક્તિ ચલણ (energy currency) કહેવામાં આવે છે.
તેમાં ઉચ્ચ-શક્તિ ધરાવતા ફૉસ્ફેટ બંધ હોય છે.
જ્યારે $ATP$ નું જળવિભાજન થઈને $ADP$ (એડેનોસિન ડાયફૉસ્ફેટ) અને અકાર્બનિક ફૉસ્ફેટ $(Pi)$ બને છે,ત્યારે પુષ્કળ પ્રમાણમાં શક્તિ મુક્ત થાય છે,જેનો ઉપયોગ વિવિધ જૈવિક પ્રક્રિયાઓ માટે થાય છે.
તેથી,તે સજીવોમાં શક્તિવિનિમય માટેનું મુખ્ય સંયોજન છે.

(D) પાણીના અણુ $(H_2O)$ માં,ઓક્સિજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
ઓક્સિજન પરમાણુ પર બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) ની હાજરીને કારણે,અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણને લીધે આદર્શ સમચતુષ્ફલકીય ખૂણો $109.5^o$ થી ઘટીને $104.45^o$ થાય છે.
તેથી,સાચો બંધકોણ $104.45^o$ છે.

(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ઓલિક એસિડ એ અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે $(Q)$.
$(2)$ ટ્રાયહાઈડ્રોક્સિ આલ્કોહોલ એ ગ્લિસરોલ છે $(S)$.
$(3)$ ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ એ ટ્રાયોઝ શર્કરા છે $(P)$.
$(4)$ એમાયલોપેક્ટિન એ ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા છે $(T)$.
$(5)$ કોલેસ્ટેરોલ એ સબક્યુટેનિયસ મેદપડમાં જોવા મળતું લિપિડ છે $(R)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-Q), (2-S), (3-P), (4-T), (5-R)$ છે.

(D) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ સ્ટાર્ચ એ વનસ્પતિમાં સંગ્રહિત ખોરાકનું મુખ્ય સ્વરૂપ છે,જે $(Q)$ સાથે જોડાય છે.
$(2)$ ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં સંગ્રહિત ખોરાકનું સ્વરૂપ છે (જેને પ્રાણી સ્ટાર્ચ પણ કહેવાય છે),જે $(S)$ સાથે જોડાય છે.
$(3)$ કાઈટિન એ બંધારણીય પોલીસેકેરાઈડ છે જે સંધિપાદ પ્રાણીઓના બાહ્ય કંકાલમાં જોવા મળે છે,જે $(P)$ સાથે જોડાય છે.
$(4)$ લિગ્નીન એ એક જટિલ પોલિમર છે જે વનસ્પતિની દઢોતક પેશીઓની કોષદીવાલને બંધારણીય આધાર અને મજબૂતી આપે છે,જે $(R)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-Q), (2-S), (3-P), (4-R)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ પ્રકાશસંશ્લેષણની અંધકાર પ્રક્રિયામાં $PGAL$ (ફોસ્ફોગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ) સંકળાયેલ છે,જે એક આલ્ડોટ્રાયોઝ છે. તેથી,$(1-C-S)$.
$(2)$ $DNA$ ના બંધારણમાં ડીઓક્સિરાઈબોઝ શર્કરા હોય છે,જેનું સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ છે અને તે એક આલ્ડોપેન્ટોઝ છે. તેથી,$(2-D-Q)$.
$(3)$ ફળોના રસમાં ફ્રુક્ટોઝ હોય છે,જે એક કીટોહેક્સોઝ છે. તેથી,$(3-B-P)$.
$(4)$ દૂધના પાચનમાં લેક્ટોઝનું ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝમાં વિઘટન થાય છે. ગેલેક્ટોઝ એક આલ્ડોહેક્સોઝ છે. તેથી,$(4-A-R)$.
આમ,સાચી જોડ $(1-C-S), (2-D-Q), (3-B-P), (4-A-R)$ છે.

(B) જીવંત સજીવો ખુલ્લી પ્રણાલીઓ છે જે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે જરૂરી પોષક તત્ત્વો,અણુઓ અને તત્ત્વો મેળવવા માટે તેમના પર્યાવરણ સાથે આંતરક્રિયા કરે છે. આ વિધાન $A$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તે જ સમયે,જીવંત સજીવો પાસે તેમના વિકાસ,સમારકામ અને જાળવણી માટે જરૂરી જટિલ કાર્બનિક સંયોજનો (જેમ કે પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડ) ને સરળ પુરોગામી પદાર્થોમાંથી સંશ્લેષિત કરવા માટે ચયાપચયના માર્ગો હોય છે. આ વિધાન $R$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે. જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા છે,પરંતુ વિધાન $R$ એ સમજાવતું નથી કે સજીવોએ પર્યાવરણમાંથી અણુઓ શા માટે મેળવવા પડે છે; તેના બદલે,તે જીવંત પ્રણાલીઓની વધારાની ક્ષમતાનું વર્ણન કરે છે. તેથી,બંને સાચા છે,પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(A) પાણી $(H_2O)$ એ ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય અણુ છે.
આ ધ્રુવીય પ્રકૃતિને કારણે,પાણી આયનીય સંયોજનો અને ધ્રુવીય સહસંયોજક અણુઓ સહિત વિવિધ પદાર્થોને ઓગાળી શકે છે,જે તેને એક કાર્યક્ષમ દ્રાવક બનાવે છે.
આથી,પાણીની ધ્રુવીય પ્રકૃતિ એ મુખ્ય કારણ છે કે તે કાર્યક્ષમ દ્રાવક તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) આ આકૃતિમાં પાણીના અનેક અણુઓ $(H_2O)$ હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા દર્શાવવામાં આવ્યા છે. '$A$' તરીકે દર્શાવેલ તૂટક રેખા એક પાણીના અણુના ઓક્સિજન પરમાણુ અને બીજા પાણીના અણુના હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચેનો હાઇડ્રોજન બંધ સૂચવે છે. પાણી એક ધ્રુવીય અણુ છે,અને હાઇડ્રોજન બંધનું આ નેટવર્ક તેની પ્રવાહી અથવા ઘન અવસ્થામાં તેની સંરચનાની લાક્ષણિકતા છે.

(D) આકૃતિમાં પાણી $(H_2O)$ ના અનેક અણુઓ એકબીજા સાથે આંતરક્રિયા કરતા દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
તૂટક રેખાઓ એક પાણીના અણુના આંશિક ધન વીજભારિત હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને નજીકના પાણીના અણુના આંશિક ઋણ વીજભારિત ઓક્સિજન પરમાણુ વચ્ચેના નિર્બળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણને દર્શાવે છે.
આ પ્રકારની વિશિષ્ટ આંતરક્રિયાને હાઇડ્રોજન બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ હાઇડ્રોજન બંધનું સૂચન કરે છે.

(C) આપેલ આકૃતિનું અવલોકન કરતા,આપણે પાણીના વ્યક્તિગત અણુઓ $(H_2O)$ ને ઓળખી શકીએ છીએ. દરેક અણુ એક મોટા ઓક્સિજન પરમાણુ અને બે નાના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓનો બનેલો છે. આકૃતિમાં આ અલગ એકમોની ગણતરી કરતા કુલ $5$ પાણીના અણુઓ જોવા મળે છે. તૂટક રેખાઓ આ અણુઓને જોડતા હાઇડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે.

(B) આકૃતિમાં $5$ પાણી $(H_2O)$ ના અણુઓ દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
દરેક પાણીના અણુમાં ઓક્સિજન પરમાણુ અને બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચે $2$ સહસંયોજક બંધ હોય છે.
અહીં કુલ $5$ પાણીના અણુઓ હોવાથી,સહસંયોજક બંધની કુલ સંખ્યા $5 \times 2 = 10$ થાય.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) નાઇટ્રોજનયુક્ત કાર્બનિક સંયોજનો તે છે જેમના આણ્વિય બંધારણમાં નાઇટ્રોજન હોય છે.
$1$. પ્રોટીન એ એમિનો ઍસિડના પોલીમર છે,અને દરેક એમિનો ઍસિડમાં એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ હોય છે,જે પ્રોટીનને નાઇટ્રોજનયુક્ત બનાવે છે.
$2$. ઉત્સેચકો મુખ્યત્વે પ્રોટીન છે (રાઇબોઝાઇમ જેવા અપવાદો સિવાય જે $RNA$ છે),તેથી તે પણ નાઇટ્રોજનયુક્ત હોય છે.
$3$. લિપિડ અને કાર્બોદિત સામાન્ય રીતે કાર્બન,હાઇડ્રોજન અને ઓક્સિજનના બનેલા હોય છે અને તેમના મૂળભૂત બંધારણમાં નાઇટ્રોજન હોતું નથી.
$4$. ન્યુક્લિઇક ઍસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ હોય છે,પરંતુ આપેલા વિકલ્પોમાંથી પ્રોટીન અને ઉત્સેચકોની જોડી સૌથી સચોટ છે,તેથી વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(C) પાણી $(H_2O)$ ના અણુઓ ઑક્સિજન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે ધ્રુવીય હોય છે.
આ ધ્રુવીયતાને કારણે પાણીના નજીકના અણુઓ વચ્ચે હાઇડ્રોજન-બંધ રચાય છે.
આ આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન-બંધ એટલા મજબૂત હોય છે કે તે પાણીને ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં જાળવી રાખે છે, જ્યારે હાઇડ્રોજન-બંધ વગરના સમાન કદના અણુઓ સામાન્ય રીતે વાયુ સ્વરૂપે હોય છે.

(D) જૈવ અણુઓ સજીવોમાં જોવા મળતા કાર્બનિક સંયોજનો છે. વિધાન $D$ સાચું $\text{નથી}$ કારણ કે કુદરતી ઉત્પાદનો (જેમ કે આલ્કલોઇડ્સ,ફ્લેવોનોઇડ્સ,રબર,આવશ્યક તેલ વગેરે) દ્વિતીયક ચયાપચયકો છે અને તે જૈવ અણુઓનો જ એક ભાગ છે. અન્ય વિધાનો સાચા છે: જૈવ અણુઓને સૂક્ષ્મ અણુઓ અને મહાઅણુઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,તેમાં પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક ચયાપચયકોનો સમાવેશ થાય છે,અને મહાઅણુઓનું આણ્વીય દળ સામાન્ય રીતે $10,000$ ડાલ્ટન કે તેથી વધુ હોય છે.

(B) ગ્લિસરોલ એક સાદું પોલીઓલ સંયોજન છે. તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_3H_8O_3$ છે.
તે ત્રણ કાર્બનની કરોડરજ્જુ ધરાવે છે,જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ એક હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેનું બંધારણીય સૂત્ર $CH_2OH-CHOH-CH_2OH$ છે.
વિકલ્પ $B$ આ બંધારણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(D) $1$. ફ્રુક્ટોઝ એ કીટોહેક્સોઝ શર્કરા છે,જે સાચું છે.
$2$. લેક્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઇડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝનું બનેલું છે,જે સાચું છે.
$3$. સ્ટાર્ચ એ પોલીસેકેરાઇડ (પોલિમર) છે જે ગ્લુકોઝના ઘણા એકમો ($n$ એકમો) નું બનેલું છે,જે સાચું છે.
$4$. $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) એ એડેનાઇન બેઝ,રિબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ જૂથોનું બનેલું છે. તે રિબ્યુલોઝનું બનેલું નથી. તેથી,'$ATP$ - રિબ્યુલોઝ' ની જોડ ખોટી છે.

(C) આકૃતિ બે પાણી $(H_2O)$ ના અણુઓ વચ્ચેની આંતરક્રિયા દર્શાવે છે.
$X$ એ તૂટક રેખા તરફ નિર્દેશ કરે છે જે એક પાણીના અણુના વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુ અને બીજા પાણીના અણુના વિદ્યુતધન હાઇડ્રોજન પરમાણુ વચ્ચેના આકર્ષણને દર્શાવે છે,જે હાઇડ્રોજન બંધ છે.
$Y$ એ એક જ પાણીના અણુમાં ઓક્સિજન પરમાણુ અને હાઇડ્રોજન પરમાણુને જોડતી સળંગ રેખા તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે સહસંયોજક બંધ છે.
તેથી,$X$ એ હાઇડ્રોજન બંધ છે અને $Y$ એ સહસંયોજક બંધ છે.

(D) બધા જ સજીવોનું મૂળભૂત રાસાયણિક બંધારણ સમાન હોય છે,જેમાં પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,કાર્બોદિત અને લિપિડ જેવા સમાન પ્રકારના જૈવિક અણુઓ (biomolecules) આવેલા હોય છે. જોકે,વિવિધ જાતિઓ વચ્ચે જોવા મળતી વિશિષ્ટ ભિન્નતાઓ મુખ્યત્વે આ જૈવિક અણુઓના બંધારણ,ક્રમ અને સાંદ્રતામાં રહેલા તફાવતને કારણે હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) જીવંત સજીવોની વિવિધ જાતિઓમાં જોવા મળતી ભિન્નતાઓ મુખ્યત્વે તેમના જૈવિક અણુઓ,ખાસ કરીને પ્રોટીન અને ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) ના ક્રમ અને બંધારણમાં રહેલી ભિન્નતાને કારણે હોય છે. જોકે વસવાટ,પોષણ અને ઉદ્દવિકાસ આ સજીવોના ઘડતરમાં ભૂમિકા ભજવે છે,પરંતુ વિવિધતાનો પાયાનો આણ્વિય આધાર દરેક જાતિમાં રહેલા જૈવિક અણુઓના વિશિષ્ટ બંધારણમાં રહેલો છે.

(B) નાઈટ્રોજન બેઈઝને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: પ્યુરિન અને પિરિમિડિન.
પ્યુરિન એ બે વલય ધરાવતી રચનાઓ છે (છ સભ્યોવાળું વલય અને પાંચ સભ્યોવાળું વલય જોડાયેલું હોય છે),જેમાં એડેનિન અને ગ્વાનિનનો સમાવેશ થાય છે.
પિરિમિડિન એ એક વલય ધરાવતી રચનાઓ છે (છ સભ્યોવાળું વલય),જેમાં સાયટોસિન,થાયમિન અને યુરેસિલનો સમાવેશ થાય છે.
વિકલ્પ $A$ સાયટોસિન (પિરિમિડિન) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ અને $D$ ગ્વાનિન (પ્યુરિન) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ થાયમિન (પિરિમિડિન) દર્શાવે છે.
તેથી,ગ્વાનિન એ પ્યુરિન પ્રકારનો નાઈટ્રોજન બેઈઝ છે.

(A) $ATP$ એટલે એડેનોસિન ટ્રાયફૉસ્ફેટ,જેમાં એડેનોસિન અણુ સાથે ત્રણ ફૉસ્ફેટ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
$ADP$ એટલે એડેનોસિન ડાયફૉસ્ફેટ,જેમાં એડેનોસિન અણુ સાથે બે ફૉસ્ફેટ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,મુખ્ય તફાવત એ છે કે $ATP$ ની સરખામણીમાં $ADP$ માં એક ફૉસ્ફેટ સમૂહ ઓછો હોય છે.

(B) ડીઑક્સિરિબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા ($5$ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા) છે જે $DNA$ માં જોવા મળે છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ છે.
રિબોઝ શર્કરામાં $2'$ અને $3'$ બંને સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે,જ્યારે ડીઑક્સિરિબોઝમાં $2'$ સ્થાન પર એક ઓક્સિજન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
$2$-ડીઑક્સિ-$D$-રિબોઝના બંધારણમાં,$2'$ કાર્બન પરમાણુ એક હાઈડ્રોજન અને એક હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહને બદલે બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ $(-H)$ સાથે જોડાયેલો હોય છે.
બંધારણ $B$ આને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જેમાં $2'$ કાર્બન પર બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ અને $3'$ કાર્બન પર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ જોવા મળે છે.

(A) આપેલ બંધારણ થાઇમિન ($5$-મિથાઇલયુરેસિલ) દર્શાવે છે।
થાઇમિનના પિરિમિડિન વલયમાં, "a" તરીકે દર્શાવેલ સ્થાન કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ છે અને "b" તરીકે દર્શાવેલ સ્થાન ઇમિનો સમૂહ $(NH)$ છે।
તેથી, "a" એ $C=O$ દર્શાવે છે અને "b" એ $NH$ દર્શાવે છે।

(D) આપેલ બંધારણ એ પિરિમિડિન વલય દર્શાવે છે જેમાં $2$ અને $4$ સ્થાન પર બે કાર્બોનિલ સમૂહ આવેલા છે.
આ વિશિષ્ટ બંધારણ યુરેસીલનું છે.
થાયમીન એ $5$-મિથાઈલયુરેસીલ છે,જેમાં $5$મા સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ હોય છે.
સાયટોસીનમાં $4$થા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહને બદલે એમિનો સમૂહ હોય છે.
એડિનાઇન એ પ્યુરિન છે,જે બે વલય ધરાવતું બંધારણ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) આપેલ રાસાયણિક બંધારણ એક પિરિમિડિન બેઇઝ દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ યુરેસિલનું બંધારણ છે,જે $RNA$ માં જોવા મળતો નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ છે.
તે $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ અને $2$ અને $4$ સ્થાન પર બે કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવતી છ-સભ્યોની વલય રચના ધરાવે છે.
થાયમીન એ $5$-મિથાઇલયુરેસિલ છે,જેમાં $5$મા સ્થાન પર મિથાઇલ સમૂહ હોય છે,જ્યારે આપેલ બંધારણમાં આ સમૂહનો અભાવ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) એડિનાઇન એ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) માં જોવા મળતો પ્યુરિન બેઇઝ છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ પિરિમિડિન અને ઇમિડાઝોલ વલય પ્રણાલીનું બનેલું છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે $6$-એમિનોપ્યુરિન છે.
વિકલ્પ $A$ એ એડિનાઇનનું સાચું બંધારણ દર્શાવે છે,જેમાં પ્યુરિન વલયના $6$ ઠા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ જોડાયેલ હોય છે.
વિકલ્પ $B$ એ થાઇમિન છે,વિકલ્પ $C$ એ ગ્વાનિન છે અને વિકલ્પ $D$ એ યુરેસિલ છે.

(A) સાઇટોસીન એ $DNA$ અને $RNA$ માં જોવા મળતો પિરિમિડિન નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ છ સભ્યો ધરાવતી વિષમચક્રીય રીંગનું બનેલું છે,જેમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
તેમાં $4$થા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ અને $2$જા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ $(=O)$ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ બંધારણ સાઇટોસીનનું સાચું રાસાયણિક સૂત્ર $(C_4H_5N_3O)$ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ યુરેસિલનું બંધારણ છે,જ્યારે અન્ય વિકલ્પો ખોટા છે.

(A) આપેલ બંધારણ ગ્વાનિન (Guanine) છે,જે એક પ્યુરિન નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ છે.
ગ્વાનિનના બંધારણમાં,'$a$' તરીકે દર્શાવેલ સ્થાન ઓક્સિજન સાથે દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુને અનુરૂપ છે,જેને $(>C=O)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
'$b$' તરીકે દર્શાવેલ સ્થાન ઇમિડાઝોલ વલય સાથે જોડાયેલા નાઇટ્રોજન પરમાણુને અનુરૂપ છે,જેને $-NH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $a = (>C=O)$ અને $b = -NH$ છે.

(A) ન્યુક્લિઇક ઍસિડ ($DNA$ અને $RNA$) એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સના પોલિમર છે. ન્યુક્લિઓટાઇડ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને ફૉસ્ફેટ સમૂહનો બનેલો હોય છે. ફૉસ્ફેટ સમૂહ ફૉસ્ફોરિક ઍસિડ $(H_3PO_4)$ માંથી મેળવવામાં આવે છે. ન્યુક્લિઓટાઇડની રચનામાં,ફૉસ્ફોરિક ઍસિડ ફૉસ્ફેટ સમૂહ $(PO_4^{3-})$ તરીકે સંકળાયેલ હોય છે. ફૉસ્ફોરિક ઍસિડ $(H_3PO_4)$ નું રાસાયણિક બંધારણ એક મધ્યસ્થ ફૉસ્ફરસ પરમાણુ ધરાવે છે જે એક ઑક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિ-બંધથી અને ત્રણ હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો સાથે એકલ-બંધથી જોડાયેલ હોય છે. વિકલ્પ $A$ એ ફૉસ્ફોરિક ઍસિડ $(H_3PO_4)$ ના બંધારણને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે જે ન્યુક્લિઇક ઍસિડની કરોડરજ્જુમાં એસ્ટર બંધ બનાવતા પહેલા તેના પ્રમાણભૂત સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(A) ન્યુક્લિયોસાઇડ એ પેન્ટોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝનો બનેલો હોય છે. રિબૉક્સસાઇડમાં ખાસ કરીને રિબોઝ શર્કરા હોય છે,જેમાં પેન્ટોઝ વલયના $2'$ અને $3'$ બંને સ્થાન પર હાઇડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહ હોય છે.
$1$. બંધારણ $A$ માં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (એડેનાઇન) રિબોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ છે (જેમાં $2'$ અને $3'$ બંને સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ છે),જે રિબૉક્સસાઇડ (એડેનોસાઇન) છે.
$2$. બંધારણ $B$ માં નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ ડીઓક્સિરીબોઝ શર્કરા સાથે જોડાયેલ છે ($2'$ સ્થાન પર $-OH$ સમૂહનો અભાવ છે),જે ડીઓક્સિરીબૉક્સસાઇડ છે.
$3$. બંધારણ $C$ એ ન્યુક્લિયોટાઇડ (બેઇઝ + શર્કરા + ફોસ્ફેટ સમૂહ) દર્શાવે છે.
$4$. બંધારણ $D$ એ ન્યુક્લિયોસાઇડનું સામાન્ય નિરૂપણ છે,પરંતુ બંધારણ $A$ ખાસ કરીને યોગ્ય શર્કરાના બંધારણ સાથે રિબૉક્સસાઇડ દર્શાવે છે.

(D) થાયમીન,જેને $5$-મિથાઈલયુરેસિલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક પિરિમિડિન નાઈટ્રોજન બેઈઝ છે.
તેના રાસાયણિક બંધારણમાં પિરિમિડિન વલય હોય છે જેમાં $5$-સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ અને $2$ તથા $4$ સ્થાન પર બે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ જોડાયેલા હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,આકૃતિ $608-d1401$ માં દર્શાવેલ બંધારણ $5$-મિથાઈલયુરેસિલ અણુને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જેમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પરના નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ $NH$ સમૂહ તરીકે પ્રોટોનેટેડ છે અને મિથાઈલ સમૂહ $5$-સ્થાન પરના કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.