Mix Examples- Biomolecules Questions in Gujarati

(C) ગ્વાનીન એ $DNA$ અને $RNA$ માં જોવા મળતો પ્યુરિન બેઝ છે. તેનું રાસાયણિક બંધારણ પ્યુરિન રિંગ સિસ્ટમમાં જોડાયેલ પિરિમિડિન અને ઈમિડાઝોલ રિંગનું બનેલું છે. ગ્વાનીનના સાચા બંધારણમાં પ્યુરિન રિંગના $6^{th}$ સ્થાન પર કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(C=O)$ અને $2^{nd}$ સ્થાન પર એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ હોય છે. વિકલ્પ $C$ એ ગ્વાનીનનું સાચું રાસાયણિક બંધારણ દર્શાવે છે.

(A) નાઇટ્રોજન બેઇઝની રાસાયણિક સંરચનાઓનું વિશ્લેષણ કરતા:
$1$. સંરચના $(P)$ એ બે કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવતું પિરિમિડિન છે જેમાં કોઈ મિથાઈલ સમૂહ નથી,જે યુરેસીલ છે.
$2$. સંરચના $(Q)$ એ $6$ઠ્ઠા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ ધરાવતું પ્યુરિન છે,જે એડેનાઇન છે.
$3$. સંરચના $(R)$ એ $5$મા સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ ધરાવતું પિરિમિડિન છે,જે થાયમીન ($5$-મિથાઈલયુરેસીલ) છે.
$4$. સંરચના $(S)$ એ $2$જા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ અને $6$ઠ્ઠા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવતું પ્યુરિન છે,જે ગ્વાનીન છે.
$5$. સંરચના $(T)$ એ $4$થા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ અને $2$જા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવતું પિરિમિડિન છે,જે સાયટોસીન છે.
તેથી,સાચું જૂથ છે: $P$ = યુરેસીલ,$Q$ = એડેનાઇન,$R$ = થાયમીન,$S$ = ગ્વાનીન,$T$ = સાયટોસીન.

(B) વિધાન $B$ અસત્ય છે. માલ્ટોઝ એ બે ગ્લુકોઝના અણુઓનો બનેલો ડાયસેકેરાઇડ છે. માલ્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા માલ્ટોઝનું જળવિભાજન થતા ગ્લુકોઝના બે અણુઓ મળે છે $(Maltose + H_2O \rightarrow Glucose + Glucose)$. વિકલ્પ $B$ માં આપેલી પ્રક્રિયા લેક્ટોઝના જળવિભાજનનું વર્ણન કરે છે,માલ્ટોઝનું નહીં. વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે ફૉસ્ફોગ્લુકોઝ આઇસોમરેઝ ગ્લુકોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટનું ફ્રુક્ટોઝ-$6$-ફૉસ્ફેટમાં રૂપાંતર કરે છે. વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે ઉત્સેચકોના નામની પાછળ સામાન્ય રીતે $-ase$ પ્રત્યય લગાડવામાં આવે છે. વિકલ્પ $D$ સાચો છે કારણ કે કૅલ્શિયમ માનવ સ્વાસ્થ્ય માટે જરૂરી એક આવશ્યક ખનિજ છે.

$(A)$ વિધાન $P$ ખોટું છે કારણ કે મોનોમર્સમાંથી જટિલ કાર્બનિક પદાર્થો (જેમ કે પોલીસેકેરાઈડ્સ,પ્રોટીન અથવા ન્યુક્લિક એસિડ) ના નિર્માણમાં સામાન્ય રીતે નિર્જલીકરણ સંશ્લેષણ (ઘનીકરણ) પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં પાણીનો અણુ દૂર થાય છે,ઉમેરવામાં આવતો નથી.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે માલ્ટોઝ (એક ડાયસેકેરાઈડ) ના જલવિભાજનમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધ તોડવા માટે પાણીનો અણુ ઉમેરવામાં આવે છે,જેના પરિણામે બે ગ્લુકોઝના અણુઓ મળે છે.
તેથી,વિધાન $P$ ખોટું છે અને વિધાન $Q$ સાચું છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ $NAD$ એટલે નિકોટીનેમાઈડ એડેનાઈડ ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ,જે $(iii)$ સાથે જોડાય છે.
$(B)$ $NADP$ એટલે નિકોટીનેમાઈડ એડેનાઈડ ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ ફોસ્ફેટ,જે $(i)$ સાથે જોડાય છે.
$(C)$ $FAD$ એટલે ફ્લેવીન એડેનીન ડાયન્યુક્લિઓટાઈડ,જે $(iv)$ સાથે જોડાય છે.
$(D)$ $FMN$ એટલે ફ્લેવીન મોનોન્યુક્લિઓટાઈડ,જે $(ii)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-iii), (B-i), (C-iv), (D-ii)$ છે.

(D) $ATP$ નું સાચું નામ એડીનોસાઇન ટ્રાયફૉસ્ફેટ છે. તે એક ન્યુક્લિઓટાઇડ છે જે એડીનોસાઇન અણુ અને ત્રણ ફૉસ્ફેટ સમૂહોનો બનેલો છે. 'ટ્રાય ન્યુક્લિઓટાઇડ' શબ્દ ખોટો છે કારણ કે તે ત્રણ ન્યુક્લિઓટાઇડ સૂચવે છે,જ્યારે $ATP$ એ ત્રણ ફૉસ્ફેટ સમૂહો ધરાવતો એક જ ન્યુક્લિઓટાઇડ છે.

(A) $1$. પ્યુરીન એ બે વલય ધરાવતા નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે,જેમાં એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ નો સમાવેશ થાય છે. સાયટોસીન $(C)$ એ પિરિમિડીન (એક વલય ધરાવતી રચના) છે. તેથી,પ્યુરીન-સાયટોસીન જોડી અસંગત છે.
$2$. પિરિમિડીન એ એક વલય ધરાવતા નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ છે,જેમાં સાયટોસીન $(C)$,થાઈમીન $(T)$ અને યુરેસીલ $(U)$ નો સમાવેશ થાય છે. આમ,પિરિમિડીન-યુરેસીલ એ સાચી જોડી છે.
$3$. સિસ્ટીન એ સલ્ફહાઈડ્રિલ સમૂહ ધરાવતું એમિનો એસિડ છે,જે ધ્રુવીય અને વીજભારવિહીન તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે. આ સાચી જોડી છે.
$4$. હેક્સોકાઇનેઝ એ ઉત્સેચક છે જે ગ્લુકોઝમાં $ATP$ માંથી ફોસ્ફેટ સમૂહના સ્થાનાંતરણને ઉદ્દીપ્ત કરે છે,જે ટ્રાન્સફરેઝીસ વર્ગમાં આવે છે. આ સાચી જોડી છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. એસ્પાર્ટિક એસિડ $(A)$ એ ધ્રુવીય અને ઋણ વિજભારિત એમિનો એસિડ છે $(v)$.
$2$. હિમોગ્લોબિન $(B)$ એ ચતુર્થક પ્રોટીન છે જે બે $\alpha$-શૃંખલાઓ અને બે $\beta$-શૃંખલાઓનું બનેલું છે $(i)$.
$3$. કોષરસ $(C)$ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે (મુખ્યત્વે કોષરસમાં રહેલા રિબોઝોમ્સ દ્વારા) $(iv)$.
$4$. એઝેટોબેક્ટર $(D)$ એ મુક્તજીવી બેક્ટેરિયા છે જે નાઇટ્રોજન સ્થાપન માટે જાણીતું છે $(iii)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-v), (B-i), (C-iv), (D-iii)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. સ્ટાર્ચ $(A)$ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિઓમાં સંગ્રહિત નીપજ $(iii)$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. હીમોગ્લોબિન $(B)$ એ રુધિરમાં રહેલું શ્વસન રંજકદ્રવ્ય છે જે વાયુઓનું વહન $(iv)$,ખાસ કરીને ઓક્સિજન અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ માટે જવાબદાર છે.
$3$. $RNA$ $(C)$ કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ $(i)$ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$4$. સ્ટેરોઈડ $(D)$ એ લિપિડનો એક પ્રકાર છે જેમાં વિવિધ જાતીય અંતઃસ્ત્રાવો $(ii)$ જેવા કે ટેસ્ટોસ્ટેરોન અને ઇસ્ટ્રોજનનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-iii, B-iv, C-i, D-ii$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ત્વચાનો રંગ મેલેનિન $(R)$ નામના રંજકદ્રવ્ય દ્વારા નક્કી થાય છે।
$(2)$ રોગપ્રતિકારક શક્તિ એન્ટિબોડીઝ દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન $(P)$ છે।
$(3)$ હલનચલન એક્ટિન અને માયોસિન જેવા પ્રોટીન દ્વારા થાય છે, જે ગ્લોબ્યુલર પ્રોટીન $(U)$ છે।
$(4)$ બાહ્ય કંકાલ (વાળ, નખ) કેરેટિન $(T)$ નામના બંધારણીય પ્રોટીન દ્વારા બને છે।
$(5)$ પ્રકાશસંશ્લેષણમાં ક્લોરોફિલ સામેલ છે, જે $Mg^{+2}$ યુક્ત પોર્ફિરિન સંકુલ $(Q)$ છે।
$(6)$ શ્વસનવાયુઓનું વહન હિમોગ્લોબિન દ્વારા થાય છે, જે ચાર હીમ સમૂહ ધરાવતું પ્રોટીન $(S)$ છે।
આમ, સાચો ક્રમ $(1-R), (2-P), (3-U), (4-T), (5-Q), (6-S)$ છે।

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ એક્ટિન એ સ્નાયુઓના હલનચલન $(S)$ માં મદદરૂપ પ્રોટીન છે.
$(2)$ ઇમ્યુંનોગ્લોબ્યુલીન એ પ્રોટીન છે જે રોગ પ્રતિકારક્તા $(Q)$ પૂરી પાડે છે.
$(3)$ મેલેનીન એ રંજકદ્રવ્ય છે જે શરીરને રંગ $(R)$ આપે છે.
$(4)$ હિમોગ્લોબિન એ શ્વસન વાયુઓના વહન $(P)$ માટે જવાબદાર પ્રોટીન છે.
તેથી, સાચી જોડ $(1-S), (2-Q), (3-R), (4-P)$ છે.

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે જનીનિક ભિન્નતાઓને કારણે જાતિઓમાં બાહ્ય સ્વરૂપની ભિન્નતાઓ જોવા મળે છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે કારણ કે પ્રોટીનનું પ્રાથમિક બંધારણ એમિનો ઍસિડના ચોક્કસ ક્રમ,પ્રકાર અને સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે,જે જનીનો દ્વારા નિર્ધારિત હોય છે.
જોકે,કારણ $(R)$ એ પ્રોટીન બંધારણની વિશિષ્ટતા સમજાવે છે,પરંતુ તે જાતિઓ વચ્ચેની ભિન્નતાનું કારણ નથી. જાતિઓ વચ્ચેની ભિન્નતાઓ મુખ્યત્વે તેમના જનીનિક બંધારણ ($DNA$ ક્રમ) માં રહેલા તફાવતને કારણે હોય છે,જે અંતે અલગ પ્રોટીન બંધારણો તરફ દોરી જાય છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(D) આપેલ આકૃતિ રીબોઝ શર્કરાના અણુને દર્શાવે છે.
રીબોઝ શર્કરાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $2'$ અને $3'$ કાર્બન સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ હાજર હોય છે.
$ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) તેના પેન્ટોઝ શર્કરાના ઘટક તરીકે રીબોઝ શર્કરા ધરાવે છે.
$RNA$ (રીબોન્યુક્લિક એસિડ) પણ તેના પેન્ટોઝ શર્કરાના ઘટક તરીકે રીબોઝ શર્કરા ધરાવે છે.
બીજી તરફ,$DNA$ (ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ) માં ડીઓક્સિરીબોઝ શર્કરા હોય છે,જેમાં $2'$ સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહનો અભાવ હોય છે.
તેથી,આકૃતિમાં દર્શાવેલ રીબોઝ શર્કરા એ $ATP$ અને $RNA$ બંનેનો બંધારણીય ઘટક છે.

(B) આપેલ બંધારણીય સૂત્ર પિરિમિડિન બેઇઝ દર્શાવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે છ-સભ્યોની વલય રચના દર્શાવે છે જેમાં $1$ અને $3$ સ્થાન પર નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ,$4$થા સ્થાન પર એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ અને $2$જા સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ $(=O)$ આવેલો છે.
પરમાણુઓની આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી સાઈટોસિનની રચના સાથે સુસંગત છે.
યુરેસીલમાં $2$જા અને $4$થા બંને સ્થાન પર કાર્બોનિલ સમૂહ હોય છે,જ્યારે થાયમીન એ $5$-મિથાઈલયુરેસીલ છે. ગ્વાનીન એ પ્યુરિન બેઇઝ છે જે દ્વિ-વલય રચના ધરાવે છે.

(A) રાસાયણિક બંધોની ઓળખ નીચે મુજબ છે:
$1$. $-C-O-C-$ બંધ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દર્શાવે છે,જે કાર્બોદિતમાં બે મોનોસેકેરાઇડને જોડે છે.
$2$. $-C-O-O-C-$ બંધ એસ્ટર બંધ દર્શાવે છે,જે સામાન્ય રીતે લિપિડ્સ (ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલ) માં જોવા મળે છે.
$3$. $-C-NH-CO-$ બંધ પેપ્ટાઇડ બંધ દર્શાવે છે,જે પ્રોટીનમાં એમિનો એસિડને જોડે છે.
$4$. $-C-O-P-O-C-$ બંધ ફોસ્ફોડાયેસ્ટર બંધ દર્શાવે છે,જે $DNA$ અને $RNA$ માં ન્યુક્લિયોટાઇડ્સને જોડે છે.
તેથી,સાચી જોડ $(1-b), (2-c), (3-d), (4-a)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ કાર્બોદિત એ મોનોસેકેરાઈડના પોલિમર છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(1-b)$.
$(2)$ લિપિડ (ખાસ કરીને ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ) ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલ દ્વારા બને છે જે એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(2-a)$.
$(3)$ પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના પોલિમર છે જે પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(3-d)$.
$(4)$ ન્યુક્લિઈક એસિડ ($DNA$/$RNA$) ન્યુક્લિઓટાઈડ્સના બનેલા હોય છે જે ફોસ્ફો-ડાય-એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે $(4-c)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-b), (2-a), (3-d), (4-c)$ છે.

(A) રિબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા (પાંચ કાર્બન ધરાવતી શર્કરા) છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે.
તેના ચક્રીય સ્વરૂપમાં,તે ફ્યુરાનોઝ વલય (ચાર કાર્બન અને એક ઓક્સિજન ધરાવતું પાંચ સભ્યોનું વલય) બનાવે છે.
સંરચના $A$ પાંચ સભ્યોનું વલય દર્શાવે છે જેમાં $C_2$ અને $C_3$ બંને સ્થાન પર $-OH$ સમૂહ આવેલા છે,જે રિબોઝની લાક્ષણિકતા છે.
સંરચના $B$ ડીઓક્સિરીબોઝ દર્શાવે છે,જેમાં $C_2$ સ્થાન પર ઓક્સિજન પરમાણુનો અભાવ હોય છે.
સંરચના $C$ અને $D$ હેક્ઝોઝ શર્કરા (છ સભ્યોનું વલય) દર્શાવે છે,જેમ કે ગ્લુકોઝ અથવા ગેલેક્ટોઝ.

(A) આકૃતિમાં આપેલી રાસાયણિક રચનાઓનું અવલોકન કરતા:
$1$. પ્રથમ રચના $5-$મિથાઈલયુરેસિલ છે,જે થાઈમીન $(c)$ છે.
$2$. બીજી રચના યુરેસિલ $(a)$ છે.
$3$. ત્રીજી રચના સાયટોસિન $(d)$ છે.
$4$. ચોથી રચના ગ્વાનીન $(b)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $1-c, 2-a, 3-d, 4-b$ છે.

(B) થર્મોડાયનેમિક્સ અને જૈવિક તંત્રોમાં,અચળ તાપમાન અને દબાણે ઉપયોગી કાર્ય કરવા માટે જે ઊર્જા ઉપલબ્ધ હોય છે તેને ગિબ્સ મુક્ત ઊર્જા અથવા ફક્ત મુક્ત ઊર્જા કહેવામાં આવે છે. તે જૈવિક પ્રતિક્રિયાઓની સ્વયંસ્ફુરિતતા નક્કી કરે છે.

(D) થર્મોડાયનેમિક્સમાં,તંત્રમાં રહેલી અવ્યવસ્થા કે અસ્તવ્યસ્તતાના માપને એન્ટ્રોપી કહેવામાં આવે છે,મુક્ત ઊર્જા નહીં.
તેથી,વિધાન $(S)$ ખોટું છે.
મુક્ત ઊર્જા એ તંત્રમાં ઉપયોગી કાર્ય કરવા માટે ઉપલબ્ધ ઊર્જા છે,એન્ટ્રોપી નહીં.
તેથી,કારણ $(R)$ પણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $(S)$ અને કારણ $(R)$ બંને ખોટા છે.

(A) ચયાપચય એ સજીવમાં થતી તમામ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો સરવાળો છે. આ પ્રક્રિયાઓમાં ઊર્જાનું રૂપાંતરણ સામેલ હોય છે,જેમ કે રાસાયણિક ઊર્જાનું કાર્ય અથવા ઉષ્મામાં રૂપાંતર. તેથી,વિધાન $X$ સાચું છે.
સજીવોને તેમની જીવન પ્રક્રિયાઓ જાળવી રાખવા માટે સતત ઊર્જાની જરૂર હોય છે,જે તેઓ શ્વસનની પ્રક્રિયા દ્વારા ખોરાકમાંથી મેળવે છે. તેથી,કારણ $Y$ સાચું છે.
ચયાપચય એ પાયાની પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા સજીવો જૈવિક કાર્યો કરવા માટે ખોરાકમાંથી મેળવેલી ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે,તેથી કારણ $Y$ એ વિધાન $X$ ની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) ટેટ્રાપેપ્ટાઈડની રચનાનું વિશ્લેષણ કરતા:
$1$. સ્થાન $a$ પરના એમિનો એસિડમાં $-CH_2OH$ સાઇડ ચેઇન છે,જે સેરીન (Serine) ને અનુરૂપ છે.
$2$. સ્થાન $b$ પરના એમિનો એસિડમાં $-CH_2SH$ સાઇડ ચેઇન છે,જે સિસ્ટીન (Cysteine) ને અનુરૂપ છે.
$3$. સ્થાન $c$ પરના એમિનો એસિડમાં $-CH_2-C_6H_5$ સાઇડ ચેઇન છે,જે એક એરોમેટિક એમિનો એસિડ છે,પરંતુ તે ટ્રિપ્ટોફેન નથી.
$4$. સ્થાન $d$ પરના એમિનો એસિડમાં $-CH_2-CH_2-CH_2-COOH$ સાઇડ ચેઇન છે,જે ગ્લુટામિક એસિડ (Glutamic acid) ને અનુરૂપ છે.
$5$. પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં,$N$-ટર્મિનલ ડાબી બાજુએ અને $C$-ટર્મિનલ જમણી બાજુએ હોય છે. તેથી,$a$ એ $N$-ટર્મિનલ છે અને $d$ એ $C$-ટર્મિનલ છે.
$6$. વિકલ્પ $a$ સાચો છે કારણ કે $d$ એ ગ્લુટામિક એસિડ છે.

(D) આપેલ બંધારણ એ રાઈબોઝ શર્કરાના અણુને દર્શાવે છે જે "$X$" સ્થાન પર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ સાથે જોડાયેલ છે.
આ બંધારણમાં પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે, પરંતુ ફોસ્ફેટ સમૂહનો અભાવ હોવાથી, તે ન્યુક્લિયોસાઈડ છે.
આપેલા વિકલ્પોના સંદર્ભમાં, આ બંધારણ એક ન્યુક્લિયોસાઈડ છે અને "$X$" એ યુરેસિલ જેવા નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝને દર્શાવે છે.

(A) . લેસિથિન એ કોષરસસ્તરમાં જોવા મળતું ફોસ્ફોરાયલેટેડ ગ્લિસરાઇડ (ફોસ્ફોલિપિડ) છે. તે ગ્લિસરોલ બેકબોન,બે ફેટી એસિડ અને કોલિન સાથે જોડાયેલા ફોસ્ફેટ સમૂહનું બનેલું છે.
$B$. પામિટિક એસિડ એ $16$ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું સંતૃપ્ત ફેટી એસિડ છે,તે અસંતૃપ્ત નથી અને તેમાં દ્વિબંધ હોતા નથી.
$C$. એડેનાઇલિક એસિડ (એડેનોસિન મોનોફોસ્ફેટ) એ ન્યુક્લિઓટાઇડ છે જે એડેનાઇન (નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ),રાઇબોઝ (પેન્ટોઝ શર્કરા) અને ફોસ્ફેટ સમૂહના જોડાણથી બને છે,ગ્લુકોઝથી નહીં.
$D$. એલેનાઇન એ એમિનો એસિડ છે જેમાં એમિનો સમૂહ $(-NH_2)$ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ બંને એક જ $\alpha$-કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,અણુમાં ગમે ત્યાં નહીં.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
કોષીય પ્રવાહી (કોષરસ) માં $K^+$ આયનો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા ધન આયનો છે.
તેની સામે,બાહ્ય કોષીય પ્રવાહીમાં $Na^+$ આયનો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં હોય છે.
આ આયનીય તફાવત $Na^+-K^+$ પંપ દ્વારા જાળવી રાખવામાં આવે છે,જે કોષના સ્થિર કલા વીજસ્થિતિમાન (resting membrane potential) ને જાળવવા માટે ખૂબ જ આવશ્યક છે.

(B) થાયમિન,જેને વિટામિન $B_1$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન છે જે તેની આણ્વિય રચનામાં સલ્ફર ધરાવે છે.
સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન એ સલ્ફર ધરાવતા એમિનો એસિડ છે,વિટામિન નથી.
ગ્લુટામિક એસિડ એ બિન-આવશ્યક એમિનો એસિડ છે જેમાં સલ્ફર હોતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$A$. લાઈસોઝોમને 'આત્મઘાતી કોથળી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં હાઇડ્રોલેટિક ઉત્સેચકો હોય છે જે કોષનું પાચન કરી શકે છે. આ સાચી જોડી છે.
$B$. લિપિડ એ ફેટી એસિડ અને ગ્લિસરોલના એસ્ટર બંધ દ્વારા જોડાણથી બને છે. આ સાચી જોડી છે.
$C$. પ્રોટીન એ એમિનો એસિડના બનેલા પોલિમર છે જે પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. આ સાચી જોડી છે.
$D$. ગોલ્ગીકાયની શોધ કેમિલો ગોલ્ગી દ્વારા કરવામાં આવી હતી,લ્યુવેન હોક દ્વારા નહીં (એન્ટોની વાન લ્યુવેનહોક બેક્ટેરિયા અને પ્રોટોઝોઆની શોધ માટે જાણીતા છે). તેથી,આ ખોટી જોડી છે.

(A) $X$ સાચું છે: ગ્લાયકોસિડિક બંધ બે મોનોસેકેરાઇડ્સ વચ્ચે નિર્જલીકરણ સંશ્લેષણ પ્રક્રિયા (પાણીના અણુને દૂર કરીને) દ્વારા બને છે.
$Y$ સાચું છે: હાઇડ્રોલેઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે પાણીના અણુને ઉમેરીને પેપ્ટાઇડ બંધ સહિતના વિવિધ બંધોના જળવિભાજન (hydrolysis) ને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.

(C) ઉત્સેચકો એ પ્રોટીન છે જે જૈવિક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેમની પ્રવૃત્તિ તાપમાન પર ખૂબ આધાર રાખે છે.
નીચા તાપમાને,ઉત્સેચક નિષ્ક્રિય હોય છે અને પ્રક્રિયાનો વેગ ઓછો હોય છે.
જેમ જેમ તાપમાન વધે છે,તેમ અણુઓની ગતિ ઊર્જા વધે છે,જેના પરિણામે ઉત્સેચક અને પ્રક્રિયક વચ્ચે વધુ અથડામણો થાય છે,આમ પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે.
આ પ્રક્રિયા ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે જ્યાં સુધી ઈષ્ટતમ (optimum) તાપમાન પ્રાપ્ત ન થાય,જ્યાં પ્રક્રિયાનો વેગ મહત્તમ હોય છે.
આ ઈષ્ટતમ તાપમાનથી આગળ,ગરમીને કારણે ઉત્સેચકની પ્રોટીન રચનાનું વિકૃતિકરણ (denaturation) થાય છે,જેના પરિણામે પ્રક્રિયાના વેગમાં ઝડપથી ઘટાડો થાય છે.
તેથી,ઉત્સેચકીય પ્રક્રિયાના વેગ પર તાપમાનની અસર દર્શાવતો આલેખ ઘંટ આકારનો વક્ર છે,જે આલેખ $C$ ને અનુરૂપ છે.

(B) એમિનો એસિડનું સામાન્ય બંધારણ $R-CH(NH_2)-COOH$ છે. એમિનો એસિડની ઓળખ તેના $R$ ગ્રુપ દ્વારા થાય છે.
$1$. બંધારણ $B$ માં,$R$ ગ્રુપ $H$ છે. આ ગ્લાયસીન છે.
$2$. બંધારણ $A$ માં,$R$ ગ્રુપ $CH_3$ છે. આ એલેનાઇન છે.
$3$. બંધારણ $C$ માં,$R$ ગ્રુપ $CH_2OH$ છે. આ સેરીન છે.
તેથી,$A$ એલેનાઇન છે,$B$ ગ્લાયસીન છે અને $C$ સેરીન છે.

(A) બંધારણ $A$ એ એડેનાઇન દર્શાવે છે,જે પ્યુરિન બેઝ છે અને તે એમિનો ગ્રુપ $(-NH_2)$ ધરાવતી દ્વિ-વલય રચના છે.
બંધારણ $B$ એ યુરેસિલ દર્શાવે છે,જે પિરિમિડિન બેઝ છે અને તે બે કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(C=O)$ ધરાવતી એક-વલય રચના છે,જે $RNA$ માં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ $A$-એડેનાઇન અને $B$-યુરેસિલ છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ લિપિડ: લેસીથિન એ ફોસ્ફોલિપિડનો એક પ્રકાર છે,જે લિપિડ છે. તેથી,$(1-s)$.
$(2)$ કોલેજન: કોલેજન એ પ્રાણી સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું પ્રોટીન છે અને તે આંતરકોષીય આધારક દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$(2-r)$.
$(3)$ આલ્કલોઇડ્સ: મોર્ફિન અને કોડીન એ આલ્કલોઇડ્સના ઉદાહરણો છે. તેથી,$(3-q)$.
$(4)$ ડ્રગ્સ: કરક્યુમિન એ ગૌણ ચયાપચયિક છે જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર દવા (ડ્રગ) તરીકે થાય છે. તેથી,$(4-p)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-s), (2-r), (3-q), (4-p)$ છે.

(D) એરોમેટિક એમિનો એસિડ તે છે જેની પાર્શ્વ શૃંખલામાં એરોમેટિક વલય હોય છે.
પ્રોટીનમાં મુખ્યત્વે ત્રણ એરોમેટિક એમિનો એસિડ જોવા મળે છે:
$1$. ફિનાઈલ એલનાઈન
$2$. ટાયરોસિન
$3$. ટ્રિપ્ટોફેન
આમ,વિકલ્પ $A$ (ટાયરોસિન અને ટ્રિપ્ટોફેન) અને વિકલ્પ $B$ (ટ્રિપ્ટોફેન અને ફિનાઈલ એલનાઈન) બંનેમાં એરોમેટિક એમિનો એસિડનો સમાવેશ થાય છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) ગ્લુકોઝ એ હેક્સોઝ શર્કરા છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે.
તેના ચક્રીય સ્વરૂપ (પાયરેનોઝ સ્વરૂપ) માં,તે પાંચ કાર્બન પરમાણુઓ અને એક ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવતી છ-સભ્યોની રીંગ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $A$ એડેનાઇન દર્શાવે છે,જે પ્યુરિન બેઝ છે.
વિકલ્પ $B$ યુરેસિલ દર્શાવે છે,જે પિરિમિડિન બેઝ છે.
વિકલ્પ $C$ રાઇબોઝ દર્શાવે છે,જે પેન્ટોઝ શર્કરા છે.
વિકલ્પ $D$ ગ્લુકોઝનું ચક્રીય બંધારણ દર્શાવે છે,જે છ-સભ્યોની રીંગ છે જેમાં પાંચમા કાર્બન સાથે $CH_2OH$ સમૂહ જોડાયેલ હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ (ઇન્સ્યુલિન) છે.
$1$. $\text{સ્ટાર્ચ}$, $\text{ગ્લાયકોજન}$ અને $\text{ગ્લુકોઝ}$ એ બધા કાર્બોદિતો (carbohydrates) છે.
$2$. $\text{સ્ટાર્ચ}$ અને $\text{ગ્લાયકોજન}$ એ પોલીસેકેરાઈડ્સ છે, જ્યારે $\text{ગ્લુકોઝ}$ એ મોનોસેકેરાઈડ છે.
$3$. $\text{ઇન્સ્યુલિન}$ એ સ્વાદુપિંડ દ્વારા સ્ત્રવતું પ્રોટીન (પોલિપેપ્ટાઈડ અંતઃસ્ત્રાવ) છે, જે રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ જાળવી રાખે છે.
$4$. તેથી, $\text{ઇન્સ્યુલિન}$ અસંગત છે કારણ કે તે પ્રોટીન વર્ગમાં આવે છે, જ્યારે બાકીના બધા કાર્બોદિતો છે.

(D) $\text{ગ્લુકોઝ}$, $\text{ગેલેક્ટોઝ}$ અને $\text{ફ્રુક્ટોઝ}$ એ બધા મોનોસેકેરાઇડ્સ છે, જે સાદા શર્કરા (કાર્બોદિત) છે.
$\text{ઇન્સ્યુલિન}$ એ સ્વાદુપિંડ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું પેપ્ટાઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે રુધિરમાં શર્કરાના સ્તરનું નિયમન કરે છે.
તેથી, $\text{ઇન્સ્યુલિન}$ અસંગત છે કારણ કે તે પ્રોટીન છે, કાર્બોદિત નથી.

(B) $(I)$ તેલ એ ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ છે જે અસંતૃપ્ત ફેટી એસિડ્સને કારણે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી રહે છે,તેથી તેમનું ગલનબિંદુ નીચું હોય છે. આ વિધાન $True$ $(T)$ છે.
$(II)$ એમિનો એસિડ તેમના $R$-સમૂહના આધારે એસિડિક,બેઝિક અથવા તટસ્થ હોઈ શકે છે. તેથી,બધા એમિનો એસિડ એસિડિક હોતા નથી. આ વિધાન $False$ $(F)$ છે.
$(III)$ લિપિડ્સ હાઇડ્રોફોબિક છે અને સામાન્ય રીતે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે. આ વિધાન $False$ $(F)$ છે.
$(IV)$ ઉત્સેચકો પાસે એક ઇષ્ટતમ તાપમાન હોય છે જેના પર તેમની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા સૌથી વધુ હોય છે. આ વિધાન $True$ $(T)$ છે.
આમ,સાચો ક્રમ $T - F - F - T$ છે.

(D) જળવિભાજન એ એક રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જેમાં પદાર્થના રાસાયણિક બંધોને તોડવા માટે પાણીના અણુનો ઉમેરો કરવામાં આવે છે.
$1$. એસ્ટર બંધ (લિપિડ્સમાં જોવા મળે છે) જળવિભાજન દ્વારા ફેટી એસિડ્સ અને ગ્લિસરોલમાં વિભાજિત થાય છે.
$2$. પેપ્ટાઈડ બંધ (પ્રોટીનમાં જોવા મળે છે) જળવિભાજન દ્વારા એમિનો એસિડ્સમાં વિભાજિત થાય છે.
$3$. ગ્લાયકોસિડિક બંધ (કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ/પોલિસેકેરાઈડ્સમાં જોવા મળે છે) જળવિભાજન દ્વારા મોનોસેકેરાઈડ્સમાં વિભાજિત થાય છે.
આથી,આ તમામ બંધો પાણીના ઉમેરા દ્વારા તૂટે છે,તેથી સાચો જવાબ 'ઉપરોક્ત તમામ' છે.

(D) પ્રોટીન સજીવોમાં વિવિધ પ્રકારના કાર્યો કરે છે:
$1$. ઉત્સેચકો: મોટાભાગના ઉત્સેચકો પ્રોટીન છે જે જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને વેગ આપે છે (દા.ત.,પેપ્સિન,ટ્રિપ્સિન).
$2$. અંતઃસ્ત્રાવ: કેટલાક અંતઃસ્ત્રાવ પ્રોટીનયુક્ત હોય છે,જેમ કે ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકાગોન,જે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે.
$3$. રક્ષણ: એન્ટિબોડીઝ (ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન) જેવા પ્રોટીન શરીરને બેક્ટેરિયા અને વાયરસ જેવા ચેપી કારકો સામે લડવામાં મદદ કરે છે.
$4$. બંધારણીય આધાર: કોલેજન જેવા પ્રોટીન પેશીઓને બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો પ્રોટીનના સાચા કાર્યો છે.

(C) $DNA$ માં,એડેનાઈન $(A)$ એ થાઈમીન $(T)$ સાથે બે હાઈડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે,ત્રણ દ્વારા નહીં. ગ્વાનીન $(G)$ અને સાયટોસીન $(C)$ ત્રણ હાઈડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાય છે. તેથી,'$A$ અને $T$ - ત્રણ હાઈડ્રોજન બંધ' વાળી જોડી ખોટી છે. અન્ય તમામ જોડીઓ સાચી છે: એમિનો એસિડ પેપ્ટાઈડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,મોનોસેકેરાઈડ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,અને લિપિડ્સ (ખાસ કરીને ટ્રાયગ્લિસરાઈડ્સ) એસ્ટર બંધ દ્વારા બને છે.

(C) $1$. સેલ્યુલોઝ એ માત્ર ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલો પોલીસેકેરાઇડ છે,તેથી તે $Homopolymer$ $(s)$ છે.
$2$. ટાયરોસિન એ એમિનો એસિડ છે જેની શૃંખલામાં ફિનોલ સમૂહ હોય છે,જે તેને $Aromatic$ $(r)$ બનાવે છે.
$3$. સેરીન એ એમિનો એસિડ છે જેની શૃંખલામાં હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ હોય છે,ખાસ કરીને $CH_2-OH$ $(q)$.
તેથી,સાચી જોડ $(1-s), (2-r), (3-q)$ છે.

(A) આકૃતિમાં બે વલય (double-ring) ધરાવતી રચના દર્શાવવામાં આવી છે,જે પ્યુરિન બેઝની લાક્ષણિકતા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ $6$-એમિનોપ્યુરિન છે,જેને એડેનાઇન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગ્વાનીન પણ એક પ્યુરિન છે પરંતુ તેમાં કાર્બોનિલ સમૂહ અને એમિનો સમૂહ હોય છે.
યુરેસિલ અને સાયટોસિન પિરિમિડિન છે,જે એક વલય (single-ring) ધરાવતી રચના છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) એક સામાન્ય સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં,ઉપવાસ દરમિયાન રક્તમાં ગ્લુકોઝની સાંદ્રતા સામાન્ય રીતે $4.2 - 6.1 \text{ mmol/L}$ (આશરે $70 - 110 \text{ mg/dL}$) ની રેન્જમાં જળવાઈ રહે છે.
આ હોમિયોસ્ટેટિક નિયમન મુખ્યત્વે ઇન્સ્યુલિન અને ગ્લુકાગોન જેવા અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(A) કોઈપણ સામાન્ય જીવંત કોષમાં, પાણી એ સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું રાસાયણિક દ્રવ્ય છે, જે કોષના કુલ દળના આશરે $70-90\%$ જેટલું હોય છે। કાર્બનિક સંયોજનોમાં પ્રોટીન સૌથી વધુ પ્રમાણમાં હોય છે, પરંતુ જ્યારે અકાર્બનિક ઘટકો સહિત તમામ અણુઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે, ત્યારે પાણી એ કોષનો મુખ્ય ઘટક છે।

(D) બંધારણ $A$ લેસીથીન દર્શાવે છે,જે એક ફોસ્ફોલિપિડ છે. ફોસ્ફોલિપિડ્સ કોષરસપટલના આવશ્યક ઘટકો છે,જે બંધારણીય અખંડિતતા પૂરી પાડે છે અને પ્રવેશશીલતાનું નિયમન કરે છે.
બંધારણ $B$ એડેનીન દર્શાવે છે,જે એક નાઇટ્રોજનયુક્ત બેઇઝ (પ્યુરિન) છે. એડેનીન એ ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનો પાયાનો ઘટક છે,જે $DNA$ અને $RNA$ જેવા ન્યુક્લિક એસિડના નિર્માણ માટેના એકમો છે.

(B) બેઝિક એમિનો એસિડ તેના બંધારણમાં કાર્બોક્સિલ સમૂહ કરતા વધુ એમિનો સમૂહ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $A$ ગ્લુટામિક એસિડ દર્શાવે છે,જેમાં બે કાર્બોક્સિલ સમૂહ અને એક એમિનો સમૂહ હોય છે,જે તેને એસિડિક એમિનો એસિડ બનાવે છે.
વિકલ્પ $B$ લાઈસીન દર્શાવે છે,જેમાં બે એમિનો સમૂહ અને એક કાર્બોક્સિલ સમૂહ હોય છે,જે તેને બેઝિક એમિનો એસિડ બનાવે છે.
વિકલ્પ $C$ એમિનો એસિડ નથી કારણ કે તેમાં લાક્ષણિક કાર્બોક્સિલ સમૂહનો અભાવ છે.
વિકલ્પ $D$ સેરીન દર્શાવે છે,જે એક તટસ્થ એમિનો એસિડ છે.
તેથી,બેઝિક એમિનો એસિડ માટેનું સાચું બંધારણ $B$ છે.

(D) આપેલ બંધારણ એ પેન્ટોઝ શર્કરા (રાઈબોઝ) છે જે $X$ સ્થાન પર નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ સાથે જોડાયેલ છે.
પેન્ટોઝ શર્કરા અને નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝના આ સંયોજનને ન્યુક્લિઓસાઈડ કહેવામાં આવે છે.
આપેલ બંધારણમાં,નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ $X$ એ રાઈબોઝ શર્કરાના $1'$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'ન્યુક્લિઓસાઈડ $-$ યુરેસિલ' એ શ્રેણી અને ન્યુક્લિઓસાઈડ બનાવવા માટે શર્કરા સાથે જોડાઈ શકતા સંભવિત નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ $(X)$ ને યોગ્ય રીતે ઓળખાવે છે (ખાસ કરીને,યુરિડિન).

(C) $1$. સેલ્યુલોઝ એ ગ્લુકોઝનો પોલીમર છે,તેથી તે પોલીસેકેરાઈડ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. યુરેસિલ એ નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે જે પિરિમિડીન પરિવારનો સભ્ય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$3$. ગ્લાયસિન એ સૌથી સાદો એમિનો ઍસિડ છે જેનું સૂત્ર $NH_2CH_2COOH$ છે. તેમાં સલ્ફર હોતો નથી. સલ્ફરયુક્ત એમિનો ઍસિડ સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઈન છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$4$. સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઈડ છે. આ વિધાન સાચું છે.

(D) નવજાત શિશુમાં હેમરેજિક રોગ $(HDN)$, જેને વિટામિન-$K$ ની ઊણપથી થતો રક્તસ્ત્રાવ પણ કહેવામાં આવે છે, તે જન્મ સમયે નવજાત શિશુમાં વિટામિન-$K$ નું સ્તર ઓછું હોવાને કારણે થાય છે。
વિટામિન-$K$ યકૃતમાં રુધિર ગંઠાઈ જવા માટેના કારકો $(II, VII, IX, \text{અને } X)$ ના સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે。
વિટામિન-$K$ ની ઊણપ રુધિરના યોગ્ય ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે, જેનાથી રક્તસ્ત્રાવનું જોખમ વધી જાય છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે。

(D) ફોલિક ઍસિડને વિટામિન-$B_9$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને પેન્ટોથેનિક ઍસિડને વિટામિન-$B_5$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ બંને વિટામિન્સ પાણીમાં દ્રાવ્ય છે અને વિટામિન-$B$ સંકુલ (Vitamin-$B$ complex) જૂથના આવશ્યક ઘટકો છે.
વિટામિન-$B$ સંકુલ એ પાણીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સનો એક સમૂહ છે જે કોષીય ચયાપચયમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.