Carbohydrates Questions in Gujarati

(B) સ્ટાર્ચ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત કાર્બોદિત તરીકે કાર્ય કરે છે. તે બે અલગ-અલગ ગ્લુકોઝ પોલીમરનું બનેલું છે: $1$. એમાયલોઝ,જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોની રેખીય,શાખાવિહીન શૃંખલા છે. $2$. એમાયલોપેકિટન,જે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોની શાખિત શૃંખલા છે,જેમાં શાખાના બિંદુઓ પર $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ અને $\alpha-1,6$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ બંને જોવા મળે છે. તેથી,એમાયલોઝ અને એમાયલોપેકિટન બંને સ્ટાર્ચના ઘટકો છે.

(A) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઇડ છે જે સેંકડોથી હજારો $\beta-D-glucose$ એકમોની રેખીય શૃંખલાનું બનેલું છે.
આ ગ્લુકોઝ એકમો $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
સ્ટાર્ચ (જેમાં એમાયલોપેક્ટીન હોય છે જે શાખીત છે) થી વિપરીત,સેલ્યુલોઝ એ સંપૂર્ણપણે અશાખીત,રેખીય પોલીમર છે.
તેથી,સાચું વર્ણન $\beta-1,4$ જોડાણ અને અશાખીત બંધારણ છે.

(B) ફ્રુક્ટોઝ એ કુદરતી રીતે મળી આવતી મોનોસેકેરાઇડ શર્કરા છે જે ઘણા ફળો,શાકભાજી અને મધમાં જોવા મળે છે. તે તમામ કુદરતી કાર્બોદિતોમાં સૌથી મીઠી શર્કરા તરીકે જાણીતી છે,જે ગ્લુકોઝ અને સુક્રોઝ કરતા ઘણી વધારે મીઠી હોય છે.

(A) ગ્લાયકોજન એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓમાં ઉર્જા સંગ્રહના મુખ્ય સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે યકૃત (લીવર) અને કંકાલ સ્નાયુઓના કોષોમાં સંશ્લેષિત અને સંગ્રહિત થાય છે.
યકૃતમાં,તે રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જાળવવામાં મદદ કરે છે,જ્યારે સ્નાયુઓમાં,તે સ્નાયુઓના સંકોચન માટે ઉર્જાનો તૈયાર સ્ત્રોત પૂરો પાડે છે.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે જેને પોલીસેકેરાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો એક રેખીય પોલીમર છે.
તે વનસ્પતિ કોષદિવાલના મુખ્ય બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષને મજબૂતી અને આધાર આપે છે.

(C) લેવોરોટેટરી શર્કરા તે છે જે સમતલ ધ્રુવીભૂત પ્રકાશને ડાબી બાજુ (anti-clockwise) ફેરવે છે.
ફ્રુક્ટોઝ ($D-(-)$-fructose) એ કુદરતી રીતે જોવા મળતી લેવોરોટેટરી શર્કરા છે,તેથી તેને 'લેવ્યુલોઝ' (levulose) પણ કહેવામાં આવે છે.
ગ્લુકોઝ ડેક્સ્ટ્રોરોટેટરી ($D-(+)$-glucose) હોય છે.
સુક્રોઝ પોતે ડેક્સ્ટ્રોરોટેટરી છે,પરંતુ તેના જળવિભાજનથી મળતું મિશ્રણ (ઇન્વર્ટ સુગર) લેવોરોટેટરી હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફ્રુક્ટોઝ છે.

(B) કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ,ખાસ કરીને ડાયસેકેરાઈડ્સ અને પોલિસેકેરાઈડ્સ,મોનોસેકેરાઈડ એકમોના જોડાણથી બને છે.
આ મોનોસેકેરાઈડ એકમો એક સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જેને ગ્લાયકોસિડીક બંધ કહેવામાં આવે છે.
ગ્લાયકોસિડીક બંધ એક શર્કરાના અણુના એનોમેરિક કાર્બન અને બીજી શર્કરાના અણુના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ વચ્ચે નિર્જલીકરણ સંશ્લેષણ પ્રક્રિયા (પાણીના અણુનો દૂર થવો) દ્વારા રચાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે જે ગેલેક્ટોઝ અને ગ્લુકોઝના એકમોની બનેલી હોય છે. તેને સામાન્ય રીતે 'દૂધની શર્કરા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે સસ્તન પ્રાણીઓના દૂધમાં જોવા મળે છે. તેથી,તે સસ્તન પ્રાણીઓમાં લાક્ષણિક રીતે જોવા મળતી શર્કરા છે.

(A) મોનોસેક્કેરાઈડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે જેનું જળવિભાજન કરીને નાના કાર્બોદિત એકમો મેળવી શકાતા નથી।
$Glucose$ $(C_6H_{12}O_6)$ એ મોનોસેક્કેરાઈડનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે (તે હેક્સોઝ શર્કરા છે)।
$Maltose$ અને $Sucrose$ એ ડાયસેક્કેરાઈડ છે, જે બે મોનોસેક્કેરાઈડ એકમોના જોડાણથી બનેલા હોય છે।
$Raffinose$ એ ટ્રાયસેક્કેરાઈડ છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(B) જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ભૂખ્યો હોય,ત્યારે શરીર રુધિર શર્કરાનું સ્તર અને ઉર્જાની જરૂરિયાતો જાળવી રાખવા માટે સૌપ્રથમ સંગ્રહિત કાર્બોદિતોનો ઉપયોગ કરે છે.
ગ્લાયકોજન એ પ્રાણીઓમાં ગ્લુકોઝનું મુખ્ય સંગ્રહ સ્વરૂપ છે,જે મુખ્યત્વે યકૃત અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે.
એકવાર ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ વપરાઈ જાય પછી,શરીર ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે સંગ્રહિત ચરબી (લિપિડ્સ) અને અંતે પ્રોટીનનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે છે.
તેથી,ભૂખમરા દરમિયાન ગ્લાયકોજન એ સૌપ્રથમ વપરાતો પદાર્થ છે.

(A) કાર્બોદિત એ માનવ શરીર માટે ઊર્જાનો પ્રાથમિક અને સૌથી સરળતાથી ઉપલબ્ધ સ્ત્રોત છે. કોષીય શ્વસન દરમિયાન,ગ્લુકોઝ (એક સરળ કાર્બોદિત) ગ્લાયકોલિસિસ અને ક્રેબ્સ ચક્ર દ્વારા વિઘટિત થઈને $ATP$ (એડેનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ) ઉત્પન્ન કરે છે,જે કોષનું ઊર્જા ચલણ છે. જોકે ચરબી પ્રતિ ગ્રામ વધુ ઊર્જા આપે છે,પરંતુ તેનું ચયાપચય કાર્બોદિતની તુલનામાં વધુ સમય લે છે,તેથી તાત્કાલિક ઊર્જા માટે કાર્બોદિત એ પસંદગીનો સ્ત્રોત છે.

(D) બેનેડિક્ટ કસોટીનો ઉપયોગ રિડ્યુસિંગ શર્કરાની હાજરી ચકાસવા માટે થાય છે.
રિડ્યુસિંગ શર્કરામાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ હોય છે જે રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
ગ્લુકોઝ,માલ્ટોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ એ તમામ રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેમની પાસે મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન હોય છે.
સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે કારણ કે તેના એનોમેરિક કાર્બન ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં જોડાયેલા હોય છે,જેના કારણે બેનેડિક્ટ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરવા માટે કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઇડ કે કીટોન સમૂહ ઉપલબ્ધ હોતો નથી.
તેથી,સુક્રોઝ બેનેડિક્ટ કસોટી આપતી નથી.

(D) મોનોસેકેરાઈડ એ કાર્બોદિતોનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે,જેનું વધુ જળવિભાજન કરીને નાના શર્કરાના એકમો મેળવી શકાતા નથી.
તેમને તેમાં રહેલા કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. પેન્ટોઝ શર્કરા (દા.ત.,રાઈબોઝ,ડીઓક્સિરાઈબોઝ) માં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
$2$. હેક્સોઝ શર્કરા (દા.ત.,ગ્લુકોઝ,ફ્રુક્ટોઝ,ગેલેક્ટોઝ) માં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
આમ,પેન્ટોઝ શર્કરા અને હેક્સોઝ શર્કરા (ગ્લુકોઝ સહિત) બંને મોનોસેકેરાઈડના પ્રકારો હોવાથી,સાચો જવાબ 'ઉપરના બધા' છે.

(B) ફ્રુક્ટોઝ એ એક મોનોસેકેરાઈડ છે અને તે કુદરતી રીતે મળી આવતી સૌથી વધુ મીઠી શર્કરા તરીકે ઓળખાય છે. તે ઘણા ફળોમાં જોવા મળે છે અને તેને ઘણીવાર ફળની શર્કરા (fruit sugar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની મીઠાશ ગ્લુકોઝ અને સુક્રોઝ કરતા ઘણી વધારે હોય છે.

(B) ગ્લાયકોજન એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓ અને ફૂગમાં ઉર્જા સંગ્રહના સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ગ્લુકોઝનો હોમોપોલિમર છે,જેનો અર્થ છે કે તે સંપૂર્ણપણે ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલું છે,તે ગ્લુકોઝ અને મેન્નોઝનો કો-પોલિમર નથી.
રચનાત્મક રીતે,તે $\alpha-1, 4$-ગ્લાયકોસિડીક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝ એકમોની લાંબી શૃંખલા ધરાવે છે.
શાખાઓ $\alpha-1, 6$-ગ્લાયકોસિડીક બંધને કારણે રચાય છે,જે સામાન્ય રીતે દર $8$ થી $12$ ગ્લુકોઝ એકમો પછી જોવા મળે છે.
તેથી,તે ગ્લુકોઝ અને મેન્નોઝનો કો-પોલિમર છે તેવું વિધાન ખોટું છે.

(B) નોન-રિડ્યુસીંગ શર્કરા એ કાર્બોદિત છે જે રિડ્યુસીંગ કર્તા તરીકે કામ કરી શકતી નથી કારણ કે તેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન સમૂહનો અભાવ હોય છે.
$Sucrose$ માં,ગ્લાયકોસિડિક બંધ ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચે રચાય છે.
આ બંને એનોમેરિક કાર્બન (ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ કાર્બન) બંધમાં જોડાયેલા હોવાથી,બેનેડિક્ટ અથવા ફેહલિંગના પ્રક્રિયકને રિડ્યુસ કરવા માટે કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઈડ કે કીટોન સમૂહ ઉપલબ્ધ હોતો નથી.
તેથી,$Sucrose$ એ નોન-રિડ્યુસીંગ શર્કરા છે,જ્યારે $Glucose$,$Maltose$ અને $Galactose$ એ રિડ્યુસીંગ શર્કરા છે.

(B) પ્રાણીઓમાં,વધારાના ગ્લુકોઝને સંગ્રહ માટે ગ્લાયકોજન નામના જટિલ પોલીસેકેરાઈડમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
ગ્લાયકોજન મુખ્યત્વે યકૃત (liver) અને સ્નાયુ કોષોમાં સંગ્રહિત થાય છે.
તે ઉર્જાના અનામત સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જેને જ્યારે શરીરને ઉર્જાની જરૂર હોય ત્યારે ગ્લુકોઝમાં તોડી શકાય છે.
ગ્લુકોઝ એ ત્વરિત ઉર્જાનો સ્ત્રોત છે,સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતો બંધારણીય કાર્બોદિત છે,અને $ATP$ એ કોષનું ઉર્જા ચલણ છે,સંગ્રહનું સ્વરૂપ નથી.

(C) આ પ્રશ્ન એવા પોલિસેક્કેરાઈડ વિશે પૂછે છે જે એકમ કદ દીઠ મહત્તમ ઉર્જા પૂરી પાડે છે।
$1$. $\text{સ્ટાર્ચ}$ અને $\text{ગ્લાયકોજન}$ જેવા પોલિસેક્કેરાઈડ સંગ્રહિત કાર્બોદિતો છે।
$2$. જોકે, $\text{લિપીડ}$ (ચરબી) એ પોલિસેક્કેરાઈડ નથી; તે એવા મેક્રોમોલેક્યુલ્સ છે જે કાર્બોદિતોની તુલનામાં પ્રતિ એકમ દળ દીઠ બમણીથી વધુ ઉર્જા આપે છે।
$3$. આપેલા વિકલ્પોમાં, $\text{ગ્લાયકોજન}$ એ પ્રાણીઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલિસેક્કેરાઈડ છે, જ્યારે $\text{સ્ટાર્ચ}$ એ વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય સંગ્રહિત પોલિસેક્કેરાઈડ છે।
$4$. જો પ્રશ્ન સ્પષ્ટપણે પોલિસેક્કેરાઈડનો ઉલ્લેખ કરતો હોય, તો $\text{ગ્લાયકોજન}$ એ પ્રાણીઓમાં ઉર્જા સંગ્રહનું સૌથી સઘન સ્વરૂપ છે।

(A) પોલિસેકેરાઈડ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોદિતો છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ઘણા મોનોસેકેરાઈડ એકમોના બનેલા હોય છે.
$1$. સ્ટાર્ચ,ગ્લાયકોજન અને સેલ્યુલોઝ એ બધા પોલિસેકેરાઈડના ઉદાહરણો છે,જે ગ્લુકોઝના પોલીમર છે.
$2$. સુક્રોઝ એ ડાયસેકેરાઈડ છે,જે બે મોનોસેકેરાઈડ એકમોનો બનેલો છે: ગ્લુકોઝનો એક અણુ અને ફ્રુક્ટોઝનો એક અણુ.
$3$. તેથી,સુક્રોઝ એ પોલિસેકેરાઈડ નથી.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે જે સેંકડોથી હજારોની સંખ્યામાં $\beta(1 \rightarrow 4)$ લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોની બનેલી રેખીય શૃંખલા છે.
તે વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતું બંધારણીય પોલિસેક્કેરાઈડ છે.
તે ઘણા બધા મોનોસેક્કેરાઈડ એકમોના જોડાણથી બનેલું હોવાથી,તેને પોલિસેક્કેરાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) સ્ટાર્ચ એ એક પોલિસેકેરાઇડ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝના મોટી સંખ્યામાં એકમોનું બનેલું છે.
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ માંથી સ્ટાર્ચના નિર્માણ દરમિયાન,પોલિમરાઇઝેશન પ્રક્રિયામાં પાણીના અણુઓ દૂર થાય છે.
ગ્લુકોઝ જેવી હેક્સોઝ શર્કરામાંથી બનતા પોલિસેકેરાઇડ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર $(C_6H_{10}O_5)_n$ છે,જ્યાં $n$ એ ગ્લુકોઝ એકમોની સંખ્યા દર્શાવે છે.
તેથી,સ્ટાર્ચનું સાચું રાસાયણિક સૂત્ર $(C_6H_{10}O_5)_n$ છે.

(B) પ્રાણીઓમાં,કાર્બોદિતો ગ્લાયકોજનના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે. ખાસ કરીને,માનવ શરીરમાં,ગ્લાયકોજન મુખ્યત્વે યકૃત (liver) અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે. જ્યારે શરીરને ઊર્જાની જરૂર હોય છે,ત્યારે આ સંગ્રહિત ગ્લાયકોજન ગ્લાયકોજીનોલિસિસની પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે સ્નાયુઓના સંકોચન અને અન્ય ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે બળતણ પૂરું પાડે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Glycogen$ છે.

(C) કીટકોના હિમોલિમ્ફમાં મુખ્યત્વે $Trehalose$ (ટ્રેહલોઝ) શર્કરા જોવા મળે છે.
$Trehalose$ એ એક રિડ્યુસિંગ ન હોય તેવી ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે,જે $\alpha, \alpha-1,1-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે ગ્લુકોઝ અણુઓની બનેલી હોય છે.
તે કીટકોમાં ઉર્જાના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે અને પર્યાવરણીય તણાવ સામે રક્ષણ આપવા માટે કાર્ય કરે છે.

(A) $1$. માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે ગ્લુકોઝ એકમોનું બનેલું છે.
$2$. જલવિભાજન પર,માલ્ટોઝ બે ગ્લુકોઝના અણુઓમાં વિભાજિત થાય છે $(C_{12}H_{22}O_{11} + H_2O \rightarrow 2C_6H_{12}O_6)$.
$3$. સુક્રોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે જલવિભાજન દ્વારા ગ્લુકોઝનો એક અણુ અને ફ્રુક્ટોઝનો એક અણુ આપે છે.
$4$. લેક્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે જલવિભાજન દ્વારા ગ્લુકોઝનો એક અણુ અને ગેલેક્ટોઝનો એક અણુ આપે છે.
$5$. તેથી,સાચો જવાબ માલ્ટોઝ છે.

(A) સુક્રોઝ એ ડાયસેકેરાઈડ છે,જે બે મોનોસેકેરાઈડના સંઘનનથી બનતો કાર્બોદિતનો એક પ્રકાર છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,સુક્રોઝનો એક અણુ $D-glucose$ ના એક અણુ અને $D-fructose$ ના એક અણુ વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા બને છે.

(A) નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જે રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરી શકતું નથી કારણ કે તેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહનો અભાવ હોય છે.
$Sucrose$ (સુક્રોઝ) માં,ગ્લાયકોસિડિક બંધ ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ કાર્બન વચ્ચે રચાય છે.
આ બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ હોવાથી,તેમાં કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ ઉપલબ્ધ હોતો નથી.
તેથી,$Sucrose$ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
તેની સામે,$Glucose$ (ગ્લુકોઝ),$Fructose$ (ફ્રુક્ટોઝ) અને $Galactose$ (ગેલેક્ટોઝ) એ મોનોસેકેરાઇડ્સ છે જે મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન ધરાવે છે,જે તેમને રિડ્યુસિંગ શર્કરા બનાવે છે.

(A) કાર્બોહાઈડ્રેટ્સમાં,મોનોસેકેરાઈડ એકમો એકબીજા સાથે સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે જેને ગ્લાયકોસિડીક બંધ કહેવામાં આવે છે.
આ બંધ એક શર્કરાના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ અને બીજી શર્કરાના હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ વચ્ચે નિર્જલીકરણ પ્રતિક્રિયા (પાણીના અણુનો લોપ) દ્વારા રચાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સેકેરીન એ એક કૃત્રિમ ગળપણ આપનાર પદાર્થ (artificial sweetener) છે જે સુક્રોઝ (ખાંડ) કરતા આશરે $300-400$ ગણું વધારે ગળ્યું હોય છે. તેની અત્યંત મીઠાશ હોવા છતાં,તે કાર્બોહાઇડ્રેટ (શર્કરા) નથી અને તે શરીરમાં કોઈ કેલરી આપતું નથી. તેથી,તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે ખાંડના વિકલ્પ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(C) રેફિનોઝ એ $C_{18}H_{32}O_{16}$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતો એક ટ્રાયસેક્કેરાઈડ છે.
તે ત્રણ મોનોસેક્કેરાઈડ એકમોનો બનેલો છે: ગેલેક્ટોઝ,ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ.
આ એકમો ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,તેને ટ્રાયસેક્કેરાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં કાર્બોહાઈડ્રેટ ગ્લાયકોજન સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે,જે એક પોલીસેકેરાઈડ છે.
ગ્લાયકોજનના સંગ્રહ માટેના મુખ્ય સ્થાનો યકૃત (Liver) અને કંકાલ સ્નાયુઓ (Skeletal muscles) છે.
યકૃત રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ કરે છે,જ્યારે સ્નાયુઓ સ્નાયુ સંકોચન માટે ઊર્જા પૂરી પાડવા માટે તેનો સંગ્રહ કરે છે.

(A) કાર્બોદિત મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ સજીવોમાં લીલી વનસ્પતિઓ,લીલ અને કેટલાક પ્રકારના બેક્ટેરિયા (જેમ કે સાયનોબેક્ટેરિયા) નો સમાવેશ થાય છે જે ક્લોરોફિલ અથવા અન્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો ધરાવે છે.
ફૂગ અને વાઈરસ પરપોષી અથવા પરોપજીવી છે અને તેઓ પોતાના કાર્બોદિત બનાવવા માટે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ કેટલાક બેક્ટેરિયા,લીલ અને લીલી વનસ્પતિ કોષો છે.

(C) હેકઝોસ એ છ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતી મોનોસેકેરાઈડ શર્કરા છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે.
મેન્નોઝ અને ગેલેક્ટોઝ બંને ગ્લુકોઝના આઈસોમર્સ (સમઘટકો) છે અને તેને એલ્ડોહેકઝોસ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં છ કાર્બન પરમાણુઓ અને એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહ હોય છે.
સેલ્યુલોઝ એ પોલીસેકેરાઈડ છે,મોનોસેકેરાઈડ નથી.
તેથી,મેન્નોઝ અને ગેલેક્ટોઝ બંને હેકઝોસ શર્કરા છે.

(D) ગ્લુકોઝ એ મોનોસેકેરાઈડ છે,જે કાર્બોદિતનું સૌથી સરળ સ્વરૂપ છે.
મોનોસેકેરાઈડનું વધુ જલવિભાજન કરીને તેને સરળ શર્કરાના એકમોમાં રૂપાંતરિત કરી શકાતું નથી.
તેથી,ગ્લુકોઝનું જલવિભાજન થતું નથી અને તેમાંથી ઈરિથોઝ,રિબોઝ કે મેન્નોઝ જેવા અન્ય શર્કરાના એકમો મળતા નથી.
આમ,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) ગ્લાયકોજન એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે પ્રાણીઓ અને ફૂગમાં ઉર્જા સંગ્રહના મુખ્ય સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ગ્લુકોઝના ઘણા એકમોનું બનેલું શાખિત પોલિમર છે,જે $\alpha-1,4$ અને $\alpha-1,6$ ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તેથી,તે ગ્લુકોઝનો પોલિમર છે.

(A) માલ્ટોઝ એ એક ડાયસેકેરાઈડ છે જે $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ગ્લુકોઝના બે એકમોનો બનેલો છે.
જળવિભાજન પર,માલ્ટોઝ ગ્લુકોઝના બે અણુઓમાં વિભાજિત થાય છે $(C_{12}H_{22}O_{11} + H_2O \rightarrow 2C_6H_{12}O_6)$.
બીજી તરફ,લેક્ટોઝનું જળવિભાજન થતા ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ મળે છે.
સુક્રોઝનું જળવિભાજન થતા ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) કાર્બોદિતોને રાસાયણિક રીતે પોલિહાઈડ્રોક્સિ આલ્ડીહાઈડ અથવા પોલિહાઈડ્રોક્સિ કિટોન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,અથવા એવા પદાર્થો જે જળવિભાજન દ્વારા આ સંયોજનો આપે છે.
તેઓ સજીવોમાં ઉર્જાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે અને કાર્બન,હાઈડ્રોજન અને ઓક્સિજનના પરમાણુઓથી બનેલા હોય છે.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે જે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોની લાંબી શૃંખલાનું બનેલું છે.
તે ઘણા બધા મોનોસેક્કેરાઈડ એકમોનું બનેલું હોવાથી,તેને પોલીસેક્કેરાઈડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતો કાર્બનિક અણુ છે અને વનસ્પતિ કોષદીવાલના બંધારણીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) કીટકોના હિમોલિમ્ફ (રુધિર) માં મુખ્યત્વે જોવા મળતી શર્કરા $Trehalose$ (ટ્રીહેલોઝ) છે.
$Trehalose$ એ એક રિડક્શન ન કરતી ડાયસેકેરાઇડ શર્કરા છે,જે $\alpha, \alpha-1,1$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા બે ગ્લુકોઝના અણુઓની બનેલી હોય છે.
તે કીટકોમાં ઉર્જાના મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે અને પર્યાવરણીય તણાવ સામે રક્ષણ આપનાર ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) ગ્લુકોઝ એ $C_6H_{12}O_6$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતી એક સાદી શર્કરા છે.
તેને સામાન્ય રીતે 'દ્રાક્ષ શર્કરા' (Grape sugar) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે સૌપ્રથમ દ્રાક્ષમાંથી મેળવવામાં આવી હતી.
શેરડીની શર્કરા એ સુક્રોઝનું સામાન્ય નામ છે,જ્યારે ફ્રુક્ટોઝ અને ગેલેક્ટોઝ એ અન્ય પ્રકારની મોનોસેકેરાઈડ શર્કરાઓ છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,વધારાના ગ્લુકોઝનું સંગ્રહ કરવા માટે ગ્લાયકોજનમાં રૂપાંતર થાય છે. આ પ્રક્રિયાને ગ્લાયકોજેનેસિસ કહેવામાં આવે છે. સસ્તન પ્રાણીઓના શરીરમાં ગ્લાયકોજનના સંગ્રહ માટેના મુખ્ય સ્થાનો યકૃત (Liver) અને કંકાલ સ્નાયુઓ (Skeletal muscles) છે. યકૃત રુધિરમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર જાળવી રાખવા માટે ગ્લાયકોજનનો સંગ્રહ કરે છે,જ્યારે સ્નાયુઓ સ્નાયુ સંકોચન માટે ઊર્જા પૂરી પાડવા માટે તેનો સંગ્રહ કરે છે.

(C) માનવ શરીરમાં,વધારાના ગ્લુકોઝને સંગ્રહ કરવા માટે ગ્લાયકોજન નામના જટિલ કાર્બોદિતમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ગ્લાયકોજેનેસિસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ગ્લાયકોજન એ એક પોલિસેકેરાઈડ છે,જે પ્રાણીઓમાં ગ્લુકોઝના પ્રાથમિક સંગ્રહ સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે મુખ્યત્વે યકૃત (liver) અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) પોલિસેકેરાઈડ એ લાંબી શૃંખલા ધરાવતા કાર્બોદિત છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા ઘણા મોનોસેકેરાઈડ એકમોના બનેલા હોય છે.
$A$. સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઈડ છે.
$B$. લેક્ટોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝનો બનેલો ડાયસેકેરાઈડ છે.
$C$. ગ્લાયકોજન એ પોલિસેકેરાઈડ છે,જે પ્રાણીઓમાં ગ્લુકોઝના સંગ્રહના મુખ્ય સ્વરૂપ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$D$. ગ્લુકોઝ એ મોનોસેકેરાઈડ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) $ATP$ એટલે એડેનોસાઇન ટ્રાયફોસ્ફેટ.
તેમાં એક એડેનાઇન બેઇઝ,એક રાઇબોઝ શર્કરા અને ત્રણ ફોસ્ફેટ સમૂહ આવેલા હોય છે.
તેથી,$ATP$ માં જોવા મળતી શર્કરા રાઇબોઝ છે.

(C) મધ મુખ્યત્વે શર્કરા,પાણી અને અન્ય પદાર્થોના અલ્પ પ્રમાણથી બનેલું છે. મધમાં મુખ્યત્વે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ (જેને લેવ્યુલોઝ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) જોવા મળે છે. મધમાખીઓ દ્વારા સ્ટાર્ચના પાચનથી ઉત્પન્ન થતી માલ્ટોઝ પણ અલ્પ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. લેક્ટોઝ,જે દૂધમાં જોવા મળતી ડાયસેકેરાઈડ શર્કરા છે,તે મધમાં હોતી નથી.

(B) ડિઓક્સિરાઇબોઝ એ પેન્ટોઝ શર્કરા છે,જેનો અર્થ છે કે તેના આણ્વીય બંધારણમાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે. તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_5H_{10}O_4$ છે. તેથી,કાર્બન પરમાણુઓની સાચી સંખ્યા $5$ છે.

(B) શર્કરાઓને તેમની રીંગની રચનામાં રહેલા પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. $5$ સભ્યોની રીંગ ધરાવતી રચનાને $Furanose$ રીંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ અને $1$ ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
$2$. $6$ સભ્યોની રીંગ ધરાવતી રચનાને $Pyranose$ રીંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ અને $1$ ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
$3$. $Dextrorotatory$ અને $Levorotatory$ એ પ્રકાશના પ્રકાશીય પરિભ્રમણ (optical rotation) દર્શાવવા માટે વપરાતા શબ્દો છે,રીંગના કદ માટે નહીં.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) ઓપ્ટિકલ આઈસોમેરિઝમ એવા અણુઓ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં ઓછામાં ઓછો એક કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ (ચાર અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ અસમપ્રમાણ કાર્બન પરમાણુ) હોય છે.
ડાયહાઈડ્રોક્સિ એસિટોન $(CH_2OH-CO-CH_2OH)$ એ સૌથી સરળ કીટોઝ શર્કરા છે.
ડાયહાઈડ્રોક્સિ એસિટોનમાં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે સમાન $-CH_2OH$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોઈ કાઈરલ કેન્દ્ર નથી.
તેથી,ડાયહાઈડ્રોક્સિ એસિટોન ઓપ્ટિકલ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવતું નથી.
બાકીના તમામ વિકલ્પો (ગ્લિસરાલ્ડિહાઈડ,એરિથ્રોઝ અને રિબોઝ) માં ઓછામાં ઓછો એક કાઈરલ કાર્બન પરમાણુ હોય છે અને તેથી તે ઓપ્ટિકલ આઈસોમેરિઝમ દર્શાવે છે.

(B) ચોખા એ એક ધાન્ય પાક છે અને તે માનવ આહારમાં કાર્બોદિતોનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. ચોખામાં રહેલ મુખ્ય કાર્બોદિત $Starch$ (સ્ટાર્ચ) છે,જે ગ્લુકોઝના એકમોનો બનેલો એક પોલીસેકેરાઈડ છે. તેથી,જે વ્યક્તિ ચોખા ખાય છે તે મોટા પ્રમાણમાં $Starch$ (સ્ટાર્ચ) ગ્રહણ કરે છે.

(B) ગ્લુકોઝ,સુક્રોઝ અને માલ્ટોઝ એ તમામ કાર્બોદિતો (carbohydrates) છે.
ગ્લુકોઝ એ મોનોસેકેરાઇડ છે,જ્યારે સુક્રોઝ અને માલ્ટોઝ એ ડાયસેકેરાઇડ છે.
સ્ટાર્ચ એ પોલીસેકેરાઇડ છે,જે પણ એક પ્રકારનો કાર્બોદિત પદાર્થ છે.
માયોગ્લોબિન અને હિમોગ્લોબિન એ પ્રોટીન છે,અને એમિનો એસિડ એ પ્રોટીનના બંધારણીય એકમો છે.
તેથી,સ્ટાર્ચ એ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે અન્ય પદાર્થોની જેમ જ કાર્બોદિત વર્ગમાં આવે છે.

(B) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,રુધિરમાં રહેલા વધારાના ગ્લુકોઝનું રૂપાંતર ગ્લાયકોજેનેસિસ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા ગ્લાયકોજનમાં થાય છે. આ ગ્લાયકોજન મુખ્યત્વે યકૃત (લીવર) અને કંકાલ સ્નાયુઓમાં સંગ્રહિત થાય છે,જેથી જરૂર પડે ત્યારે તેનો ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે ઉપયોગ કરી શકાય. તેથી,સંગ્રહનું સાચું સ્વરૂપ યકૃત અને સ્નાયુઓમાં ગ્લાયકોજન છે.