Phylum-Chordata Questions in Gujarati

(C) પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં મેરુદંડ ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન જોવા મળે છે. પુખ્ત અવસ્થામાં તેનું રૂપાંતર કાસ્થિમય અથવા અસ્થિમય કરોડસ્તંભમાં થાય છે. તેથી,આ ફેરફાર ગર્ભીય વિકાસના તબક્કા દરમિયાન થાય છે.

(C) ઉપસમુદાય પુચ્છ મેરુદંડી (Urochordata) માં,મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે. જ્યારે ડિંભ પુખ્ત અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે,ત્યારે મેરુદંડ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે. તેથી,ડિંભની પૂંછડીમાં મેરુદંડની હાજરી એ પુચ્છ મેરુદંડીનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયને ત્રણ ઉપસમુદાયોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: Urochordata (પુચ્છમેરુદંડી),Cephalochordata (શીર્ષમેરુદંડી) અને Vertebrata (પૃષ્ઠવંશી).
આપેલ ચાર્ટ મુજબ,ઉપસમુદાયોને મેરુદંડી હેઠળ સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે. ત્રીજો ઉપસમુદાય પૃષ્ઠવંશી (Vertebrata) છે.
તેથી,$a$ અને $b$ અનુક્રમે Urochordata અને Cephalochordata દર્શાવે છે.

(C) $Salpa$ (સાલ્પા) એ ટ્યુનિકેટ (Tunicate) પ્રજાતિનું સજીવ છે,જેને પુચ્છ મેરુદંડી (Urochordates) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
મેરુદંડી સમુદાયમાં,ઉપસમુદાય પુચ્છ મેરુદંડી (Urochordata) માં એવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે.
$Salpa$ એ પુચ્છ મેરુદંડી ઉપસમુદાયના થાલિયાસિયા (Thaliacea) વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $A:$ ઍમ્ફિઑક્સસ (Branchiostoma) એ ઉપસમુદાય Cephalochordata માં આવે છે. જોકે તેમાં જીવનભર મેરુદંડ (notochord) હોય છે,પરંતુ તેમાં કરોડસ્તંભ (vertebral column) હોતો નથી,તેથી તે પૃષ્ઠવંશી (vertebrate) નથી. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$R:$ ઍમ્ફિઑક્સસ એ આદિમેરુદંડી (protochordate) પ્રાણીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેમાં મેરુદંડ,પૃષ્ઠ નલિકાકાર ચેતાતંત્ર અને કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો હાજર હોય છે,જે મેરુદંડી સમુદાયના મુખ્ય લક્ષણો છે. તેથી,વિધાન $R$ ખોટું છે.

(C) મેરુદંડી સમુદાય (Chordata) ને ત્રણ ઉપસમુદાયોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: યુરોકોરડાટા (Urochordata),સિફેલોકોરડાટા (Cephalochordata) અને વર્ટીબ્રાટા (Vertebrata).
ઉપસમુદાય યુરોકોરડાટા (જેને ટ્યુનિકેટા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં,મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે અને પુખ્ત અવસ્થામાં તે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
યુરોકોરડાટાના ઉદાહરણોમાં $Ascidia$,$Salpa$ અને $Doliolum$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Amphioxus$ (સિફેલોકોરડાટા) માં મેરુદંડ તેના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન માથાથી પૂંછડી સુધી વિસ્તરેલો રહે છે.
તેથી,$Ascidia$ અને $Salpa$ બંને યુરોકોરડાટા છે જે માત્ર ડિંભ અવસ્થામાં જ મેરુદંડ ધરાવે છે.

(A) અમેરુદંડી પ્રાણીઓમાં મેરુદંડનો અભાવ હોય છે. તેમનું ચેતાતંત્ર નક્કર,બેવડું અને વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે ચેતાકંદો જોવા મળે છે. આનાથી વિપરીત,મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં ચેતારજ્જુ પૃષ્ઠ બાજુએ,પોલું અને એકલ હોય છે. અમેરુદંડીઓમાં પાચનમાર્ગ સામાન્ય રીતે ચેતારજ્જુની વક્ષ બાજુએ આવેલો હોય છે,જ્યારે મેરુદંડીઓમાં તે મેરુદંડની વક્ષ બાજુએ હોય છે. તેથી,અમેરુદંડી માટે 'પાચનમાર્ગ ચેતારજ્જુની પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલો છે' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) મેરુદંડી પ્રાણીઓના મુખ્ય લક્ષણોમાં મેરુદંડની હાજરી,પૃષ્ઠ બાજુએ પોલું ચેતાતંત્ર અને કંઠનાલીય ઝાલરફાટોનો સમાવેશ થાય છે.
મેરુદંડીઓમાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પૃષ્ઠ બાજુએ,પોલું અને એકલ હોય છે,નક્કર હોતું નથી.
તેનાથી વિપરીત,અમેરુદંડીઓમાં ચેતાતંત્ર વક્ષ બાજુએ,નક્કર અને બેવડું હોય છે.
તેથી,'તેમનું ચેતાતંત્ર નક્કર હોય છે' તે વિધાન મેરુદંડીઓ માટે ખોટું છે.

(C) સાચું જોડકું નીચે મુજબ છે:
$(1)$ પુચ્છ મેરુદંડી (Urochordata): આ પ્રાણીઓમાં મેરુદંડ માત્ર ડિંભ અવસ્થામાં પૂંછડીમાં જોવા મળે છે।
$(2)$ શીર્ષમેરુદંડી (Cephalochordata): આ પ્રાણીઓમાં મેરુદંડ શીર્ષથી પૂંછડી સુધી લંબાયેલું હોય છે અને સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન જળવાઈ રહે છે।
$(3)$ પૃષ્ઠવંશી (Vertebrata): પૃષ્ઠવંશીઓમાં મેરુદંડ ભ્રૂણ અવસ્થામાં હોય છે, જે પુખ્તાવસ્થામાં કાસ્થિમય કે અસ્થિમય કરોડસ્તંભ (કશેરુકા) દ્વારા બદલાઈ જાય છે।
$(4)$ મેરુદંડી (Chordata): મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓમાં મેરુદંડ જોવા મળે છે, જે મધ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવેલી દંડ જેવી રચના છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-d), (2-c), (3-b), (4-a)$ છે।

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$A$: એસિડિયન્સ (Urochordata) માં,પૃષ્ઠવંશી માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં હાજર હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B$: પુખ્ત દેડકા (Vertebrata) માં,પૃષ્ઠવંશીનું સ્થાન કરોડસ્તંભ લઈ લે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$C$: મનુષ્યો મેરુદંડી (chordates) પ્રાણીઓ છે. તમામ મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં,પૃષ્ઠવંશી ઓછામાં ઓછા પ્રારંભિક ગર્ભીય તબક્કા દરમિયાન હાજર હોય છે. તેથી,મનુષ્યોમાં તે શરૂઆતથી જ ગેરહાજર હોય છે તેવું કહેવું ખોટું છે.
$D$: એમ્ફિઓક્સસ (Cephalochordata) માં,પૃષ્ઠવંશી માથાથી પૂંછડીના ભાગ સુધી વિસ્તરેલું હોય છે અને તેમના આખા જીવન દરમિયાન કાયમી રહે છે. આ વિધાન સાચું છે.

(D) અમેરુદંડી પ્રાણીઓના લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર વક્ષ બાજુએ,નક્કર અને બેવડું હોય છે.
$2$. કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ગેરહાજર હોય છે.
$3$. હૃદય,જો હાજર હોય,તો પૃષ્ઠ બાજુએ હોય છે.
$4$. ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી ગેરહાજર હોય છે.
આપેલા વિધાનો સાથે સરખામણી કરતા:
$(I)$ સાચું: અમેરુદંડીમાં ચેતારજ્જુ વક્ષ બાજુએ,નક્કર અને બેવડી હોય છે.
$(II)$ સાચું: અમેરુદંડીમાં ઝાલર ફાટો ગેરહાજર હોય છે.
$(III)$ ખોટું: અમેરુદંડીમાં હૃદય પૃષ્ઠ બાજુએ હોય છે,જ્યારે મેરુદંડીમાં તે વક્ષ બાજુએ હોય છે.
$(IV)$ સાચું: અમેરુદંડીમાં ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,વિધાનો $(I), (II)$ અને $(IV)$ સાચા છે.

(B) પૃષ્ઠવંશ એ એક લવચીક,સળિયા જેવી રચના છે જે $Chordata$ સમુદાયની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ પ્રાથમિક જનનસ્તરો રચાય છે: $Ectoderm$ (બાહ્યસ્તર),$Mesoderm$ (મધ્યસ્તર),અને $Endoderm$ (અંતઃસ્તર).
પૃષ્ઠવંશનું નિર્માણ ગેસ્ટ્રુલેશન પ્રક્રિયા દરમિયાન $Mesoderm$ (મધ્યસ્તર) માંથી થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $Phylum$ $Chordata$ માં,ખાસ કરીને $Subphylum$ $Urochordata$ (જેને $Tunicata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં,પુખ્ત સજીવનું શરીર સામાન્ય રીતે શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોતું નથી. જોકે,$Ascidia$ (સી સ્ક્વિર્ટ) જેવા કેટલાક $Chordates$ માં,શરીરને મુખ્યત્વે શીર્ષ અને ધડ (trunk) એમ બે ભાગમાં વહેંચાયેલું ગણવામાં આવે છે. $Cockroach$ એ $Arthropoda$ સમુદાયનું પ્રાણી છે અને તેનું શરીર શીર્ષ,ઉરસ અને ઉદરમાં વિભાજિત હોય છે. $Toad$ એ $Amphibia$ વર્ગનું પ્રાણી છે અને તેનું શરીર શીર્ષ અને ધડમાં વિભાજિત હોય છે. જીવવિજ્ઞાનના વર્ગીકરણના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,$Ascidia$ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે એવું $Chordate$ છે જેમાં શરીરનું આયોજન આ બે મુખ્ય પ્રદેશોમાં થયેલું હોય છે.

(C) $Branchiostoma$ (જેને $Amphioxus$ અથવા લેન્સલેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ ઉપસમુદાય $Cephalochordata$ માં આવે છે.
$Cephalochordata$ માં,મેરુદંડ (notochord) માથાથી પૂંછડીના ભાગ સુધી વિસ્તરેલી હોય છે અને તેમના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન જળવાઈ રહે છે.
$Cyclostomata$ એ જડબાંવિહીન પૃષ્ઠવંશીઓ છે.
$Chondrichthyes$ એ કાસ્થિમત્સ્ય છે.
$Osteichthyes$ એ અસ્થિમત્સ્ય છે.

(B) પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,ઉત્સર્જન તંત્રનો વિકાસ સાદી રચનાઓથી જટિલ અંગો તરફ જોવા મળે છે.
$Chordata$ (મેરુદંડી) સમુદાયમાં,વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન અંગ તરીકે મૂત્રપિંડની હાજરી એ એક મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.
જોકે $Mollusca$ (મૃદુકાય) અને $Echinodermata$ (શૂળત્વચી) જેવા અન્ય સમુદાયોમાં ઉત્સર્જન રચનાઓ (જેમ કે નેફ્રીડિયા અથવા જલવાહક તંત્ર) હોય છે,પરંતુ ગાળણ અને ઉત્સર્જન માટેના જટિલ અંગ તરીકે સાચા મૂત્રપિંડ સૌપ્રથમ $Chordata$ સમુદાયમાં જોવા મળે છે.

(B) દેડકો સૃષ્ટિ $Animalia$,સમુદાય $Chordata$,વર્ગ $Amphibia$,ગોત્ર $Anura$,પ્રજાતિ $Rana$ અને જાતિ $tigrina$ માં આવે છે.
$Chordata$ એ તેનો સમુદાય છે કારણ કે દેડકા તેમના જીવનચક્રના કોઈક તબક્કે મેરુદંડ (notochord),પૃષ્ઠસ્થ પોલા ચેતાતંતુ અને કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ધરાવે છે.

(C) મેરુદંડી સમુદાય $(Phylum-Chordata)$ ના પાયાના લક્ષણોમાં મેરુદંડની હાજરી,પૃષ્ઠ નલિકામય ચેતાતંત્ર અને જીવનના કોઈને કોઈ તબક્કે પશ્ચ ગુદાપુચ્છની હાજરીનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પશ્ચ ગુદાપુચ્છ એ મેરુદંડીઓનું એક વિશિષ્ટ નિદાનલક્ષી લક્ષણ છે.
જોકે ગ્રસનીય ઝાલર ફાટો પણ એક લાક્ષણિકતા છે,પરંતુ પશ્ચ ગુદાપુચ્છ એ મેરુદંડીઓને અમેરુદંડીઓથી અલગ પાડતું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(B) બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ $Chordata$ (મેરુદંડી) સમુદાયમાં આવે છે.
મેરુદંડીઓના મુખ્ય લક્ષણોમાં મેરુદંડની હાજરી,પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલી પોલી ચેતા રજ્જુ અને જીવનના કોઈને કોઈ તબક્કે કંઠનાલીય ઝાલર ફાટોનો સમાવેશ થાય છે.
જોકે બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓમાં મૂત્રપિંડ નિવાહક તંત્ર કે ચાર કોટરીય હૃદય હોતું નથી (દા.ત.,માછલીઓમાં બે કોટરીય હૃદય હોય છે),પરંતુ પૃષ્ઠ,પોલું,મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર હોવું એ તમામ પૃષ્ઠવંશીઓનું પાયાનું લક્ષણ છે.

(D) મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓ તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે મેરુદંડ,પૃષ્ઠ પોલા ચેતાતંતુ અને યુગ્મિત કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ધરાવે છે. મેરુદંડ એ મધ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવેલી સળિયા જેવી રચના છે જે ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન પૃષ્ઠ બાજુએ જોવા મળે છે. તેથી,મેરુદંડની હાજરી એ તમામ મેરુદંડીઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(A) પૃષ્ઠવંશીઓ એ મેરુદંડી સમુદાયનું એક ઉપસમુદાય છે જે કરોડસ્તંભની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓમાં ખોપરી (મગજનું પેટી) હોય છે જે મગજનું રક્ષણ કરે છે,તેથી જ તેમને $Craniata$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે ખોપરીની હાજરી એ તમામ પૃષ્ઠવંશીઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
વિકલ્પો $B$,$C$ અને $D$ એ સાર્વત્રિક લક્ષણો નથી; ઉદાહરણ તરીકે,સાયક્લોસ્ટોમ્સમાં જડબાં અને જોડમાં ઉપાંગોનો અભાવ હોય છે,અને ઘણા પૃષ્ઠવંશીઓમાં સ્પષ્ટ ગરદન હોતી નથી અથવા શરીર બહિકંકાલથી આવરિત હોતું નથી.

(B) સમખંડતા (Metamerism) એ એક લાક્ષણિકતા છે જેમાં શરીર બાહ્ય અને આંતરિક રીતે ખંડોમાં વિભાજિત હોય છે,જેમાં ઓછામાં ઓછા કેટલાક અંગોનું શ્રેણીબદ્ધ પુનરાવર્તન જોવા મળે છે.
પ્રાણીસૃષ્ટિમાં,સાચી સમખંડતા મુખ્યત્વે ત્રણ સમુદાયોમાં જોવા મળે છે: $Annelida$,$Arthropoda$ અને $Chordata$.
જ્યારે $Annelida$ અને $Arthropoda$ માં સ્પષ્ટ બાહ્ય અને આંતરિક ખંડન જોવા મળે છે,ત્યારે $Chordata$ (ખાસ કરીને પૃષ્ઠવંશીઓમાં) તેમના આંતરિક બંધારણો જેવા કે સ્નાયુઓ,ચેતાઓ અને કરોડસ્તંભમાં સમખંડતા દર્શાવે છે.

(D) પશ્ચ-મળદ્વાર પુચ્છની હાજરી એ મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાયનું એક મુખ્ય લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, અળસિયું (નૂપુરક), વીંછી (સંધિપાદ) અને નીચલાં અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં પશ્ચ-મળદ્વાર પુચ્છ હોતું નથી.
સાપ એ સરીસૃપ $(Reptilia)$ વર્ગનું પ્રાણી છે, જે મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાયમાં આવે છે.
તેથી, સાપ તેના જીવનચક્ર દરમિયાન પશ્ચ-મળદ્વાર પુચ્છ ધરાવે છે.

(A) મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયના સજીવો તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે મેરુદંડ,પૃષ્ઠ પોલા ચેતાતંતુ અને યુગ્મિત કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ધરાવે છે.
બધા જ મેરુદંડીઓમાં ગર્ભીય અવસ્થા દરમિયાન મેરુદંડ હાજર હોય છે. તે ગર્ભ વિકાસ દરમિયાન પૃષ્ઠ બાજુએ બનતી મધ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવતી સળિયા જેવી રચના છે.

(A) મેરુદંડી એ પ્રાણીઓનો એક સમૂહ છે જેમાં માછલીઓ,ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપો,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
મેરુદંડીના ચેતાતંત્રની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓમાં મગજ અને પોલા,પૃષ્ઠ (dorsal) ચેતાતંતુનો સમાવેશ થાય છે.
વધુમાં,મેરુદંડી પ્રાણીઓ પર્યાવરણીય ઉત્તેજનાઓને પારખવા માટે અત્યંત વિકસિત સંવેદનાત્મક ગ્રાહીઓ ધરાવે છે.
તેની સામે,જોડાયેલી ચેતાકંદો (fused ganglia) એ નૂપુરક (annelids) અને સંધિપાદ (arthropods) ની લાક્ષણિકતા છે,ટિમ્પેના તીડ જેવા કીટકોમાં જોવા મળે છે,અને ચેતાજાળ (nerve net) એ હાઈડ્રા જેવા કોષ્ઠાંત્રી (cnidarians) પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે.

(A) Acraniata (જેને Protochordata તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મેરુદંડીઓનો એક સમૂહ છે જેમાં સ્પષ્ટ ખોપરી (cranium) અને કરોડસ્તંભનો અભાવ હોય છે.
આ સજીવો સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ છે અને તેમાં સુવિકસિત માથાનો પ્રદેશ હોતો નથી,તેથી જ તેમને 'acraniates' કહેવામાં આવે છે.
ખોપરીનો અભાવ એ આ આદિ મેરુદંડીઓમાં સુવિકસિત માથાના અભાવ સાથે સીધો સંબંધિત હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(N/A) મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાયના લાક્ષણિક લક્ષણોમાં મેરુદંડ $(notochord)$ અને યુગ્મિત કંઠનાલીય ઝાલર ફાટોની હાજરીનો સમાવેશ થાય છે.
પૃષ્ઠવંશી $(Vertebrata)$ ઉપસમુદાયમાં, ગર્ભમાં હાજર મેરુદંડ પુખ્તાવસ્થામાં કાસ્થિમય અથવા અસ્થિમય કરોડસ્તંભ દ્વારા બદલાઈ જાય છે.
બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ કરોડસ્તંભ ધરાવતા હોવાથી (જે રૂપાંતરિત મેરુદંડ છે), તેઓ મેરુદંડી તરીકે વર્ગીકૃત થાય છે.
જોકે, કેટલાક મેરુદંડીઓ, જેમ કે $Urochordata$ અને $Cephalochordata$ ઉપસમુદાયના સભ્યો, તેમના જીવનકાળ દરમિયાન અથવા માત્ર ડિંભ અવસ્થામાં જ મેરુદંડ ધરાવે છે, પરંતુ તેમાં કરોડસ્તંભનો વિકાસ થતો નથી.
તેથી, એ કહેવું યોગ્ય છે કે બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ મેરુદંડી છે, પરંતુ બધા જ મેરુદંડી પૃષ્ઠવંશીઓ નથી.

(A) $\rightarrow$ મેરુદંડ એ મધ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવેલી સળિયા જેવી રચના છે,જે કેટલાક પ્રાણીઓમાં ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન પૃષ્ઠ બાજુએ બને છે.
$\rightarrow$ જે પ્રાણીઓ તેમના જીવનચક્રના કોઈપણ તબક્કે મેરુદંડ ધરાવે છે,તેમને મેરુદંડી કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ જે પ્રાણીઓમાં આ રચના બનતી નથી તેમને અમેરુદંડી કહેવામાં આવે છે,જેમાં સછિદ્ર (Porifera) થી શૂળત્વચી (Echinodermata) સુધીના સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) $\rightarrow$ મેરુદંડી સમુદાયના પ્રાણીઓ મુખ્યત્વે મેરુદંડ (notochord), પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલી પોલી ચેતા રજ્જુ (dorsal hollow nerve cord) અને યુગ્મિત કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો (paired pharyngeal gill slits) ની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
$\rightarrow$ આ પ્રાણીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવતા, ત્રિગર્ભસ્તરીય અને દેહકોષ્ઠી છે, જેમાં અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ તેઓ પશ્ચ-ગુદા પૂંછડી (post-anal tail) અને બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર ધરાવે છે.
$\rightarrow$ મેરુદંડી સમુદાયને ત્રણ ઉપસમુદાયોમાં વિભાજિત કરવામાં આવ્યો છે: યુરોકોરડાટા (Urochordata) અથવા ટ્યુનિકેટા, સેફેલોકોરડાટા (Cephalochordata) અને વર્ટીબ્રેટા (Vertebrata).
$\rightarrow$ આદિમેરુદંડી (Protochordates):
$\rightarrow$ ઉપસમુદાય યુરોકોરડાટા અને સેફેલોકોરડાટાને ઘણીવાર આદિમેરુદંડી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે અને તે ફક્ત દરિયાઈ છે.
$\rightarrow$ યુરોકોરડાટામાં, મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે, જ્યારે સેફેલોકોરડાટામાં તે શીર્ષથી પૂંછડીના ભાગ સુધી વિસ્તરેલું હોય છે અને તેમના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન જળવાઈ રહે છે.
$\rightarrow$ યુરોકોરડાટાના ઉદાહરણો: એસિડિયા (Ascidia), સાલ્પા (Salpa), ડોલિયોલમ (Doliolum).

(N/A) મેરુદંડી સમુદાયના પાયાના લક્ષણોમાં નીચેની ચાર લાક્ષણિકતાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. મેરુદંડ (Notochord): આધાર પૂરો પાડતી એક લવચીક,સળિયા જેવી રચના.
$2$. પૃષ્ઠસ્થ પોલા ચેતાતંતુ (Dorsal hollow nerve cord): મેરુદંડની પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલી ચેતા રજ્જુ.
$3$. કંઠનાલીય ઝાલરફાટો (Pharyngeal gill slits): કંઠનાલીય પ્રદેશમાં આવેલી યુગ્મિત તિરાડો.
$4$. પશ્ચ-ગુદા પૂંછડી (Post-anal tail): ગુદાના છિદ્રની પાછળ આવેલો શરીરનો સ્નાયુબદ્ધ ભાગ.
આપેલ આકૃતિ મેરુદંડીઓના આ ચાર મુખ્ય નિદાન લક્ષણોને દર્શાવે છે.

(N/A)

નોન-કોરડાટા (અમેરુદંડી)	કોરડાટા (મેરુદંડી)
$(1)$ મેરુદંડ ગેરહાજર હોય છે.	$(1)$ મેરુદંડ હાજર હોય છે.
$(2)$ પાચનમાર્ગ ચેતાતંતુની પૃષ્ઠ બાજુએ હોય છે.	$(2)$ પાચનમાર્ગ ચેતાતંતુની વક્ષ બાજુએ હોય છે.
$(3)$ કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ગેરહાજર હોય છે.	$(3)$ કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો હાજર હોય છે.
$(4)$ રુધિરાભિસરણ તંત્ર ખુલ્લા,બંધ પ્રકારનું અથવા ગેરહાજર હોય છે.	$(4)$ રુધિરાભિસરણ તંત્ર હંમેશા બંધ પ્રકારનું હોય છે.
$(5)$ ચેતાતંત્ર નક્કર,ચેતાતંતુ બેવડા,વક્ષ બાજુએ અને ગેંગલિયાયુક્ત હોય છે.	$(5)$ ચેતાતંત્ર પોલું,ચેતાતંતુ એકલુ,પૃષ્ઠ બાજુએ અને ગેંગલિયા વગરનું હોય છે.
$(6)$ પ્રાણીઓ શીત રુધિરવાળા (અસમતાપી) હોય છે.	$(6)$ પ્રાણીઓ શીત રુધિરવાળા અથવા ઉષ્ણ રુધિરવાળા (સમતાપી) હોઈ શકે છે.
$(7)$ ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી ગેરહાજર હોય છે.	$(7)$ ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી હાજર હોય છે.

(N/A) મેરુદંડી $(Chordata)$ સમુદાયને ત્રણ ઉપસમુદાયોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે:
$1$. પુરચ્છમેરુદંડી $(Urochordata)$: મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જોવા મળે છે,ઉદા. $Ascidia$.
$2$. શીર્ષમેરુદંડી $(Cephalochordata)$: મેરુદંડ શીર્ષથી પૂંછડી સુધી લંબાયેલું હોય છે અને જીવનપર્યંત જળવાઈ રહે છે,ઉદા. $Amphioxus$.
$3$. પૃષ્ઠવંશી $(Vertebrata)$: પુખ્તાવસ્થામાં મેરુદંડનું સ્થાન કાસ્થિમય કે અસ્થિમય કરોડસ્તંભ લે છે,ઉદા. $Cyclostomata$ થી $Mammalia$ સુધીના પ્રાણીઓ.

(N/A) જે પ્રાણીઓ તેમના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન મેરુદંડ ધરાવે છે,તેમને ઉપસમુદાય શીર્ષમેરુદંડી (Cephalochordata) માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
શીર્ષમેરુદંડીના લક્ષણો:
- તેઓ સંપૂર્ણપણે દરિયાઈ પ્રાણીઓ છે.
- તેઓ આદિ મેરુદંડીઓ છે.
- મેરુદંડ સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન હાજર હોય છે અને તે શીર્ષથી પુચ્છ સુધી વિસ્તરેલ હોય છે.
- ઉદાહરણ: $Branchiostoma$ (જેને એમ્ફિઓક્સસ અથવા લેન્સલેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે).
નોંધ: પુચ્છમેરુદંડી (Urochordata) પણ આદિ મેરુદંડીઓ છે,પરંતુ તેમાં મેરુદંડ ફક્ત ડિંભીય અવસ્થામાં પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે અને પુખ્ત અવસ્થામાં તે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.

(B) ઉપસમુદાય $Vertebrata$ (પૃષ્ઠવંશી) નીચેના લક્ષણો ધરાવે છે:
$1$. સભ્યો ભ્રૂણીય અવસ્થા દરમિયાન મેરુદંડ ધરાવે છે.
$2$. પુખ્તાવસ્થામાં મેરુદંડનું સ્થાન કાસ્થિમય અથવા અસ્થિમય કરોડસ્તંભ લે છે.
$3$. બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ મેરુદંડી છે,પરંતુ બધા મેરુદંડીઓ પૃષ્ઠવંશી નથી.
$4$. તેઓ વક્ષ બાજુએ બે,ત્રણ કે ચાર ખંડો ધરાવતું સ્નાયુબદ્ધ હૃદય ધરાવે છે.
$5$. ઉત્સર્જન અને આશૃતિનિયમન માટે તેઓ મૂત્રપિંડ ધરાવે છે.
$6$. તેઓ યુગ્મિત ઉપાંગો ધરાવે છે જે મીનપક્ષ અથવા ઉપાંગો સ્વરૂપે હોઈ શકે છે.

(N/A) $\rightarrow$ ઉપસમુદાય $Vertebrata$ (પૃષ્ઠવંશી) ના સભ્યો ભ્રૂણીય અવસ્થા દરમિયાન મેરુદંડ (notochord) ધરાવે છે.
$\rightarrow$ પુખ્તાવસ્થામાં આ મેરુદંડનું સ્થાન કાસ્થિમય અથવા અસ્થિમય કરોડસ્તંભ (vertebral column) લઈ લે છે.
$\rightarrow$ બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ કરોડસ્તંભ ધરાવતા હોવાથી તેઓ મેરુદંડી છે. જોકે,અન્ય મેરુદંડીઓ જેવા કે $Urochordata$ અને $Cephalochordata$ ઉપસમુદાયના સભ્યોમાં મેરુદંડ હોય છે પરંતુ કરોડસ્તંભનો અભાવ હોય છે. આથી,બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ મેરુદંડી છે,પરંતુ બધા જ મેરુદંડીઓ પૃષ્ઠવંશી નથી.

(D) ઉપસમુદાય $Vertebrata$ ને જડબાની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે બે વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. $Agnatha$ (જડબાવિહીન પૃષ્ઠવંશી): જેમાં $Cyclostomata$ વર્ગનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. $Gnathostomata$ (જડબાધારી પૃષ્ઠવંશી): આ વિભાગને વધુ બે અધિવર્ગમાં વહેંચવામાં આવે છે:
- $Pisces$ (મીનપક્ષ ધરાવતા): જેમાં $Chondrichthyes$ અને $Osteichthyes$ વર્ગનો સમાવેશ થાય છે.
- $Tetrapoda$ (અંગો ધરાવતા): જેમાં $Amphibia$,$Reptilia$,$Aves$ અને $Mammalia$ વર્ગનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,વર્ગીકરણમાં $Agnatha$ અને $Gnathostomata$ માં પ્રાથમિક વિભાજન અને ત્યારબાદ $Gnathostomata$ નું $Pisces$ અને $Tetrapoda$ અધિવર્ગમાં વિભાજન બંનેનો સમાવેશ થાય છે.

(A) $Amphioxus$ (જેને $Branchiostoma$ અથવા લેન્સલેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ $Cephalochordata$ ઉપસમુદાયનું એક આદિ મેરુદંડી પ્રાણી છે.
તેમાં જ્યોત કોષો (flame cells) અથવા પ્રોટોનેફ્રીડિયા તરીકે ઓળખાતી વિશિષ્ટ ઉત્સર્જન રચનાઓ હોય છે,જે મુખ્યત્વે ઉત્સર્જન અને આસૃતિ નિયમન (osmoregulation) સાથે સંકળાયેલી છે.
જોકે જ્યોત કોષો પૃષ્ઠવંશીઓમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતા નથી,પરંતુ તે ચપટા કૃમિ $(Platyhelminthes)$ માં જોવા મળે છે અને $Amphioxus$ જેવા કેટલાક મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં પણ જોવા મળે છે.

(N/A) $(i)$ સેફેલોકોરડાટા: આ એવા મેરુદંડી પ્રાણીઓ છે જેમાં મેરુદંડ શીર્ષથી પૂંછડીના ભાગ સુધી લંબાયેલું હોય છે અને તેમના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન જળવાઈ રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે $Branchiostoma$ (એમ્ફિઓક્સસ અથવા લેન્સલેટ).
$(ii)$ કૂટદેહકોષ્ઠી: આ એવા પ્રાણીઓ છે જેમાં દેહકોષ્ઠ મધ્યગર્ભસ્તર (mesoderm) દ્વારા આવરિત હોતું નથી; તેના બદલે,મધ્યગર્ભસ્તર બાહ્યગર્ભસ્તર અને અંતઃગર્ભસ્તરની વચ્ચે છૂટી કોથળીઓ સ્વરૂપે જોવા મળે છે. આવી દેહગુહાને કૂટદેહકોષ્ઠ (pseudocoel) કહેવામાં આવે છે અને આવા પ્રાણીઓને કૂટદેહકોષ્ઠી કહેવાય છે. ઉદાહરણ: $Aschelminthes$ (ગોળ કૃમિ).

(N/A)

પ્રત્યક્ષ વિકાસ	પરોક્ષ વિકાસ
$(1)$ આ પ્રકારના વિકાસમાં,ઈંડા (અથવા જન્મ) અને પુખ્ત સજીવ વચ્ચે જીવનચક્રમાં કોઈ ડિંભ (larval),નિમ્ફ (nymphal) કે અન્ય મધ્યવર્તી અવસ્થાઓ હોતી નથી.	$(1)$ આ પ્રકારના વિકાસમાં,સજીવ પુખ્ત સ્વરૂપમાં પહોંચતા પહેલા એક કે તેથી વધુ ડિંભ અથવા નિમ્ફ અવસ્થાઓમાંથી પસાર થાય છે.
$(2)$ ઉદાહરણ: સસ્તન પ્રાણીઓ,પક્ષીઓ અને સરીસૃપ.	$(2)$ ઉદાહરણ: શૂળત્વચી (Echinoderms),ઘણા કીટકો (સંધિપાદ) અને ઉભયજીવીઓ.

(N/A) બે ખંડોવાળું હૃદય: માછલીઓમાં જોવા મળે છે. તેમાં એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે,જેમાં ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું મિશ્રણ થાય છે.
$(b)$ ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય: ઉભયજીવીઓમાં જોવા મળે છે. તેમાં કર્ણક બે ભાગમાં વહેંચાયેલું હોય છે,પરંતુ ક્ષેપક એક જ હોય છે,જેના કારણે રુધિરનું મિશ્રણ થાય છે.
$(c)$ અપૂર્ણ ચાર ખંડોવાળું હૃદય: મોટાભાગના સરીસૃપમાં (મગર સિવાય) જોવા મળે છે. તેમાં ક્ષેપક અપૂર્ણ પડદા દ્વારા આંશિક રીતે વિભાજિત હોય છે.
$(d)$ ચાર ખંડોવાળું હૃદય: પક્ષીઓ,સસ્તન પ્રાણીઓ અને મગરમાં જોવા મળે છે. તેમાં કર્ણકો અને ક્ષેપકો બંને સંપૂર્ણપણે વિભાજિત હોય છે,જેથી ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું મિશ્રણ થતું નથી.

(N/A)

મેરુદંડ (Notochord)	ચેતાતંતુ (Nerve cord)
$(1)$ તે મધ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવતી સળિયા જેવી રચના છે,જે કેટલાક પ્રાણીઓમાં ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન પૃષ્ઠ બાજુએ બને છે.	$(1)$ તે બાહ્યગર્ભસ્તરમાંથી ઉદ્ભવતી રચના છે,જે તમામ પ્રાણીઓમાં પૃષ્ઠ અથવા વક્ષ બાજુએ જોવા મળે છે.
$(2)$ તે જીવનભર અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે,માત્ર ગર્ભીય અવસ્થામાં હોઈ શકે છે,અથવા કરોડસ્તંભ દ્વારા બદલાઈ શકે છે.	$(2)$ તે પ્રાણીના સમગ્ર જીવનકાળ દરમિયાન અસ્તિત્વમાં રહે છે.

(N/A)

મેરુદંડી (Chordates)	અમેરુદંડી (Non-chordates)
$(1)$ જીવનચક્રના કોઈ પણ તબક્કે મેરુદંડ (Notochord) હાજર હોય છે.	$(1)$ મેરુદંડ ગેરહાજર હોય છે.
$(2)$ કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો (Pharyngeal gill slits) હાજર હોય છે.	$(2)$ કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો ગેરહાજર હોય છે.
$(3)$ ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી (Post-anal tail) હાજર હોય છે.	$(3)$ ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી ગેરહાજર હોય છે.
$(4)$ હૃદય વક્ષ બાજુએ આવેલું હોય છે.	$(4)$ હૃદય પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલું હોય છે (જો હાજર હોય તો).
$(5)$ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પૃષ્ઠ બાજુએ અને પોલું હોય છે.	$(5)$ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર વક્ષ બાજુએ અને નક્કર હોય છે.

આ લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવતી મેરુદંડીની આકૃતિ સંદર્ભ છબીમાં આપવામાં આવી છે.

(N/A) મેરુદંડી અને અમેરુદંડી વચ્ચેના ત્રણ મુખ્ય તફાવતો નીચે મુજબ છે:
$1$. મેરુદંડ (Notochord): મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે મેરુદંડ હાજર હોય છે,જ્યારે અમેરુદંડીમાં મેરુદંડનો અભાવ હોય છે.
$2$. મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર: મેરુદંડીમાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પૃષ્ઠ બાજુએ,પોલું અને એકલ હોય છે. જ્યારે અમેરુદંડીમાં તે વક્ષ બાજુએ,નક્કર અને બેવડું હોય છે.
$3$. કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો: મેરુદંડી પ્રાણીઓમાં વિકાસના કોઈ તબક્કે કંઠનાલીય ઝાલર ફાટો જોવા મળે છે,જે અમેરુદંડીમાં ગેરહાજર હોય છે.
આકૃતિનું વર્ણન: મેરુદંડી પ્રાણીના શરીરના આયોજનમાં પૃષ્ઠ બાજુએ પોલી ચેતા રજ્જુ,ચેતા રજ્જુની નીચે મેરુદંડ,ગુદા-પશ્ચ પૂંછડી અને કંઠનાલીય પ્રદેશમાં ઝાલર ફાટોનો સમાવેશ થાય છે.

(A) વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે $Urochordata$ (Tunicata) માં મેરુદંડ માત્ર ડિંભની પૂંછડીમાં જ જોવા મળે છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે કારણ કે $Vertebrata$ માં પુખ્તાવસ્થામાં મેરુદંડનું સ્થાન કાસ્થિમય કે અસ્થિમય કરોડસ્તંભ લે છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે કારણ કે પૃષ્ઠવંશી અને પોલું મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર એ મેરુદંડીઓનું મૂળભૂત લક્ષણ છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે કારણ કે $Chordata$ ને $3$ ઉપસમૂહોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે: $Urochordata$ (અથવા $Tunicata$),$Cephalochordata$ અને $Vertebrata$. $Hemichordata$ એ અલગ સમૂહ છે.
તેથી,વિધાનો $(b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(D) સમુદાય મેરૂદંડી (Chordata) મેરૂદંડ,પૃષ્ઠ પોલું ચેતાતંત્ર અને યુગ્મિત કંઠનાલીય ઝાલર ફાટોની હાજરી દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
વિધાન $(a)$ સાચું છે: શીર્ષ મેરૂદંડીમાં મેરૂદંડ શીર્ષથી પૂંછડી સુધી લંબાયેલ હોય છે અને જીવનપર્યંત હાજર રહે છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે: પૃષ્ઠવંશીઓમાં મેરૂદંડ ફક્ત ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હાજર હોય છે અને પુખ્તાવસ્થામાં તે કાસ્થિમય કે અસ્થિમય કરોડસ્તંભ દ્વારા બદલાય છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે: મેરૂદંડીઓમાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પૃષ્ઠ અને પોલું હોય છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: મેરૂદંડી સમુદાય $3$ ઉપસમુદાયોમાં વિભાજિત છે: કંચુક મેરૂદંડી (Urochordata),શીર્ષ મેરૂદંડી (Cephalochordata) અને પૃષ્ઠવંશી (Vertebrata). સામી મેરૂદંડી (Hemichordata) એ અલગ સમુદાય છે.
તેથી,વિધાન $(a)$,$(b)$ અને $(c)$ સાચા છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$(b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(B) સાચો જવાબ વિકલ્પ $B$ છે કારણ કે ઉપસમુદાય $Vertebrata$ (પૃષ્ઠવંશી) ના સભ્યો ભ્રૂણીય અવસ્થા દરમિયાન મેરુદંડ ધરાવે છે.
બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ તેમના જીવનના કોઈને કોઈ તબક્કે મેરુદંડ ધરાવતા હોવાથી,તેઓ મેરુદંડી તરીકે વર્ગીકૃત થાય છે.
જોકે,પુખ્ત પૃષ્ઠવંશીઓમાં મેરુદંડનું સ્થાન કાસ્થિમય અથવા અસ્થિમય કરોડસ્તંભ દ્વારા લેવામાં આવે છે.
આદિ-મેરુદંડીઓમાં (પૂચ્છ-મેરુદંડી અને શીર્ષ-મેરુદંડી),કરોડસ્તંભનું નિર્માણ થતું નથી. પૂચ્છ-મેરુદંડીઓમાં મેરુદંડ માત્ર ડિંભ અવસ્થામાં પૂંછડીના ભાગમાં જોવા મળે છે,જ્યારે શીર્ષ-મેરુદંડીઓમાં તે જીવનભર રહે છે.
તેથી,બધા જ મેરુદંડીઓમાં કરોડસ્તંભ વિકસિત થતો નથી,તેથી બધા જ મેરુદંડીઓ પૃષ્ઠવંશીઓ નથી.

(D) ઉલ્લેખિત પ્રાણીઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:

પ્રાણીઓ	વર્ગ	સમુદાય
માછલીઓ	Pisces	Chordata
ઉભયજીવીઓ	Amphibia	Chordata
સરીસૃપો	Reptilia	Chordata
પક્ષીઓ	Aves	Chordata

કોષ્ટકમાં દર્શાવ્યા મુજબ,આ પ્રાણીઓ અલગ-અલગ વર્ગો (Pisces,Amphibia,Reptilia અને Aves) માં આવે છે,પરંતુ તે બધા એક જ સમુદાય (Phylum) માં આવે છે,જે $Chordata$ છે. તેથી,તેમને સમાન સમુદાયમાં રાખવામાં આવે છે.

(D) બધા જ મેરુદંડી પ્રાણીઓ દ્વિપાર્શ્વસ્થ સંમિતિ ધરાવે છે,તેઓ દેહકોષ્ઠધારી અને ત્રિગર્ભસ્તરીય હોય છે. તેમની પાસે બંધ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર હોય છે અને તેઓ અંગતંત્ર સ્તરીય આયોજન ધરાવે છે.

(C) બંધ પરિવહન તંત્રમાં,રુધિર વિવિધ વ્યાસ ધરાવતી રુધિરવાહિનીઓની શ્રેણી એટલે કે ધમનીઓ,શિરાઓ અને કેશિકાઓ દ્વારા વહન પામે છે,જે શરીરના કોષોના સીધા સંપર્કમાં આવતું નથી.
બંધ પરિવહન તંત્ર નૂપુરક (Annelids),સેફાલોપોડ મૃદુકાય અને મેરુદંડી (chordates) પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
અળસિયું એ નૂપુરક સમુદાયનું પ્રાણી છે,જેમાં બંધ પરિવહન તંત્ર હોય છે.
સેફાલોપોડ મૃદુકાય (જેમ કે સ્ક્વિડ અને ઓક્ટોપસ) મૃદુકાય સમુદાયમાં અપવાદરૂપ છે કારણ કે તેમાં બંધ પરિવહન તંત્ર જોવા મળે છે.

(B) . પૃષ્ઠવંશનો અભાવ: આ અસમપૃષ્ઠવંશીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$B$. હૃદય વક્ષ બાજુએ હોય છે: આ વિધાન ખોટું છે કારણ કે અસમપૃષ્ઠવંશીઓમાં હૃદય (જો હાજર હોય તો) પૃષ્ઠ બાજુએ આવેલું હોય છે, જ્યારે સમપૃષ્ઠવંશીઓમાં તે વક્ષ બાજુએ હોય છે.
$C$. ઝાલર ફાટોનો અભાવ: આ અસમપૃષ્ઠવંશીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
$D$. કાઈટિનયુક્ત બાહ્યકંકાલની હાજરી: આ સંધિપાદ (arthropods) જેવા ઘણા અસમપૃષ્ઠવંશીઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી, "હૃદય વક્ષ બાજુએ હોય છે" તે અસમપૃષ્ઠવંશીઓનું લક્ષણ નથી.