ChemistryQ1–83 of 83 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેના લોજિક ગેટ્સના સંયોજન દ્વારા કયો લોજિક ગેટ દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
A
$OR$
B
$NAND$
C
$AND$
D
$NOR$
Solution
(C) આપેલ સર્કિટમાં ઇનપુટ $A$ અને $B$ સાથે જોડાયેલા બે $NOT$ ગેટ છે,ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
$NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આ ઇનપુટ્સ $NOR$ ગેટને આપવામાં આવે છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \bar{\bar{A}} \cdot \bar{\bar{B}} = A \cdot B$.
આમ,$Y = A \cdot B$,જે $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
$NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આ ઇનપુટ્સ $NOR$ ગેટને આપવામાં આવે છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{\bar{A} + \bar{B}} = \bar{\bar{A}} \cdot \bar{\bar{B}} = A \cdot B$.
આમ,$Y = A \cdot B$,જે $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
0 likesView Solution
2
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 4$ માટે,$l = 3$ ધરાવતી કક્ષકોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$7$
C
$5$
D
$9$
Solution
(B) મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 4$ આપેલ છે.
આપેલ $n$ માટે,એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ આંક $l$ ની કિંમત $0$ થી $n-1$ સુધી હોય છે.
જ્યારે $l = 3$ હોય,ત્યારે તે $f$-સબશેલ દર્શાવે છે.
કોઈપણ સબશેલમાં કક્ષકોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $(2l + 1)$ છે.
$l = 3$ ની કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $2(3) + 1 = 6 + 1 = 7$.
તેથી,$4f$ સબશેલમાં કુલ $7$ કક્ષકો હોય છે.
આપેલ $n$ માટે,એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ આંક $l$ ની કિંમત $0$ થી $n-1$ સુધી હોય છે.
જ્યારે $l = 3$ હોય,ત્યારે તે $f$-સબશેલ દર્શાવે છે.
કોઈપણ સબશેલમાં કક્ષકોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $(2l + 1)$ છે.
$l = 3$ ની કિંમત સૂત્રમાં મૂકતા: $2(3) + 1 = 6 + 1 = 7$.
તેથી,$4f$ સબશેલમાં કુલ $7$ કક્ષકો હોય છે.
0 likesView Solution
3
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
નીચેની પ્રક્રિયા માટે,કયો ફેરફાર સંતુલનને નીપજ તરફ ખસેડશે?
$I_{2(g)} \rightleftharpoons 2I_{(g)}; \Delta H_r^o(298 \ K) = +150 \ kJ$
$I_{2(g)} \rightleftharpoons 2I_{(g)}; \Delta H_r^o(298 \ K) = +150 \ kJ$
A
$I$ ની સાંદ્રતામાં વધારો
B
$I_2$ ની સાંદ્રતામાં ઘટાડો
C
તાપમાનમાં વધારો
D
કુલ દબાણમાં વધારો
Solution
(C) આપેલ પ્રક્રિયા $I_{2(g)} \rightleftharpoons 2I_{(g)}$ છે,જેમાં $\Delta H_r^o = +150 \ kJ$ છે.
$\Delta H_r^o > 0$ હોવાથી,આ પ્રક્રિયા ઉષ્માશોષક છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા માટે તાપમાનમાં વધારો કરવાથી સંતુલન પુરોગામી દિશામાં (નીપજ તરફ) ખસે છે જેથી વધારાની ઉષ્માનું શોષણ થઈ શકે.
તેથી,તાપમાનમાં વધારો કરવાથી પ્રક્રિયા નીપજ તરફ ખસશે.
$\Delta H_r^o > 0$ હોવાથી,આ પ્રક્રિયા ઉષ્માશોષક છે.
લી શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા માટે તાપમાનમાં વધારો કરવાથી સંતુલન પુરોગામી દિશામાં (નીપજ તરફ) ખસે છે જેથી વધારાની ઉષ્માનું શોષણ થઈ શકે.
તેથી,તાપમાનમાં વધારો કરવાથી પ્રક્રિયા નીપજ તરફ ખસશે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$6 \ mol$ ઓક્ટેન હવામાં સળગાવવામાં આવે ત્યારે કેટલી $kJ$ ઉર્જા મુક્ત થાય છે? $CO_{2(g)}$,$H_2O_{(g)}$ અને $C_8H_{18(l)}$ માટે $\Delta H_f^o$ અનુક્રમે $-490$,$-240$,અને $+160 \ kJ/mol$ આપેલ છે.
A
$-6.2 \times 10^3$
B
$-37.4 \times 10^3$
C
$-35.5 \times 10^3$
D
$-20.0 \times 10^3$
Solution
(B) ઓક્ટેન માટે દહન પ્રક્રિયા: $C_8H_{18(l)} + \frac{25}{2} O_{2(g)} \to 8 CO_{2(g)} + 9 H_2O_{(g)}$.
$\Delta H_{comb}^o = [8 \times \Delta H_f^o(CO_2) + 9 \times \Delta H_f^o(H_2O)] - [\Delta H_f^o(C_8H_{18})]$.
$\Delta H_{comb}^o = [8 \times (-490) + 9 \times (-240)] - [160]$.
$\Delta H_{comb}^o = [-3920 - 2160] - 160 = -6240 \ kJ/mol$.
$6 \ mol$ ઓક્ટેન માટે મુક્ત થતી ઉર્જા: $\Delta H = 6 \times (-6240) = -37440 \ kJ = -37.44 \times 10^3 \ kJ$.
$\Delta H_{comb}^o = [8 \times \Delta H_f^o(CO_2) + 9 \times \Delta H_f^o(H_2O)] - [\Delta H_f^o(C_8H_{18})]$.
$\Delta H_{comb}^o = [8 \times (-490) + 9 \times (-240)] - [160]$.
$\Delta H_{comb}^o = [-3920 - 2160] - 160 = -6240 \ kJ/mol$.
$6 \ mol$ ઓક્ટેન માટે મુક્ત થતી ઉર્જા: $\Delta H = 6 \times (-6240) = -37440 \ kJ = -37.44 \times 10^3 \ kJ$.
0 likesView Solution
5
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$1 \ mole$ $KMnO_4$ ના વિરંજન (decolourization) માટે કેટલા $mole$ $H_2O_2$ ની જરૂર પડે છે ($.5$ માં)?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$
Solution
(C) $KMnO_4$ અને $H_2O_2$ વચ્ચેની એસિડિક માધ્યમમાં પ્રક્રિયાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 3H_2SO_4 + 5H_2O_2 \rightarrow K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 8H_2O + 5O_2$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2 \ mole$ $KMnO_4$ સાથે $5 \ mole$ $H_2O_2$ પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1 \ mole$ $KMnO_4$ માટે $\frac{5}{2} = 2.5 \ mole$ $H_2O_2$ ની જરૂર પડે છે.
$2KMnO_4 + 3H_2SO_4 + 5H_2O_2 \rightarrow K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 8H_2O + 5O_2$
સંતુલિત સમીકરણના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ,$2 \ mole$ $KMnO_4$ સાથે $5 \ mole$ $H_2O_2$ પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$1 \ mole$ $KMnO_4$ માટે $\frac{5}{2} = 2.5 \ mole$ $H_2O_2$ ની જરૂર પડે છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
હેલોજનની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી (electron affinity) માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$Br > F$
B
$F > Cl$
C
$Br < Cl$
D
$F > I$
Solution
(C) હેલોજન માટે ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $Cl > F > Br > I$ છે.
જોકે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે ઘટે છે,પરંતુ ક્લોરિન $(Cl)$ ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ફ્લોરિન $(F)$ કરતા વધારે હોય છે કારણ કે $F$ પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી તેના પ્રમાણમાં નાના $2p$ સબશેલમાં પ્રબળ આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન $Br < Cl$ સાચું છે.
જોકે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જતાં ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી સામાન્ય રીતે ઘટે છે,પરંતુ ક્લોરિન $(Cl)$ ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી ફ્લોરિન $(F)$ કરતા વધારે હોય છે કારણ કે $F$ પરમાણુનું કદ નાનું હોવાથી તેના પ્રમાણમાં નાના $2p$ સબશેલમાં પ્રબળ આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણ જોવા મળે છે.
તેથી,વિધાન $Br < Cl$ સાચું છે.
0 likesView Solution
7
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું માત્ર એસિડિક સ્વભાવ ધરાવે છે?
A
$Be(OH)_2$
B
$Mg(OH)_2$
C
$B(OH)_3$
D
$Al(OH)_3$
Solution
(C) $B(OH)_3$ એ અધાતુનો હાઇડ્રોક્સાઇડ છે અને પાણીમાંથી $OH^-$ આયનો સ્વીકારીને જલીય દ્રાવણમાં એસિડિક સ્વભાવ દર્શાવે છે.
તેની સામે,$Be(OH)_2$,$Mg(OH)_2$,અને $Al(OH)_3$ એ ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડ છે જે બેઝિક અથવા ઉભયગુણી સ્વભાવ ધરાવે છે.
તેની સામે,$Be(OH)_2$,$Mg(OH)_2$,અને $Al(OH)_3$ એ ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડ છે જે બેઝિક અથવા ઉભયગુણી સ્વભાવ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$O_2F_2$ નો આકાર કોના જેવો છે?
A
$C_2F_2$
B
$H_2O_2$
C
$H_2F_2$
D
$C_2H_2$
Solution
(B) $O_2F_2$ અને $H_2O_2$ બંને નો આકાર નોન-પ્લેનર (અસમતલીય) અને ઓપન-બુક જેવો હોય છે.
બંને અણુઓમાં,મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુઓ એકબીજા સાથે સિંગલ બોન્ડથી જોડાયેલા હોય છે,અને દરેક ઓક્સિજન પરમાણુ આગળ એક ટર્મિનલ પરમાણુ ($O_2F_2$ માં $F$ અને $H_2O_2$ માં $H$) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$O_2F_2$ માં ડાયહેડ્રલ એંગલ $87.5^{\circ}$ છે,જે $H_2O_2$ ના ડાયહેડ્રલ એંગલ ($87.5^{\circ}$ વાયુ અવસ્થામાં $111.5^{\circ}$) જેવો જ છે.
તેથી,$O_2F_2$ નો આકાર $H_2O_2$ જેવો છે.
બંને અણુઓમાં,મધ્યસ્થ ઓક્સિજન પરમાણુઓ એકબીજા સાથે સિંગલ બોન્ડથી જોડાયેલા હોય છે,અને દરેક ઓક્સિજન પરમાણુ આગળ એક ટર્મિનલ પરમાણુ ($O_2F_2$ માં $F$ અને $H_2O_2$ માં $H$) સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$O_2F_2$ માં ડાયહેડ્રલ એંગલ $87.5^{\circ}$ છે,જે $H_2O_2$ ના ડાયહેડ્રલ એંગલ ($87.5^{\circ}$ વાયુ અવસ્થામાં $111.5^{\circ}$) જેવો જ છે.
તેથી,$O_2F_2$ નો આકાર $H_2O_2$ જેવો છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
માત્ર પ્રાથમિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવતું સંયોજન કયું છે?
A
આઇસોબ્યુટીન
B
$2,3-$ડાયમિથાઇલબ્યુટેન
C
સાયક્લોહેક્ઝેન
D
નિયોપેન્ટેન
Solution
(D) પ્રાથમિક હાઇડ્રોજન પરમાણુ તે છે જે પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય (એવો કાર્બન પરમાણુ જે માત્ર એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય).
$A$. આઇસોબ્યુટીન $(CH_2=C(CH_3)_2)$ માં પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક બંને પ્રકારના હાઇડ્રોજન હોય છે.
$B$. $2,3-$ડાયમિથાઇલબ્યુટેનમાં પ્રાથમિક અને તૃતીયક હાઇડ્રોજન હોય છે.
$C$. સાયક્લોહેક્ઝેનમાં માત્ર દ્વિતીયક હાઇડ્રોજન હોય છે.
$D$. નિયોપેન્ટેન $(C(CH_3)_4)$ માં એક મધ્યવર્તી ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ ચાર મિથાઇલ જૂથો સાથે જોડાયેલ હોય છે. બધા $12$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તે બધા પ્રાથમિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$A$. આઇસોબ્યુટીન $(CH_2=C(CH_3)_2)$ માં પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક બંને પ્રકારના હાઇડ્રોજન હોય છે.
$B$. $2,3-$ડાયમિથાઇલબ્યુટેનમાં પ્રાથમિક અને તૃતીયક હાઇડ્રોજન હોય છે.
$C$. સાયક્લોહેક્ઝેનમાં માત્ર દ્વિતીયક હાઇડ્રોજન હોય છે.
$D$. નિયોપેન્ટેન $(C(CH_3)_4)$ માં એક મધ્યવર્તી ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ ચાર મિથાઇલ જૂથો સાથે જોડાયેલ હોય છે. બધા $12$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તે બધા પ્રાથમિક હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે?
A
B
C
D
Solution
(C) કોઈપણ સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે તે માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા પરમાણુઓ અથવા સમૂહો અલગ હોવા જોઈએ.
આપેલ બંધારણોમાં,દ્વિબંધ સાયક્લોહેક્સેન વલયની બહાર (exocyclic) છે.
વિકલ્પ $A$,$B$ અને $D$ માં,દ્વિબંધ $C=CH_2$ છે. દ્વિબંધના છેડાના કાર્બન સાથે જોડાયેલા બંને સમૂહો હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ($-H$ અને $-H$) હોવાથી,આ સંયોજનો ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકતા નથી.
વિકલ્પ $C$ માં,દ્વિબંધ $C=CHCl$ છે. અહીં,દ્વિબંધના છેડાના કાર્બન સાથે એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ અને એક ક્લોરિન પરમાણુ $(-Cl)$ જોડાયેલ છે. આ બંને સમૂહો અલગ હોવાથી,આ સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis-trans સમઘટકતા) દર્શાવી શકે છે.
આપેલ બંધારણોમાં,દ્વિબંધ સાયક્લોહેક્સેન વલયની બહાર (exocyclic) છે.
વિકલ્પ $A$,$B$ અને $D$ માં,દ્વિબંધ $C=CH_2$ છે. દ્વિબંધના છેડાના કાર્બન સાથે જોડાયેલા બંને સમૂહો હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ($-H$ અને $-H$) હોવાથી,આ સંયોજનો ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકતા નથી.
વિકલ્પ $C$ માં,દ્વિબંધ $C=CHCl$ છે. અહીં,દ્વિબંધના છેડાના કાર્બન સાથે એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ અને એક ક્લોરિન પરમાણુ $(-Cl)$ જોડાયેલ છે. આ બંને સમૂહો અલગ હોવાથી,આ સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis-trans સમઘટકતા) દર્શાવી શકે છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
આપેલ કન્ફોર્મેશનમાં,જો $C_2$ ને $C_2-C_3$ બંધની આસપાસ ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $120^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે,તો મળતું કન્ફોર્મેશન કયું છે?
A
ફુલ્લી ઇક્લિપ્સ્ડ કન્ફોર્મેશન
B
પાર્શિયલી ઇક્લિપ્સ્ડ કન્ફોર્મેશન
C
ગોશ (Gauche) કન્ફોર્મેશન
D
સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન
Solution
(C) આપેલ બંધારણ બ્યુટેનનું ન્યુમેન પ્રોજેક્શન છે.
શરૂઆતના કન્ફોર્મેશનમાં,બે $CH_3$ સમૂહો એકબીજાની વિરુદ્ધ ($180^{\circ}$ પર) છે.
આગળના કાર્બન $(C_2)$ ને ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $120^{\circ}$ ફેરવતા,$CH_3$ સમૂહ નીચેની સ્થિતિમાંથી પાછળના $CH_3$ સમૂહથી $120^{\circ}$ દૂરની સ્થિતિમાં જાય છે.
આ નવી સ્થિતિમાં,$C_2$ પરનો $CH_3$ સમૂહ $C_3$ પરના $CH_3$ સમૂહની સાપેક્ષમાં $60^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણે હોય છે.
આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી,જ્યાં મોટા સમૂહો $60^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણે હોય છે,તેને ગોશ (Gauche) કન્ફોર્મેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
શરૂઆતના કન્ફોર્મેશનમાં,બે $CH_3$ સમૂહો એકબીજાની વિરુદ્ધ ($180^{\circ}$ પર) છે.
આગળના કાર્બન $(C_2)$ ને ઘડિયાળની વિરુદ્ધ દિશામાં $120^{\circ}$ ફેરવતા,$CH_3$ સમૂહ નીચેની સ્થિતિમાંથી પાછળના $CH_3$ સમૂહથી $120^{\circ}$ દૂરની સ્થિતિમાં જાય છે.
આ નવી સ્થિતિમાં,$C_2$ પરનો $CH_3$ સમૂહ $C_3$ પરના $CH_3$ સમૂહની સાપેક્ષમાં $60^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણે હોય છે.
આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી,જ્યાં મોટા સમૂહો $60^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણે હોય છે,તેને ગોશ (Gauche) કન્ફોર્મેશન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કોના માટે વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ સૌથી વધુ છે?
A
$C_6H_5OH$
B
$C_6H_5CH_2OH$
C
$CH_3C \equiv CH$
D
$CH_3NH_3^+Cl^-$
Solution
(D) વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ એ પદાર્થની એસિડિકતાનું માપ છે.
$1$. $CH_3NH_3^+Cl^-$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(CH_3NH_2)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે,જે તેને એસિડિક બનાવે છે.
$2$. $C_6H_5OH$ (ફિનોલ) નો $pK_a$ આશરે $10$ છે.
$3$. $C_6H_5CH_2OH$ (બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ) ખૂબ જ નિર્બળ એસિડિક છે $(pK_a \approx 15-16)$.
$4$. $CH_3C \equiv CH$ (પ્રોપાઈન) ખૂબ જ નિર્બળ એસિડિક છે $(pK_a \approx 25)$.
આમ,$CH_3NH_3^+$ એ અન્ય કરતા વધુ એસિડિક છે,તેથી $CH_3NH_3^+Cl^-$ નો વિયોજન અચળાંક સૌથી વધુ છે.
$1$. $CH_3NH_3^+Cl^-$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(CH_3NH_2)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે,જે તેને એસિડિક બનાવે છે.
$2$. $C_6H_5OH$ (ફિનોલ) નો $pK_a$ આશરે $10$ છે.
$3$. $C_6H_5CH_2OH$ (બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ) ખૂબ જ નિર્બળ એસિડિક છે $(pK_a \approx 15-16)$.
$4$. $CH_3C \equiv CH$ (પ્રોપાઈન) ખૂબ જ નિર્બળ એસિડિક છે $(pK_a \approx 25)$.
આમ,$CH_3NH_3^+$ એ અન્ય કરતા વધુ એસિડિક છે,તેથી $CH_3NH_3^+Cl^-$ નો વિયોજન અચળાંક સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
13
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન એરોમેટિક છે?
A
સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન
B
સાયક્લોબ્યુટાડાઈન
C
સાયક્લોપેન્ટાડાઈનાઈલ કેટાયન
D
સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ એનાયન
Solution
(A) એરોમેટિકતા માટે હ્યુકેલના નિયમ મુજબ,અણુ સમતલીય,ચક્રીય અને $(4n + 2) \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતું હોવું જોઈએ,જ્યાં $n$ એ પૂર્ણાંક છે $(n = 0, 1, 2, 3, \dots)$.
$1.$ સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન $2 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n = 0)$ ધરાવે છે,તેથી તે એરોમેટિક છે.
$2.$ સાયક્લોબ્યુટાડાઈન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$3.$ સાયક્લોપેન્ટાડાઈનાઈલ કેટાયન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$4.$ સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ એનાયન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
તેથી,સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન એ એરોમેટિક સંયોજન છે.
$1.$ સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન $2 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન $(n = 0)$ ધરાવે છે,તેથી તે એરોમેટિક છે.
$2.$ સાયક્લોબ્યુટાડાઈન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$3.$ સાયક્લોપેન્ટાડાઈનાઈલ કેટાયન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
$4.$ સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ એનાયન $4 \, \pi$ ઇલેક્ટ્રોન ($4n$ સિસ્ટમ) ધરાવે છે,તેથી તે એન્ટી-એરોમેટિક છે.
તેથી,સાયક્લોપ્રોપેનાઈલ કેટાયન એ એરોમેટિક સંયોજન છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
પાણીમાં અદ્રાવ્ય સંયોજન કયું છે?
A
મર્ક્યુરસ નાઈટ્રેટ
B
મર્ક્યુરિક નાઈટ્રેટ
C
મર્ક્યુરસ ક્લોરાઈડ
D
મર્ક્યુરસ પરક્લોરેટ
Solution
(C) $Hg_2Cl_2$ (મર્ક્યુરસ ક્લોરાઈડ) પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
જ્યારે $Hg_2(NO_3)_2$ (મર્ક્યુરસ નાઈટ્રેટ),$Hg(NO_3)_2$ (મર્ક્યુરિક નાઈટ્રેટ),અને $Hg_2(ClO_4)_2$ (મર્ક્યુરસ પરક્લોરેટ) પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
જ્યારે $Hg_2(NO_3)_2$ (મર્ક્યુરસ નાઈટ્રેટ),$Hg(NO_3)_2$ (મર્ક્યુરિક નાઈટ્રેટ),અને $Hg_2(ClO_4)_2$ (મર્ક્યુરસ પરક્લોરેટ) પાણીમાં દ્રાવ્ય છે.
0 likesView Solution
15
ChemistryMCQAIIMS · 2004
જળો,વંદા અને વીંછીમાં કયું લક્ષણ સામાન્ય છે?
A
નેફ્રીડિયા
B
વક્ષ ચેતાતંત્ર (Ventral nerve cord)
C
શીર્ષીકરણ (Cephalization)
D
એન્ટેના
Solution
(B) જળો (નૂપુરક સમુદાય),વંદો (સંધિપાદ સમુદાય) અને વીંછી (સંધિપાદ સમુદાય) એ બધા અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ છે જે $Bilateria$ જૂથમાં આવે છે.
આ સજીવોમાં જોવા મળતું એક સામાન્ય લક્ષણ $Ventral$ (વક્ષ) ચેતાતંત્રની હાજરી છે.
આ સમુદાયોમાં,મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર એ ગેંગલિયા સાથેની નક્કર,બેવડી,$Ventral$ ચેતાતંત્રની બનેલી હોય છે,જે પ્રોટોસ્ટોમ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે.
આ સજીવોમાં જોવા મળતું એક સામાન્ય લક્ષણ $Ventral$ (વક્ષ) ચેતાતંત્રની હાજરી છે.
આ સમુદાયોમાં,મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર એ ગેંગલિયા સાથેની નક્કર,બેવડી,$Ventral$ ચેતાતંત્રની બનેલી હોય છે,જે પ્રોટોસ્ટોમ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓની એક વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$Bt$ કપાસની ખેતી ઘણી ચર્ચામાં રહી છે. પૂર્વગ "$Bt$" નો અર્થ શું થાય છે?
A
$Barium$-ટ્રીટેડ કપાસના બીજ
B
વધુ સારી તણાવ શક્તિ ધરાવતી કપાસની મોટી દોરાની વિવિધતા
C
રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ અને લાઈગેઝનો ઉપયોગ કરીને "બાયોટેકનોલોજી" દ્વારા ઉત્પાદન
D
$Bacillus$ $thuringiensis$ માંથી એન્ડોટોક્સિન જનીન ધરાવતું
Solution
(D) $Bt$ નો અર્થ $Bacillus$ $thuringiensis$ થાય છે.
$Bt$ કપાસ એ એક જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત સજીવ $(GMO)$ છે, જેને જમીનના બેક્ટેરિયા $Bacillus$ $thuringiensis$ માંથી મેળવેલ એન્ડોટોક્સિન જનીનને વ્યક્ત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
આ ઝેર ચોક્કસ પ્રકારના જીવાતો (જેમ કે બોલવોર્મ્સ) માટે વિશિષ્ટ છે અને તેમને પ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે, જેનાથી રાસાયણિક જંતુનાશકોની જરૂરિયાત ઘટે છે.
$Bt$ કપાસ એ એક જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત સજીવ $(GMO)$ છે, જેને જમીનના બેક્ટેરિયા $Bacillus$ $thuringiensis$ માંથી મેળવેલ એન્ડોટોક્સિન જનીનને વ્યક્ત કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
આ ઝેર ચોક્કસ પ્રકારના જીવાતો (જેમ કે બોલવોર્મ્સ) માટે વિશિષ્ટ છે અને તેમને પ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે, જેનાથી રાસાયણિક જંતુનાશકોની જરૂરિયાત ઘટે છે.
0 likesView Solution
17
ChemistryMCQAIIMS · 2004
મિનામાતા રોગ કોના સેવનને કારણે થયો હતો?
A
પુષ્કળ પ્રમાણમાં કેડમિયમ ધરાવતું દરિયાઈ ખોરાક
B
પારો (Mercury) થી દૂષિત માછલી
C
પુષ્કળ પ્રમાણમાં જંતુનાશક ધરાવતી ઓઇસ્ટર (છીપલા)
D
સેલેનિયમથી દૂષિત દરિયાઈ ખોરાક
Solution
(B) મિનામાતા રોગ એ ગંભીર પારો (Mercury) ના ઝેરને કારણે થતી ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા છે.
તે સૌપ્રથમ $1956$ માં જાપાનના મિનામાતા શહેરમાં જોવા મળી હતી.
આ રોગ મિનામાતા ખાડીમાં એક રાસાયણિક ફેક્ટરી દ્વારા છોડવામાં આવેલા મિથાઈલ મર્ક્યુરીથી દૂષિત માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવોના સેવનને કારણે થયો હતો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
તે સૌપ્રથમ $1956$ માં જાપાનના મિનામાતા શહેરમાં જોવા મળી હતી.
આ રોગ મિનામાતા ખાડીમાં એક રાસાયણિક ફેક્ટરી દ્વારા છોડવામાં આવેલા મિથાઈલ મર્ક્યુરીથી દૂષિત માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવોના સેવનને કારણે થયો હતો.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું બાયોડિગ્રેડેબલ પોલીમર છે?
A
સેલ્યુલોઝ
B
પોલીથીન
C
પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ
D
નાયલોન-$6$
Solution
(A) સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિમાં જોવા મળતું કુદરતી પોલીમર છે.
તે બાયોડિગ્રેડેબલ છે કારણ કે સૂક્ષ્મજીવો તેના ગ્લાયકોસિડિક બંધોને તોડી શકે છે.
તેની સામે,પોલીથીન,પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ અને નાયલોન-$6$ જેવા સાંશ્લેષિત પોલીમર સામાન્ય રીતે નોન-બાયોડિગ્રેડેબલ હોય છે.
તે બાયોડિગ્રેડેબલ છે કારણ કે સૂક્ષ્મજીવો તેના ગ્લાયકોસિડિક બંધોને તોડી શકે છે.
તેની સામે,પોલીથીન,પોલીવિનાઇલ ક્લોરાઇડ અને નાયલોન-$6$ જેવા સાંશ્લેષિત પોલીમર સામાન્ય રીતે નોન-બાયોડિગ્રેડેબલ હોય છે.
0 likesView Solution
19
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેના લોજિક ગેટ્સના સંયોજન દ્વારા કયો લોજિક ગેટ દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
A
$OR$
B
$NAND$
C
$AND$
D
$NOR$
Solution
(C) આપેલ સર્કિટમાં ઇનપુટ $A$ અને $B$ સાથે જોડાયેલા બે $NOT$ ગેટ છે,ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
$NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આ આઉટપુટ $NOR$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y$ માટેનું બુલિયન સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{X + Y} = \bar{X} \cdot \bar{Y}$. આ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$Y = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}}$
કારણ કે $\overline{\bar{A}} = A$ અને $\overline{\bar{B}} = B$,તેથી આપણને મળે છે:
$Y = A \cdot B$
આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે. તેથી,આ સંયોજન $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
$NOT$ ગેટના આઉટપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
આ આઉટપુટ $NOR$ ગેટના ઇનપુટ તરીકે આપવામાં આવે છે,તેથી અંતિમ આઉટપુટ $Y$ માટેનું બુલિયન સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના પ્રમેય મુજબ,$\overline{X + Y} = \bar{X} \cdot \bar{Y}$. આ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$Y = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}}$
કારણ કે $\overline{\bar{A}} = A$ અને $\overline{\bar{B}} = B$,તેથી આપણને મળે છે:
$Y = A \cdot B$
આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે. તેથી,આ સંયોજન $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$1 \ atm$ અને $298 \ K$ તાપમાને સંતુલન $H_2O_{(l)} \rightleftharpoons H_2O_{(g)}$ માટે,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
પ્રમાણિત મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર શૂન્ય છે $(\Delta G^o = 0)$
B
મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર શૂન્ય કરતા ઓછો છે $(\Delta G < 0)$
C
પ્રમાણિત મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર શૂન્ય કરતા ઓછો છે $(\Delta G^o < 0)$
D
પ્રમાણિત મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર શૂન્ય કરતા વધારે છે $(\Delta G^o > 0)$
Solution
(D) $298 \ K$ અને $1 \ atm$ પર,પ્રવાહી પાણી સ્થાયી અવસ્થા છે,જેનો અર્થ છે કે પ્રક્રિયા $H_2O_{(l)} \rightarrow H_2O_{(g)}$ સ્વયંભૂ નથી.
પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ ન હોવાથી,પુરોગામી પ્રક્રિયા માટે ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર $\Delta G$ શૂન્ય કરતા વધારે છે $(\Delta G > 0)$.
જોકે,આ સ્થિતિમાં સંતુલન અચળાંક $K_p = P_{H_2O} = 0.0313 \ atm$ છે.
$\Delta G^o = -RT \ln K_p$ હોવાથી,અને $K_p < 1$ હોવાથી,$\Delta G^o$ ધન $(\Delta G^o > 0)$ હશે.
પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ ન હોવાથી,પુરોગામી પ્રક્રિયા માટે ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર $\Delta G$ શૂન્ય કરતા વધારે છે $(\Delta G > 0)$.
જોકે,આ સ્થિતિમાં સંતુલન અચળાંક $K_p = P_{H_2O} = 0.0313 \ atm$ છે.
$\Delta G^o = -RT \ln K_p$ હોવાથી,અને $K_p < 1$ હોવાથી,$\Delta G^o$ ધન $(\Delta G^o > 0)$ હશે.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$O-N-O$ બંધકોણ શેમાં મહત્તમ છે?
A
$NO_3^-$
B
$NO_2^-$
C
$NO_2$
D
$NO_2^+$
Solution
(D) આપેલ સ્પીસીઝ માટે બંધકોણ નીચે મુજબ છે:
$NO_2^+$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $180^\circ$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_2$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે આશરે $134^\circ$ ના બંધકોણ સાથે વળેલી (bent) ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_2^-$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે આશરે $115^\circ$ ના બંધકોણ સાથે વળેલી ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_3^-$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $120^\circ$ ના બંધકોણ સાથે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ મળે છે.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$O-N-O$ બંધકોણ $NO_2^+$ માં મહત્તમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
$NO_2^+$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $180^\circ$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_2$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે આશરે $134^\circ$ ના બંધકોણ સાથે વળેલી (bent) ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_2^-$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સાથે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે આશરે $115^\circ$ ના બંધકોણ સાથે વળેલી ભૂમિતિ મળે છે.
$NO_3^-$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેના પરિણામે $120^\circ$ ના બંધકોણ સાથે ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ મળે છે.
આ મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,$O-N-O$ બંધકોણ $NO_2^+$ માં મહત્તમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$Ge$ ના નમૂનામાં $Al$ ઉમેરવામાં આવે છે. એક્સેપ્ટર પરમાણુઓની સાંદ્રતા $\sim 10^{21} \text{ atoms}/m^3$ છે. જો ઇલેક્ટ્રોન-હોલ જોડીની આંતરિક સાંદ્રતા $\sim 10^{19} /m^3$ હોય,તો નમૂનામાં ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$10^{17} /m^3$
B
$10^{15} /m^3$
C
$10^4 /m^3$
D
$10^2 /m^3$
Solution
(A) જ્યારે $Ge$ ના નમૂનામાં $Al$ (ત્રિસંયોજક અશુદ્ધિ) ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $p$-ટાઈપ સેમિકન્ડક્ટર બને છે.
એક્સેપ્ટર પરમાણુઓની સાંદ્રતા $(N_A)$ એ હોલની સાંદ્રતા $(p_0)$ ની લગભગ સમાન હોય છે: $p_0 \approx N_A = 10^{21} /m^3$.
સેમિકન્ડક્ટર માટે માસ એક્શનના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા $(n_0)$ અને હોલની સાંદ્રતા $(p_0)$ નો ગુણાકાર એ આંતરિક વાહક સાંદ્રતા $(n_i)$ ના વર્ગ જેટલો હોય છે:
$n_i^2 = n_0 \times p_0$
આપેલ છે:
$n_i = 10^{19} /m^3$
$p_0 = 10^{21} /m^3$
કિંમતો મૂકતા:
$(10^{19})^2 = n_0 \times 10^{21}$
$10^{38} = n_0 \times 10^{21}$
$n_0 = \frac{10^{38}}{10^{21}} = 10^{17} /m^3$
આમ,નમૂનામાં ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા $10^{17} /m^3$ છે.
એક્સેપ્ટર પરમાણુઓની સાંદ્રતા $(N_A)$ એ હોલની સાંદ્રતા $(p_0)$ ની લગભગ સમાન હોય છે: $p_0 \approx N_A = 10^{21} /m^3$.
સેમિકન્ડક્ટર માટે માસ એક્શનના નિયમ મુજબ,ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા $(n_0)$ અને હોલની સાંદ્રતા $(p_0)$ નો ગુણાકાર એ આંતરિક વાહક સાંદ્રતા $(n_i)$ ના વર્ગ જેટલો હોય છે:
$n_i^2 = n_0 \times p_0$
આપેલ છે:
$n_i = 10^{19} /m^3$
$p_0 = 10^{21} /m^3$
કિંમતો મૂકતા:
$(10^{19})^2 = n_0 \times 10^{21}$
$10^{38} = n_0 \times 10^{21}$
$n_0 = \frac{10^{38}}{10^{21}} = 10^{17} /m^3$
આમ,નમૂનામાં ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા $10^{17} /m^3$ છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન ગણવામાં આવતું નથી?
A
ફેરોસીન
B
ઝીઝનું ક્ષાર $(Ziese’s \text{ salt})$
C
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક
D
સીસ-પ્લેટિન
Solution
(D) ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન એટલે એવું સંયોજન જેમાં ઓછામાં ઓછો એક $M-C$ બંધ (ધાતુ-કાર્બન બંધ) હોય.
$1$. ફેરોસીન $(Fe(C_5H_5)_2)$ માં $Fe-C$ બંધ હોય છે.
$2$. ઝીઝનું ક્ષાર $(K[PtCl_3(C_2H_4)])$ માં $Pt-C$ બંધ હોય છે.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-Mg-X)$ માં $Mg-C$ બંધ હોય છે.
$4$. સીસ-પ્લેટિન $([Pt(NH_3)_2Cl_2])$ એ એક સવર્ગ સંયોજન છે જેમાં કોઈ $Pt-C$ બંધ હોતો નથી.
તેથી,સીસ-પ્લેટિન એ ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
$1$. ફેરોસીન $(Fe(C_5H_5)_2)$ માં $Fe-C$ બંધ હોય છે.
$2$. ઝીઝનું ક્ષાર $(K[PtCl_3(C_2H_4)])$ માં $Pt-C$ બંધ હોય છે.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-Mg-X)$ માં $Mg-C$ બંધ હોય છે.
$4$. સીસ-પ્લેટિન $([Pt(NH_3)_2Cl_2])$ એ એક સવર્ગ સંયોજન છે જેમાં કોઈ $Pt-C$ બંધ હોતો નથી.
તેથી,સીસ-પ્લેટિન એ ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
0 likesView Solution
24
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$Ge$ ના નમૂનામાં $Al$ ઉમેરવામાં આવે છે. એક્સેપ્ટર પરમાણુઓની સાંદ્રતા $\sim 10^{21} \, \text{atoms}/m^3$ છે. જો ઇલેક્ટ્રોન-હોલ જોડીની આંતરિક સાંદ્રતા $\sim 10^{19}/m^3$ હોય, તો નમૂનામાં ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા કેટલી હશે?
A
$10^{17}/m^3$
B
$10^{15}/m^3$
C
$10^4/m^3$
D
$10^2/m^3$
Solution
(A) $p$-પ્રકારના સેમિકન્ડક્ટરમાં, હોલની સાંદ્રતા $(p_0)$ એ એક્સેપ્ટર પરમાણુઓની સાંદ્રતા $(N_A)$ ની લગભગ સમાન હોય છે.
આપેલ છે, $N_A = p_0 = 10^{21} \, \text{atoms}/m^3$.
આંતરિક વાહક સાંદ્રતા $n_i = 10^{19}/m^3$ છે.
સેમિકન્ડક્ટર માટે માસ એક્શનના નિયમ મુજબ, $n_i^2 = n_0 \cdot p_0$, જ્યાં $n_0$ એ ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા છે.
કિંમતો મૂકતા: $(10^{19})^2 = n_0 \cdot 10^{21}$.
$10^{38} = n_0 \cdot 10^{21}$.
$n_0 = \frac{10^{38}}{10^{21}} = 10^{17}/m^3$.
આપેલ છે, $N_A = p_0 = 10^{21} \, \text{atoms}/m^3$.
આંતરિક વાહક સાંદ્રતા $n_i = 10^{19}/m^3$ છે.
સેમિકન્ડક્ટર માટે માસ એક્શનના નિયમ મુજબ, $n_i^2 = n_0 \cdot p_0$, જ્યાં $n_0$ એ ઇલેક્ટ્રોનની સાંદ્રતા છે.
કિંમતો મૂકતા: $(10^{19})^2 = n_0 \cdot 10^{21}$.
$10^{38} = n_0 \cdot 10^{21}$.
$n_0 = \frac{10^{38}}{10^{21}} = 10^{17}/m^3$.
0 likesView Solution
25
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન ગણાતું નથી?
A
ફેરોસીન
B
cis-પ્લેટિન
C
ઝીસ ક્ષાર
D
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક
Solution
(B) ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન એટલે એવું સંયોજન જેમાં ઓછામાં ઓછો એક સીધો ધાતુ-કાર્બન $(M-C)$ બંધ હોય.
$1$. ફેરોસીન $(Fe(C_5H_5)_2)$ માં $Fe-C$ બંધ હોય છે.
$2$. ઝીસ ક્ષાર $(K[PtCl_3(C_2H_4)])$ માં $Pt-C$ બંધ હોય છે.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-Mg-X)$ માં $Mg-C$ બંધ હોય છે.
$4$. $cis$-પ્લેટિન $([Pt(NH_3)_2Cl_2])$ એ એક સવર્ગ સંયોજન છે જેમાં ધાતુ $(Pt)$ એ $N$ અને $Cl$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,કાર્બન સાથે નહીં. તેથી,તે ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
$1$. ફેરોસીન $(Fe(C_5H_5)_2)$ માં $Fe-C$ બંધ હોય છે.
$2$. ઝીસ ક્ષાર $(K[PtCl_3(C_2H_4)])$ માં $Pt-C$ બંધ હોય છે.
$3$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(R-Mg-X)$ માં $Mg-C$ બંધ હોય છે.
$4$. $cis$-પ્લેટિન $([Pt(NH_3)_2Cl_2])$ એ એક સવર્ગ સંયોજન છે જેમાં ધાતુ $(Pt)$ એ $N$ અને $Cl$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,કાર્બન સાથે નહીં. તેથી,તે ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
0 likesView Solution
26
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$1\, T$ ના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ભ્રમણ કરતા ઇલેક્ટ્રોનની સાયક્લોટ્રોન આવૃત્તિ આશરે કેટલી હોય?
A
$28\, MHz$
B
$280\, MHz$
C
$2.8\, GHz$
D
$28\, GHz$
Solution
(D) સાયક્લોટ્રોન આવૃત્તિ $f$ નું સૂત્ર $f = \frac{qB}{2\pi m}$ છે.
આપેલ છે:
ઇલેક્ટ્રોનનો વીજભાર $q = 1.6 \times 10^{-19}\, C$
ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = 1\, T$
ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $m = 9.1 \times 10^{-31}\, kg$
કિંમતો મૂકતા:
$f = \frac{1.6 \times 10^{-19} \times 1}{2 \times 3.14159 \times 9.1 \times 10^{-31}}$
$f \approx \frac{1.6}{57.17} \times 10^{12}\, Hz$
$f \approx 0.02798 \times 10^{12}\, Hz$
$f \approx 27.98 \times 10^9\, Hz \approx 28\, GHz$.
આપેલ છે:
ઇલેક્ટ્રોનનો વીજભાર $q = 1.6 \times 10^{-19}\, C$
ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = 1\, T$
ઇલેક્ટ્રોનનું દળ $m = 9.1 \times 10^{-31}\, kg$
કિંમતો મૂકતા:
$f = \frac{1.6 \times 10^{-19} \times 1}{2 \times 3.14159 \times 9.1 \times 10^{-31}}$
$f \approx \frac{1.6}{57.17} \times 10^{12}\, Hz$
$f \approx 0.02798 \times 10^{12}\, Hz$
$f \approx 27.98 \times 10^9\, Hz \approx 28\, GHz$.
0 likesView Solution
27
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેના પૈકી ક્યો જૈવવિઘટનીય પોલિમર છે?
A
સેલ્યુલોઝ
B
પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ
C
પોલિથિન
D
નાયલોન-$6$
Solution
(A) જૈવવિઘટનીય પોલિમર એવા પોલિમર છે જેનું સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા વિઘટન થઈ શકે છે.
સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતો કુદરતી,જૈવવિઘટનીય પોલિમર છે.
પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ,પોલિથિન અને નાયલોન-$6$ એ કૃત્રિમ પોલિમર છે જે સામાન્ય રીતે જૈવવિઘટનીય હોતા નથી.
સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતો કુદરતી,જૈવવિઘટનીય પોલિમર છે.
પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ,પોલિથિન અને નાયલોન-$6$ એ કૃત્રિમ પોલિમર છે જે સામાન્ય રીતે જૈવવિઘટનીય હોતા નથી.
0 likesView Solution
28
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$Assertion$ (વિધાન) : સીધા રસ્તા પર અચળ ઝડપે ગતિ કરતા વાહનનો ડ્રાઈવર અજડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમમાં છે.
$Reason$ (કારણ) : જે સંદર્ભ ફ્રેમમાં ન્યૂટનના ગતિના નિયમો લાગુ પડે છે તે અજડત્વીય છે.
$Reason$ (કારણ) : જે સંદર્ભ ફ્રેમમાં ન્યૂટનના ગતિના નિયમો લાગુ પડે છે તે અજડત્વીય છે.
A
જો $Assertion$ અને $Reason$ બંને સાચા હોય અને $Reason$ એ $Assertion$ ની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો $Assertion$ અને $Reason$ બંને સાચા હોય પરંતુ $Reason$ એ $Assertion$ ની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો $Assertion$ સાચું હોય પરંતુ $Reason$ ખોટું હોય.
D
જો $Assertion$ અને $Reason$ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ તે છે જેમાં ન્યૂટનના ગતિના નિયમો માન્ય છે.
સીધા રસ્તા પર અચળ ઝડપે ગતિ કરતા વાહનનો પ્રવેગ શૂન્ય $(a = 0)$ હોય છે. તેથી,તે એક જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ છે.
$Assertion$ જણાવે છે કે ડ્રાઈવર અજડત્વીય ફ્રેમમાં છે,જે ખોટું છે.
$Reason$ જણાવે છે કે જે ફ્રેમમાં ન્યૂટનના નિયમો લાગુ પડે છે તે અજડત્વીય છે,જે પણ ખોટું છે કારણ કે ન્યૂટનના નિયમો જડત્વીય ફ્રેમમાં લાગુ પડે છે.
આમ,$Assertion$ અને $Reason$ બંને ખોટા છે.
સીધા રસ્તા પર અચળ ઝડપે ગતિ કરતા વાહનનો પ્રવેગ શૂન્ય $(a = 0)$ હોય છે. તેથી,તે એક જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ છે.
$Assertion$ જણાવે છે કે ડ્રાઈવર અજડત્વીય ફ્રેમમાં છે,જે ખોટું છે.
$Reason$ જણાવે છે કે જે ફ્રેમમાં ન્યૂટનના નિયમો લાગુ પડે છે તે અજડત્વીય છે,જે પણ ખોટું છે કારણ કે ન્યૂટનના નિયમો જડત્વીય ફ્રેમમાં લાગુ પડે છે.
આમ,$Assertion$ અને $Reason$ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
29
ChemistryMCQAIIMS · 2004
કોણીય વેગ સદિશની દિશા કઈ તરફ હોય છે?
A
વર્તુળાકાર પથના સ્પર્શક તરફ
B
અંદરની ત્રિજ્યા તરફ
C
બહારની ત્રિજ્યા તરફ
D
ભ્રમણાક્ષ (axis of rotation) પર
Solution
(D) કોણીય વેગ સદિશ $\vec{\omega}$ એવી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે કે તેનું મૂલ્ય $\omega = \frac{d\theta}{dt}$ છે.
જમણા હાથના નિયમ મુજબ,કોણીય વેગ સદિશ $\vec{\omega}$ ની દિશા હંમેશા ભ્રમણના સમતલને લંબ હોય છે.
સ્થિર અક્ષની આસપાસ ફરતા પદાર્થ માટે,આ સદિશ ભ્રમણાક્ષની દિશામાં હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
જમણા હાથના નિયમ મુજબ,કોણીય વેગ સદિશ $\vec{\omega}$ ની દિશા હંમેશા ભ્રમણના સમતલને લંબ હોય છે.
સ્થિર અક્ષની આસપાસ ફરતા પદાર્થ માટે,આ સદિશ ભ્રમણાક્ષની દિશામાં હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
30
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન: $SF_4$ માં તમામ $F-S-F$ ખૂણા $90^\circ$ કરતા વધારે પરંતુ $180^\circ$ કરતા ઓછા હોય છે.
કારણ: અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા નિર્બળ હોય છે.
કારણ: અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેનું અપાકર્ષણ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ-બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ વચ્ચેના અપાકર્ષણ કરતા નિર્બળ હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) $SF_4$ નો આકાર સી-સો (see-saw) પ્રકારનો છે જેમાં $sp^3d$ સંકરણ જોવા મળે છે. તેમાં સલ્ફર પર એક અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અપાકર્ષણનો ક્રમ $lp-lp > lp-bp > bp-bp$ છે.
અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે વિષુવવૃત્તીય સ્થાન રોકે છે. આ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ પાસપાસેના બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો પર પ્રબળ અપાકર્ષણ લગાડે છે,જેના કારણે વિષુવવૃત્તીય $F-S-F$ બંધકોણ $120^\circ$ થી ઘટીને આશરે $101^\circ$ થાય છે અને અક્ષીય $F-S-F$ બંધકોણ $180^\circ$ થી ઘટીને આશરે $173^\circ$ થાય છે.
બીજો $F-S-F$ બંધકોણ આશરે $89^\circ$ હોય છે.
આમ,એક બંધકોણ $(89^\circ)$ $90^\circ$ કરતા ઓછો હોવાથી વિધાન ખોટું છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $lp-bp$ અપાકર્ષણ એ $bp-bp$ અપાકર્ષણ કરતા પ્રબળ હોય છે.
$VSEPR$ સિદ્ધાંત મુજબ,અપાકર્ષણનો ક્રમ $lp-lp > lp-bp > bp-bp$ છે.
અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અપાકર્ષણ ઘટાડવા માટે વિષુવવૃત્તીય સ્થાન રોકે છે. આ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ પાસપાસેના બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો પર પ્રબળ અપાકર્ષણ લગાડે છે,જેના કારણે વિષુવવૃત્તીય $F-S-F$ બંધકોણ $120^\circ$ થી ઘટીને આશરે $101^\circ$ થાય છે અને અક્ષીય $F-S-F$ બંધકોણ $180^\circ$ થી ઘટીને આશરે $173^\circ$ થાય છે.
બીજો $F-S-F$ બંધકોણ આશરે $89^\circ$ હોય છે.
આમ,એક બંધકોણ $(89^\circ)$ $90^\circ$ કરતા ઓછો હોવાથી વિધાન ખોટું છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $lp-bp$ અપાકર્ષણ એ $bp-bp$ અપાકર્ષણ કરતા પ્રબળ હોય છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પાણીની બાષ્પીભવનની મોલર એન્થાલ્પી ઇથેનોલ કરતા અલગ છે.
કારણ : પાણી ઇથેનોલ કરતા વધુ ધ્રુવીય છે.
કારણ : પાણી ઇથેનોલ કરતા વધુ ધ્રુવીય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પાણીની બાષ્પીભવનની મોલર એન્થાલ્પી $40.7 \ kJ/mol$ છે,જ્યારે ઇથેનોલ માટે તે $38.6 \ kJ/mol$ છે.
આ તફાવત એટલા માટે છે કારણ કે પાણીના અણુઓ ઇથેનોલના અણુઓની તુલનામાં મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
પાણી ખરેખર ઇથેનોલ કરતા વધુ ધ્રુવીય છે કારણ કે તેમાં બે $O-H$ બંધ અને ઉચ્ચ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (dipole moment) હોય છે.
જોકે,બાષ્પીભવનની એન્થાલ્પીમાં તફાવતનું મુખ્ય કારણ હાઇડ્રોજન બંધનનું પ્રમાણ અને શક્તિ છે,જે અણુઓની ધ્રુવીયતા સાથે સીધી રીતે સંબંધિત છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
આ તફાવત એટલા માટે છે કારણ કે પાણીના અણુઓ ઇથેનોલના અણુઓની તુલનામાં મજબૂત હાઇડ્રોજન બંધન દર્શાવે છે.
પાણી ખરેખર ઇથેનોલ કરતા વધુ ધ્રુવીય છે કારણ કે તેમાં બે $O-H$ બંધ અને ઉચ્ચ દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા (dipole moment) હોય છે.
જોકે,બાષ્પીભવનની એન્થાલ્પીમાં તફાવતનું મુખ્ય કારણ હાઇડ્રોજન બંધનનું પ્રમાણ અને શક્તિ છે,જે અણુઓની ધ્રુવીયતા સાથે સીધી રીતે સંબંધિત છે.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
32
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : જલીય સોડિયમ ક્લોરાઈડ અને સોડિયમ બ્રોમાઈડના મિશ્રણમાં સિલ્વર આયનો ઉમેરતા $AgCl$ કરતા પહેલા $AgBr$ નું અવક્ષેપન થશે.
કારણ : $AgCl$ નો $K_{sp} < AgBr$ નો $K_{sp}$.
કારણ : $AgCl$ નો $K_{sp} < AgBr$ નો $K_{sp}$.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) $25^{\circ}C$ તાપમાને દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $(K_{sp})$ ના મૂલ્યો અંદાજે $K_{sp}(AgCl) \approx 1.8 \times 10^{-10}$ અને $K_{sp}(AgBr) \approx 5.0 \times 10^{-13}$ છે.
કારણ કે $K_{sp}(AgBr) < K_{sp}(AgCl)$,$AgBr$ ને તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકારને વટાવવા માટે $AgCl$ ની સરખામણીમાં ઓછા $Ag^+$ આયનોની સાંદ્રતાની જરૂર પડે છે.
તેથી,$AgBr$ પહેલા અવક્ષેપિત થશે.
વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે તે જણાવે છે કે $K_{sp}(AgCl) < K_{sp}(AgBr)$,જે ખોટું છે.
કારણ કે $K_{sp}(AgBr) < K_{sp}(AgCl)$,$AgBr$ ને તેના દ્રાવ્યતા ગુણાકારને વટાવવા માટે $AgCl$ ની સરખામણીમાં ઓછા $Ag^+$ આયનોની સાંદ્રતાની જરૂર પડે છે.
તેથી,$AgBr$ પહેલા અવક્ષેપિત થશે.
વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે તે જણાવે છે કે $K_{sp}(AgCl) < K_{sp}(AgBr)$,જે ખોટું છે.
0 likesView Solution
33
ChemistryMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $HClO_4$ એ $HClO_3$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે.
કારણ : $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે અને $HClO_3$ માં તે $+5$ છે.
કારણ : $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે અને $HClO_3$ માં તે $+5$ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) ક્લોરિનના ઓક્સોએસિડની એસિડિક પ્રબળતા મધ્યસ્થ ક્લોરિન પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારા સાથે વધે છે.
$HClO_4$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે,જ્યારે $HClO_3$ માં તે $+5$ છે.
ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન આંક $Cl$ પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની ક્ષમતા વધારે છે,જે $O-H$ બંધને નબળો પાડે છે અને $H^+$ આયનોના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
આમ,$HClO_4$ એ $HClO_3$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે અને કારણ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
$HClO_4$ માં,$Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ છે,જ્યારે $HClO_3$ માં તે $+5$ છે.
ઉચ્ચ ઓક્સિડેશન આંક $Cl$ પરમાણુની ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષવાની ક્ષમતા વધારે છે,જે $O-H$ બંધને નબળો પાડે છે અને $H^+$ આયનોના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે.
આમ,$HClO_4$ એ $HClO_3$ કરતા પ્રબળ એસિડ છે અને કારણ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
34
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $HClO_4$ એ $HClO_3$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે.
કારણ : $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+VII$ છે અને $HClO_3$ માં $+V$ છે.
કારણ : $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+VII$ છે અને $HClO_3$ માં $+V$ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) વિધાન સાચું છે: $HClO_4$ એ $HClO_3$ કરતા વધુ પ્રબળ એસિડ છે.
કારણ પણ સાચું છે: $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+VII$ છે અને $HClO_3$ માં $+V$ છે.
જોકે,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી. ઓક્સી-એસિડની એસિડિકતા સામાન્ય સૂત્ર $(HO)_m ZO_n$ માં રહેલા હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ સિવાયના ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ પર આધાર રાખે છે.
$HClO_4$ $(HOClO_3)$ માટે,$n = 3$. $HClO_3$ $(HOClO_2)$ માટે,$n = 2$.
જેમ હાઈડ્રોક્સિલ સિવાયના ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ વધે છે,તેમ $Cl$ પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ખેંચવાની અસર વધે છે,જે $O-H$ બંધને નબળો પાડે છે અને $H^+$ આયનનું મુક્ત થવું સરળ બનાવે છે.
કારણ પણ સાચું છે: $HClO_4$ માં $Cl$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+VII$ છે અને $HClO_3$ માં $+V$ છે.
જોકે,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી. ઓક્સી-એસિડની એસિડિકતા સામાન્ય સૂત્ર $(HO)_m ZO_n$ માં રહેલા હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ સિવાયના ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ પર આધાર રાખે છે.
$HClO_4$ $(HOClO_3)$ માટે,$n = 3$. $HClO_3$ $(HOClO_2)$ માટે,$n = 2$.
જેમ હાઈડ્રોક્સિલ સિવાયના ઓક્સિજન પરમાણુઓની સંખ્યા $(n)$ વધે છે,તેમ $Cl$ પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ખેંચવાની અસર વધે છે,જે $O-H$ બંધને નબળો પાડે છે અને $H^+$ આયનનું મુક્ત થવું સરળ બનાવે છે.
0 likesView Solution
35
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન : જ્યારે $Sb(III)$ ના આલ્કલાઇન દ્રાવણમાંથી $H_2S$ પસાર કરવામાં આવે છે ત્યારે તે સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થતું નથી.
કારણ : આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $S^{2-}$ આયનની સાંદ્રતા અવક્ષેપન માટે અપૂરતી હોય છે.
કારણ : આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $S^{2-}$ આયનની સાંદ્રતા અવક્ષેપન માટે અપૂરતી હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(D) $Sb(III)$ ગુણાત્મક પૃથ્થકરણના $II$ સમૂહમાં આવે છે અને તેને $HCl$ ની હાજરીમાં (એસિડિક માધ્યમ) $H_2S$ પસાર કરીને $Sb_2S_3$ તરીકે અવક્ષેપિત કરવામાં આવે છે.
$HCl$ એ $H^+$ આયનો પૂરા પાડે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ ના વિયોજનને દબાવે છે,જેનાથી $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ઓછી રહે છે,જે $II$ સમૂહના અવક્ષેપન માટે પૂરતી છે પરંતુ ઉચ્ચ સમૂહો માટે નથી.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$OH^-$ આયનો $H_2S$ માંથી મળતા $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણી $(H^+ + OH^- \rightleftharpoons H_2O)$ બનાવે છે.
આ સંતુલન $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$ ને જમણી બાજુ ખસેડે છે,જેનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોવાથી,$Sb(III)$ ચોક્કસપણે સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $Sb(III)$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં અવક્ષેપિત થાય છે,અને કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોય છે,અપૂરતી હોતી નથી.
$HCl$ એ $H^+$ આયનો પૂરા પાડે છે,જે સામાન્ય આયન અસરને કારણે $H_2S$ ના વિયોજનને દબાવે છે,જેનાથી $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ઓછી રહે છે,જે $II$ સમૂહના અવક્ષેપન માટે પૂરતી છે પરંતુ ઉચ્ચ સમૂહો માટે નથી.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં,$OH^-$ આયનો $H_2S$ માંથી મળતા $H^+$ આયનો સાથે પ્રક્રિયા કરીને પાણી $(H^+ + OH^- \rightleftharpoons H_2O)$ બનાવે છે.
આ સંતુલન $H_2S \rightleftharpoons 2H^+ + S^{2-}$ ને જમણી બાજુ ખસેડે છે,જેનાથી $S^{2-}$ આયનોની સાંદ્રતામાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોવાથી,$Sb(III)$ ચોક્કસપણે સલ્ફાઇડ તરીકે અવક્ષેપિત થશે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $Sb(III)$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં અવક્ષેપિત થાય છે,અને કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $S^{2-}$ ની સાંદ્રતા ખૂબ વધારે હોય છે,અપૂરતી હોતી નથી.
0 likesView Solution
36
ChemistryMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પ્રકાશસંશ્લેષણનો ચક્રીય પથ સૌપ્રથમ કેટલીક યુબેક્ટેરિયલ જાતિઓમાં જોવા મળ્યો હતો.
કારણ : પ્રકાશસંશ્લેષણનો અચક્રીય પથ વિકસ્યા પછી વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું.
કારણ : પ્રકાશસંશ્લેષણનો અચક્રીય પથ વિકસ્યા પછી વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પ્રકાશસંશ્લેષણનો ચક્રીય પથ એ પ્રકાશસંશ્લેષણનું સૌથી આદિમ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે,જે સૌપ્રથમ પ્રાચીન યુબેક્ટેરિયલ જાતિઓમાં (જેમ કે જાંબલી અને લીલા સલ્ફર બેક્ટેરિયા) જોવા મળ્યું હતું,જે ઓક્સિજન મુક્ત કરતા ન હતા.
અચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશન ($Z$-સ્કીમ) માં પાણીનું પ્રકાશવિઘટન સામેલ છે,જે આડપેદાશ તરીકે $O_2$ મુક્ત કરે છે.
જેમ જેમ અચક્રીય પ્રકાશસંશ્લેષણ વિકસિત થયું,તેમ વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું,જેના પરિણામે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ વધ્યું.
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને અચક્રીય પથનો વિકાસ એ વાતાવરણીય ઓક્સિજનના સંચયનું કારણ છે,જે તેને આદિમ ચક્રીય પથથી અલગ પાડે છે.
અચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશન ($Z$-સ્કીમ) માં પાણીનું પ્રકાશવિઘટન સામેલ છે,જે આડપેદાશ તરીકે $O_2$ મુક્ત કરે છે.
જેમ જેમ અચક્રીય પ્રકાશસંશ્લેષણ વિકસિત થયું,તેમ વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું,જેના પરિણામે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઓક્સિજનનું પ્રમાણ વધ્યું.
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને અચક્રીય પથનો વિકાસ એ વાતાવરણીય ઓક્સિજનના સંચયનું કારણ છે,જે તેને આદિમ ચક્રીય પથથી અલગ પાડે છે.
0 likesView Solution
37
ChemistryMCQAIIMS · 2004
માનવ જીનોમમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની કુલ સંખ્યા આશરે કેટલી હોવાનું અનુમાન છે?
A
$3.5$ મિલિયન
B
$35$ હજાર
C
$35$ મિલિયન
D
$3.1$ અબજ
Solution
(D) માનવ જીનોમ આશરે $3.1$ અબજ બેઝ જોડી ($3.1 \times 10^9$ bp) ધરાવે છે.
આ બેઝ જોડીઓ $24$ અલગ,ભૌતિક રીતે સ્વતંત્ર સૂક્ષ્મ એકમોમાં ગોઠવાયેલી હોય છે જેને રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે.
જીનોમ એ સજીવના નિર્માણ અને જાળવણી માટે જરૂરી આનુવંશિક સૂચનાઓનો સંપૂર્ણ સેટ છે.
આ બેઝ જોડીઓ $24$ અલગ,ભૌતિક રીતે સ્વતંત્ર સૂક્ષ્મ એકમોમાં ગોઠવાયેલી હોય છે જેને રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે.
જીનોમ એ સજીવના નિર્માણ અને જાળવણી માટે જરૂરી આનુવંશિક સૂચનાઓનો સંપૂર્ણ સેટ છે.
0 likesView Solution
38
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ જોડી કોડોન અને તેના દ્વારા કોડ થયેલ એમિનો એસિડના સંદર્ભમાં યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
$UUA - \text{લ્યુસીન}$
B
$AAA - \text{લાઈસીન}$
C
$AUG - \text{સિસ્ટીન}$
D
$CCC - \text{એલેનાઈન}$
Solution
(B) જિનેટિક કોડ અવનત (degenerate) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે એકથી વધુ કોડોન એક જ એમિનો એસિડ માટે કોડ કરી શકે છે.
$1$. $UUA$ એ લ્યુસીન માટે કોડ કરે છે, વેલાઈન માટે નહીં.
$2$. $AAA$ એ લાઈસીન માટે કોડ કરે છે. આ જોડી યોગ્ય છે.
$3$. $AUG$ એ મિથિઓનાઈન (પ્રારંભિક કોડોન) માટે કોડ કરે છે, સિસ્ટીન માટે નહીં.
$4$. $CCC$ એ પ્રોલીન માટે કોડ કરે છે, એલેનાઈન માટે નહીં.
તેથી, $AAA - \text{લાઈસીન}$ ની જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે.
$1$. $UUA$ એ લ્યુસીન માટે કોડ કરે છે, વેલાઈન માટે નહીં.
$2$. $AAA$ એ લાઈસીન માટે કોડ કરે છે. આ જોડી યોગ્ય છે.
$3$. $AUG$ એ મિથિઓનાઈન (પ્રારંભિક કોડોન) માટે કોડ કરે છે, સિસ્ટીન માટે નહીં.
$4$. $CCC$ એ પ્રોલીન માટે કોડ કરે છે, એલેનાઈન માટે નહીં.
તેથી, $AAA - \text{લાઈસીન}$ ની જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે.
0 likesView Solution
39
ChemistryMCQAIIMS · 2004
વિધાન : સુપર ઓવ્યુલેશન (અંડપાત) અને ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ દ્વારા પશુઓની જાતિઓમાં સુધારો કરી શકાય છે.
કારણ : વધુ દૂધ આપતી ગાયોમાં સુપર ઓવ્યુલેશન હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
કારણ : વધુ દૂધ આપતી ગાયોમાં સુપર ઓવ્યુલેશન હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) સુપર ઓવ્યુલેશન એ પશુપાલનમાં વપરાતી એક તકનીક છે જેમાં ગાયને હોર્મોન્સ (જેમ કે $FSH$) આપવામાં આવે છે જેથી બહુવિધ ફોલિકલ્સનો વિકાસ થાય,જેના પરિણામે પ્રતિ ચક્ર એક કરતા વધુ અંડકોષ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ તકનીક,ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ સાથે મળીને,ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી પશુ જાતિઓના ઝડપી ગુણાકાર માટે પરવાનગી આપે છે,જેમાં વધુ દૂધ આપતી દાતા ગાયમાંથી ભ્રૂણને સરોગેટ માતાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
સુપર ઓવ્યુલેશનની પ્રક્રિયા હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા પ્રેરિત થાય છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
આ તકનીક,ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ સાથે મળીને,ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળી પશુ જાતિઓના ઝડપી ગુણાકાર માટે પરવાનગી આપે છે,જેમાં વધુ દૂધ આપતી દાતા ગાયમાંથી ભ્રૂણને સરોગેટ માતાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
સુપર ઓવ્યુલેશનની પ્રક્રિયા હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા પ્રેરિત થાય છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
40
ChemistryMCQAIIMS · 2004
મોસ (Mosses) અને ફર્ન (Ferns) ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાએ જોવા મળે છે કારણ કે બંને
A
ફલન માટે પાણીની હાજરીની જરૂર હોય છે
B
પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે સૂર્યપ્રકાશની જરૂર હોતી નથી
C
તેમના પોષણ માટે સૂક્ષ્મજીવો પર આધાર રાખે છે,જે ફક્ત ઓછા તાપમાને જીવી શકે છે
D
સૂર્યપ્રિય છોડ સાથે સ્પર્ધા કરી શકતા નથી
Solution
(A) મોસ (બ્રાયોફાઇટ્સ) અને ફર્ન (ટેરિડોફાઇટ્સ) ને ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણીની જરૂર હોય છે. આ વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે,અને તેમને ફલન પૂર્ણ કરવા માટે માદા જન્યુ (સ્ત્રીકેસર/આર્કિગોનિયમ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે. તેથી,તેઓ ફક્ત ભેજવાળા અને છાયાવાળા વિસ્તારોમાં જ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
41
ChemistryMCQAIIMS · 2004
બટાટા અને શક્કરિયા:
A
ખાવાલાયક ભાગો ધરાવે છે,જે સમમૂલક અંગો છે
B
ખાવાલાયક ભાગો ધરાવે છે,જે કાર્યસદ્રશ અંગો છે
C
ભારતમાં એક જ જગ્યાએથી લાવવામાં આવ્યા છે
D
એક જ પ્રજાતિની બે જાતિઓ છે
Solution
(B) કાર્યસદ્રશ અંગો (Analogous organs) એવા અંગો છે જેનો ભ્રૂણીય ઉદ્ભવ અને રચનાત્મક શરીરવિજ્ઞાન અલગ હોય છે,પરંતુ તેઓ સમાન કાર્યો કરે છે,જેમ કે ખોરાકનો સંગ્રહ.
બટાટા એ રૂપાંતરિત પ્રકાંડ (પ્રકાંડ કંદ) છે,જ્યારે શક્કરિયા એ રૂપાંતરિત મૂળ (કંદમૂળ) છે.
તેઓ વનસ્પતિના અલગ-અલગ ભાગોમાંથી ઉદ્ભવે છે પરંતુ બંને ખોરાક સંગ્રહનું કાર્ય કરે છે,તેથી તેમને કાર્યસદ્રશ અંગો ગણવામાં આવે છે.
બટાટા એ રૂપાંતરિત પ્રકાંડ (પ્રકાંડ કંદ) છે,જ્યારે શક્કરિયા એ રૂપાંતરિત મૂળ (કંદમૂળ) છે.
તેઓ વનસ્પતિના અલગ-અલગ ભાગોમાંથી ઉદ્ભવે છે પરંતુ બંને ખોરાક સંગ્રહનું કાર્ય કરે છે,તેથી તેમને કાર્યસદ્રશ અંગો ગણવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
42
ChemistryMCQAIIMS · 2004
વનસ્પતિઓમાં સાથી કોષો (Companion cells) કોની સાથે સંકળાયેલા હોય છે?
A
વાહિનીઓ (Vessels)
B
શુક્રકોષો (Sperms)
C
ચાલની નલિકાના ઘટકો (Sieve elements)
D
રક્ષક કોષો (Guard cells)
Solution
(C) સાથી કોષો એ વિશિષ્ટ મૃદુતકીય કોષો છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના અન્નવાહક પેશીમાં ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલા હોય છે.
આ કોષો જીવરસના તંતુઓ (plasmodesmata) દ્વારા ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
પરિપક્વ ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોવાથી,તેઓ તેમની ચયાપચયની ક્રિયાઓ અને કોષીય કાર્યોના સંચાલન માટે સાથી કોષો પર આધાર રાખે છે.
આ કોષો જીવરસના તંતુઓ (plasmodesmata) દ્વારા ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
પરિપક્વ ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોવાથી,તેઓ તેમની ચયાપચયની ક્રિયાઓ અને કોષીય કાર્યોના સંચાલન માટે સાથી કોષો પર આધાર રાખે છે.
0 likesView Solution
43
ChemistryMCQAIIMS · 2004
કૃત્રિમ પેસમેકર દર્દીઓમાં ત્વચાની નીચે રોપવામાં આવે છે અને હૃદય સાથે જોડવામાં આવે છે:
A
ત્રણ મુખ્ય કોરોનરી ધમનીઓમાં $90\%$ બ્લોકેજ હોય
B
ખૂબ જ ઊંચું બ્લડ પ્રેશર હોય
C
હૃદયના લયમાં અનિયમિતતા હોય
D
આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસથી પીડાતા હોય
Solution
(C) $SA$ નોડ (સાઇનો-એટ્રિયલ નોડ) હૃદયના ધબકારા શરૂ કરે છે અને આમ હૃદયના ધબકારાની મૂળભૂત ગતિ નક્કી કરે છે; તેથી,તેને કુદરતી પેસમેકર કહેવામાં આવે છે. કૃત્રિમ પેસમેકર એ એક ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ છે જે હૃદયના લયમાં અનિયમિતતા (એરિથમિયા) ધરાવતા દર્દીઓમાં ત્વચાની નીચે રોપવામાં આવે છે અને હૃદય સાથે જોડવામાં આવે છે જેથી હૃદયના ધબકારા સ્થિર અને સામાન્ય રહે.
0 likesView Solution
44
ChemistryMCQAIIMS · 2004
માનવ જીનોમમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની કુલ સંખ્યા અંદાજે કેટલી માનવામાં આવે છે?
A
$35$ મિલિયન
B
$3.1$ બિલિયન
C
$3.5$ મિલિયન
D
$35$ હજાર
Solution
(B) $DNA$ એ બેવડી શૃંખલા ધરાવતો અણુ છે. જીનોમનું કદ બેઝ જોડી $(bp)$ માં દર્શાવવામાં આવે છે,જે જીનોમમાં ન્યુક્લિયોટાઈડની કુલ સંખ્યા દર્શાવે છે. માનવ જીનોમમાં અંદાજે $3.1647$ બિલિયન બેઝ જોડી હોય છે,જેને સામાન્ય રીતે $3.1$ બિલિયન નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
45
ChemistryMCQAIIMS · 2004
$Bt$ કપાસની ખેતી ખૂબ ચર્ચામાં રહી છે. પૂર્વગ $Bt$ નો અર્થ શું થાય છે?
A
બેરિયમ-ટ્રીટેડ કપાસના બીજ
B
વધુ સારી તાણ શક્તિ ધરાવતી કપાસની મોટી દોરાની જાત
C
રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ અને લિગેઝનો ઉપયોગ કરીને બાયોટેકનોલોજી દ્વારા ઉત્પાદિત
D
Bacillus thuringiensis માંથી એન્ડોટોક્સિન જનીન ધરાવતું
Solution
(D) $Bt$ કપાસ, $Bt$ તમાકુ, $Bt$ ટામેટા વગેરે ટ્રાન્સજેનિક વનસ્પતિઓ છે જેમાં $Bt$ જનીન હોય છે જે $Bt$ ટોક્સિન (દા.ત., થુરિયોસાઇડ) માટે કોડિંગ કરે છે.
$Bt$ ટોક્સિન જનીન $Bacillus \text{ } thuringiensis$ નામના બેક્ટેરિયામાંથી અલગ કરવામાં આવ્યું છે, તેથી તેને $Bt$ (એટલે કે $Bacillus \text{ } thuringiensis$) કહેવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓ $140$ થી વધુ પ્રકારના કીટકો સામે પ્રતિરોધક છે, જેમાં કોમન કેબેજ વોર્મ, કેટરપિલર, બેગ વોર્મ, કેન્કર વોર્મ, જિપ્સી વોર્મ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$Bt$ ટોક્સિન જનીન $Bacillus \text{ } thuringiensis$ નામના બેક્ટેરિયામાંથી અલગ કરવામાં આવ્યું છે, તેથી તેને $Bt$ (એટલે કે $Bacillus \text{ } thuringiensis$) કહેવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓ $140$ થી વધુ પ્રકારના કીટકો સામે પ્રતિરોધક છે, જેમાં કોમન કેબેજ વોર્મ, કેટરપિલર, બેગ વોર્મ, કેન્કર વોર્મ, જિપ્સી વોર્મ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
46
ChemistryMCQAIIMS · 2004
નીચે આપેલા લોજિક ગેટ્સના સંયોજન દ્વારા કયો લોજિક ગેટ દર્શાવવામાં આવ્યો છે?
A
$NAND$
B
$AND$
C
$NOR$
D
$OR$
Solution
(B) આપેલ સર્કિટમાં $A$ અને $B$ ઇનપુટ સાથે જોડાયેલા બે $NOT$ ગેટ છે,ત્યારબાદ એક $NOR$ ગેટ છે.
ધારો કે $NOR$ ગેટના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના નિયમ $\overline{x + y} = \bar{x} \cdot \bar{y}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}}$
કારણ કે $\overline{\bar{A}} = A$ અને $\overline{\bar{B}} = B$,તેથી સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$Y = A \cdot B$
આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી,આ સંયોજન $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
ધારો કે $NOR$ ગેટના ઇનપુટ $\bar{A}$ અને $\bar{B}$ છે.
$NOR$ ગેટનું આઉટપુટ $Y$ નીચે મુજબ મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A} + \bar{B}}$
ડી મોર્ગનના નિયમ $\overline{x + y} = \bar{x} \cdot \bar{y}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$Y = \overline{\bar{A}} \cdot \overline{\bar{B}}$
કારણ કે $\overline{\bar{A}} = A$ અને $\overline{\bar{B}} = B$,તેથી સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$Y = A \cdot B$
આ $AND$ ગેટ માટેનું બુલિયન સમીકરણ છે.
તેથી,આ સંયોજન $AND$ ગેટ દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
47
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$0.01 \ M$ ગ્લાયસીન દ્રાવણનો $pH$ કેટલો હશે? ગ્લાયસીન માટે,$298 \ K$ તાપમાને $K_{a1} = 4.5 \times 10^{-3}$ અને $K_{a2} = 1.7 \times 10^{-10}$ છે.
A
$3$
B
$10$
C
$6.1$
D
$7.2$
Solution
(C) ગ્લાયસીન એક એમ્ફોટેરિક એમિનો એસિડ છે. એમ્ફોટેરિક એમિનો એસિડના દ્રાવણનો $pH$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $pH = \frac{pK_{a1} + pK_{a2}}{2}$.
$pK_{a1} = -\log(4.5 \times 10^{-3}) = 3 - 0.653 = 2.347$.
$pK_{a2} = -\log(1.7 \times 10^{-10}) = 10 - 0.23 = 9.77$.
$pH = \frac{2.347 + 9.77}{2} = \frac{12.117}{2} \approx 6.06 \approx 6.1$.
$pK_{a1} = -\log(4.5 \times 10^{-3}) = 3 - 0.653 = 2.347$.
$pK_{a2} = -\log(1.7 \times 10^{-10}) = 10 - 0.23 = 9.77$.
$pH = \frac{2.347 + 9.77}{2} = \frac{12.117}{2} \approx 6.06 \approx 6.1$.
0 likesView Solution
48
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ ધાતુ ઘન સ્વરૂપમાં ફેરવાતી વખતે વિસ્તરણ પામે છે?
A
$Ga$
B
$Al$
C
$Zn$
D
$Cu$
Solution
(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
$Ga$ (ગેલિયમ) એ પાણીની જેમ ઘન સ્વરૂપમાં ફેરવાતી વખતે વિસ્તરણ પામતા થોડા પદાર્થોમાંનો એક છે.
આ વર્તણૂક $Ga$ ની ઘન અવસ્થામાં રહેલી વિશિષ્ટ સ્ફટિક રચનાને કારણે છે,જેમાં નિર્બળ ધાત્વીય બંધ અને $Ga_2$ અણુઓનું નિર્માણ થાય છે,જેના પરિણામે પ્રવાહી અવસ્થાની તુલનામાં ઘન અવસ્થામાં તેની ઘનતા ઓછી હોય છે.
$Ga$ (ગેલિયમ) એ પાણીની જેમ ઘન સ્વરૂપમાં ફેરવાતી વખતે વિસ્તરણ પામતા થોડા પદાર્થોમાંનો એક છે.
આ વર્તણૂક $Ga$ ની ઘન અવસ્થામાં રહેલી વિશિષ્ટ સ્ફટિક રચનાને કારણે છે,જેમાં નિર્બળ ધાત્વીય બંધ અને $Ga_2$ અણુઓનું નિર્માણ થાય છે,જેના પરિણામે પ્રવાહી અવસ્થાની તુલનામાં ઘન અવસ્થામાં તેની ઘનતા ઓછી હોય છે.
0 likesView Solution
49
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
જે તત્વ $+I$ થી $+V$ સુધીની તમામ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં ઓક્સાઇડ બનાવે છે તે
A
$N$
B
$P$
C
$As$
D
$Sb$
Solution
(A) નાઇટ્રોજન સમૂહ $15$ ના તત્વોમાં અજોડ છે કારણ કે તે $+I$ થી $+V$ સુધીની તમામ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં વિવિધ પ્રકારના ઓક્સાઇડ બનાવી શકે છે.
આમાં $N_2O$ $(+I)$,$NO$ $(+II)$,$N_2O_3$ $(+III)$,$NO_2$ $(+IV)$,અને $N_2O_5$ $(+V)$ નો સમાવેશ થાય છે.
આમાં $N_2O$ $(+I)$,$NO$ $(+II)$,$N_2O_3$ $(+III)$,$NO_2$ $(+IV)$,અને $N_2O_5$ $(+V)$ નો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
50
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કોનો દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા (dipole moment) સૌથી વધુ છે?
A
$Trans-2-butene$
B
$1, 3-Dimethylbenzene$
C
$Acetophenone$
D
$Ethanol$
Solution
(C) આપેલા સંયોજનોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા નીચે મુજબ છે:
$(i)$ $Trans-2-butene$: બંધ દ્વિધ્રુવોના રદ થવાને કારણે દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $0$ છે.
$(ii)$ $1, 3-Dimethylbenzene$: બે મિથાઈલ જૂથોની પ્રેરક અસરને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ઓછી હોય છે.
$(iii)$ $Acetophenone$ $(C_6H_5COCH_3)$: કાર્બોનિલ જૂથ $(C=O)$ ની પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક પ્રકૃતિને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા વધુ હોય છે,જે નોંધપાત્ર વીજભાર વિભાજન પેદા કરે છે.
$(iv)$ $Ethanol$ $(C_2H_5OH)$: ઓક્સિજન અને હાઈડ્રોજન વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા મધ્યમ હોય છે.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Acetophenone$ ની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે.
$(i)$ $Trans-2-butene$: બંધ દ્વિધ્રુવોના રદ થવાને કારણે દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા $0$ છે.
$(ii)$ $1, 3-Dimethylbenzene$: બે મિથાઈલ જૂથોની પ્રેરક અસરને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ઓછી હોય છે.
$(iii)$ $Acetophenone$ $(C_6H_5COCH_3)$: કાર્બોનિલ જૂથ $(C=O)$ ની પ્રબળ ઈલેક્ટ્રોન આકર્ષક પ્રકૃતિને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા વધુ હોય છે,જે નોંધપાત્ર વીજભાર વિભાજન પેદા કરે છે.
$(iv)$ $Ethanol$ $(C_2H_5OH)$: ઓક્સિજન અને હાઈડ્રોજન વચ્ચેની વિદ્યુતઋણતાના તફાવતને કારણે તેની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા મધ્યમ હોય છે.
આમ,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $Acetophenone$ ની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સૌથી વધુ છે.
0 likesView Solution
51
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
માનવ રક્તનું સરેરાશ અભિસરણ દબાણ $37\ ^oC$ તાપમાને $7.8 \ bar$ છે. રક્ત પ્રવાહમાં ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા જલીય $NaCl$ દ્રાવણની સાંદ્રતા ($mol/L$ માં) કેટલી હશે?
A
$0.16$
B
$0.32$
C
$0.60$
D
$0.45$
Solution
(B) અભિસરણ દબાણનું સૂત્ર $\pi = i \cdot C \cdot R \cdot T$ છે.
જલીય $NaCl$ દ્રાવણ માટે,વાન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે કારણ કે $NaCl$ એ $Na^+$ અને $Cl^-$ માં વિયોજિત થાય છે.
આપેલ છે: $\pi = 7.8 \ bar$,$T = 37 + 273 = 310 \ K$,$R = 0.08314 \ L \cdot bar \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $7.8 = 2 \times C \times 0.08314 \times 310$.
$C = \frac{7.8}{2 \times 0.08314 \times 310} \approx 0.15 \ mol/L$.
રક્તનું અભિસરણ દબાણ $0.9 \% \ NaCl$ દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક હોય છે,જે આશરે $0.154 \ M$ $(0.308 \ osmolar)$ છે,તેથી આપેલ વિકલ્પોમાંથી નજીકનો વિકલ્પ $0.32 \ mol/L$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
જલીય $NaCl$ દ્રાવણ માટે,વાન્ટ હોફ અવયવ $i = 2$ છે કારણ કે $NaCl$ એ $Na^+$ અને $Cl^-$ માં વિયોજિત થાય છે.
આપેલ છે: $\pi = 7.8 \ bar$,$T = 37 + 273 = 310 \ K$,$R = 0.08314 \ L \cdot bar \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $7.8 = 2 \times C \times 0.08314 \times 310$.
$C = \frac{7.8}{2 \times 0.08314 \times 310} \approx 0.15 \ mol/L$.
રક્તનું અભિસરણ દબાણ $0.9 \% \ NaCl$ દ્રાવણ સાથે આઈસોટોનિક હોય છે,જે આશરે $0.154 \ M$ $(0.308 \ osmolar)$ છે,તેથી આપેલ વિકલ્પોમાંથી નજીકનો વિકલ્પ $0.32 \ mol/L$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
$a = 0.387 \ nm$,$b = 0.387 \ nm$ અને $c = 0.504 \ nm$ તથા $\alpha = \beta = 90^{\circ}$ અને $\gamma = 120^{\circ}$ એકમ કોષના પરિમાણો ધરાવતા સંયોજનની સ્ફટિક પ્રણાલી કઈ છે?
A
ઘન (Cubic)
B
ષટ્કોણીય (Hexagonal)
C
ઓર્થોરોમ્બિક (Orthorhombic)
D
રોમ્બોહેડ્રલ (Rhombohedral)
Solution
(B) સ્ફટિક પ્રણાલી એકમ કોષના પરિમાણો $a, b, c$ અને આંતરફલકીય ખૂણાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
આપેલ પરિમાણો $a = b = 0.387 \ nm$,$c = 0.504 \ nm$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = b \neq c$.
ખૂણાઓ $\alpha = \beta = 90^{\circ}$ અને $\gamma = 120^{\circ}$ છે.
આ ચોક્કસ શરતો ($a = b \neq c$ અને $\alpha = \beta = 90^{\circ}, \gamma = 120^{\circ}$) ષટ્કોણીય (Hexagonal) સ્ફટિક પ્રણાલીને અનુરૂપ છે.
આપેલ પરિમાણો $a = b = 0.387 \ nm$,$c = 0.504 \ nm$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a = b \neq c$.
ખૂણાઓ $\alpha = \beta = 90^{\circ}$ અને $\gamma = 120^{\circ}$ છે.
આ ચોક્કસ શરતો ($a = b \neq c$ અને $\alpha = \beta = 90^{\circ}, \gamma = 120^{\circ}$) ષટ્કોણીય (Hexagonal) સ્ફટિક પ્રણાલીને અનુરૂપ છે.
0 likesView Solution
53
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
પ્રક્રિયા ${N_2}{O_5}_{(g)} \to 2N{O_2}_{(g)} + \frac{1}{2}{O_2}_{(g)}$ માટે વેગ અચળાંક $k$,$2.3 \times 10^{-2} \ s^{-1}$ છે. નીચે આપેલ કયું સમીકરણ સમય સાથે $[{N_2}{O_5}]$ માં થતો ફેરફાર દર્શાવે છે? $[{N_2}{O_5}]_0$ અને $[{N_2}{O_5}]_t$ એ અનુક્રમે શરૂઆતમાં અને $t$ સમયે ${N_2}{O_5}$ ની સાંદ્રતા છે.
A
$[{N_2}{O_5}]_t = [{N_2}{O_5}]_0 + kt$
B
$[{N_2}{O_5}]_0 = [{N_2}{O_5}]_t e^{kt}$
C
$\log_{10} [{N_2}{O_5}]_t = \log_{10} [{N_2}{O_5}]_0 - kt$
D
$\ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t} = kt$
Solution
(D) વેગ અચળાંક $k$ નો એકમ $s^{-1}$ છે,જે સૂચવે છે કે આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $kt = \ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t}$ છે.
તેથી,સાચું સમીકરણ $\ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t} = kt$ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $kt = \ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t}$ છે.
તેથી,સાચું સમીકરણ $\ln \frac{[{N_2}{O_5}]_0}{[{N_2}{O_5}]_t} = kt$ છે.
0 likesView Solution
54
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
ઇલેક્ટ્રોકેમિકલ $Daniel$ કોષ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
ઇલેક્ટ્રોન કોપર ઇલેક્ટ્રોડથી ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડ તરફ વહે છે.
B
પ્રવાહ ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડથી કોપર ઇલેક્ટ્રોડ તરફ વહે છે.
C
ધન આયનો $(Cations)$ કોપર ઇલેક્ટ્રોડ તરફ ગતિ કરે છે જે કેથોડ છે.
D
ધન આયનો $(Cations)$ ઝિંક ઇલેક્ટ્રોડ તરફ ગતિ કરે છે.
Solution
(C) $Daniel$ કોષમાં કોપર ઇલેક્ટ્રોડ કેથોડ તરીકે કાર્ય કરે છે. \\ કોષની પ્રક્રિયા દરમિયાન,વિદ્યુત તટસ્થતા જાળવવા માટે ઇલેક્ટ્રોલાઇટમાં રહેલા ધન આયનો કેથોડ (કોપર ઇલેક્ટ્રોડ) તરફ ગતિ કરે છે,જ્યાં રિડક્શન થાય છે. \\ તેથી,વિધાન $(c)$ સાચું છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ સંસ્થાનો લોખંડ અને પોલાદનો પ્લાન્ટ શરૂઆતમાં ઉર્જાના સ્ત્રોત તરીકે ચારકોલનો ઉપયોગ કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો,પરંતુ પાછળથી તે હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિસિટી (જળવિદ્યુત) પર સ્વિચ કરવામાં આવ્યો?
A
ધ ટાટા આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ કંપની
B
ધ ઇન્ડિયન આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ કંપની
C
મૈસુર આયર્ન એન્ડ સ્ટીલ લિમિટેડ
D
હિન્દુસ્તાન સ્ટીલ લિમિટેડ
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$Mysore$ $Iron$ $and$ $Steel$ $Limited$ (જે હવે $Visvesvaraya$ $Iron$ $and$ $Steel$ $Plant$ તરીકે ઓળખાય છે) ની સ્થાપના $1923$ માં $Bhadravati$ ખાતે કરવામાં આવી હતી.
શરૂઆતમાં,તેણે જંગલોની નિકટતાને કારણે તેની બ્લાસ્ટ ફર્નેસ માટે ઇંધણના સ્ત્રોત તરીકે ચારકોલનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
પાછળથી,તે $Sharavathi$ નદી પ્રોજેક્ટમાંથી ઉત્પન્ન થતી જળવિદ્યુત પર સ્વિચ થઈ ગયું.
$Mysore$ $Iron$ $and$ $Steel$ $Limited$ (જે હવે $Visvesvaraya$ $Iron$ $and$ $Steel$ $Plant$ તરીકે ઓળખાય છે) ની સ્થાપના $1923$ માં $Bhadravati$ ખાતે કરવામાં આવી હતી.
શરૂઆતમાં,તેણે જંગલોની નિકટતાને કારણે તેની બ્લાસ્ટ ફર્નેસ માટે ઇંધણના સ્ત્રોત તરીકે ચારકોલનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
પાછળથી,તે $Sharavathi$ નદી પ્રોજેક્ટમાંથી ઉત્પન્ન થતી જળવિદ્યુત પર સ્વિચ થઈ ગયું.
0 likesView Solution
56
ChemistryAdvancedMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું $CN^{-}$ (સાયનાઇડ) ના વધારા સાથે બે સવર્ગ આંક ધરાવતું સંકીર્ણ બનાવે છે?
A
$Cu^{+}$
B
$Ag^{+}$
C
$Ni^{2+}$
D
$Fe^{2+}$
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$Ag^{+}$ આયન $CN^{-}$ આયનોના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયસાયનોઆર્જેન્ટેટ$(I)$ સંકીર્ણ બનાવે છે,જે $[Ag(CN)_2]^{-}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Ag^{+}$ નો સવર્ગ આંક $2$ છે.
$Ag^{+}$ આયન $CN^{-}$ આયનોના વધારા સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયસાયનોઆર્જેન્ટેટ$(I)$ સંકીર્ણ બનાવે છે,જે $[Ag(CN)_2]^{-}$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Ag^{+}$ નો સવર્ગ આંક $2$ છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનને ઓર્ગેનોમેટાલિક (organometallic) સંયોજન ગણવામાં આવતું નથી?
A
સીસ-પ્લેટિન (Cis-platin)
B
ફેરોસીન (Ferrocene)
C
ઝીસ ક્ષાર (Zeise's salt)
D
ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક (Grignard reagent)
Solution
(A) ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન એટલે એવું સંયોજન જેમાં ઓછામાં ઓછો એક સીધો ધાતુ-કાર્બન $(M-C)$ બંધ હોય.
$A$. સીસ-પ્લેટિન એ $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ છે. તેમાં $Pt-N$ અને $Pt-Cl$ બંધો છે,પરંતુ કોઈ સીધો $Pt-C$ બંધ નથી. તેથી,તે ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
$B$. ફેરોસીન $Fe(\eta^5-C_5H_5)_2$ છે. તેમાં સીધા $Fe-C$ બંધો હોય છે.
$C$. ઝીસ ક્ષાર $K[PtCl_3(\eta^2-C_2H_4)]$ છે. તેમાં સીધો $Pt-C$ બંધ ($Pt$ અને ઇથિલીન લિગાન્ડ વચ્ચે) હોય છે.
$D$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $R-Mg-X$ છે. તેમાં સીધો $Mg-C$ બંધ હોય છે.
$A$. સીસ-પ્લેટિન એ $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$ છે. તેમાં $Pt-N$ અને $Pt-Cl$ બંધો છે,પરંતુ કોઈ સીધો $Pt-C$ બંધ નથી. તેથી,તે ઓર્ગેનોમેટાલિક સંયોજન નથી.
$B$. ફેરોસીન $Fe(\eta^5-C_5H_5)_2$ છે. તેમાં સીધા $Fe-C$ બંધો હોય છે.
$C$. ઝીસ ક્ષાર $K[PtCl_3(\eta^2-C_2H_4)]$ છે. તેમાં સીધો $Pt-C$ બંધ ($Pt$ અને ઇથિલીન લિગાન્ડ વચ્ચે) હોય છે.
$D$. ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $R-Mg-X$ છે. તેમાં સીધો $Mg-C$ બંધ હોય છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કોણ પ્રકાશીય સમઘટકતા ધરાવતું નથી?
A
$[Co(NH_3)_3Cl_3]$
B
$[Co(en)_3]Cl_3$
C
$[Co(en)_2Cl_2]Cl$
D
$[Co(en)(NH_3)_2Cl_2]Cl$
Solution
(A) . $[Co(NH_3)_3Cl_3]$ પ્રકાશીય સમઘટકતા દર્શાવતું નથી કારણ કે તે $MA_3B_3$ પ્રકારનું સૂત્ર ધરાવે છે,જે તેના $fac$ અને $mer$ બંને સમઘટકોમાં સંમિતિનું સમતલ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
59
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ $Ni^{2+}$ સાથે લાલ અવક્ષેપ આપે છે,જેનો ઉપયોગ તેની ઓળખ માટે થાય છે. આ અવક્ષેપ સરળતાથી મેળવવા માટે શ્રેષ્ઠ $pH$ રેન્જ કઈ છે?
A
$< 1$
B
$2-3$
C
$3-4$
D
$9-11$
Solution
(D) $Ni^{2+}$ અને ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ $(DMG)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નિકલ ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સિમેટ સંકીર્ણ બનાવે છે,જે તેજસ્વી લાલ અવક્ષેપ છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે એમોનિયાયુક્ત માધ્યમમાં કરવામાં આવે છે,જે $9-11$ ની આલ્કલાઇન $pH$ રેન્જ પ્રદાન કરે છે.
આ $pH$ રેન્જમાં,$DMG$ લિગાન્ડનું ડિપ્રોટોનેશન થાય છે,જે તેને $Ni^{2+}$ આયન સાથે અસરકારક રીતે જોડાવા દે છે.
આ પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે એમોનિયાયુક્ત માધ્યમમાં કરવામાં આવે છે,જે $9-11$ ની આલ્કલાઇન $pH$ રેન્જ પ્રદાન કરે છે.
આ $pH$ રેન્જમાં,$DMG$ લિગાન્ડનું ડિપ્રોટોનેશન થાય છે,જે તેને $Ni^{2+}$ આયન સાથે અસરકારક રીતે જોડાવા દે છે.
0 likesView Solution
60
ChemistryAdvancedMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું ઇથેનોલ સાથે સૌથી સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે?
A
$p-$નાઈટ્રોબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ
B
$p-$ક્લોરોબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ
C
$p-$મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ
D
$p-$મિથાઈલબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ
Solution
(C) બેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડની ઇથેનોલ સાથેની પ્રક્રિયા $S_N1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે,જેમાં કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી બને છે.
કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા પ્રતિક્રિયાશીલતા નક્કી કરે છે. ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ કાર્બોકેટાયનને સ્થિર કરે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ $(EWG)$ તેને અસ્થિર કરે છે.
$p-$મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડમાં,મેથોક્સી ગ્રુપ $(-OCH_3)$ રેઝોનન્સ ($+M$ અસર) દ્વારા મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર ધરાવે છે,જે કાર્બોકેટાયનને સૌથી વધુ સ્થિર કરે છે.
તેથી,$p-$મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ સૌથી વધુ સ્થિર કાર્બોકેટાયન બનાવે છે અને ઇથેનોલ સાથે સૌથી સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે.
કાર્બોકેટાયનની સ્થિરતા પ્રતિક્રિયાશીલતા નક્કી કરે છે. ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ગ્રુપ $(EDG)$ કાર્બોકેટાયનને સ્થિર કરે છે,જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ $(EWG)$ તેને અસ્થિર કરે છે.
$p-$મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડમાં,મેથોક્સી ગ્રુપ $(-OCH_3)$ રેઝોનન્સ ($+M$ અસર) દ્વારા મજબૂત ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર ધરાવે છે,જે કાર્બોકેટાયનને સૌથી વધુ સ્થિર કરે છે.
તેથી,$p-$મેથોક્સીબેન્ઝાઈલ બ્રોમાઈડ સૌથી વધુ સ્થિર કાર્બોકેટાયન બનાવે છે અને ઇથેનોલ સાથે સૌથી સરળતાથી પ્રક્રિયા કરે છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી આલ્કોહોલિક $KOH$ પ્રત્યે સૌથી વધુ સક્રિય કયું છે?
A
$CH_2=CHBr$
B
$CH_3COCH_2CH_2Br$
C
$CH_3CH_2Br$
D
$CH_3CH_2CH_2Br$
Solution
(D) આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે હેલોઆલ્કેનની પ્રક્રિયા $E2$ વિલોપન પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે.
$CH_3CH_2CH_2Br$ (પ્રાથમિક આલ્કાઈલ હેલાઈડ) માં,આલ્કાઈલ સમૂહની હાજરી $+I$ અસર આપે છે,જે લિવિંગ ગ્રુપના વિલોપનને સરળ બનાવે છે.
$CH_2=CHBr$ એ વિનાઈલ હેલાઈડ છે જેમાં $C-X$ બંધમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા હોય છે,જે તેને વિલોપન પ્રત્યે ખૂબ જ નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
$CH_3COCH_2CH_2Br$ માં ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક $-CO$ સમૂહ ($-I$ અસર) હોય છે,જે સાદા આલ્કાઈલ હેલાઈડની તુલનામાં વિલોપન માટેની સંક્રાંતિ અવસ્થાને અસ્થિર બનાવે છે.
$CH_3CH_2Br$ અને $CH_3CH_2CH_2Br$ ની સરખામણી કરતા,બાદમાં થોડી વધુ $+I$ અસર હોય છે,જે તેને આ સંદર્ભમાં વધુ સક્રિય બનાવે છે.
$CH_3CH_2CH_2Br + KOH \xrightarrow{\text{alc.}} CH_3CH=CH_2 + KBr + H_2O$
$CH_3CH_2CH_2Br$ (પ્રાથમિક આલ્કાઈલ હેલાઈડ) માં,આલ્કાઈલ સમૂહની હાજરી $+I$ અસર આપે છે,જે લિવિંગ ગ્રુપના વિલોપનને સરળ બનાવે છે.
$CH_2=CHBr$ એ વિનાઈલ હેલાઈડ છે જેમાં $C-X$ બંધમાં આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા હોય છે,જે તેને વિલોપન પ્રત્યે ખૂબ જ નિષ્ક્રિય બનાવે છે.
$CH_3COCH_2CH_2Br$ માં ઈલેક્ટ્રોન-આકર્ષક $-CO$ સમૂહ ($-I$ અસર) હોય છે,જે સાદા આલ્કાઈલ હેલાઈડની તુલનામાં વિલોપન માટેની સંક્રાંતિ અવસ્થાને અસ્થિર બનાવે છે.
$CH_3CH_2Br$ અને $CH_3CH_2CH_2Br$ ની સરખામણી કરતા,બાદમાં થોડી વધુ $+I$ અસર હોય છે,જે તેને આ સંદર્ભમાં વધુ સક્રિય બનાવે છે.
$CH_3CH_2CH_2Br + KOH \xrightarrow{\text{alc.}} CH_3CH=CH_2 + KBr + H_2O$
0 likesView Solution
62
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
$RCH_2OH \to RCHO$ ના રૂપાંતરણ માટે સૌથી યોગ્ય પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$KMnO_4$
B
$K_2Cr_2O_7$
C
$CrO_3$
D
$PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ)
Solution
(D) પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(RCH_2OH)$ નું આલ્ડીહાઇડ $(RCHO)$ માં રૂપાંતરણ કરવા માટે એવા મંદ ઓક્સિડેશનકર્તાની જરૂર પડે છે જે આલ્ડીહાઇડનું આગળ કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન ન કરે.
$PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ,$(C_5H_5NH^+)(CrO_3Cl^-)$) એક પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે ઓક્સિડેશનને આલ્ડીહાઇડ તબક્કે અટકાવે છે.
$KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ જેવા અન્ય પ્રક્રિયકો પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું સીધું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
તેથી,આ ચોક્કસ રૂપાંતરણ માટે $PCC$ સૌથી યોગ્ય પ્રક્રિયક છે.
$PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ,$(C_5H_5NH^+)(CrO_3Cl^-)$) એક પસંદગીયુક્ત ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે ઓક્સિડેશનને આલ્ડીહાઇડ તબક્કે અટકાવે છે.
$KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ જેવા અન્ય પ્રક્રિયકો પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે સામાન્ય રીતે પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું સીધું કાર્બોક્સિલિક એસિડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
તેથી,આ ચોક્કસ રૂપાંતરણ માટે $PCC$ સૌથી યોગ્ય પ્રક્રિયક છે.
0 likesView Solution
63
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડની $Br_2 + Fe$ સાથેની પ્રક્રિયાથી શું મળે છે?
A
B
C
D
Solution
(B) આ પ્રક્રિયા $o$-ટોલ્યુઈક એસિડનું ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (બ્રોમિનેશન) છે.
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે બે સમૂહો જોડાયેલા છે: મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$.
$1$. $-CH_3$ સમૂહ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક છે.
$2$. $-COOH$ સમૂહ મેટા-નિર્દેશક છે.
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડમાં,$-CH_3$ સમૂહના ઓર્થો સ્થાન પર કાં તો $-COOH$ સમૂહ છે અથવા અવકાશીય અવરોધ છે. $-CH_3$ સમૂહના પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે સૌથી વધુ સક્રિય સ્થાન છે.
તેથી,બ્રોમિન પરમાણુ $-CH_3$ સમૂહના પેરા સ્થાને જોડાય છે,જે $-COOH$ સમૂહની સાપેક્ષમાં મેટા સ્થાન છે.
નીપજ $5$-બ્રોમો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે બે સમૂહો જોડાયેલા છે: મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$.
$1$. $-CH_3$ સમૂહ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક છે.
$2$. $-COOH$ સમૂહ મેટા-નિર્દેશક છે.
$o$-ટોલ્યુઈક એસિડમાં,$-CH_3$ સમૂહના ઓર્થો સ્થાન પર કાં તો $-COOH$ સમૂહ છે અથવા અવકાશીય અવરોધ છે. $-CH_3$ સમૂહના પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન માટે સૌથી વધુ સક્રિય સ્થાન છે.
તેથી,બ્રોમિન પરમાણુ $-CH_3$ સમૂહના પેરા સ્થાને જોડાય છે,જે $-COOH$ સમૂહની સાપેક્ષમાં મેટા સ્થાન છે.
નીપજ $5$-બ્રોમો-$2$-મિથાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
0 likesView Solution
64
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
એરોમેટિક નાઈટ્રાઈલ્સ $(ArCN)$ કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવી શકાતા નથી?
A
$ArX + KCN$
B
$ArN_2^+ + CuCN$
C
$ArCONH_2 + P_2O_5$
D
$ArCONH_2 + SOCl_2$
Solution
(A) એરાઈલ હેલાઈડ્સ $(ArX)$ માં,સંસ્પંદનને કારણે કાર્બન-હેલોજન બંધ આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા પ્રાપ્ત કરે છે,જે તેને $CN^-$ દ્વારા ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન સામે પ્રતિરોધક બનાવે છે. તેથી,$ArCN$ બનાવવા માટે સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં $ArX$ એ $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$(B)$ $ArN_2^+ + CuCN \to ArCN + N_2 + Cu^+$ (સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા).
$(C)$ $ArCONH_2 \xrightarrow{P_2O_5} ArCN + H_2O$ (એમાઈડનું નિર્જલીકરણ).
$(D)$ $ArCONH_2 + SOCl_2 \to ArCN + SO_2 + 2HCl$ (એમાઈડનું નિર્જલીકરણ).
$(B)$ $ArN_2^+ + CuCN \to ArCN + N_2 + Cu^+$ (સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા).
$(C)$ $ArCONH_2 \xrightarrow{P_2O_5} ArCN + H_2O$ (એમાઈડનું નિર્જલીકરણ).
$(D)$ $ArCONH_2 + SOCl_2 \to ArCN + SO_2 + 2HCl$ (એમાઈડનું નિર્જલીકરણ).
0 likesView Solution
65
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી સૌથી પ્રબળ બેઇઝ કયો છે?
A
પિરિડિન
B
પાયરોલ
C
પિપરિડિન
D
એનિલીન
Solution
(C) એમાઇનની બેઝિકતા નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની ઉપલબ્ધતા પર આધાર રાખે છે.
$A$ (પિરિડિન),$B$ (પાયરોલ) અને $D$ (એનિલીન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરનું ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે અથવા એરોમેટિક સિસ્ટમનો ભાગ છે,જેના કારણે તે પ્રોટોનેશન માટે ઓછું ઉપલબ્ધ હોય છે.
$C$ (પિપરિડિન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ કોઈ સંસ્પંદન કે એરોમેટિક સિસ્ટમમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને પ્રોટોનેશન માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
તેથી,પિપરિડિન આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.
$A$ (પિરિડિન),$B$ (પાયરોલ) અને $D$ (એનિલીન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ પરનું ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સંસ્પંદનમાં ભાગ લે છે અથવા એરોમેટિક સિસ્ટમનો ભાગ છે,જેના કારણે તે પ્રોટોનેશન માટે ઓછું ઉપલબ્ધ હોય છે.
$C$ (પિપરિડિન) માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ કોઈ સંસ્પંદન કે એરોમેટિક સિસ્ટમમાં ભાગ લેતું નથી,જે તેને પ્રોટોનેશન માટે સરળતાથી ઉપલબ્ધ બનાવે છે.
તેથી,પિપરિડિન આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી પ્રબળ બેઇઝ છે.
0 likesView Solution
66
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયું જૈવ-વિઘટનીય (biodegradable) પોલિમર છે?
A
સેલ્યુલોઝ
B
પોલિથીન
C
પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ
D
નાયલોન-$6$
Solution
(A) સેલ્યુલોઝ એ કુદરતી પોલિમર છે જે જૈવ-વિઘટનીય છે.
પોલિથીન,પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ અને નાયલોન-$6$ એ કૃત્રિમ પોલિમર છે,જે સામાન્ય રીતે જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે.
પોલિથીન,પોલિવિનાઇલ ક્લોરાઇડ અને નાયલોન-$6$ એ કૃત્રિમ પોલિમર છે,જે સામાન્ય રીતે જૈવ-અવિઘટનીય હોય છે.
0 likesView Solution
67
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
બે સંભવિત બાઈન્ડિંગ સાઇટ્સ ધરાવતો ન્યુક્લિક એસિડ બેઝ કયો છે?
A
થાઇમિન
B
સાયટોસિન
C
ગ્વાનિન
D
એડેનિન
Solution
(C) $Guanine$ એ ન્યુક્લિક એસિડ બેઝ છે જે બેઝ પેરિંગના સંદર્ભમાં હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ માટે બે સંભવિત બાઈન્ડિંગ સાઇટ્સ ધરાવે છે,જેમાં ખાસ કરીને $N-H$ ગ્રુપ અને કાર્બોનિલ ઓક્સિજન અથવા નાઇટ્રોજન પરમાણુઓનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
68
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
$N_3^-$ માટે કયું વિધાન સાચું છે?
A
તે અરેખીય બંધારણ ધરાવે છે
B
તેને સ્યુડોહેલોજન કહેવામાં આવે છે
C
આ આયનમાં નાઈટ્રોજનનો ફોર્મલ ઓક્સિડેશન આંક $-1/3$ છે
D
તે $NO_2$ સાથે આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક છે
Solution
(B) એઝાઈડ આયન $(N_3^-)$ $180^{\circ}$ ના બંધકોણ સાથે રેખીય બંધારણ ધરાવે છે.
તેને સ્યુડોહેલોજન ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેનું રસાયણશાસ્ત્ર હેલાઈડ આયનો જેવું છે.
$N_3^-$ માં નાઈટ્રોજનનો ફોર્મલ ઓક્સિડેશન આંક આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $3x = -1$,તેથી $x = -1/3$.
$N_3^-$ માં $22$ ઈલેક્ટ્રોન છે,જ્યારે $NO_2$ માં $23$ ઈલેક્ટ્રોન છે,તેથી તેઓ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક નથી.
તેને સ્યુડોહેલોજન ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેનું રસાયણશાસ્ત્ર હેલાઈડ આયનો જેવું છે.
$N_3^-$ માં નાઈટ્રોજનનો ફોર્મલ ઓક્સિડેશન આંક આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $3x = -1$,તેથી $x = -1/3$.
$N_3^-$ માં $22$ ઈલેક્ટ્રોન છે,જ્યારે $NO_2$ માં $23$ ઈલેક્ટ્રોન છે,તેથી તેઓ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક નથી.
0 likesView Solution
69
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
એસીટાલ્ડિહાઈડને એસીટોફીનોનથી અલગ કરવા માટે વપરાતો પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$NaHSO_3$
B
$C_6H_5NHNH_2$
C
$NH_2OH$
D
$NaOH - I_2$
Solution
(A) $NaHSO_3$ એ એસીટાલ્ડિહાઈડ (એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ) સાથે સ્ફટિકમય યોગશીલ નીપજ બનાવે છે,જ્યારે એસીટોફીનોન (એરોમેટિક કીટોન) અવકાશી અવરોધને કારણે $NaHSO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
$CH_3CHO + NaHSO_3 \to CH_3CH(OH)SO_3Na$ (સફેદ સ્ફટિકમય ઘન)
$C_6H_5COCH_3 + NaHSO_3 \to \text{કોઈ પ્રક્રિયા થતી નથી}$
આ યોગશીલ નીપજને ગાળણ દ્વારા અલગ કરી શકાય છે અને ત્યારબાદ મંદ એસિડ અથવા બેઝ દ્વારા વિઘટન કરીને શુદ્ધ એસીટાલ્ડિહાઈડ મેળવી શકાય છે.
$CH_3CHO + NaHSO_3 \to CH_3CH(OH)SO_3Na$ (સફેદ સ્ફટિકમય ઘન)
$C_6H_5COCH_3 + NaHSO_3 \to \text{કોઈ પ્રક્રિયા થતી નથી}$
આ યોગશીલ નીપજને ગાળણ દ્વારા અલગ કરી શકાય છે અને ત્યારબાદ મંદ એસિડ અથવા બેઝ દ્વારા વિઘટન કરીને શુદ્ધ એસીટાલ્ડિહાઈડ મેળવી શકાય છે.
0 likesView Solution
70
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
ગલનબિંદુ સામાન્ય રીતે કોના માટે સૌથી વધુ હોય છે?
A
તૃતીયક એમાઇડ્સ
B
દ્વિતીયક એમાઇડ્સ
C
પ્રાથમિક એમાઇડ્સ
D
એમાઇન્સ
Solution
(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
એમાઇડ્સ મજબૂત આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધનને કારણે ઊંચા ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ધરાવે છે.
પ્રાથમિક એમાઇડ્સ $(R-CONH_2)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલા હોય છે,જે વ્યાપક આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન માટે પરવાનગી આપે છે.
દ્વિતીયક એમાઇડ્સ $(R-CONHR)$ માં,હાઇડ્રોજન બંધન માટે માત્ર એક જ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તૃતીયક એમાઇડ્સ $(R-CONR_2)$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી,જે તેમને એકબીજા સાથે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવતા અટકાવે છે.
તેથી,ગલનબિંદુ/ઉત્કલનબિંદુનો ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{પ્રાથમિક એમાઇડ્સ} > \text{દ્વિતીયક એમાઇડ્સ} > \text{તૃતીયક એમાઇડ્સ} > \text{એમાઇન્સ}$.
એમાઇડ્સ મજબૂત આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધનને કારણે ઊંચા ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ધરાવે છે.
પ્રાથમિક એમાઇડ્સ $(R-CONH_2)$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે બે હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલા હોય છે,જે વ્યાપક આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન માટે પરવાનગી આપે છે.
દ્વિતીયક એમાઇડ્સ $(R-CONHR)$ માં,હાઇડ્રોજન બંધન માટે માત્ર એક જ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ઉપલબ્ધ હોય છે.
તૃતીયક એમાઇડ્સ $(R-CONR_2)$ માં નાઇટ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી,જે તેમને એકબીજા સાથે આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધ બનાવતા અટકાવે છે.
તેથી,ગલનબિંદુ/ઉત્કલનબિંદુનો ક્રમ આ મુજબ છે: $\text{પ્રાથમિક એમાઇડ્સ} > \text{દ્વિતીયક એમાઇડ્સ} > \text{તૃતીયક એમાઇડ્સ} > \text{એમાઇન્સ}$.
0 likesView Solution
71
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : ન્યુક્લિયર બંધન ઉર્જા પ્રતિ ન્યુક્લિયોન નો ક્રમ $_4^9Be > \,_3^7Li > \,_2^4He$ છે.
કારણ : બંધન ઉર્જા પ્રતિ ન્યુક્લિયોન એ ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાના તફાવત સાથે રેખીય રીતે વધે છે.
કારણ : બંધન ઉર્જા પ્રતિ ન્યુક્લિયોન એ ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાના તફાવત સાથે રેખીય રીતે વધે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(D) પ્રતિ ન્યુક્લિયોન બંધન ઉર્જા એ ન્યુક્લિયસની સ્થિરતાનું માપ છે. આ આઇસોટોપ્સ માટે પ્રતિ ન્યુક્લિયોન બંધન ઉર્જાનો વાસ્તવિક ક્રમ $_2^4He > \,_3^7Li > \,_4^9Be$ છે. તેથી,વિધાન ખોટું છે.
વધુમાં,પ્રતિ ન્યુક્લિયોન બંધન ઉર્જા ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાના તફાવત સાથે રેખીય રીતે વધતી નથી; તે દળ ક્ષતિ અને ન્યુક્લિયર ગોઠવણીની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
વધુમાં,પ્રતિ ન્યુક્લિયોન બંધન ઉર્જા ન્યુટ્રોન અને પ્રોટોનની સંખ્યાના તફાવત સાથે રેખીય રીતે વધતી નથી; તે દળ ક્ષતિ અને ન્યુક્લિયર ગોઠવણીની સ્થિરતા પર આધાર રાખે છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
72
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $Mg$ માનવ દાંતના ઇનેમલમાં હાજર નથી.
કારણ : $Mg$ માનવના જૈવિક કાર્યો માટે એક આવશ્યક તત્વ છે.
કારણ : $Mg$ માનવના જૈવિક કાર્યો માટે એક આવશ્યક તત્વ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન ખોટું હોય પરંતુ કારણ સાચું હોય.
Solution
(D) માનવ દાંતનું ઇનેમલ મુખ્યત્વે હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટ,$Ca_{10}(PO_4)_6(OH)_2$ નું બનેલું છે,જેમાં કેલ્શિયમ હોય છે. મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ ઇનેમલનો પ્રાથમિક ઘટક નથી.
મેગ્નેશિયમ ખરેખર માનવ શરીરમાં વિવિધ જૈવિક કાર્યો માટે એક આવશ્યક તત્વ છે,જેમ કે ઘણા ઉત્સેચકો માટે કોફેક્ટર તરીકે કામ કરવું અને ચેતા તથા સ્નાયુઓના કાર્યને જાળવી રાખવું.
વિધાન ખોટું છે (કારણ કે દાંતમાં $Mg$ અલ્પ માત્રામાં હાજર હોય છે) અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
મેગ્નેશિયમ ખરેખર માનવ શરીરમાં વિવિધ જૈવિક કાર્યો માટે એક આવશ્યક તત્વ છે,જેમ કે ઘણા ઉત્સેચકો માટે કોફેક્ટર તરીકે કામ કરવું અને ચેતા તથા સ્નાયુઓના કાર્યને જાળવી રાખવું.
વિધાન ખોટું છે (કારણ કે દાંતમાં $Mg$ અલ્પ માત્રામાં હાજર હોય છે) અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
73
ChemistryDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન: $2-$બ્રોમોબ્યુટેન ઇથેનોલમાં સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મુખ્ય નીપજ તરીકે $1-$બ્યુટીન આપે છે.
કારણ: $1-$બ્યુટીન એ $2-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે. સેટઝેફના નિયમ મુજબ,$2-$બ્યુટીન એ નીપજ હોવી જોઈએ જે વધુ શાખિત અથવા વિસ્થાપિત સંયોજન છે અને તેથી,$1-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
કારણ: $1-$બ્યુટીન એ $2-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે. સેટઝેફના નિયમ મુજબ,$2-$બ્યુટીન એ નીપજ હોવી જોઈએ જે વધુ શાખિત અથવા વિસ્થાપિત સંયોજન છે અને તેથી,$1-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) $2-$બ્રોમોબ્યુટેન ઇથેનોલમાં સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સેટઝેફના નિયમ મુજબ મુખ્ય નીપજ તરીકે $2-$બ્યુટીન આપે છે,જે જણાવે છે કે વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન એ પસંદગીની નીપજ છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $1-$બ્યુટીન એ ગૌણ નીપજ છે.
વધુ વિસ્થાપન અને હાયપરકોન્જુગેશનને કારણે $2-$બ્યુટીન એ $1-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
કારણનું વિધાન દાવો કરે છે કે $1-$બ્યુટીન એ $2-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે,જે ખોટું છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે કારણ કે $1-$બ્યુટીન એ ગૌણ નીપજ છે.
વધુ વિસ્થાપન અને હાયપરકોન્જુગેશનને કારણે $2-$બ્યુટીન એ $1-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
કારણનું વિધાન દાવો કરે છે કે $1-$બ્યુટીન એ $2-$બ્યુટીન કરતા વધુ સ્થાયી છે,જે ખોટું છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
74
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : કોપર ધાતુ એસિડિક જલીય દ્રાવણમાં સરળતાથી ક્ષારણ પામે છે.
કારણ : આ પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર ધન હોય છે.
કારણ : આ પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર ધન હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) કોપર વિદ્યુતરાસાયણિક શ્રેણીમાં હાઇડ્રોજનની નીચે આવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ હાઇડ્રોજન કરતા વધારે છે ($E^o_{Cu^{2+}/Cu} = +0.34 \ V$ અને $E^o_{H^+/H_2} = 0.00 \ V$).
તેથી,કોપર મંદ એસિડમાંથી $H_2$ ને મુક્ત કરી શકતું નથી અને પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ નથી.
પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ ન હોવાથી,આ પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર $(\Delta G)$ ધન હોય છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે કારણ કે કોપર એસિડિક દ્રાવણમાં ક્ષારણ પામતું નથી,પરંતુ કારણ સાચું છે.
તેથી,કોપર મંદ એસિડમાંથી $H_2$ ને મુક્ત કરી શકતું નથી અને પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ નથી.
પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ ન હોવાથી,આ પ્રક્રિયા માટે મુક્ત ઊર્જાનો ફેરફાર $(\Delta G)$ ધન હોય છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે કારણ કે કોપર એસિડિક દ્રાવણમાં ક્ષારણ પામતું નથી,પરંતુ કારણ સાચું છે.
0 likesView Solution
75
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : જલીય ગોલ્ડ (સોનું) કલિલ દ્રાવણ લાલ રંગનું હોય છે.
કારણ : આ રંગ કલિલ ગોલ્ડ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
કારણ : આ રંગ કલિલ ગોલ્ડ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) કલિલ દ્રાવણનો રંગ કલિલ કણોના કદ પર આધાર રાખે છે.
ગોલ્ડ સોલ માટે,રંગ કણના કદ સાથે બદલાય છે; ખૂબ જ ઝીણું ગોલ્ડ સોલ લાલ રંગનું હોય છે.
આ રંગ કલિલ ગોલ્ડ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
ગોલ્ડ સોલ માટે,રંગ કણના કદ સાથે બદલાય છે; ખૂબ જ ઝીણું ગોલ્ડ સોલ લાલ રંગનું હોય છે.
આ રંગ કલિલ ગોલ્ડ કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણનને કારણે ઉદ્ભવે છે.
0 likesView Solution
76
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : આલ્કોહોલનું એસિડિક ઝીઓલાઇટ્સની હાજરીમાં હાઇડ્રોકાર્બનમાં નિર્જલીકરણ થાય છે.
કારણ : ઝીઓલાઇટ્સ છિદ્રાળુ ઉદ્દીપકો છે.
કારણ : ઝીઓલાઇટ્સ છિદ્રાળુ ઉદ્દીપકો છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) પેટ્રોલિયમ ઉદ્યોગમાં,આલ્કોહોલનું નિર્જલીકરણ કરીને તેને સીધા હાઇડ્રોકાર્બનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે ઝીઓલાઇટ્સનો ઉપયોગ થાય છે.
ઝીઓલાઇટ્સ ખરેખર છિદ્રાળુ ઉદ્દીપકો છે,જે તેમને આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરવા દે છે.
જોકે,આલ્કોહોલનું હાઇડ્રોકાર્બનમાં નિર્જલીકરણ ખાસ કરીને ઝીઓલાઇટ્સની એસિડિક પ્રકૃતિને કારણે થાય છે,માત્ર તેમની છિદ્રાળુતાને કારણે નહીં.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
ઝીઓલાઇટ્સ ખરેખર છિદ્રાળુ ઉદ્દીપકો છે,જે તેમને આકાર-પસંદગીયુક્ત ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરવા દે છે.
જોકે,આલ્કોહોલનું હાઇડ્રોકાર્બનમાં નિર્જલીકરણ ખાસ કરીને ઝીઓલાઇટ્સની એસિડિક પ્રકૃતિને કારણે થાય છે,માત્ર તેમની છિદ્રાળુતાને કારણે નહીં.
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
0 likesView Solution
77
ChemistryEasyMCQAIIMS · 2004
વિધાન : મુક્ત વાયુરૂપ $Cr$ પરમાણુમાં છ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
કારણ : અર્ધ-પૂર્ણ $s$ કક્ષક વધુ સ્થિરતા ધરાવે છે.
કારણ : અર્ધ-પૂર્ણ $s$ કક્ષક વધુ સ્થિરતા ધરાવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) $Cr$ $(Z=24)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $[Ar] \, 3d^5 \, 4s^1$ છે.
આ રચનામાં,$3d$ પેટાકોષમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અને $4s$ પેટાકોષમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે કુલ $6$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન બનાવે છે.
$Cr$ પરમાણુની સ્થિરતા અર્ધ-પૂર્ણ $d$ પેટાકોષ $(3d^5)$ ને કારણે છે,$s$ કક્ષકને કારણે નહીં.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
આ રચનામાં,$3d$ પેટાકોષમાં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન અને $4s$ પેટાકોષમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,જે કુલ $6$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન બનાવે છે.
$Cr$ પરમાણુની સ્થિરતા અર્ધ-પૂર્ણ $d$ પેટાકોષ $(3d^5)$ ને કારણે છે,$s$ કક્ષકને કારણે નહીં.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
78
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $[Ni(en)_3]Cl_2$ ($en =$ ઇથિલિનડાયએમાઇન) ની સ્થિરતા $[Ni(NH_3)_6]Cl_2$ કરતા ઓછી છે.
કારણ : $[Ni(en)_3]Cl_2$ માં,$Ni$ નો ભૂમિતિ આકાર ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ છે.
કારણ : $[Ni(en)_3]Cl_2$ માં,$Ni$ નો ભૂમિતિ આકાર ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે કિલેટ અસરને લીધે $[Ni(en)_3]Cl_2$ એ $[Ni(NH_3)_6]Cl_2$ કરતા વધુ સ્થિર છે.
ઇથિલિનડાયએમાઇન $(en)$ એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,જે $Ni^{2+}$ આયન સાથે સ્થિર પાંચ-સભ્યવાળી કિલેટ રીંગ બનાવે છે,જ્યારે $NH_3$ એ એકદંતીય લિગેન્ડ છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $[Ni(en)_3]Cl_2$ માં $Ni$ નો ભૂમિતિ આકાર અષ્ટફલકીય (octahedral) છે,ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ નથી.
ઇથિલિનડાયએમાઇન $(en)$ એ દ્વિદંતીય લિગેન્ડ છે,જે $Ni^{2+}$ આયન સાથે સ્થિર પાંચ-સભ્યવાળી કિલેટ રીંગ બનાવે છે,જ્યારે $NH_3$ એ એકદંતીય લિગેન્ડ છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે $[Ni(en)_3]Cl_2$ માં $Ni$ નો ભૂમિતિ આકાર અષ્ટફલકીય (octahedral) છે,ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ નથી.
0 likesView Solution
79
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $C_6H_5CH_2OCH_3$ ને $HI$ સાથે ગરમ કરવાથી મળતી મુખ્ય નીપજો $C_6H_5CH_2I$ અને $CH_3OH$ છે.
કારણ : બેન્ઝાઈલ કેટાયન એ મિથાઈલ કેટાયન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
કારણ : બેન્ઝાઈલ કેટાયન એ મિથાઈલ કેટાયન કરતા વધુ સ્થાયી છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) $C_6H_5CH_2OCH_3$ ની $HI$ સાથેની પ્રક્રિયા $S_N1$ ક્રિયાવિધિ દ્વારા થાય છે કારણ કે બેન્ઝાઈલ કાર્બોકેટાયન $(C_6H_5CH_2^+)$ સંસ્પંદનને કારણે ખૂબ જ સ્થાયી છે.
$C-O$ બંધનું વિભાજન એવી રીતે થાય છે કે જેથી વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બને.
બેન્ઝાઈલ કાર્બોકેટાયન એ મિથાઈલ કાર્બોકેટાયન $(CH_3^+)$ કરતા વધુ સ્થાયી હોવાથી,આયોડાઈડ આયન બેન્ઝાઈલ સમૂહ પર હુમલો કરીને $C_6H_5CH_2I$ બનાવે છે,જ્યારે મિથોક્સાઈડ સમૂહ પ્રોટોનેટેડ થઈને $CH_3OH$ બનાવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
$C-O$ બંધનું વિભાજન એવી રીતે થાય છે કે જેથી વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બને.
બેન્ઝાઈલ કાર્બોકેટાયન એ મિથાઈલ કાર્બોકેટાયન $(CH_3^+)$ કરતા વધુ સ્થાયી હોવાથી,આયોડાઈડ આયન બેન્ઝાઈલ સમૂહ પર હુમલો કરીને $C_6H_5CH_2I$ બનાવે છે,જ્યારે મિથોક્સાઈડ સમૂહ પ્રોટોનેટેડ થઈને $CH_3OH$ બનાવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
80
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : આઇસોબ્યુટેનાલ આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
કારણ : તેમાં $\alpha - $ હાઇડ્રોજન હોતો નથી.
કારણ : તેમાં $\alpha - $ હાઇડ્રોજન હોતો નથી.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય અથવા જે સંયોજનો આ સમૂહમાં ઓક્સિડેશન પામી શકે.
આઇસોબ્યુટેનાલ $(CH_3)_2CHCHO$ છે. તેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
આપેલ કારણ ખોટું છે કારણ કે આઇસોબ્યુટેનાલમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હાજર હોય છે (કાર્બોનિલ સમૂહના પાડોશી કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન).
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
આઇસોબ્યુટેનાલ $(CH_3)_2CHCHO$ છે. તેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
આપેલ કારણ ખોટું છે કારણ કે આઇસોબ્યુટેનાલમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુ હાજર હોય છે (કાર્બોનિલ સમૂહના પાડોશી કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન).
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
81
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : એસિટિક એસિડનું $pK_a$ મૂલ્ય ફિનોલ કરતા ઓછું હોય છે.
કારણ : ફિનોક્સાઇડ આયન વધુ સંસ્પંદન સ્થાયી છે.
કારણ : ફિનોક્સાઇડ આયન વધુ સંસ્પંદન સ્થાયી છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) ઓછું $pK_a$ મૂલ્ય વધુ એસિડિક સંયોજન સૂચવે છે. એસિટિક એસિડ $(pK_a \approx 4.76)$ એ ફિનોલ $(pK_a \approx 10)$ કરતા વધુ એસિડિક છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા કાર્બોક્સિલેટ આયનના સંસ્પંદન સ્થાયીકરણને કારણે છે,જ્યાં ઋણ વીજભાર બે સમાન સંસ્પંદન બંધારણોમાં બે અત્યંત વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વિસ્તરેલો હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,ફિનોક્સાઇડ આયનમાં ઋણ વીજભાર વલયના કાર્બન પરમાણુઓ પર વિસ્તરેલો હોય છે,જે ઓછું અસરકારક છે. તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડની એસિડિકતા કાર્બોક્સિલેટ આયનના સંસ્પંદન સ્થાયીકરણને કારણે છે,જ્યાં ઋણ વીજભાર બે સમાન સંસ્પંદન બંધારણોમાં બે અત્યંત વિદ્યુતઋણ ઓક્સિજન પરમાણુઓ પર વિસ્તરેલો હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,ફિનોક્સાઇડ આયનમાં ઋણ વીજભાર વલયના કાર્બન પરમાણુઓ પર વિસ્તરેલો હોય છે,જે ઓછું અસરકારક છે. તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
82
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ એ એક્ઝોપેપ્ટિડેઝ છે.
કારણ : તે $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે.
કારણ : તે $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ એ એક એક્ઝોપેપ્ટિડેઝ છે જે ખાસ કરીને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાના $C$-ટર્મિનલ છેડે પેપ્ટાઈડ બંધનું વિભાજન કરે છે.
કારણ જણાવે છે કે તે $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે,જે ખોટું છે; એમિનોપેપ્ટિડેઝ $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
કારણ જણાવે છે કે તે $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે,જે ખોટું છે; એમિનોપેપ્ટિડેઝ $N$-ટર્મિનલ બંધનું વિભાજન કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
0 likesView Solution
83
ChemistryMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : સુક્રોઝ એ નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
કારણ : તેમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે.
કારણ : તેમાં ગ્લાયકોસિડિક બંધ હોય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) સુક્રોઝ એ ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના એકમોથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ છે,જે ગ્લુકોઝના $C1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C2$ વચ્ચેના ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
બંને એનોમેરિક કાર્બન (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોનિક સમૂહ) ગ્લાયકોસિડિક બંધ બનાવવામાં સામેલ હોવાથી,રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઇડ કે કીટોનિક સમૂહ ઉપલબ્ધ હોતો નથી.
તેથી,સુક્રોઝ એક નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
બંને વિધાનો સાચા છે અને ગ્લાયકોસિડિક બંધની હાજરી (ખાસ કરીને બંને એનોમેરિક કાર્બનની સંડોવણી) તે શા માટે નોન-રિડ્યુસિંગ છે તેની સમજૂતી આપે છે.
બંને એનોમેરિક કાર્બન (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોનિક સમૂહ) ગ્લાયકોસિડિક બંધ બનાવવામાં સામેલ હોવાથી,રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઇડ કે કીટોનિક સમૂહ ઉપલબ્ધ હોતો નથી.
તેથી,સુક્રોઝ એક નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
બંને વિધાનો સાચા છે અને ગ્લાયકોસિડિક બંધની હાજરી (ખાસ કરીને બંને એનોમેરિક કાર્બનની સંડોવણી) તે શા માટે નોન-રિડ્યુસિંગ છે તેની સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in AIIMS 2004?
There are 83 Chemistry questions from the AIIMS 2004 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 2004 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 2004 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick AIIMS 2004 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.