BiologyQ1–65 of 65 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
બેક્ટેરિયલ ફ્લેજેલા (કશા) શેના બનેલા હોય છે?
A
પ્રોટીન
B
એમાઇન્સ
C
લિપિડ્સ
D
કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ
Solution
(A) બેક્ટેરિયલ ફ્લેજેલા (કશા) $flagellin$ નામના પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. આ પ્રોટીન પોલીમરાઈઝ થઈને ફ્લેજેલમનું કુંતલાકાર બંધારણ બનાવે છે,જે બેક્ટેરિયાની ગતિશીલતા માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
2
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
$Ulothrix$ માં અર્ધીકરણ $(Reduction\, division)$ ક્યાં થાય છે?
A
જન્યુ
B
ઝાયગોસ્પોર (યુગ્મ બીજાણુ)
C
ઝૂસ્પોર (ચલ બીજાણુ)
D
થેલસ
Solution
(B) $Ulothrix$ માં જીવનચક્ર એકવિધ (haplontic) પ્રકારનું હોય છે. ફલિતાંડ (zygote) સુષુપ્ત અવસ્થામાંથી પસાર થઈને જાડી દીવાલ ધરાવતો ઝાયગોસ્પોર બનાવે છે. જ્યારે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ પાછી આવે છે,ત્યારે ઝાયગોસ્પોરમાં અર્ધીકરણ $(reduction\, division)$ થાય છે,જેના પરિણામે $4-16$ એકકીય (haploid) અર્ધસૂત્રી બીજાણુઓ (meiospores) ઉત્પન્ન થાય છે. આ દરેક બીજાણુ અંકુરિત થઈને નવો $Ulothrix$ નો તંતુ બનાવે છે.
0 likesView Solution
3
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
મોસ (Mosses) અને ફર્ન (Ferns) ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાએ જોવા મળે છે કારણ કે બંને
A
ફલન માટે પાણીની હાજરીની જરૂર હોય છે
B
પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે સૂર્યપ્રકાશની જરૂર હોતી નથી
C
તેમના પોષણ માટે એવા સૂક્ષ્મજીવો પર આધાર રાખે છે જે ફક્ત ઓછા તાપમાને જીવી શકે છે
D
સૂર્યપ્રકાશને પસંદ કરતા છોડ સાથે સ્પર્ધા કરી શકતા નથી
Solution
(A) મોસ (બ્રાયોફાઇટ્સ) અને ફર્ન (ટેરિડોફાઇટ્સ) ભેજવાળા અને છાયાવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે કારણ કે તેમને ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણીની જરૂર હોય છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે,અને તેમને ફલન પૂર્ણ કરવા માટે માદા જન્યુ (અંડકોષ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે.
તેથી,પાણીની હાજરી તેમના લિંગી પ્રજનન માટે એક આવશ્યક બાહ્ય પરિબળ છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (એન્થેરોઝોઇડ્સ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે,અને તેમને ફલન પૂર્ણ કરવા માટે માદા જન્યુ (અંડકોષ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે.
તેથી,પાણીની હાજરી તેમના લિંગી પ્રજનન માટે એક આવશ્યક બાહ્ય પરિબળ છે.
0 likesView Solution
4
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વનસ્પતિઓમાં સાથી કોષો (Companion cells) કોની સાથે સંકળાયેલા હોય છે?
A
વાહિનીઓ (Vessels)
B
શુક્રકોષો (Sperms)
C
ચાલની નલિકાના ઘટકો (Sieve elements)
D
રક્ષક કોષો (Guard cells)
Solution
(C) સાથી કોષો એ વિશિષ્ટ મૃદુત્તકીય કોષો છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના અન્નવાહક પેશીમાં ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલા હોય છે.
તેઓ જીવરસના તંતુઓ (plasmodesmata) દ્વારા ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
સાથી કોષો ચાલની નલિકાઓમાં દબાણ ઢાળ જાળવી રાખે છે અને શર્કરા (સુક્રોઝ) ને ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં વહન કરવામાં મદદ કરે છે.
તેઓ જીવરસના તંતુઓ (plasmodesmata) દ્વારા ચાલની નલિકાના ઘટકો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
સાથી કોષો ચાલની નલિકાઓમાં દબાણ ઢાળ જાળવી રાખે છે અને શર્કરા (સુક્રોઝ) ને ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં વહન કરવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
5
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
કોર્ક કોષોની કોષદીવાલ સાથે સંકળાયેલ મીણ જેવો પદાર્થ જે તેમને પાણી માટે અભેદ્ય બનાવે છે તે કયો છે?
A
ક્યુટિન
B
સુબેરીન
C
લિગ્નિન
D
હેમિસેલ્યુલોઝ
Solution
(B) કોર્ક કોષો,જેને $Phellem$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે વનસ્પતિઓમાં દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન બને છે.
આ કોષોની દીવાલ જાડી હોય છે જે $Suberin$ નામના મીણ જેવા,જલવિરાગી (hydrophobic) પદાર્થથી બનેલી હોય છે.
$Suberin$ નું જમા થવું કોષદીવાલને પાણી અને વાયુઓ માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જે વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓને સૂકાઈ જવાથી અને યાંત્રિક ઈજાઓથી રક્ષણ આપે છે.
આ કોષોની દીવાલ જાડી હોય છે જે $Suberin$ નામના મીણ જેવા,જલવિરાગી (hydrophobic) પદાર્થથી બનેલી હોય છે.
$Suberin$ નું જમા થવું કોષદીવાલને પાણી અને વાયુઓ માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જે વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓને સૂકાઈ જવાથી અને યાંત્રિક ઈજાઓથી રક્ષણ આપે છે.
0 likesView Solution
6
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વનસ્પતિના જે અંગ પર પેરીડર્મ (પરિચર્મ) આવેલું હોય અને જેમાં વાયુરંધ્રો (stomata) ગેરહાજર હોય,તેમાં વાયુઓનો વિનિમય શેના દ્વારા થાય છે?
A
વાયુતક (Aerenchyma)
B
રોમ (Trichomes)
C
શ્વસનમૂળ (Pneumatophores)
D
વાતછિદ્રો (Lenticels)
Solution
(D) વાતછિદ્રો (Lenticels) એ કાષ્ઠીય પ્રકાંડ અને મૂળના પરિચર્મ (periderm) માં જોવા મળતા નાના,મસૂર આકારના છિદ્રો છે.
આ રચનાઓ શિથિલ રીતે ગોઠવાયેલા મૃદુતક (parenchyma) કોષોની બનેલી હોય છે,જે વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓ અને બાહ્ય વાતાવરણ વચ્ચે વાયુઓના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
પરિચર્મ સામાન્ય રીતે વાયુઓ માટે અભેદ્ય હોય છે અને આવા કાષ્ઠીય અંગોમાં વાયુરંધ્રો ગેરહાજર હોવાથી,વાતછિદ્રો વાયુ વિનિમય અને મર્યાદિત બાષ્પોત્સર્જન માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
આ રચનાઓ શિથિલ રીતે ગોઠવાયેલા મૃદુતક (parenchyma) કોષોની બનેલી હોય છે,જે વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓ અને બાહ્ય વાતાવરણ વચ્ચે વાયુઓના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
પરિચર્મ સામાન્ય રીતે વાયુઓ માટે અભેદ્ય હોય છે અને આવા કાષ્ઠીય અંગોમાં વાયુરંધ્રો ગેરહાજર હોવાથી,વાતછિદ્રો વાયુ વિનિમય અને મર્યાદિત બાષ્પોત્સર્જન માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
0 likesView Solution
7
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
$DNA$ શેમાં હાજર હોય છે?
A
કાર્બોક્સિસોમ્સ
B
રિબોઝોમ્સ
C
લાયસોઝોમ્સ
D
કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ
Solution
(D) $DNA$ કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં હાજર હોય છે.
આ અંગિકાઓને અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ અને રિબોઝોમ્સ હોય છે,જે તેમને તેમના પોતાના કેટલાક પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ $DNA$ ને કોષકેન્દ્ર-બાહ્ય આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અંગિકાઓને અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ અને રિબોઝોમ્સ હોય છે,જે તેમને તેમના પોતાના કેટલાક પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે.
આ $DNA$ ને કોષકેન્દ્ર-બાહ્ય આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
8
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
શેરડીના છોડમાં શું હોય છે?
A
ડમ્બ-બેલ આકારના રક્ષક કોષો
B
પંચાવયવી પુષ્પો
C
જલાકાર શિરાવિન્યાસ
D
પ્રાવર પ્રકારના ફળો
Solution
(A) શેરડી ($Saccharum$ $officinarum$) એ $Poaceae$ (જેને $Gramineae$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) કુળની વનસ્પતિ છે,જે એકદળી (monocot) કુળ છે.
એકદળી વનસ્પતિઓમાં,વાયુરંધ્રના રક્ષક કોષો સામાન્ય રીતે ડમ્બ-બેલ (ડમરુ) આકારના હોય છે,જ્યારે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં તે સામાન્ય રીતે મૂત્રપિંડ અથવા વાલના આકારના હોય છે.
તેથી,શેરડીના છોડની સાચી લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ડમ્બ-બેલ આકારના રક્ષક કોષો જોવા મળે છે.
એકદળી વનસ્પતિઓમાં,વાયુરંધ્રના રક્ષક કોષો સામાન્ય રીતે ડમ્બ-બેલ (ડમરુ) આકારના હોય છે,જ્યારે દ્વિદળી વનસ્પતિઓમાં તે સામાન્ય રીતે મૂત્રપિંડ અથવા વાલના આકારના હોય છે.
તેથી,શેરડીના છોડની સાચી લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં ડમ્બ-બેલ આકારના રક્ષક કોષો જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
9
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કયા સજીવો પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન ઓક્સિજન મુક્ત કરતા નથી?
A
લાલ લીલ
B
પ્રકાશસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા
C
ક્રાન્ઝ અંતઃસ્થ રચના ધરાવતી $C_4$ વનસ્પતિઓ
D
નીલ-હરિત લીલ
Solution
(B) બેક્ટેરિયામાં પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દરમિયાન $O_2$ મુક્ત થતો નથી. તેમનું પ્રકાશસંશ્લેષણ અ-ઓક્સિજનયુક્ત (non-oxygenic) હોય છે. આનું કારણ એ છે કે આ બેક્ટેરિયા પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન હાઇડ્રોજન દાતા તરીકે $H_2O$ (પાણી) ને બદલે $H_2S$ (હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ) નો ઉપયોગ કરે છે.
0 likesView Solution
10
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
વનસ્પતિઓની છંટણી કરવાથી શાખાઓ વધે છે કારણ કે કક્ષકલિકાઓ (axillary buds) કોના પ્રત્યે સંવેદનશીલ બને છે?
A
ઇથિલીન
B
જિબરેલિન
C
સાયટોકાઇનિન
D
ઇન્ડોલ એસિટિક એસિડ
Solution
(C) અગ્રસ્થ પ્રભુત્વ (apical dominance) અગ્રસ્થ કલિકામાં ઉત્પન્ન થતા $Auxin$ (ખાસ કરીને $Indole$ $acetic$ $acid$) ની હાજરી દ્વારા જળવાય છે,જે કક્ષકલિકાઓની વૃદ્ધિને અવરોધે છે.
જ્યારે અગ્રસ્થ કલિકાને દૂર કરવામાં આવે છે (છંટણી),ત્યારે $Auxin$ નો સ્ત્રોત દૂર થાય છે.
આ દૂર થવાથી કક્ષકલિકાઓ વૃદ્ધિ પામી શકે છે,કારણ કે તેઓ $Cytokinin$ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બને છે,જે પાર્શ્વ કલિકાઓના વિકાસ અને શાખાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.
જ્યારે અગ્રસ્થ કલિકાને દૂર કરવામાં આવે છે (છંટણી),ત્યારે $Auxin$ નો સ્ત્રોત દૂર થાય છે.
આ દૂર થવાથી કક્ષકલિકાઓ વૃદ્ધિ પામી શકે છે,કારણ કે તેઓ $Cytokinin$ પ્રત્યે સંવેદનશીલ બને છે,જે પાર્શ્વ કલિકાઓના વિકાસ અને શાખાઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.
0 likesView Solution
11
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ જોડીમાં બંને વસ્તુઓનો અર્થ એક જ થાય છે?
A
મેલિયસ - એન્વિલ
B
$SA$ નોડ - પેસમેકર
C
લ્યુકોસાઇટ્સ - લિમ્ફોસાઇટ્સ
D
હિમોફિલિયા - બ્લડ કેન્સર
Solution
(B) $SA$ નોડ (સાઇનોએટ્રિયલ નોડ) હૃદયના જમણા કર્ણકમાં આવેલું હોય છે અને તે હૃદયના ધબકારા શરૂ કરવા માટે જવાબદાર છે. તે હૃદયના ધબકારાનો લય નક્કી કરતું હોવાથી,તેને હૃદયનું કુદરતી પેસમેકર કહેવામાં આવે છે.
- મેલિયસ એ મધ્ય કાનનું હાડકું છે,જ્યારે એન્વિલ એ ઇન્કસ હાડકાનું સામાન્ય નામ છે; તે બંને અલગ છે.
- લ્યુકોસાઇટ્સ એ શ્વેત કણો (સામાન્ય શ્રેણી) છે,જ્યારે લિમ્ફોસાઇટ્સ એ શ્વેત કણોનો એક ચોક્કસ પ્રકાર છે.
- હિમોફિલિયા એ આનુવંશિક રક્તસ્ત્રાવની વિકૃતિ છે,જ્યારે બ્લડ કેન્સરને લ્યુકેમિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- મેલિયસ એ મધ્ય કાનનું હાડકું છે,જ્યારે એન્વિલ એ ઇન્કસ હાડકાનું સામાન્ય નામ છે; તે બંને અલગ છે.
- લ્યુકોસાઇટ્સ એ શ્વેત કણો (સામાન્ય શ્રેણી) છે,જ્યારે લિમ્ફોસાઇટ્સ એ શ્વેત કણોનો એક ચોક્કસ પ્રકાર છે.
- હિમોફિલિયા એ આનુવંશિક રક્તસ્ત્રાવની વિકૃતિ છે,જ્યારે બ્લડ કેન્સરને લ્યુકેમિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
12
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
કયા દર્દીઓમાં કૃત્રિમ પેસમેકરને ત્વચાની નીચે રોપવામાં આવે છે અને હૃદય સાથે જોડવામાં આવે છે?
A
ત્રણ મુખ્ય કોરોનરી ધમનીઓમાં $90\%$ બ્લોકેજ હોય
B
ખૂબ જ ઊંચું બ્લડ પ્રેશર હોય
C
હૃદયના ધબકારામાં અનિયમિતતા હોય
D
આર્ટેરિયોસ્ક્લેરોસિસથી પીડાતા હોય
Solution
(C) જ્યારે હૃદયના ધબકારામાં અનિયમિતતા જોવા મળે છે,ત્યારે કૃત્રિમ પેસમેકરને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા રોપીને સામાન્ય હૃદયના લયને પુનઃસ્થાપિત અને જાળવી શકાય છે. આ ઉપકરણ હૃદયના સ્નાયુઓને નિયમિત દરે સંકોચન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરવા માટે નાના વિદ્યુત આવેગો મોકલે છે.
0 likesView Solution
13
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
ચેતાતંતુ દ્વારા ચેતા આવેગનું એકદિશીય વહન નીચેનામાંથી કયા કારણને લીધે થાય છે?
A
ચેતાતંતુ મજ્જાપડ (medullary sheath) દ્વારા અવાહક હોય છે
B
સોડિયમ પંપ માત્ર સાયટોન (કોષકાય) પર કાર્ય કરવાનું શરૂ કરે છે અને પછી ચેતાતંતુમાં ચાલુ રહે છે
C
ચેતાપ્રેષકો (neurotransmitters) શિખાતંતુઓ દ્વારા મુક્ત થાય છે,ચેતાક્ષના અંતિમ છેડાઓ દ્વારા નહીં
D
ચેતાપ્રેષકો (neurotransmitters) ચેતાક્ષના અંતિમ છેડાઓ દ્વારા મુક્ત થાય છે,શિખાતંતુઓ દ્વારા નહીં
Solution
(D) ચેતાસંધિ (synapse) પર ચેતા આવેગનું વહન એકદિશીય હોય છે કારણ કે ચેતાપ્રેષકો માત્ર ચેતાક્ષના અંતિમ છેડાઓ (પૂર્વ-ચેતાસંધિ ગાંઠો) માં આવેલી ચેતાસંધિ પુટિકાઓમાં સંગ્રહિત હોય છે.
જ્યારે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ચેતાક્ષના અંતિમ છેડા સુધી પહોંચે છે,ત્યારે તે આ ચેતાપ્રેષકોને ચેતાસંધિ ફાટ (synaptic cleft) માં મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
શિખાતંતુઓ પાસે આ ચેતાપ્રેષકો માટે ગ્રાહકો હોય છે,પરંતુ તેમની પાસે તેમને મુક્ત કરવા માટે ચેતાસંધિ પુટિકાઓ હોતી નથી.
તેથી,આવેગ માત્ર એક ચેતાકોષના ચેતાક્ષથી બીજા ચેતાકોષના શિખાતંતુ અથવા કોષકાય સુધી જ વહન પામી શકે છે,જે એકદિશીય પ્રવાહને સુનિશ્ચિત કરે છે.
જ્યારે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ચેતાક્ષના અંતિમ છેડા સુધી પહોંચે છે,ત્યારે તે આ ચેતાપ્રેષકોને ચેતાસંધિ ફાટ (synaptic cleft) માં મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
શિખાતંતુઓ પાસે આ ચેતાપ્રેષકો માટે ગ્રાહકો હોય છે,પરંતુ તેમની પાસે તેમને મુક્ત કરવા માટે ચેતાસંધિ પુટિકાઓ હોતી નથી.
તેથી,આવેગ માત્ર એક ચેતાકોષના ચેતાક્ષથી બીજા ચેતાકોષના શિખાતંતુ અથવા કોષકાય સુધી જ વહન પામી શકે છે,જે એકદિશીય પ્રવાહને સુનિશ્ચિત કરે છે.
0 likesView Solution
14
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : લાલ લીલ પરવાળાના ટાપુઓ (coral reefs) બનાવવામાં ફાળો આપે છે.
કારણ : કેટલીક લાલ લીલ તેમની કોષદીવાલ પર કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનો સ્ત્રાવ કરે છે અને જમા કરે છે.
કારણ : કેટલીક લાલ લીલ તેમની કોષદીવાલ પર કેલ્શિયમ કાર્બોનેટનો સ્ત્રાવ કરે છે અને જમા કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(A) લાલ લીલ,ખાસ કરીને $Corallinales$ ગોત્રના સભ્યો,કોરાલાઈન લીલ તરીકે ઓળખાય છે.
આ લીલ તેમની કોષદીવાલમાં કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે અને તેને જમા કરે છે,જે તેમને સખત અને પથ્થર જેવી બનાવે છે.
આ કેલ્કેરિયસ જમાવટ દરિયાઈ પર્યાવરણમાં પરવાળાના ટાપુઓ (coral reefs) અને ચૂનાના પથ્થરોના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે લાલ લીલ પરવાળાના ટાપુઓના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે.
આ લીલ તેમની કોષદીવાલમાં કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે અને તેને જમા કરે છે,જે તેમને સખત અને પથ્થર જેવી બનાવે છે.
આ કેલ્કેરિયસ જમાવટ દરિયાઈ પર્યાવરણમાં પરવાળાના ટાપુઓ (coral reefs) અને ચૂનાના પથ્થરોના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે લાલ લીલ પરવાળાના ટાપુઓના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે.
0 likesView Solution
15
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
જળો,વંદા અને વીંછીમાં કઈ એક લાક્ષણિકતા સમાન છે?
A
વક્ષીય ચેતાતંતુ (Ventral nerve cord)
B
ઉત્સર્ગિકાઓ (Nephridia)
C
શીર્ષીકરણ (Cephalization)
D
સ્પર્શકો (Antennae)
Solution
(A) જળો (અન્નિલિડા),વંદા (આર્થ્રોપોડા) અને વીંછી (આર્થ્રોપોડા) ત્રણેય અપૃષ્ઠવંશી સમુદાયના પ્રાણીઓ છે જે વક્ષીય ચેતાતંતુ ધરાવે છે.
$1$. જળો અન્નિલિડા સમુદાયમાં આવે છે,જે વક્ષીય ચેતાતંતુ ધરાવે છે.
$2$. વંદા અને વીંછી આર્થ્રોપોડા સમુદાયમાં આવે છે,જેમાં પણ વક્ષીય ચેતાતંતુ જોવા મળે છે.
$3$. ઉત્સર્ગિકાઓ માત્ર અન્નિલિડામાં જોવા મળે છે.
$4$. શીર્ષીકરણ એ ત્રણેય માટે સામાન્ય લાક્ષણિકતા નથી.
$5$. સ્પર્શકો કીટકો (વંદા) માં હોય છે પરંતુ જળો અને વીંછીમાં હોતા નથી.
$1$. જળો અન્નિલિડા સમુદાયમાં આવે છે,જે વક્ષીય ચેતાતંતુ ધરાવે છે.
$2$. વંદા અને વીંછી આર્થ્રોપોડા સમુદાયમાં આવે છે,જેમાં પણ વક્ષીય ચેતાતંતુ જોવા મળે છે.
$3$. ઉત્સર્ગિકાઓ માત્ર અન્નિલિડામાં જોવા મળે છે.
$4$. શીર્ષીકરણ એ ત્રણેય માટે સામાન્ય લાક્ષણિકતા નથી.
$5$. સ્પર્શકો કીટકો (વંદા) માં હોય છે પરંતુ જળો અને વીંછીમાં હોતા નથી.
0 likesView Solution
16
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન: આદુમાં જમીન પર પથરાયેલું પ્રકાંડ (rhizome) હોય છે.
કારણ: પ્રરોહની વૃદ્ધિ પર ગુરુત્વાકર્ષણની અસર થતી નથી.
કારણ: પ્રરોહની વૃદ્ધિ પર ગુરુત્વાકર્ષણની અસર થતી નથી.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(C) આદુ $(Zingiber officinale)$ એ પ્રકાંડકંદ (rhizome) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જે એક રૂપાંતરિત ભૂગર્ભ પ્રકાંડ છે જે જમીનની સપાટીની નીચે આડું (પથરાયેલું) વૃદ્ધિ પામે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
કારણના સંદર્ભમાં,પ્રરોહની વૃદ્ધિ ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે (ગુરુત્વાનુવર્તન - gravitropism/geotropism). પ્રરોહ સામાન્ય રીતે ઋણ ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે (ગુરુત્વાકર્ષણથી દૂર વૃદ્ધિ પામે છે),જ્યારે મૂળ ધન ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે.
આથી,'પ્રરોહની વૃદ્ધિ પર ગુરુત્વાકર્ષણની અસર થતી નથી' તે વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે,તેથી કારણ ખોટું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે.
કારણના સંદર્ભમાં,પ્રરોહની વૃદ્ધિ ગુરુત્વાકર્ષણ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે (ગુરુત્વાનુવર્તન - gravitropism/geotropism). પ્રરોહ સામાન્ય રીતે ઋણ ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે (ગુરુત્વાકર્ષણથી દૂર વૃદ્ધિ પામે છે),જ્યારે મૂળ ધન ગુરુત્વાનુવર્તન દર્શાવે છે.
આથી,'પ્રરોહની વૃદ્ધિ પર ગુરુત્વાકર્ષણની અસર થતી નથી' તે વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે,તેથી કારણ ખોટું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
17
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : સલ્ફરની ઉણપ વનસ્પતિઓમાં ક્લોરોસિસ (હરિતકણક્ષય) પ્રેરે છે.
કારણ : સલ્ફર એ ક્લોરોફિલ,પ્રોટીન અને ન્યુક્લીક એસિડનો ઘટક છે.
કારણ : સલ્ફર એ ક્લોરોફિલ,પ્રોટીન અને ન્યુક્લીક એસિડનો ઘટક છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે સલ્ફરની ઉણપને લીધે વનસ્પતિઓમાં ક્લોરોસિસ (પર્ણોનું પીળા પડવું) થાય છે,ખાસ કરીને નવી ઉગતી પર્ણોમાં.
જોકે,કારણ ખોટું છે કારણ કે સલ્ફર એ ક્લોરોફિલનો ઘટક નથી. ક્લોરોફિલ અણુનું કેન્દ્રસ્થ પરમાણુ મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ છે.
સલ્ફર એ અમુક એમિનો એસિડ (જેમ કે સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન),વિટામિન્સ (જેમ કે બાયોટિન અને થાઇમિન) અને સહઉત્સેચકોનો ઘટક છે,પરંતુ તે ક્લોરોફિલની રચનાનો ભાગ નથી.
જોકે,કારણ ખોટું છે કારણ કે સલ્ફર એ ક્લોરોફિલનો ઘટક નથી. ક્લોરોફિલ અણુનું કેન્દ્રસ્થ પરમાણુ મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ છે.
સલ્ફર એ અમુક એમિનો એસિડ (જેમ કે સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન),વિટામિન્સ (જેમ કે બાયોટિન અને થાઇમિન) અને સહઉત્સેચકોનો ઘટક છે,પરંતુ તે ક્લોરોફિલની રચનાનો ભાગ નથી.
0 likesView Solution
18
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પ્રકાશસંશ્લેષણનો ચક્રીય પથ સૌપ્રથમ કેટલીક યુબેક્ટેરિયલ જાતિઓમાં જોવા મળ્યો હતો.
કારણ : પ્રકાશસંશ્લેષણનો અચક્રીય પથ વિકસ્યા પછી વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું.
કારણ : પ્રકાશસંશ્લેષણનો અચક્રીય પથ વિકસ્યા પછી વાતાવરણમાં ઓક્સિજન એકઠો થવાનું શરૂ થયું.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પ્રકાશસંશ્લેષણનો ચક્રીય પથ સૌથી આદિમ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે,જે સૌપ્રથમ કેટલીક યુબેક્ટેરિયલ જાતિઓમાં જોવા મળ્યો હતો. તે પ્રકાશ ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને $ATP$ ઉત્પાદન માટેની સૌથી જૂની પદ્ધતિ છે.
અચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશનમાં પાણીનું પ્રકાશવિભાજન (photolysis) થાય છે,જેમાં પ્રકાશ અને ક્લોરોફિલની અસર હેઠળ પાણીના અણુઓ ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજનમાં વિભાજિત થાય છે. આ પ્રક્રિયા વાતાવરણમાં આણ્વિય ઓક્સિજનનો મુખ્ય કુદરતી સ્ત્રોત છે. તેથી,અચક્રીય પથના ઉત્ક્રાંતિ પછી જ ઓક્સિજનનો સંગ્રહ શરૂ થયો. બંને વિધાનો સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે ઓક્સિજનનો સંગ્રહ અચક્રીય પથના ઉત્ક્રાંતિ સાથે જોડાયેલ છે.
અચક્રીય ફોટોફોસ્ફોરાયલેશનમાં પાણીનું પ્રકાશવિભાજન (photolysis) થાય છે,જેમાં પ્રકાશ અને ક્લોરોફિલની અસર હેઠળ પાણીના અણુઓ ઓક્સિજન અને હાઇડ્રોજનમાં વિભાજિત થાય છે. આ પ્રક્રિયા વાતાવરણમાં આણ્વિય ઓક્સિજનનો મુખ્ય કુદરતી સ્ત્રોત છે. તેથી,અચક્રીય પથના ઉત્ક્રાંતિ પછી જ ઓક્સિજનનો સંગ્રહ શરૂ થયો. બંને વિધાનો સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે ઓક્સિજનનો સંગ્રહ અચક્રીય પથના ઉત્ક્રાંતિ સાથે જોડાયેલ છે.
0 likesView Solution
19
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસમાં વધુ પડતો પેશાબ અને પાણીની વધુ તરસ લાગે છે.
કારણ : એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
કારણ : એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ $(DI)$ એ એક એવી સ્થિતિ છે જે વધુ પડતા મંદ પેશાબના ઉત્સર્જન અને અતિશય તરસ (પોલિડિપ્સિયા) દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આ સ્થિતિ એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની ઉણપ અથવા તેના પ્રત્યે પ્રતિભાવના અભાવને કારણે થાય છે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ (ન્યુરોહાઈપોફિસિસ) દ્વારા સંગ્રહિત અને મુક્ત થાય છે.
$ADH$ કિડનીની નલિકાઓ (ખાસ કરીને સંગ્રહ નલિકાઓ) પર કાર્ય કરીને પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે.
જ્યારે $ADH$ ની ઉણપ હોય છે,ત્યારે કિડની પાણીનું સંરક્ષણ કરી શકતી નથી,જેના પરિણામે વધુ પડતો પેશાબ થાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ સમજાવે છે કે $ADH$ નો અભાવ વિધાનમાં વર્ણવેલ લક્ષણો તરફ કેવી રીતે દોરી જાય છે.
આ સ્થિતિ એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની ઉણપ અથવા તેના પ્રત્યે પ્રતિભાવના અભાવને કારણે થાય છે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ (ન્યુરોહાઈપોફિસિસ) દ્વારા સંગ્રહિત અને મુક્ત થાય છે.
$ADH$ કિડનીની નલિકાઓ (ખાસ કરીને સંગ્રહ નલિકાઓ) પર કાર્ય કરીને પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે.
જ્યારે $ADH$ ની ઉણપ હોય છે,ત્યારે કિડની પાણીનું સંરક્ષણ કરી શકતી નથી,જેના પરિણામે વધુ પડતો પેશાબ થાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ સમજાવે છે કે $ADH$ નો અભાવ વિધાનમાં વર્ણવેલ લક્ષણો તરફ કેવી રીતે દોરી જાય છે.
0 likesView Solution
20
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિની મૂળ ગંડિકાઓમાં નાઇટ્રોજન સ્થાપન કરતા ઉત્સેચકો ઓછા ઓક્સિજનના સાંદ્રતાએ કાર્ય કરે છે.
કારણ : લેગહિમોગ્લોબિન દ્વારા ઓક્સિજનની ઓછી સાંદ્રતા પૂરી પાડવામાં આવે છે.
કારણ : લેગહિમોગ્લોબિન દ્વારા ઓક્સિજનની ઓછી સાંદ્રતા પૂરી પાડવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) નાઇટ્રોજનેઝ ઉત્સેચક,જે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિની મૂળ ગંડિકાઓમાં નાઇટ્રોજન સ્થાપન માટે જવાબદાર છે,તે આણ્વિય ઓક્સિજન $(O_2)$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે.
અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે,તેને અજારક વાતાવરણની જરૂર હોય છે.
લેગહિમોગ્લોબિન ઓક્સિજન સ્કેવેન્જર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ઓક્સિજન સાથે જોડાઈને ગંડિકાઓમાં ઓક્સિજનની સાંદ્રતા ઓછી રાખે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે ઉત્સેચક ઓછી ઓક્સિજન સાંદ્રતાએ કાર્ય કરે છે.
અસરકારક રીતે કાર્ય કરવા માટે,તેને અજારક વાતાવરણની જરૂર હોય છે.
લેગહિમોગ્લોબિન ઓક્સિજન સ્કેવેન્જર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ઓક્સિજન સાથે જોડાઈને ગંડિકાઓમાં ઓક્સિજનની સાંદ્રતા ઓછી રાખે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે કે શા માટે ઉત્સેચક ઓછી ઓક્સિજન સાંદ્રતાએ કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
21
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
બટાટા અને શક્કરિયા:
A
તેમના ખાવાલાયક ભાગો જે સમમૂલક અંગો છે
B
તેમના ખાવાલાયક ભાગો જે કાર્યસદ્રશ અંગો છે
C
ભારતમાં એક જ જગ્યાએથી લાવવામાં આવ્યા છે
D
એક જ પ્રજાતિની બે જાતિઓ છે
Solution
(B) બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$) એ પ્રકાંડનું રૂપાંતરણ છે,જ્યારે શક્કરિયા ($Ipomoea$ $batatas$) એ મૂળનું રૂપાંતરણ છે.
જોકે બંને ખોરાક સંગ્રહનું સમાન કાર્ય કરે છે,પરંતુ તેઓ વનસ્પતિના અલગ-અલગ ભાગોમાંથી ઉદ્ભવે છે (પ્રકાંડ વિરુદ્ધ મૂળ).
જે અંગોનો ઉદ્ભવ અલગ હોય પરંતુ કાર્ય સમાન હોય તેને કાર્યસદ્રશ અંગો (analogous organs) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,બટાટા અને શક્કરિયાના ખાવાલાયક ભાગો કાર્યસદ્રશ અંગો છે.
જોકે બંને ખોરાક સંગ્રહનું સમાન કાર્ય કરે છે,પરંતુ તેઓ વનસ્પતિના અલગ-અલગ ભાગોમાંથી ઉદ્ભવે છે (પ્રકાંડ વિરુદ્ધ મૂળ).
જે અંગોનો ઉદ્ભવ અલગ હોય પરંતુ કાર્ય સમાન હોય તેને કાર્યસદ્રશ અંગો (analogous organs) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,બટાટા અને શક્કરિયાના ખાવાલાયક ભાગો કાર્યસદ્રશ અંગો છે.
0 likesView Solution
22
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
બે સંભવિત બાઈન્ડિંગ સાઇટ્સ ધરાવતો ન્યુક્લિક એસિડ બેઝ કયો છે?
A
થાયમિન
B
સાયટોસિન
C
ગ્વાનિન
D
એડેનિન
Solution
(D) ન્યુક્લિક એસિડ બેઝની રચનામાં,હાઇડ્રોજન બોન્ડ દાતા અને સ્વીકારનાર સાઇટ્સની સંખ્યા તેમની બાઈન્ડિંગ ક્ષમતા નક્કી કરે છે.
$DNA$ માં $Adenine$ $(A)$ સામાન્ય રીતે $Thymine$ $(T)$ સાથે $2$ હાઇડ્રોજન બોન્ડ બનાવે છે.
$Guanine$ $(G)$ એ $Cytosine$ $(C)$ સાથે $3$ હાઇડ્રોજન બોન્ડ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Adenine$ બે ચોક્કસ હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ સાઇટ્સ (એક દાતા અને એક સ્વીકારનાર) ધરાવે છે,જે તેને $Thymine$ સાથે બે હાઇડ્રોજન બોન્ડ દ્વારા ચોક્કસ રીતે જોડાવવાની મંજૂરી આપે છે.
$DNA$ માં $Adenine$ $(A)$ સામાન્ય રીતે $Thymine$ $(T)$ સાથે $2$ હાઇડ્રોજન બોન્ડ બનાવે છે.
$Guanine$ $(G)$ એ $Cytosine$ $(C)$ સાથે $3$ હાઇડ્રોજન બોન્ડ બનાવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Adenine$ બે ચોક્કસ હાઇડ્રોજન બોન્ડિંગ સાઇટ્સ (એક દાતા અને એક સ્વીકારનાર) ધરાવે છે,જે તેને $Thymine$ સાથે બે હાઇડ્રોજન બોન્ડ દ્વારા ચોક્કસ રીતે જોડાવવાની મંજૂરી આપે છે.
0 likesView Solution
23
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
પરાગનલિકા સામાન્ય રીતે ભ્રૂણપુટમાં કયા માર્ગે પ્રવેશે છે?
A
એક સહાયક કોષ અને મધ્યસ્થ કોષની વચ્ચેથી
B
સીધા અંડકોષમાં પ્રવેશ કરીને
C
એક સહાયક કોષ દ્વારા
D
પ્રતિધ્રુવીય કોષોને દૂર કરીને
Solution
(C) અંડાશયમાં પહોંચ્યા પછી,પરાગનલિકા અંડકમાં અંડકછિદ્ર દ્વારા પ્રવેશે છે.
ભ્રૂણપુટની અંદર,પરાગનલિકા બે નર જન્યુઓને એક સહાયક કોષના કોષરસમાં મુક્ત કરે છે.
તેથી,પરાગનલિકા સામાન્ય રીતે સહાયક કોષોમાં રહેલા તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવીને એક સહાયક કોષ દ્વારા ભ્રૂણપુટમાં પ્રવેશે છે.
ભ્રૂણપુટની અંદર,પરાગનલિકા બે નર જન્યુઓને એક સહાયક કોષના કોષરસમાં મુક્ત કરે છે.
તેથી,પરાગનલિકા સામાન્ય રીતે સહાયક કોષોમાં રહેલા તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) દ્વારા માર્ગદર્શન મેળવીને એક સહાયક કોષ દ્વારા ભ્રૂણપુટમાં પ્રવેશે છે.
0 likesView Solution
24
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચે રંગસૂત્રીય વિકૃતિનો એક પ્રકાર દર્શાવેલ છે. દર્શાવેલ વિકૃતિનો પ્રકાર કયો છે?
A
લોપ (Deletion)
B
દ્વિગુણન (Duplication)
C
વ્યત્યય (Inversion)
D
પરસ્પર સ્થાનાંતરણ (Reciprocal translocation)
Solution
(C) મૂળ રંગસૂત્રના ખંડનો ક્રમ $A-B-C-D-E$ છે.
વિકૃત રંગસૂત્રમાં,$B-C-D$ ખંડ ઉલટાઈને $D-C-B$ થઈ ગયો છે.
રંગસૂત્રીય વિકૃતિનો આ પ્રકાર,જેમાં રંગસૂત્રનો એક ખંડ તૂટી જાય છે અને વિરુદ્ધ દિશામાં ફરીથી જોડાય છે,તેને વ્યત્યય (Inversion) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
વિકૃત રંગસૂત્રમાં,$B-C-D$ ખંડ ઉલટાઈને $D-C-B$ થઈ ગયો છે.
રંગસૂત્રીય વિકૃતિનો આ પ્રકાર,જેમાં રંગસૂત્રનો એક ખંડ તૂટી જાય છે અને વિરુદ્ધ દિશામાં ફરીથી જોડાય છે,તેને વ્યત્યય (Inversion) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
25
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચે પાંચ બાળકો ધરાવતા પરિવારનો વંશાવળી ચાર્ટ (pedigree chart) આપેલ છે. તે મુક્ત કાનની બૂટ (free earlobes) ની વિરુદ્ધ જોડાયેલ કાનની બૂટ (attached earlobes) ના વારસાને દર્શાવે છે. ચોરસ પુરુષ વ્યક્તિઓને અને વર્તુળ સ્ત્રી વ્યક્તિઓને દર્શાવે છે. નીચેનામાંથી કયું તારણ સાચું છે?
A
માતા-પિતા હોમોઝાયગસ રિસેસિવ (સમયુગ્મી પ્રભાવી) છે
B
આ લક્ષણ $Y$-લિંક્ડ છે
C
માતા-પિતા હોમોઝાયગસ ડોમિનન્ટ (સમયુગ્મી પ્રભાવી) છે
D
માતા-પિતા હેટરોઝાયગસ (વિષમયુગ્મી) છે
Solution
(D) આપેલ વંશાવળીમાં,બંને માતા-પિતાને મુક્ત કાનની બૂટ છે (જે ખુલ્લા ચિહ્નો દ્વારા દર્શાવેલ છે),પરંતુ તેમના બાળકોને જોડાયેલ કાનની બૂટ છે (જે ભરેલા ચિહ્નો દ્વારા દર્શાવેલ છે).
જ્યારે માતા-પિતા પ્રભાવી લક્ષણ (મુક્ત કાનની બૂટ) દર્શાવે છે અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણ (જોડાયેલ કાનની બૂટ) ધરાવતા સંતાનો ઉત્પન્ન કરે છે,ત્યારે બંને માતા-પિતાએ પ્રચ્છન્ન જનીન ધરાવવું આવશ્યક છે.
તેથી,માતા-પિતા આ લક્ષણ માટે હેટરોઝાયગસ $(Aa)$ હોવા જોઈએ.
જ્યારે બે હેટરોઝાયગસ માતા-પિતા $(Aa \times Aa)$ પ્રજનન કરે છે,ત્યારે તેઓ $aa$ જિનોટાઇપ (જોડાયેલ કાનની બૂટ) ધરાવતા સંતાનો ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જે વંશાવળીમાં અસરગ્રસ્ત બાળકોની હાજરી સમજાવે છે.
જ્યારે માતા-પિતા પ્રભાવી લક્ષણ (મુક્ત કાનની બૂટ) દર્શાવે છે અને પ્રચ્છન્ન લક્ષણ (જોડાયેલ કાનની બૂટ) ધરાવતા સંતાનો ઉત્પન્ન કરે છે,ત્યારે બંને માતા-પિતાએ પ્રચ્છન્ન જનીન ધરાવવું આવશ્યક છે.
તેથી,માતા-પિતા આ લક્ષણ માટે હેટરોઝાયગસ $(Aa)$ હોવા જોઈએ.
જ્યારે બે હેટરોઝાયગસ માતા-પિતા $(Aa \times Aa)$ પ્રજનન કરે છે,ત્યારે તેઓ $aa$ જિનોટાઇપ (જોડાયેલ કાનની બૂટ) ધરાવતા સંતાનો ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જે વંશાવળીમાં અસરગ્રસ્ત બાળકોની હાજરી સમજાવે છે.
0 likesView Solution
26
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
$AA BB CC \times aa bb cc$ ના સંકરણથી મળતી $F_1$ સંતતિ દ્વારા કેટલા પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે?
A
$3$
B
$8$
C
$27$
D
$64$
Solution
(B) $AA BB CC$ અને $aa bb cc$ વચ્ચેના સંકરણથી $Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી $F_1$ સંતતિ મળે છે.
$n$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ધરાવતા સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકાર શોધવા માટે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકારમાં $3$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ છે $(n = 3)$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના વિવિધ પ્રકારોની સંખ્યા = $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$.
શક્ય જન્યુઓ $ABC, ABc, AbC, Abc, aBC, aBc, abC, abc$ છે.
$n$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ધરાવતા સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકાર શોધવા માટે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકારમાં $3$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ છે $(n = 3)$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના વિવિધ પ્રકારોની સંખ્યા = $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$.
શક્ય જન્યુઓ $ABC, ABc, AbC, Abc, aBC, aBc, abC, abc$ છે.
0 likesView Solution
27
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ જોડી કોડોન અને તેના દ્વારા કોડ થયેલ એમિનો એસિડના સંદર્ભમાં યોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે?
A
$UUA$-વેલાઇન
B
$AAA$-લાઈસિન
C
$AUG$-સિસ્ટીન
D
$CCC$-એલેનાઈન
Solution
(B) જિનેટિક કોડ (જનીનિક સંકેત) વિશિષ્ટ અને અવનત (degenerate) હોય છે.
- $UUA$ એ લ્યુસિન માટે કોડ કરે છે.
- $AAA$ એ લાઈસિન માટે કોડ કરે છે.
- $AUG$ એ મિથિઓનાઈન માટે કોડ કરે છે (તે પ્રારંભિક કોડોન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે).
- $CCC$ એ પ્રોલિન માટે કોડ કરે છે.
તેથી,$AAA$-લાઈસિનની જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે.
- $UUA$ એ લ્યુસિન માટે કોડ કરે છે.
- $AAA$ એ લાઈસિન માટે કોડ કરે છે.
- $AUG$ એ મિથિઓનાઈન માટે કોડ કરે છે (તે પ્રારંભિક કોડોન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે).
- $CCC$ એ પ્રોલિન માટે કોડ કરે છે.
તેથી,$AAA$-લાઈસિનની જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલ છે.
0 likesView Solution
28
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
માનવ જીનોમમાં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની કુલ સંખ્યા આશરે કેટલી હોવાનું અનુમાન છે?
A
$3.5$ મિલિયન
B
$35$ હજાર
C
$35$ મિલિયન
D
$3.1$ અબજ
Solution
(D) માનવ જીનોમમાં આશરે $3.1647$ અબજ ન્યુક્લિયોટાઈડ બેઝ જોડીઓ હોય છે. હ્યુમન જીનોમ પ્રોજેક્ટ મુજબ,નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝની કુલ સંખ્યા આશરે $3.1$ અબજ હોવાનું અનુમાન છે.
0 likesView Solution
29
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
ઋષિકેશ શેના ઉત્પાદન માટે પ્રખ્યાત છે?
A
એન્ટિબાયોટિક્સ
B
ભારે ઇલેક્ટ્રિકલ્સ
C
ખાતર
D
ટ્રાન્ઝિસ્ટરાઇઝ્ડ રેડિયો
Solution
(A) ઋષિકેશ $IDPL$ ($Indian$ $Drugs$ $and$ $Pharmaceuticals$ $Limited$) નું ઘર છે,જે ભારતનો એક મુખ્ય જાહેર ક્ષેત્રનો ઉપક્રમ છે. તે મુખ્યત્વે એન્ટિબાયોટિક્સ,વિટામિન્સ અને અન્ય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉત્પાદનો સહિત વિવિધ આવશ્યક દવાઓના મોટા પાયે ઉત્પાદન માટે જાણીતું છે.
0 likesView Solution
30
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
Severe Acute Respiratory Syndrome $(SARS)$:
A
ન્યુમોકોકસના એક પ્રકાર દ્વારા થાય છે
B
સામાન્ય શરદીના વાયરસ (કોરોના વાયરસ) ના એક પ્રકાર દ્વારા થાય છે
C
અસ્થમાનું એક તીવ્ર સ્વરૂપ છે
D
શાકાહારીઓ કરતા માંસાહારીઓને વધુ ઝડપથી અસર કરે છે
Solution
(B) $SARS$ એટલે Severe Acute Respiratory Syndrome.
તે $SARS-CoV$ (કોરોના વાયરસ) દ્વારા થતો એક વાયરલ શ્વસન રોગ છે,જે કોરોના વાયરસ પરિવારનો સભ્ય છે,જે સામાન્ય શરદી માટે જવાબદાર વાયરસનો જ એક પરિવાર છે.
તેમાં તીવ્ર તાવ,માથાનો દુખાવો અને શ્વસન સંબંધી લક્ષણો જેવા કે ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જોવા મળે છે.
તે $SARS-CoV$ (કોરોના વાયરસ) દ્વારા થતો એક વાયરલ શ્વસન રોગ છે,જે કોરોના વાયરસ પરિવારનો સભ્ય છે,જે સામાન્ય શરદી માટે જવાબદાર વાયરસનો જ એક પરિવાર છે.
તેમાં તીવ્ર તાવ,માથાનો દુખાવો અને શ્વસન સંબંધી લક્ષણો જેવા કે ઉધરસ અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
31
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
ગર્ભાવસ્થાના શરૂઆતના મહિનાઓમાં ઉલટીથી રાહત મેળવવા માટે થેલિડોમાઇડ (thalidomide) નામની દવા લેતી સ્ત્રીઓએ કેવા બાળકોને જન્મ આપ્યો હતો?
A
બરોળનો અભાવ
B
ફાટેલો હોઠ (Hare-lip)
C
વધારાની આંગળીઓ અને અંગૂઠા
D
અલ્પવિકસિત અંગો
Solution
(D) થેલિડોમાઇડ એ $1950$ ના દાયકાના અંતમાં અને $1960$ ના દાયકાની શરૂઆતમાં સગર્ભા સ્ત્રીઓને સવારની માંદગી (ઉબકા અને ઉલટી) ની સારવાર માટે આપવામાં આવતી દવા હતી.
પાછળથી જાણવા મળ્યું કે તે એક શક્તિશાળી ટેરાટોજેન (teratogen) છે,જેનો અર્થ છે કે તે જન્મજાત ખામીઓનું કારણ બને છે.
ગર્ભના વિકાસના નિર્ણાયક સમયગાળા દરમિયાન થેલિડોમાઇડના સંપર્કની સૌથી લાક્ષણિક અસર ફોકોમેલિયા (phocomelia) છે,જેના પરિણામે અંગો ગંભીર રીતે ટૂંકા અથવા અલ્પવિકસિત (ખોડખાંપણવાળા અંગો) રહી જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
પાછળથી જાણવા મળ્યું કે તે એક શક્તિશાળી ટેરાટોજેન (teratogen) છે,જેનો અર્થ છે કે તે જન્મજાત ખામીઓનું કારણ બને છે.
ગર્ભના વિકાસના નિર્ણાયક સમયગાળા દરમિયાન થેલિડોમાઇડના સંપર્કની સૌથી લાક્ષણિક અસર ફોકોમેલિયા (phocomelia) છે,જેના પરિણામે અંગો ગંભીર રીતે ટૂંકા અથવા અલ્પવિકસિત (ખોડખાંપણવાળા અંગો) રહી જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
32
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
માનવસર્જિત એલોપોલિપ્લોઇડ ધાન્ય પાક કયો છે?
A
Hordeum vulgare
B
Raphano brassica
C
Triticale
D
Zea mays
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
એલોપોલિપ્લોઇડ એટલે એવો સજીવ કે જેમાં વિવિધ જાતિઓમાંથી મેળવેલા રંગસૂત્રોના બે કે તેથી વધુ સેટ હોય છે.
ટ્રિટિકેલ $(Triticale)$ એ પ્રથમ માનવસર્જિત ધાન્ય પાક છે,જે ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) અને રાઈ ($Secale$ $cereale$) વચ્ચેના સંકરણ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.
તે ઘઉંની વધુ ઉપજ અને દાણાની ગુણવત્તાને રાઈની મજબૂતી અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ સાથે જોડે છે.
એલોપોલિપ્લોઇડ એટલે એવો સજીવ કે જેમાં વિવિધ જાતિઓમાંથી મેળવેલા રંગસૂત્રોના બે કે તેથી વધુ સેટ હોય છે.
ટ્રિટિકેલ $(Triticale)$ એ પ્રથમ માનવસર્જિત ધાન્ય પાક છે,જે ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$) અને રાઈ ($Secale$ $cereale$) વચ્ચેના સંકરણ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યો હતો.
તે ઘઉંની વધુ ઉપજ અને દાણાની ગુણવત્તાને રાઈની મજબૂતી અને રોગ પ્રતિકારક શક્તિ સાથે જોડે છે.
0 likesView Solution
33
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
ગ્રેટ ફિશર બેંક કયા કિનારે આવેલી છે?
A
ન્યુફાઉન્ડલેન્ડનો કિનારો
B
ચિલીનો કિનારો
C
સ્પેનિશ કિનારો
D
ગ્રેટ બ્રિટનનો કિનારો
Solution
(D) ગ્રેટ ફિશર બેંક એ ઉત્તર સમુદ્રનો એક વિશાળ વિસ્તાર છે,જે ગ્રેટ બ્રિટનના કિનારે આવેલો છે. ગરમ અને ઠંડા સમુદ્રી પ્રવાહોના મિશ્રણને કારણે તે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ માછીમારીના ક્ષેત્રોમાંનું એક છે,જે પ્લેન્કટનના વિકાસ માટે આદર્શ પરિસ્થિતિઓ બનાવે છે,જે માછલીઓ માટે ખોરાકનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે.
0 likesView Solution
34
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
કાર્બનિક કચરાથી ભરપૂર ઘરેલું ગટરના પાણીનો પ્રવાહ ધરાવતા તળાવમાં શું પરિણામ આવી શકે છે?
A
શેવાળના ફૂગાવવાને કારણે તળાવ ખૂબ જ જલ્દી સુકાઈ જવું
B
પુષ્કળ પોષક તત્વોને કારણે માછલીઓના ઉત્પાદનમાં વધારો
C
ઓક્સિજનના અભાવને કારણે માછલીઓનું મૃત્યુ
D
જલીય વેબ સજીવોની વસ્તીમાં વધારો
Solution
(C) જ્યારે કાર્બનિક કચરાથી ભરપૂર ઘરેલું ગટરનું પાણી તળાવમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરતા સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ પ્રક્રિયા પાણીમાંથી ઓગળેલા ઓક્સિજન $(DO)$ નો મોટો જથ્થો વાપરી નાખે છે. જેમ જેમ $DO$ નું સ્તર નોંધપાત્ર રીતે ઘટે છે,તેમ માછલીઓ જેવા જલીય પ્રાણીઓ તેમના ઝાલર દ્વારા શ્વસન કરી શકતા નથી,જે તેમના મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે.
0 likesView Solution
35
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
જો ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોના પક્ષીઓ દુર્લભ અથવા લુપ્ત થઈ જાય,તો તેમની સાથે કયા છોડ અદૃશ્ય થઈ શકે છે?
A
પાઈન
B
ઓક
C
ઓર્કિડ્સ
D
રોડોડેન્ડ્રોન્સ
Solution
(C) ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોના પક્ષીઓ ઘણીવાર પર્વતીય ઇકોસિસ્ટમમાં ચોક્કસ વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ માટે આવશ્યક પરાગવાહક અથવા બીજ ફેલાવનાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
ઓર્કિડ્સ,ખાસ કરીને જે ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે,તે પરાગનયન માટે ઘણીવાર ચોક્કસ પક્ષી પ્રજાતિઓ પર આધાર રાખે છે.
જો આ પક્ષીઓ દુર્લભ અથવા લુપ્ત થઈ જાય,તો આ ઓર્કિડ્સનું પ્રજનન ચક્ર ખોરવાઈ જાય છે,જેના કારણે ઇકોસિસ્ટમમાંથી તેમનું અદૃશ્ય થવાનું જોખમ રહે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.
ઓર્કિડ્સ,ખાસ કરીને જે ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે,તે પરાગનયન માટે ઘણીવાર ચોક્કસ પક્ષી પ્રજાતિઓ પર આધાર રાખે છે.
જો આ પક્ષીઓ દુર્લભ અથવા લુપ્ત થઈ જાય,તો આ ઓર્કિડ્સનું પ્રજનન ચક્ર ખોરવાઈ જાય છે,જેના કારણે ઇકોસિસ્ટમમાંથી તેમનું અદૃશ્ય થવાનું જોખમ રહે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.
0 likesView Solution
36
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
ઓસ્ટ્રેલિયાના પૂર્વ કિનારે આવેલી ગ્રેટ બેરિયર રીફને શેના તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય?
A
વસ્તી
B
સમુદાય
C
નિવસનતંત્ર
D
જીવમ
Solution
(C) ગ્રેટ બેરિયર રીફ એ એક વિશાળ અને જટિલ કુદરતી એકમ છે,જેમાં જૈવિક ઘટકો (પરવાળા,માછલીઓ,શેવાળ,વગેરે) અજૈવિક ઘટકો (પાણી,સૂર્યપ્રકાશ,તાપમાન,પોષક તત્વો) સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
તે જૈવિક સમુદાય અને તેના ભૌતિક પર્યાવરણ વચ્ચેની આંતરક્રિયાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાથી,તેને નિવસનતંત્ર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તે જૈવિક સમુદાય અને તેના ભૌતિક પર્યાવરણ વચ્ચેની આંતરક્રિયાનું પ્રતિનિધિત્વ કરતું હોવાથી,તેને નિવસનતંત્ર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
37
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
જો ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં પક્ષીઓ દુર્લભ થઈ જાય,તો કયા છોડ અદૃશ્ય થવાની શક્યતા છે?
A
પાઈન
B
ઓર્કિડ્સ
C
ઓક
D
રોડોડેન્ડ્રોન્સ
Solution
(B) ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં,ઘણા છોડ પરાગનયન માટે પક્ષીઓ પર આધાર રાખે છે. ખાસ કરીને ઓર્કિડ્સ,પરાગનયન માટે ચોક્કસ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ સાથે વિશિષ્ટ સંબંધો ધરાવે છે. જો પક્ષીઓ દુર્લભ થઈ જાય,તો આ છોડનું પરાગનયન ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થાય છે,જેના કારણે તેમની વસ્તીમાં ઘટાડો થાય છે અને અંતે તેઓ અદૃશ્ય થઈ જાય છે.
0 likesView Solution
38
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ જોડી લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓની છે?
A
હોર્નબિલ અને ઇન્ડિયન એકોનાઇટ
B
ભારતીય મોર અને ગાજર ઘાસ
C
ગાર્ડન લિઝાર્ડ અને મેક્સિકન પોપી
D
રીસસ વાંદરો અને સાલનું વૃક્ષ
Solution
(A) લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિ એટલે એવી પ્રજાતિ જે નજીકના ભવિષ્યમાં લુપ્ત થવાની ખૂબ જ શક્યતા ધરાવે છે.
$A$. હોર્નબિલ (એક પક્ષી) અને ઇન્ડિયન એકોનાઇટ (એક ઔષધીય વનસ્પતિ) બંનેને વિવિધ સંરક્ષણ મૂલ્યાંકનોમાં લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓ તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે.
$B$. ભારતીય મોર લુપ્તપ્રાય નથી,અને ગાજર ઘાસ $(Parthenium)$ એક આક્રમક નીંદણ છે.
$C$. ગાર્ડન લિઝાર્ડ સામાન્ય છે,અને મેક્સિકન પોપી એક આક્રમક નીંદણ છે.
$D$. રીસસ વાંદરો સામાન્ય છે,અને સાલનું વૃક્ષ વ્યાપકપણે જોવા મળતું જંગલનું વૃક્ષ છે.
$A$. હોર્નબિલ (એક પક્ષી) અને ઇન્ડિયન એકોનાઇટ (એક ઔષધીય વનસ્પતિ) બંનેને વિવિધ સંરક્ષણ મૂલ્યાંકનોમાં લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓ તરીકે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવ્યા છે.
$B$. ભારતીય મોર લુપ્તપ્રાય નથી,અને ગાજર ઘાસ $(Parthenium)$ એક આક્રમક નીંદણ છે.
$C$. ગાર્ડન લિઝાર્ડ સામાન્ય છે,અને મેક્સિકન પોપી એક આક્રમક નીંદણ છે.
$D$. રીસસ વાંદરો સામાન્ય છે,અને સાલનું વૃક્ષ વ્યાપકપણે જોવા મળતું જંગલનું વૃક્ષ છે.
0 likesView Solution
39
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
જો બંગાળનો વાઘ લુપ્ત થઈ જાય,તો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરિણામ શું આવશે?
A
ઝરખ અને વરુ દુર્લભ થઈ જશે.
B
જંગલી વિસ્તાર માણસો અને પાલતુ પ્રાણીઓ માટે સુરક્ષિત બની જશે.
C
તેનું જનીન પૂલ (gene pool) કાયમ માટે ખોવાઈ જશે.
D
હરણ જેવા સુંદર પ્રાણીઓની વસ્તી સ્થિર થઈ જશે.
Solution
(C) જ્યારે કોઈ પ્રજાતિ લુપ્ત થાય છે,ત્યારે તે જે અનન્ય આનુવંશિક માહિતી ધરાવે છે તે જીવાવરણમાંથી કાયમી ધોરણે દૂર થઈ જાય છે. આને તેના જનીન પૂલ (gene pool) નો નાશ કહેવામાં આવે છે. જોકે બંગાળના વાઘ જેવા ટોચના શિકારીના લુપ્ત થવાથી ઇકોલોજીકલ અસંતુલન સર્જાઈ શકે છે (જેમ કે શિકારની વસ્તીમાં વધારો),પરંતુ સૌથી પાયાનું અને અપરિવર્તનીય જૈવિક પરિણામ તેની આનુવંશિક વિવિધતાનો કાયમી નાશ છે,જે ક્યારેય પાછો મેળવી શકાતો નથી.
0 likesView Solution
40
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
ઓફિસમાં ઉત્પન્ન થતો અવાજ સામાન્ય રીતે કેટલા સ્તરનો હોય છે ($\text{ dB}$ માં)?
A
$20$
B
$30$
C
$40$
D
$60$
Solution
(D) ઓફિસના શાંત વાતાવરણમાં અવાજનું સ્તર સામાન્ય રીતે આશરે $60 \text{ dB}$ જેટલું હોય છે.
આ સ્તર મધ્યમ ગણાય છે અને તે સામાન્ય ઓફિસના સાધનો અને માનવીય વાતચીતના અવાજના સ્તર સાથે સુસંગત છે.
આ સ્તર મધ્યમ ગણાય છે અને તે સામાન્ય ઓફિસના સાધનો અને માનવીય વાતચીતના અવાજના સ્તર સાથે સુસંગત છે.
0 likesView Solution
41
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
ઓટોમોબાઈલ અને પાવર પ્લાન્ટના ઉત્સર્જનમાંથી ઉત્પન્ન થતા નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ એ હવામાં તરતા સૂક્ષ્મ કણોનો સ્ત્રોત છે જે શેના તરફ દોરી જાય છે?
A
ફોટોકેમિકલ સ્મોગ
B
શુષ્ક એસિડ જમાવટ (Dry acid deposition)
C
ઔદ્યોગિક સ્મોગ
D
ભીની એસિડ જમાવટ (Wet acid deposition)
Solution
(B) ઓટોમોબાઈલ અને પાવર પ્લાન્ટમાંથી ઉત્સર્જિત નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$ વાતાવરણમાં પ્રતિક્રિયા આપીને સૂક્ષ્મ કણો અને ગૌણ પ્રદૂષકો બનાવે છે. આ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ,સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ $(SO_2)$ ની સાથે,એસિડ વર્ષા માટેના પ્રાથમિક પુરોગામી છે. જ્યારે આ વાયુઓ એસિડમાં (નાઈટ્રિક એસિડ અને સલ્ફ્યુરિક એસિડ) રૂપાંતરિત થાય છે અને વરસાદ વગર પૃથ્વીની સપાટી પર જમા થાય છે,ત્યારે તેને શુષ્ક એસિડ જમાવટ (Dry acid deposition) કહેવામાં આવે છે. તેથી,નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ એ શુષ્ક એસિડ જમાવટનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
0 likesView Solution
42
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
કાર્બનિક કચરાથી સમૃદ્ધ ઘરેલું ગટરના પાણીનો પ્રવાહ ધરાવતા તળાવમાં શું પરિણામ આવી શકે છે?
A
શેવાળના ફૂલ (algal bloom) ને કારણે તળાવ ખૂબ જ જલ્દી સુકાઈ જવું
B
પોષક તત્વોની વધુ માત્રાને કારણે માછલીઓના ઉત્પાદનમાં વધારો
C
ઓક્સિજનના અભાવને કારણે માછલીઓનું મૃત્યુ
D
જલીય આહાર જાળના સજીવોની વસ્તીમાં વધારો
Solution
(C) જ્યારે કાર્બનિક કચરાથી સમૃદ્ધ ઘરેલું ગટરનું પાણી તળાવમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે સુપોષકતાકરણ $(Eutrophication)$ તરફ દોરી જાય છે.
બેક્ટેરિયા જેવા સૂક્ષ્મજીવો આ કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરે છે,જેના માટે ઓગળેલા ઓક્સિજનની મોટી માત્રાની જરૂર પડે છે.
આ પ્રક્રિયા જૈવિક ઓક્સિજન માંગ $(BOD)$ માં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે અને પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનના સ્તરને ઘટાડે છે.
પરિણામે,ઓક્સિજનના અભાવને કારણે જલીય સજીવો,ખાસ કરીને માછલીઓ મૃત્યુ પામે છે.
બેક્ટેરિયા જેવા સૂક્ષ્મજીવો આ કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરે છે,જેના માટે ઓગળેલા ઓક્સિજનની મોટી માત્રાની જરૂર પડે છે.
આ પ્રક્રિયા જૈવિક ઓક્સિજન માંગ $(BOD)$ માં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે અને પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનના સ્તરને ઘટાડે છે.
પરિણામે,ઓક્સિજનના અભાવને કારણે જલીય સજીવો,ખાસ કરીને માછલીઓ મૃત્યુ પામે છે.
0 likesView Solution
43
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
મિનામાતા રોગ શેના સેવનથી થયો હતો?
A
ઘણું કેડમિયમ ધરાવતું દરિયાઈ ખોરાક
B
પારા (Mercury) થી દૂષિત માછલી
C
ઘણી જંતુનાશક દવાઓ ધરાવતી ઓઇસ્ટર્સ (છીપલા)
D
સેલેનિયમથી દૂષિત દરિયાઈ ખોરાક
Solution
(B) મિનામાતા રોગ એ ગંભીર પારા (Mercury) ના ઝેરને કારણે થતી ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા છે.
તે સૌપ્રથમ $1956$ માં જાપાનના મિનામાતા શહેરમાં જોવા મળી હતી.
આ રોગ મિથાઈલ મર્ક્યુરીથી દૂષિત માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવોના સેવનને કારણે થયો હતો,જે સ્થાનિક રાસાયણિક ફેક્ટરી દ્વારા મિનામાતા ખાડીમાં છોડવામાં આવ્યું હતું.
પારો એ એક સ્થાયી પ્રદૂષક છે જે ખાદ્ય શૃંખલામાં જૈવ-સંચય (bioaccumulation) પામે છે,જેના કારણે જળચર સજીવોમાં તેની સાંદ્રતા ખૂબ વધી જાય છે.
તે સૌપ્રથમ $1956$ માં જાપાનના મિનામાતા શહેરમાં જોવા મળી હતી.
આ રોગ મિથાઈલ મર્ક્યુરીથી દૂષિત માછલીઓ અને અન્ય દરિયાઈ જીવોના સેવનને કારણે થયો હતો,જે સ્થાનિક રાસાયણિક ફેક્ટરી દ્વારા મિનામાતા ખાડીમાં છોડવામાં આવ્યું હતું.
પારો એ એક સ્થાયી પ્રદૂષક છે જે ખાદ્ય શૃંખલામાં જૈવ-સંચય (bioaccumulation) પામે છે,જેના કારણે જળચર સજીવોમાં તેની સાંદ્રતા ખૂબ વધી જાય છે.
0 likesView Solution
44
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
બીરબલ સહાની એક ... હતા.
A
પ્રાણીશાસ્ત્રી
B
સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ ના સ્થાપક
C
પક્ષીવિજ્ઞાની
D
પુરાતત્વ-વનસ્પતિશાસ્ત્રી (Paleobotanist)
Solution
(D) બીરબલ સહાની $(1891-1949)$ એક પ્રખ્યાત ભારતીય વૈજ્ઞાનિક હતા જેમણે વનસ્પતિઓના અશ્મિઓના અભ્યાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું. તેમને ભારતીય પુરાતત્વ-વનસ્પતિશાસ્ત્ર (Paleobotany) ના પિતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેમણે લખનૌમાં 'બીરબલ સહાની ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ પેલિયોસાયન્સિસ' ની સ્થાપના કરી હતી.
0 likesView Solution
45
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
મીઠા ક્લોવર (sweet clover) નું બગડેલું ઘાસ,જેમાં ડાયક્યુમેરોલ હોય છે,તે ખાતા પશુઓ:
A
સારી આહારને કારણે વધુ સ્વસ્થ બને છે
B
સરળતાથી ચેપનો ભોગ બને છે
C
વિટામિન $K$ ની ઉણપ અને લાંબા સમય સુધી રક્તસ્ત્રાવથી પીડાઈ શકે છે
D
$B$ વિટામિનની ઉણપને કારણે બેરી-બેરી રોગથી પીડાઈ શકે છે
Solution
(C) જ્યારે મીઠા ક્લોવર (sweet clover) નું ઘાસ બગડી જાય છે,ત્યારે તેમાં ડાયક્યુમેરોલ નામનું સંયોજન ઉત્પન્ન થાય છે.
ડાયક્યુમેરોલ યકૃતમાં વિટામિન $K$ પર આધારિત રક્ત ગંઠાઈ જવાના પરિબળોના સંશ્લેષણને અટકાવીને એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ (રક્ત ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને રોકનાર) તરીકે કાર્ય કરે છે.
પરિણામે,આ ઘાસ ખાતા પશુઓમાં વિટામિન $K$ ની કાર્યાત્મક ઉણપ સર્જાય છે,જેના કારણે લોહી યોગ્ય રીતે ગંઠાઈ શકતું નથી અને લાંબા સમય સુધી રક્તસ્ત્રાવ થવાને કારણે પશુનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
ડાયક્યુમેરોલ યકૃતમાં વિટામિન $K$ પર આધારિત રક્ત ગંઠાઈ જવાના પરિબળોના સંશ્લેષણને અટકાવીને એન્ટિકોએગ્યુલન્ટ (રક્ત ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયાને રોકનાર) તરીકે કાર્ય કરે છે.
પરિણામે,આ ઘાસ ખાતા પશુઓમાં વિટામિન $K$ ની કાર્યાત્મક ઉણપ સર્જાય છે,જેના કારણે લોહી યોગ્ય રીતે ગંઠાઈ શકતું નથી અને લાંબા સમય સુધી રક્તસ્ત્રાવ થવાને કારણે પશુનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
0 likesView Solution
46
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ સંસ્થા અને તેના સ્થાન અંગેની જોડી સાચી છે?
A
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ વાયરોલોજી - પુણે
B
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કોમ્યુનિકેબલ ડિસીઝ - લખનૌ
C
સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ - કસૌલી
D
નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુટ્રિશન - મુંબઈ
Solution
(A) સાચી જોડી $A$ છે. નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ વાયરોલોજી $(NIV)$ પુણે,મહારાષ્ટ્રમાં આવેલી છે.
- નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કોમ્યુનિકેબલ ડિસીઝ $(NICD)$,જે હવે નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ $(NCDC)$ તરીકે ઓળખાય છે,તે દિલ્હીમાં આવેલી છે.
- સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ લખનૌમાં આવેલી છે,કસૌલીમાં નહીં.
- નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુટ્રિશન $(NIN)$ હૈદરાબાદમાં આવેલી છે,મુંબઈમાં નહીં.
- નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કોમ્યુનિકેબલ ડિસીઝ $(NICD)$,જે હવે નેશનલ સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ $(NCDC)$ તરીકે ઓળખાય છે,તે દિલ્હીમાં આવેલી છે.
- સેન્ટ્રલ ડ્રગ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ $(CDRI)$ લખનૌમાં આવેલી છે,કસૌલીમાં નહીં.
- નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ન્યુટ્રિશન $(NIN)$ હૈદરાબાદમાં આવેલી છે,મુંબઈમાં નહીં.
0 likesView Solution
47
BiologyEasyMCQAIIMS · 2004
ઇલેક્ટ્રોન બીમ થેરાપી એ કેવા પ્રકારની રેડિયેશન થેરાપી છે જેનો ઉપયોગ નીચેનામાંથી કોની સારવાર માટે થાય છે?
A
પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનું વિસ્તરણ
B
પિત્તાશયની પથરી તોડવા માટે
C
અમુક પ્રકારના કેન્સર
D
કિડનીની પથરી
Solution
(C) ઇલેક્ટ્રોન બીમ થેરાપી $(EBT)$ એ બાહ્ય બીમ રેડિયેશન થેરાપીનું એક સ્વરૂપ છે જેમાં કેન્સરની સારવાર માટે ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા ઇલેક્ટ્રોનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોન લીનિયર એક્સિલરેટર દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેનો ઉપયોગ ત્વચા પર અથવા શરીરની સપાટીની નજીક જોવા મળતા સુપરફિસિયલ ગાંઠોની સારવાર માટે થાય છે,કારણ કે તેમની ઘૂસણખોરીની ઊંડાઈ મર્યાદિત હોય છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે અમુક પ્રકારના કેન્સરની સારવાર માટે થાય છે.
આ ઇલેક્ટ્રોન લીનિયર એક્સિલરેટર દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને તેનો ઉપયોગ ત્વચા પર અથવા શરીરની સપાટીની નજીક જોવા મળતા સુપરફિસિયલ ગાંઠોની સારવાર માટે થાય છે,કારણ કે તેમની ઘૂસણખોરીની ઊંડાઈ મર્યાદિત હોય છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે અમુક પ્રકારના કેન્સરની સારવાર માટે થાય છે.
0 likesView Solution
48
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન: નાળિયેરીના વૃક્ષો વિશ્વના મોટા ભાગના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં ફેલાયેલા છે.
કારણ: નાળિયેરનું ફળ તરી શકે છે અને તેની જીવિતતા ગુમાવ્યા પહેલા હજારો કિલોમીટર સુધી ફેલાઈ શકે છે.
કારણ: નાળિયેરનું ફળ તરી શકે છે અને તેની જીવિતતા ગુમાવ્યા પહેલા હજારો કિલોમીટર સુધી ફેલાઈ શકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) નાળિયેરના ફળમાં રેસામય મધ્ય ફલાવરણ (fibrous mesocarp) હોય છે જે હવાને પકડી રાખે છે,જેનાથી તે તરે છે. આના કારણે ફળ દરિયાના પાણી પર તરી શકે છે અને મહાસાગરોમાં લાંબા અંતર સુધી મુસાફરી કરી શકે છે. ફળ ખારા પાણી સામે પ્રતિરોધક હોવાથી અને લાંબા સમય સુધી જીવિત રહેતું હોવાથી,તે દૂરના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં કિનારે આવ્યા પછી અંકુરિત થઈ શકે છે. આમ,દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં નાળિયેરીના વૃક્ષોનું વ્યાપક વિતરણ સીધું જ પાણી દ્વારા થતા પ્રસરણ (hydrochory) ની આ પદ્ધતિને કારણે છે. તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
49
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન: મધમાખીની રાણી તેના જીવનકાળમાં માત્ર એક જ વાર સમાગમ કરે છે.
કારણ: મધમાખીની રાણી ફલિત તેમજ અફલિત ઈંડા મૂકી શકે છે.
કારણ: મધમાખીની રાણી ફલિત તેમજ અફલિત ઈંડા મૂકી શકે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) મધમાખીની રાણી તેના જીવનકાળ દરમિયાન માત્ર એક જ વાર સમાગમ (નુપશિયલ ફ્લાઇટ) કરે છે અને પ્રાપ્ત થયેલા શુક્રકોષોને તેના શુક્રસંગ્રહાશય (spermatheca) માં સંગ્રહિત કરે છે.
તે ઈંડા મૂકતી વખતે શુક્રસંગ્રહાશયમાંથી શુક્રકોષોના મુક્ત થવા પર નિયંત્રણ રાખી શકે છે.
જો તે શુક્રકોષો મુક્ત કરે,તો ઈંડા ફલિત થાય છે (જેમાંથી માદા/કામદાર/રાણી બને છે),અને જો તે મુક્ત ન કરે,તો ઈંડા અફલિત રહે છે (જેમાંથી નર/ડ્રોન બને છે).
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે રાણી માત્ર એક જ વાર સમાગમ કરવા છતાં બંને પ્રકારના ઈંડા મૂકી શકે છે.
તે ઈંડા મૂકતી વખતે શુક્રસંગ્રહાશયમાંથી શુક્રકોષોના મુક્ત થવા પર નિયંત્રણ રાખી શકે છે.
જો તે શુક્રકોષો મુક્ત કરે,તો ઈંડા ફલિત થાય છે (જેમાંથી માદા/કામદાર/રાણી બને છે),અને જો તે મુક્ત ન કરે,તો ઈંડા અફલિત રહે છે (જેમાંથી નર/ડ્રોન બને છે).
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે રાણી માત્ર એક જ વાર સમાગમ કરવા છતાં બંને પ્રકારના ઈંડા મૂકી શકે છે.
0 likesView Solution
50
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પટ્ટીકૃમિ,ગોળકૃમિ અને પિનવોર્મ માનવ આંતરડાના અંતઃપરપજીવીઓ છે.
કારણ : અયોગ્ય રીતે રાંધેલો ખોરાક આંતરડાના ચેપનું સ્ત્રોત છે.
કારણ : અયોગ્ય રીતે રાંધેલો ખોરાક આંતરડાના ચેપનું સ્ત્રોત છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(B) વિધાન સાચું છે કારણ કે પટ્ટીકૃમિ $(Taenia)$,ગોળકૃમિ $(Ascaris)$ અને પિનવોર્મ $(Enterobius)$ એ જાણીતા અંતઃપરપજીવીઓ છે જે માનવ આંતરડામાં વસવાટ કરે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે અયોગ્ય રીતે રાંધેલો અથવા દૂષિત ખોરાક અને પાણી એ આ આંતરડાના પરપજીવીઓના સંક્રમણનું મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
જોકે,કારણ એ વિધાનની સીધી સમજૂતી નથી. વિધાન આ સજીવોના જૈવિક વર્ગીકરણ અને નિવાસસ્થાનનું વર્ણન કરે છે,જ્યારે કારણ તેમના સંક્રમણની રીતનું વર્ણન કરે છે. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે તેઓ શા માટે અંતઃપરપજીવીઓ છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે અયોગ્ય રીતે રાંધેલો અથવા દૂષિત ખોરાક અને પાણી એ આ આંતરડાના પરપજીવીઓના સંક્રમણનું મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
જોકે,કારણ એ વિધાનની સીધી સમજૂતી નથી. વિધાન આ સજીવોના જૈવિક વર્ગીકરણ અને નિવાસસ્થાનનું વર્ણન કરે છે,જ્યારે કારણ તેમના સંક્રમણની રીતનું વર્ણન કરે છે. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,પરંતુ કારણ એ સમજાવતું નથી કે તેઓ શા માટે અંતઃપરપજીવીઓ છે.
0 likesView Solution
51
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : કીટકો મધ એકત્રિત કરવા માટે પુષ્પોની મુલાકાત લે છે.
કારણ : પુષ્પોનું આકર્ષણ કીટકોને વનસ્પતિના અન્ય ભાગોને નુકસાન કરતા અટકાવે છે.
કારણ : પુષ્પોનું આકર્ષણ કીટકોને વનસ્પતિના અન્ય ભાગોને નુકસાન કરતા અટકાવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે કીટકો મુખ્યત્વે પુષ્પોની મુલાકાત મધુરસ (nectar) એકત્રિત કરવા માટે લે છે,જેને તેઓ પાછળથી મધમાં રૂપાંતરિત કરે છે. તેઓ સીધું 'મધ' એકત્રિત કરવા માટે પુષ્પોની મુલાકાત લેતા નથી.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પોના આકર્ષણ (રંગ,સુગંધ,મધુરસ)નો મુખ્ય ઉત્ક્રાંતિલક્ષી હેતુ પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે,ન કે વનસ્પતિના અન્ય ભાગોને નુકસાનથી બચાવવાનો.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે પુષ્પોના આકર્ષણ (રંગ,સુગંધ,મધુરસ)નો મુખ્ય ઉત્ક્રાંતિલક્ષી હેતુ પરાગનયનની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે,ન કે વનસ્પતિના અન્ય ભાગોને નુકસાનથી બચાવવાનો.
0 likesView Solution
52
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પ્રાઈમેટ્સમાં,ચિમ્પાન્ઝી એ આજના માનવીના સૌથી નજીકના સંબંધી છે.
કારણ : મનુષ્ય અને ચિમ્પાન્ઝીના ઓટોસોમ નંબર $3$ અને $6$ માં બેન્ડિંગ પેટર્ન નોંધપાત્ર રીતે સમાન છે.
કારણ : મનુષ્ય અને ચિમ્પાન્ઝીના ઓટોસોમ નંબર $3$ અને $6$ માં બેન્ડિંગ પેટર્ન નોંધપાત્ર રીતે સમાન છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) વિધાન સાચું છે કારણ કે ચિમ્પાન્ઝી ખરેખર મનુષ્યોના સૌથી નજીકના જીવંત સંબંધીઓ છે,જે તેમના $DNA$ ના આશરે $98-99\%$ શેર કરે છે.
કારણ પણ સાચું છે. સાયટોજેનેટિક અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે રંગસૂત્રોની બેન્ડિંગ પેટર્ન,ખાસ કરીને ઓટોસોમ $3$ અને $6$ માં,મનુષ્યો અને ચિમ્પાન્ઝી વચ્ચે નોંધપાત્ર રીતે સમાન છે.
બેન્ડિંગ પેટર્નમાં આ સમાનતા તેમના નજીકના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધ માટે મજબૂત પુરાવા તરીકે કામ કરે છે,તેથી કારણ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
કારણ પણ સાચું છે. સાયટોજેનેટિક અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે રંગસૂત્રોની બેન્ડિંગ પેટર્ન,ખાસ કરીને ઓટોસોમ $3$ અને $6$ માં,મનુષ્યો અને ચિમ્પાન્ઝી વચ્ચે નોંધપાત્ર રીતે સમાન છે.
બેન્ડિંગ પેટર્નમાં આ સમાનતા તેમના નજીકના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધ માટે મજબૂત પુરાવા તરીકે કામ કરે છે,તેથી કારણ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.
0 likesView Solution
53
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન: ઉત્ક્રાંતિના દૃષ્ટિકોણથી,માનવ ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો ટૂંકો થઈ રહ્યો છે તેમ માનવામાં આવે છે.
કારણ: મનુષ્યોમાં એક મુખ્ય ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાહ એ છે કે ગર્ભ અવસ્થામાં માથાનો વિકાસ પ્રમાણમાં ઝડપી દરે થાય છે.
કારણ: મનુષ્યોમાં એક મુખ્ય ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાહ એ છે કે ગર્ભ અવસ્થામાં માથાનો વિકાસ પ્રમાણમાં ઝડપી દરે થાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે ઉત્ક્રાંતિના દૃષ્ટિકોણથી માનવ ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો ટૂંકો થઈ રહ્યો છે તેવું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ નથી. ગર્ભના સંપૂર્ણ વિકાસને સુનિશ્ચિત કરવા માટે ગર્ભાવસ્થાનો સમયગાળો જૈવિક રીતે નિશ્ચિત હોય છે.
કારણ સાચું છે. મનુષ્યોમાં એક નોંધપાત્ર ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાહ એ મગજનો મોટો વિકાસ (encephalization) છે,જેના માટે ગર્ભ અવસ્થા દરમિયાન માથાનો વિકાસ ઝડપી દરે થવો જરૂરી છે જેથી વધેલી મસ્તિષ્ક ક્ષમતાને સમાવી શકાય.
આમ,વિધાન ખોટું છે અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
કારણ સાચું છે. મનુષ્યોમાં એક નોંધપાત્ર ઉત્ક્રાંતિ પ્રવાહ એ મગજનો મોટો વિકાસ (encephalization) છે,જેના માટે ગર્ભ અવસ્થા દરમિયાન માથાનો વિકાસ ઝડપી દરે થવો જરૂરી છે જેથી વધેલી મસ્તિષ્ક ક્ષમતાને સમાવી શકાય.
આમ,વિધાન ખોટું છે અને કારણ સાચું છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
54
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : કોએસરવેટ્સ (Coacervates) ને જીવનના પુરોગામી માનવામાં આવે છે.
કારણ : કોએસરવેટ્સ એ લિપિડ અણુઓથી ઘેરાયેલા પ્રોટીનના સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવતા સમૂહો હતા.
કારણ : કોએસરવેટ્સ એ લિપિડ અણુઓથી ઘેરાયેલા પ્રોટીનના સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવતા સમૂહો હતા.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(C) કોએસરવેટ્સ એ આદિ પૃથ્વી પર અજૈવિક રીતે સંશ્લેષિત થયેલા મોટા કાર્બનિક અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વિય આકર્ષણને કારણે બનેલા મોટા કોલોઇડલ સમૂહો છે.
તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન,પોલીસેકરાઇડ્સ અને પાણીના બનેલા હોય છે.
જોકે એક સમયે તેમને જીવનના સંભવિત પુરોગામી તરીકે સૂચવવામાં આવ્યા હતા,પરંતુ તેમની પાસે સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવવાની ક્ષમતા નથી.
કોએસરવેટ્સમાં લિપિડનું બાહ્ય આવરણ અને આનુવંશિક દ્રવ્યનો અભાવ હોય છે,જે પ્રજનન અને સ્વયં-પ્રતિકૃતિ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,ઐતિહાસિક વૈજ્ઞાનિક પૂર્વધારણાઓના સંદર્ભમાં વિધાન સાચું ગણાય છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે કોએસરવેટ્સ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવી શકતા નથી.
તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન,પોલીસેકરાઇડ્સ અને પાણીના બનેલા હોય છે.
જોકે એક સમયે તેમને જીવનના સંભવિત પુરોગામી તરીકે સૂચવવામાં આવ્યા હતા,પરંતુ તેમની પાસે સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવવાની ક્ષમતા નથી.
કોએસરવેટ્સમાં લિપિડનું બાહ્ય આવરણ અને આનુવંશિક દ્રવ્યનો અભાવ હોય છે,જે પ્રજનન અને સ્વયં-પ્રતિકૃતિ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,ઐતિહાસિક વૈજ્ઞાનિક પૂર્વધારણાઓના સંદર્ભમાં વિધાન સાચું ગણાય છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે કારણ કે કોએસરવેટ્સ સ્વયં-પ્રતિકૃતિ બનાવી શકતા નથી.
0 likesView Solution
55
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પ્રાકૃતિક પસંદગી એ એક અથવા વધુ લક્ષણોમાં ભિન્નતા દર્શાવતા વ્યક્તિઓ વચ્ચે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા અને પ્રજનનમાં રહેલા તફાવતનું પરિણામ છે.
કારણ : આપેલ લક્ષણના અનુકૂલિત સ્વરૂપો વધુ સામાન્ય બનતા જાય છે; ઓછા અનુકૂલિત સ્વરૂપો ઓછા સામાન્ય બને છે અથવા અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
કારણ : આપેલ લક્ષણના અનુકૂલિત સ્વરૂપો વધુ સામાન્ય બનતા જાય છે; ઓછા અનુકૂલિત સ્વરૂપો ઓછા સામાન્ય બને છે અથવા અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પ્રાકૃતિક પસંદગી એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા અનુકૂળ ભિન્નતા ધરાવતા સજીવો તેમના પર્યાવરણમાં વધુ સારી રીતે અનુકૂલિત થાય છે,જે ઉચ્ચ અસ્તિત્વ અને પ્રજનન સફળતા તરફ દોરી જાય છે.
આ વિભેદક અસ્તિત્વ અને પ્રજનન વસ્તીમાં ફાયદાકારક લક્ષણોના પ્રસારમાં પરિણમે છે.
લક્ષણના અનુકૂલિત સ્વરૂપો અસ્તિત્વનો લાભ પૂરો પાડે છે,જે તે વ્યક્તિઓને વધુ અસરકારક રીતે પ્રજનન કરવાની મંજૂરી આપે છે,આમ અનુગામી પેઢીઓમાં આ લક્ષણોની આવૃત્તિમાં વધારો થાય છે.
તેનાથી વિપરીત,ઓછા અનુકૂલિત સ્વરૂપોની પસંદગી થતી નથી,જે વસ્તીમાંથી તેમના ઘટાડા અથવા અંતે અદ્રશ્ય થવા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,કારણ એ વિધાન પાછળની પદ્ધતિને યોગ્ય રીતે સમજાવે છે.
આ વિભેદક અસ્તિત્વ અને પ્રજનન વસ્તીમાં ફાયદાકારક લક્ષણોના પ્રસારમાં પરિણમે છે.
લક્ષણના અનુકૂલિત સ્વરૂપો અસ્તિત્વનો લાભ પૂરો પાડે છે,જે તે વ્યક્તિઓને વધુ અસરકારક રીતે પ્રજનન કરવાની મંજૂરી આપે છે,આમ અનુગામી પેઢીઓમાં આ લક્ષણોની આવૃત્તિમાં વધારો થાય છે.
તેનાથી વિપરીત,ઓછા અનુકૂલિત સ્વરૂપોની પસંદગી થતી નથી,જે વસ્તીમાંથી તેમના ઘટાડા અથવા અંતે અદ્રશ્ય થવા તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,કારણ એ વિધાન પાછળની પદ્ધતિને યોગ્ય રીતે સમજાવે છે.
0 likesView Solution
56
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
નીચેનામાંથી કઈ જોડી દવા અને તેના પ્રકાર માટે યોગ્ય નથી?
A
એમ્ફેટામાઈન્સ $-$ ઉત્તેજક (stimulant)
B
લાઈસર્જિક એસિડ ડાયઈથાઈલ એમાઈડ $-$ ભ્રામક (hallucinogen)
C
હેરોઈન $-$ અવસાદક (depressant)
D
બેન્ઝોડાયઝેપાઈન $-$ પીડાનાશક (pain killer)
Solution
(D) એમ્ફેટામાઈન્સ એ ઉત્તેજક છે જે $CNS$ ની પ્રવૃત્તિમાં વધારો કરે છે.
લાઈસર્જિક એસિડ ડાયઈથાઈલ એમાઈડ $(LSD)$ એ જાણીતું ભ્રામક દ્રવ્ય છે.
હેરોઈન એ અવસાદક (ઓપિયોઈડ) છે જે શરીરના કાર્યોને ધીમા પાડે છે.
બેન્ઝોડાયઝેપાઈન એ શામક અથવા ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર છે જેનો ઉપયોગ ચિંતા અને ઊંઘની વિકૃતિઓ માટે થાય છે,તે મુખ્યત્વે પીડાનાશક (analgesics) નથી. તેથી,'બેન્ઝોડાયઝેપાઈન $-$ પીડાનાશક' જોડી ખોટી છે.
લાઈસર્જિક એસિડ ડાયઈથાઈલ એમાઈડ $(LSD)$ એ જાણીતું ભ્રામક દ્રવ્ય છે.
હેરોઈન એ અવસાદક (ઓપિયોઈડ) છે જે શરીરના કાર્યોને ધીમા પાડે છે.
બેન્ઝોડાયઝેપાઈન એ શામક અથવા ટ્રાન્ક્વીલાઈઝર છે જેનો ઉપયોગ ચિંતા અને ઊંઘની વિકૃતિઓ માટે થાય છે,તે મુખ્યત્વે પીડાનાશક (analgesics) નથી. તેથી,'બેન્ઝોડાયઝેપાઈન $-$ પીડાનાશક' જોડી ખોટી છે.
0 likesView Solution
57
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : ડોપ ટેસ્ટનો ઉપયોગ દારૂ પીનાર વ્યક્તિના શ્વાસનું વિશ્લેષણ કરીને રક્તમાં આલ્કોહોલનું સ્તર માપવા માટે થાય છે.
કારણ : નશામાં રહેલી વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે તણાવ અનુભવે છે અને ઓછી વાતચીત કરે છે.
કારણ : નશામાં રહેલી વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે તણાવ અનુભવે છે અને ઓછી વાતચીત કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) વિધાન ખોટું છે કારણ કે 'ડોપ ટેસ્ટ'નો ઉપયોગ ખાસ કરીને રમતવીરોમાં પ્રદર્શન સુધારતી દવાઓની હાજરી તપાસવા માટે થાય છે,રક્તમાં આલ્કોહોલનું સ્તર માપવા માટે નહીં. આલ્કોહોલના પરીક્ષણ માટે 'બ્રેથલાઇઝર'નો ઉપયોગ થાય છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે આલ્કોહોલના પ્રભાવ હેઠળની વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે અવરોધો ગુમાવે છે,વધુ વાતચીત કરે છે અને સંકલન ગુમાવે છે,ન કે તણાવ અનુભવે છે અથવા ઓછી વાતચીત કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
કારણ પણ ખોટું છે કારણ કે આલ્કોહોલના પ્રભાવ હેઠળની વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે અવરોધો ગુમાવે છે,વધુ વાતચીત કરે છે અને સંકલન ગુમાવે છે,ન કે તણાવ અનુભવે છે અથવા ઓછી વાતચીત કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
0 likesView Solution
58
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન: ઇન્ટરફેરોન એ બેક્ટેરિયા દ્વારા સંક્રમિત શરીરના કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા એન્ટિબોડીઝનો એક પ્રકાર છે.
કારણ: ઇન્ટરફેરોન ઈજાના સ્થળે સોજો (inflammation) ને ઉત્તેજિત કરે છે.
કારણ: ઇન્ટરફેરોન ઈજાના સ્થળે સોજો (inflammation) ને ઉત્તેજિત કરે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પણ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પણ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.
Solution
(D) ઇન્ટરફેરોન એ એન્ટિબોડીઝ નથી; તે સાયટોકાઇન્સ તરીકે ઓળખાતા ગ્લાયકોપ્રોટીનનો એક વર્ગ છે જે વાયરલ ચેપના પ્રતિભાવમાં કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,બેક્ટેરિયલ ચેપના પ્રતિભાવમાં નહીં. તેથી,વિધાન ખોટું છે.
ઇન્ટરફેરોન મુખ્યત્વે ઈજાના સ્થળે સોજો લાવવાનું કામ કરતા નથી; તેમનું મુખ્ય કાર્ય વાયરલ પ્રતિકૃતિને અટકાવવાનું અને પડોશી કોષોમાં વાયરસ સામે પ્રતિકારક સ્થિતિ પેદા કરવાનું છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
ઇન્ટરફેરોન મુખ્યત્વે ઈજાના સ્થળે સોજો લાવવાનું કામ કરતા નથી; તેમનું મુખ્ય કાર્ય વાયરલ પ્રતિકૃતિને અટકાવવાનું અને પડોશી કોષોમાં વાયરસ સામે પ્રતિકારક સ્થિતિ પેદા કરવાનું છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
આમ,વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
59
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : ફિશ મીલ (માછલીનો ખોરાક) પશુઓ અને મરઘાં માટે પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે.
કારણ : ફિશ મીલ માછલીના ન ખાવાલાયક ભાગો જેવા કે મીનપક્ષ,પૂંછડી વગેરેમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
કારણ : ફિશ મીલ માછલીના ન ખાવાલાયક ભાગો જેવા કે મીનપક્ષ,પૂંછડી વગેરેમાંથી બનાવવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) ફિશ મીલ એ ઉચ્ચ પ્રોટીનયુક્ત પૂરક આહાર છે જે માછલીના ન ખાવાલાયક ભાગો જેવા કે મીનપક્ષ,પૂંછડી અને હાડકાંમાંથી બનાવવામાં આવે છે,જે માછલી પ્રક્રિયા ઉદ્યોગના આડપેદાશો છે.
આ ભાગો પ્રોટીન,ખનિજો અને વિટામિન્સથી સમૃદ્ધ હોવાથી,ફિશ મીલ પશુઓ અને મરઘાં માટે ઉત્તમ પોષક પૂરક તરીકે કામ કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે કારણ કે ફિશ મીલ ખરેખર પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,અને કારણ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે તે માછલીના ન ખાવાલાયક ભાગોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ ભાગો પ્રોટીન,ખનિજો અને વિટામિન્સથી સમૃદ્ધ હોવાથી,ફિશ મીલ પશુઓ અને મરઘાં માટે ઉત્તમ પોષક પૂરક તરીકે કામ કરે છે.
તેથી,વિધાન સાચું છે કારણ કે ફિશ મીલ ખરેખર પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે,અને કારણ યોગ્ય રીતે સમજાવે છે કે તે માછલીના ન ખાવાલાયક ભાગોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
60
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પશુઓની જાતિઓમાં સુપરઓવ્યુલેશન અને ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ દ્વારા સુધારો કરી શકાય છે.
કારણ : વધુ દૂધ આપતી ગાયોમાં હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા સુપરઓવ્યુલેશન પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
કારણ : વધુ દૂધ આપતી ગાયોમાં હોર્મોનલ ઇન્જેક્શન દ્વારા સુપરઓવ્યુલેશન પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પશુઓની જાતિઓમાં સુપરઓવ્યુલેશન અને ભ્રૂણ પ્રત્યારોપણ તકનીક દ્વારા સુધારો કરી શકાય છે,જેને મલ્ટિપલ ઓવ્યુલેશન એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફર ટેકનોલોજી $(MOET)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં,ગાયને સુપરઓવ્યુલેશન પ્રેરિત કરવા માટે $FSH$ જેવી પ્રવૃત્તિ ધરાવતા હોર્મોન્સ આપવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે પ્રતિ ચક્ર એક ઈંડાને બદલે,તેઓ $6-8$ ઈંડા ઉત્પન્ન કરે છે.
ત્યારબાદ પ્રાણીનું સંવનન શ્રેષ્ઠ સાંઢ સાથે કરવામાં આવે છે અથવા કૃત્રિમ ગર્ભાધાન કરવામાં આવે છે.
$8-32$ કોષીય અવસ્થામાં ફલિત ઈંડાઓને બિન-શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે અને સરોગેટ માતાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આનાથી આનુવંશિક માતા સુપરઓવ્યુલેશનના બીજા રાઉન્ડ માટે ઉપલબ્ધ થાય છે,આમ જાતિમાં સુધારો થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં,ગાયને સુપરઓવ્યુલેશન પ્રેરિત કરવા માટે $FSH$ જેવી પ્રવૃત્તિ ધરાવતા હોર્મોન્સ આપવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે પ્રતિ ચક્ર એક ઈંડાને બદલે,તેઓ $6-8$ ઈંડા ઉત્પન્ન કરે છે.
ત્યારબાદ પ્રાણીનું સંવનન શ્રેષ્ઠ સાંઢ સાથે કરવામાં આવે છે અથવા કૃત્રિમ ગર્ભાધાન કરવામાં આવે છે.
$8-32$ કોષીય અવસ્થામાં ફલિત ઈંડાઓને બિન-શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે અને સરોગેટ માતાઓમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે છે.
આનાથી આનુવંશિક માતા સુપરઓવ્યુલેશનના બીજા રાઉન્ડ માટે ઉપલબ્ધ થાય છે,આમ જાતિમાં સુધારો થાય છે.
0 likesView Solution
61
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
સધર્ન બ્લોટિંગ પદ્ધતિનું પ્રથમ પગલું શું છે?
A
ચોક્કસ પ્રોબ સાથે હાઇબ્રિડાઇઝેશન માટે જેલ પર $DNA$ નું વિકૃતિકરણ (Denaturation)
B
જનીનિક રીતે સમાન કોષોના સમૂહનું ઉત્પાદન
C
રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચક દ્વારા $DNA$ નું પાચન (Digestion)
D
ગુનાના સ્થળેથી મળેલા કોષ જેવા કોષકેન્દ્ર ધરાવતા કોષમાંથી $DNA$ નું વિકૃતિકરણ
Solution
(C) સધર્ન બ્લોટિંગ પદ્ધતિ એ નમૂનામાં ચોક્કસ $DNA$ ક્રમ શોધવા માટે વપરાતી પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત નમૂનામાંથી $DNA$ ને અલગ કરીને કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને $DNA$ નું પાચન કરવામાં આવે છે.
રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો આણ્વિય કાતર તરીકે કાર્ય કરે છે જે $DNA$ ને ચોક્કસ ઓળખ સ્થાનો પર કાપે છે,જેના પરિણામે વિવિધ લંબાઈના $DNA$ ટુકડાઓ પ્રાપ્ત થાય છે.
પાચન પછી,આ ટુકડાઓને જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસનો ઉપયોગ કરીને તેમના કદના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત નમૂનામાંથી $DNA$ ને અલગ કરીને કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકોનો ઉપયોગ કરીને $DNA$ નું પાચન કરવામાં આવે છે.
રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો આણ્વિય કાતર તરીકે કાર્ય કરે છે જે $DNA$ ને ચોક્કસ ઓળખ સ્થાનો પર કાપે છે,જેના પરિણામે વિવિધ લંબાઈના $DNA$ ટુકડાઓ પ્રાપ્ત થાય છે.
પાચન પછી,આ ટુકડાઓને જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસનો ઉપયોગ કરીને તેમના કદના આધારે અલગ કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
62
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
$Bt$ કપાસની ખેતી ખૂબ જ ચર્ચામાં રહી છે. પૂર્વગ $Bt$ નો અર્થ શું થાય છે?
A
બેરિયમ-ટ્રીટેડ કપાસના બીજ
B
વધુ સારી તાણ શક્તિ ધરાવતી કપાસની મોટી દોરાની જાત
C
રિસ્ટ્રિક્શન એન્ઝાઇમ્સ અને લિગેઝનો ઉપયોગ કરીને બાયોટેકનોલોજી દ્વારા ઉત્પાદિત
D
$Bacillus$ $thuringiensis$ માંથી એન્ડોટોક્સિન જનીન ધરાવતું
Solution
(D) $Bt$ કપાસ એ જનીનિક રીતે રૂપાંતરિત કપાસના છોડની ખેતીનો સંદર્ભ આપે છે.
પૂર્વગ $Bt$ એ $Bacillus$ $thuringiensis$ નામના બેક્ટેરિયા માટે વપરાય છે.
આ બેક્ટેરિયા કુદરતી રીતે એક વિશિષ્ટ પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે જે એન્ડોટોક્સિન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે લેપિડોપ્ટેરન્સ,કોલિયોપ્ટેરન્સ અને ડિપ્ટેરન્સ જેવા ચોક્કસ જીવાતો માટે ઝેરી છે.
આ એન્ડોટોક્સિન માટે જવાબદાર જનીનને કપાસના છોડમાં દાખલ કરીને,છોડ આ જીવાતો સામે પ્રતિરોધક બને છે,જેનાથી રાસાયણિક જંતુનાશકોની જરૂરિયાત ઘટે છે.
પૂર્વગ $Bt$ એ $Bacillus$ $thuringiensis$ નામના બેક્ટેરિયા માટે વપરાય છે.
આ બેક્ટેરિયા કુદરતી રીતે એક વિશિષ્ટ પ્રોટીન ઉત્પન્ન કરે છે જે એન્ડોટોક્સિન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે લેપિડોપ્ટેરન્સ,કોલિયોપ્ટેરન્સ અને ડિપ્ટેરન્સ જેવા ચોક્કસ જીવાતો માટે ઝેરી છે.
આ એન્ડોટોક્સિન માટે જવાબદાર જનીનને કપાસના છોડમાં દાખલ કરીને,છોડ આ જીવાતો સામે પ્રતિરોધક બને છે,જેનાથી રાસાયણિક જંતુનાશકોની જરૂરિયાત ઘટે છે.
0 likesView Solution
63
BiologyDifficultMCQAIIMS · 2004
વિધાન : પ્રાણીઓ પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે વિવિધ વ્યૂહરચનાઓ અપનાવે છે.
કારણ : પ્રેઈંગ મેન્ટિસ લીલા રંગનું હોય છે જે વનસ્પતિના પર્ણો સાથે ભળી જાય છે.
કારણ : પ્રેઈંગ મેન્ટિસ લીલા રંગનું હોય છે જે વનસ્પતિના પર્ણો સાથે ભળી જાય છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) પ્રાણીઓ ઘણીવાર પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે વિવિધ વ્યૂહરચનાઓ અપનાવે છે,જેમ કે છદ્માવરણ (camouflage),નકલ (mimicry),અથવા ચેતવણી આપતા રંગો.
છદ્માવરણ એ એક એવી વ્યૂહરચના છે જેમાં સજીવ તેના આસપાસના વાતાવરણ સાથે ભળી જાય છે જેથી તે શિકારીઓ અથવા શિકારની નજરમાં ન આવે.
પ્રેઈંગ મેન્ટિસ લીલા રંગનું હોય છે,જે તેને વનસ્પતિના પર્ણો સાથે ભળી જવામાં (છદ્માવરણ) મદદ કરે છે,જેનાથી તે શિકારીઓથી બચે છે અને શિકાર કરવામાં મદદ મળે છે.
આમ,પ્રેઈંગ મેન્ટિસનો લીલો રંગ એ પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે વપરાતી વ્યૂહરચનાનું એક ચોક્કસ ઉદાહરણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
છદ્માવરણ એ એક એવી વ્યૂહરચના છે જેમાં સજીવ તેના આસપાસના વાતાવરણ સાથે ભળી જાય છે જેથી તે શિકારીઓ અથવા શિકારની નજરમાં ન આવે.
પ્રેઈંગ મેન્ટિસ લીલા રંગનું હોય છે,જે તેને વનસ્પતિના પર્ણો સાથે ભળી જવામાં (છદ્માવરણ) મદદ કરે છે,જેનાથી તે શિકારીઓથી બચે છે અને શિકાર કરવામાં મદદ મળે છે.
આમ,પ્રેઈંગ મેન્ટિસનો લીલો રંગ એ પ્રતિકૂળ વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે વપરાતી વ્યૂહરચનાનું એક ચોક્કસ ઉદાહરણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
0 likesView Solution
64
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
જો બંગાળનો વાઘ લુપ્ત થઈ જાય તો,
A
ઝરખ અને વરુ દુર્લભ થઈ જશે
B
જંગલી વિસ્તાર માણસો અને પાલતુ પ્રાણીઓ માટે સુરક્ષિત બની જશે
C
તેનો જનીન ભંડાર (gene pool) હંમેશ માટે નાશ પામશે
D
હરણ જેવા સુંદર પ્રાણીઓની વસ્તી સ્થિર થઈ જશે
Solution
(C) જો બંગાળનો વાઘ લુપ્ત થઈ જાય,તો તેની વિશિષ્ટ આનુવંશિક માહિતી,જેને જનીન ભંડાર (gene pool) કહેવામાં આવે છે,તે હંમેશ માટે નાશ પામશે. જૈવવિવિધતાનું સંરક્ષણ અનિવાર્ય છે કારણ કે દરેક પ્રજાતિ એક વિશિષ્ટ ઉત્ક્રાંતિ ઇતિહાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. સંરક્ષણની પદ્ધતિઓમાં સ્વ-સ્થાન (in-situ) સંરક્ષણ (જેમ કે રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો,વન્યજીવ અભયારણ્યો) અને બાહ્ય-સ્થાન (ex-situ) સંરક્ષણ (જેમ કે પ્રાણી સંગ્રહાલયો,જનીન બેંકો અને ક્રાયોપ્રિઝર્વેશન) નો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
65
BiologyMediumMCQAIIMS · 2004
વિધાન : $DDT$ ના ઉપયોગ પછી કૃષિ ઉત્પાદનમાં અનેકગણો વધારો થયો.
કારણ : $DDT$ એ મોટા પાયે ઉપયોગમાં લેવાતું પ્રથમ કીટનાશક હતું.
કારણ : $DDT$ એ મોટા પાયે ઉપયોગમાં લેવાતું પ્રથમ કીટનાશક હતું.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
જો વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.
Solution
(A) $DDT$ (ડાયક્લોરો ડાયફિનાઈલ ટ્રાયક્લોરોઈથેન) એ ઓર્ગેનોક્લોરિન સંપર્ક કીટનાશક છે જે ચેતા વિષ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનું સંશ્લેષણ સૌપ્રથમ $1874$ માં કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના કીટનાશક ગુણધર્મો $1939$ માં શોધાયા હતા.
$DDT$ નો ઉપયોગ ખરેખર બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ટાઈફસ અને મેલેરિયા જેવા રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે મોટા પાયે કરવામાં આવ્યો હતો,અને ત્યારબાદ તેનો ઉપયોગ કૃષિમાં પાકને જીવાતોથી બચાવવા માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવ્યો હતો,જેનાથી કૃષિ ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ $DDT$ ના વ્યાપક ઉપયોગ અને કૃષિ ઉત્પાદકતા પર તેની અસર માટે યોગ્ય સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
તેનું સંશ્લેષણ સૌપ્રથમ $1874$ માં કરવામાં આવ્યું હતું અને તેના કીટનાશક ગુણધર્મો $1939$ માં શોધાયા હતા.
$DDT$ નો ઉપયોગ ખરેખર બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ટાઈફસ અને મેલેરિયા જેવા રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે મોટા પાયે કરવામાં આવ્યો હતો,અને ત્યારબાદ તેનો ઉપયોગ કૃષિમાં પાકને જીવાતોથી બચાવવા માટે વ્યાપકપણે કરવામાં આવ્યો હતો,જેનાથી કૃષિ ઉત્પાદનમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ $DDT$ ના વ્યાપક ઉપયોગ અને કૃષિ ઉત્પાદકતા પર તેની અસર માટે યોગ્ય સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIIMS style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIIMS mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIIMS 2004?
There are 65 Biology questions from the AIIMS 2004 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIIMS 2004 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIIMS 2004 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIIMS mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIIMS previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIIMS Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIIMS 2004 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.