Gujarati

Method of expressing concentration of solution Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solutions · Method of expressing concentration of solution

481+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 481 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
જો મિથાઇલ આલ્કોહોલ $(CH_3OH)$ નું પાણીમાં $5.2 \ m$ (મોલાલિટી) જલીય દ્રાવણ હોય,તો દ્રાવણમાં મિથાઇલ આલ્કોહોલના મોલ અંશ કેટલા થાય?
A
$0.08$
B
$0.05$
C
$0.10$
D
$0.19$

Solution

(A) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના $1 \ kg$ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
અહીં $m = 5.2 \ mol/kg$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે કે $1000 \ g$ $(1 \ kg)$ પાણીમાં $5.2 \ mol$ $CH_3OH$ ઓગળેલ છે.
પાણીના મોલ $(n_{H_2O})$ = $\frac{1000 \ g}{18.02 \ g/mol} \approx 55.55 \ mol$.
$CH_3OH$ ના મોલ અંશ $(x_{CH_3OH})$ = $\frac{n_{CH_3OH}}{n_{CH_3OH} + n_{H_2O}}$.
$x_{CH_3OH} = \frac{5.2}{5.2 + 55.55} = \frac{5.2}{60.75} \approx 0.0856$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $0.08$ થાય છે.
152
MediumMCQ
બેન્ઝિનમાં દ્રાવ્યનું $X \ m$ મોલાલિટી ધરાવતું દ્રાવણ છે. જો દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $0.2$ હોય,તો $X$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$3.2$
B
$3.6$
C
$3.8$
D
$4.0$

Solution

(A) આપેલ છે: દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(x_2)$ = $0.2$.
તેથી,દ્રાવક (બેન્ઝિન,$x_1$) નો મોલ અંશ = $1 - 0.2 = 0.8$.
મોલાલિટી $(m)$ નું સૂત્ર: $m = \frac{x_2 \times 1000}{x_1 \times M_1}$,જ્યાં $M_1$ એ દ્રાવક (બેન્ઝિન,$C_6H_6$) નું મોલર દળ છે.
બેન્ઝિનનું મોલર દળ $(M_1)$ = $(6 \times 12) + (6 \times 1) = 78 \ g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{0.2 \times 1000}{0.8 \times 78} = \frac{200}{62.4} \approx 3.205 \ m$.
નજીકના વિકલ્પ મુજબ,$X \approx 3.2$.
153
MediumMCQ
$750 \ mL$ $0.5 \ (N) \ HCl$ ને $250 \ mL$ $2 \ (M) \ HCl$ સાથે મિશ્ર કરીને બનતા દ્રાવણની મોલારીટી ........... $M$ થાય.
A
$0.87$
B
$1.00$
C
$1.75$
D
$0.97$

Solution

(A) $HCl$ માટે,નોર્માલિટી $(N)$ એ મોલારીટી $(M)$ જેટલી જ હોય છે કારણ કે $n$-ફેક્ટર $1$ છે.
તેથી,$0.5 \ (N) \ HCl = 0.5 \ (M) \ HCl$.
મિશ્રણની મોલારીટી માટેનું સૂત્ર $M_{mix} = \frac{M_1V_1 + M_2V_2}{V_1 + V_2}$ છે.
અહીં,$M_1 = 0.5 \ M$,$V_1 = 750 \ mL$,$M_2 = 2 \ M$,અને $V_2 = 250 \ mL$.
$M_{mix} = \frac{(0.5 \times 750) + (2 \times 250)}{750 + 250} = \frac{375 + 500}{1000} = \frac{875}{1000} = 0.875 \ M$.
બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,જવાબ $0.87 \ M$ મળે છે.
154
EasyMCQ
પાણીમાં ઘન પદાર્થ ઓગાળીને બનાવેલા દ્રાવણ માટે નીચેના વિધાનોને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો: વિધાન-$1$: $1$ મોલલ ગ્લુકોઝનું જલીય દ્રાવણ $1000 \ g$ પાણીમાં $180 \ g$ ગ્લુકોઝ ધરાવે છે. વિધાન-$2$: $1000 \ g$ પાણીમાં $1$ મોલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણને $1$ મોલલ દ્રાવણ કહેવામાં આવે છે.
A
વિધાન-$1$ સાચું છે. વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ માટેની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે. વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ માટેની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$1$ અને વિધાન-$2$ ખોટા છે.
D
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.

Solution

(A) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
વિધાન-$2$ એ $1$ મોલલ દ્રાવણની વ્યાખ્યા આપે છે,જે મુજબ $1000 \ g$ $(1 \ kg)$ પાણીમાં $1$ મોલ દ્રાવ્ય ઓગળેલ હોય.
ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ નું આણ્વીય દળ $180 \ g/mol$ છે.
તેથી,$1$ મોલ ગ્લુકોઝ એટલે $180 \ g$ થાય.
વિધાન-$1$ મુજબ $1$ મોલલ ગ્લુકોઝ દ્રાવણમાં $1000 \ g$ પાણીમાં $180 \ g$ ગ્લુકોઝ હોય છે,જે સાચું છે.
વિધાન-$2$ એ મોલાલિટીની વ્યાખ્યા છે,જે વિધાન-$1$ ને સમજાવે છે.
155
DifficultMCQ
પાણીના એક નમૂનાની કઠિનતા $50 \, ppm \, MgSO_4$ ને કારણે છે. પ્રતિ $kg$ પાણીમાં કેટલા $mg \, MgSO_4$ હાજર હશે તેની ગણતરી કરો.
A
$60$
B
$50$
C
$40$
D
$30$

Solution

(B) કઠિનતા $50 \, ppm$ આપેલ છે,જેનો અર્થ છે કે $10^6 \, mg$ પાણીમાં $50 \, mg$ દ્રાવ્ય પદાર્થ છે.
$10^6 \, mg$ પાણી એટલે $10^3 \, g$ અથવા $1 \, kg$ પાણી.
અહીં કઠિનતા સીધી રીતે $MgSO_4$ ના સંદર્ભમાં આપેલી હોવાથી,$50 \, ppm \, MgSO_4$ નો અર્થ છે કે $10^6 \, mg$ પાણીમાં $50 \, mg \, MgSO_4$ છે.
તેથી,$1 \, kg$ પાણીમાં $50 \, mg \, MgSO_4$ હાજર હશે.
156
MediumMCQ
$500 \ g$ ટૂથપેસ્ટના નમૂનામાં $0.2 \ g$ ફ્લોરાઈડની સાંદ્રતા છે. $ppm$ સ્તરમાં $F^-$ ની સાંદ્રતા કેટલી છે?
A
$250$
B
$200$
C
$400$
D
$1000$

Solution

(C) $ppm$ માં સાંદ્રતા નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$ppm = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{દ્રાવણનું દળ}} \times 10^6$
આપેલ છે:
દ્રાવ્યનું દળ $(F^-)$ = $0.2 \ g$
દ્રાવણનું દળ = $500 \ g$
$ppm = \frac{0.2}{500} \times 10^6 = 0.0004 \times 10^6 = 400 \ ppm$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
157
MediumMCQ
$5.85 \, g$ $NaCl$ માં $1 \, kg$ પાણી ઉમેરીને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. આ દ્રાવણમાં $NaCl$ ની સાંદ્રતા કેટલી હશે? ($NaCl$ નો આણ્વીય દળ = $58.5 \, g/mol$)
A
$0.1 \, N$
B
$0.1 \, m$
C
$0.1 \, M$
D
$0.1 \, F$

Solution

(B) $NaCl$ ના મોલની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{5.85 \, g}{58.5 \, g/mol} = 0.1 \, mol$.
મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$m = \frac{n_{\text{દ્રાવ્ય}}}{W_{\text{દ્રાવક(kg)}}} = \frac{0.1 \, mol}{1 \, kg} = 0.1 \, mol/kg$.
તેથી,દ્રાવણની સાંદ્રતા $0.1 \, m$ (મોલલ) છે.
158
DifficultMCQ
$25.3 \ g$ સોડિયમ કાર્બોનેટ,$Na_2CO_3$ ને પૂરતા પાણીમાં ઓગાળીને $250 \ mL$ દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. જો સોડિયમ કાર્બોનેટનું સંપૂર્ણ વિયોજન થાય,તો સોડિયમ આયન,$Na^{+}$ અને કાર્બોનેટ આયન,$CO_3^{2-}$ ની મોલર સાંદ્રતા અનુક્રમે કેટલી હશે?
($Na_2CO_3$ નું આણ્વીય દળ $= 106 \ g \ mol^{-1}$)
A
$0.955 \ M$ અને $1.910 \ M$
B
$1.910 \ M$ અને $0.955 \ M$
C
$1.90 \ M$ અને $1.910 \ M$
D
$0.477 \ M$ અને $0.477 \ M$

Solution

(B) પગલું $1$: $Na_2CO_3$ દ્રાવણની મોલારિટી ગણો.
મોલારિટી $(M) = \frac{25.3}{106 \times 0.250} = 0.955 \ M$
પગલું $2$: વિયોજનનું સમીકરણ લખો.
$Na_2CO_3 \rightarrow 2Na^{+} + CO_3^{2-}$
પગલું $3$: આયનોની સાંદ્રતા નક્કી કરો.
$[Na^{+}] = 2 \times 0.955 \ M = 1.910 \ M$
$[CO_3^{2-}] = 0.955 \ M$
159
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું તાપમાન પર આધારિત છે $?$
A
મોલારિટી
B
મોલ અંશ
C
વજન ટકાવારી
D
મોલાલિટી

Solution

(A) મોલારિટીને દ્રાવણના પ્રતિ લિટર ઓગળેલા દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે $(M = \frac{n}{V(L)})$.
તાપમાનમાં ફેરફાર સાથે દ્રાવણનું કદ બદલાતું હોવાથી,મોલારિટી તાપમાન પર આધારિત છે.
તેનાથી વિપરીત,મોલ અંશ,વજન ટકાવારી અને મોલાલિટી દળ પર આધારિત છે,જે તાપમાનના ફેરફાર સાથે બદલાતું નથી.
160
MediumMCQ
$1.00 \, m$ જલીય દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ કેટલો છે?
A
$0.1770$
B
$0.0354$
C
$0.0177$
D
$0.177$

Solution

(C) $1.00 \, m$ દ્રાવણનો અર્થ છે કે $1000 \, g$ પાણીમાં $1 \, mol$ દ્રાવ્ય હાજર છે.
પાણીના મોલની સંખ્યા $n_{H_{2}O} = \frac{1000 \, g}{18 \, g/mol} = 55.5 \, mol$ છે.
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $X_{\text{solute}} = \frac{n_{\text{solute}}}{n_{\text{solute}} + n_{H_{2}O}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$X_{\text{solute}} = \frac{1}{1 + 55.5} = \frac{1}{56.5} \approx 0.0177$.
161
DifficultMCQ
પાણીમાં એસિટિક એસિડના $2.05 \ M$ દ્રાવણની ઘનતા $1.02 \ g/mL$ છે. દ્રાવણની મોલાલિટી ............. $mol \ kg^{-1}$ છે.
A
$2.28$
B
$0.44$
C
$1.14$
D
$3.28$

Solution

(A) આપેલ છે: મોલારિટી $(M) = 2.05 \ M$,ઘનતા $(d) = 1.02 \ g/mL$,એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ નું આણ્વીય દળ $= 60 \ g/mol$.
મોલાલિટી $(m)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે: $m = \frac{1000 \times M}{1000 \times d - M \times M_{solute}}$.
કિંમતો મૂકતા: $m = \frac{1000 \times 2.05}{1000 \times 1.02 - 2.05 \times 60}$.
$m = \frac{2050}{1020 - 123} = \frac{2050}{897} \approx 2.28 \ mol \ kg^{-1}$.
162
AdvancedMCQ
મિથાઈલ આલ્કોહોલ,$CH_3OH$ નું $5.2$ મોલાલ જલીય દ્રાવણ આપવામાં આવ્યું છે. દ્રાવણમાં મિથાઈલ આલ્કોહોલનો મોલ અંશ કેટલો છે?
A
$0.10$
B
$0.19$
C
$0.086$
D
$0.05$

Solution

(C) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
આપેલ $m = 5.2 \ mol/kg$ નો અર્થ છે કે $5.2$ મોલ $CH_3OH$ એ $1000 \ g$ પાણી $(H_2O)$ માં ઓગળેલા છે.
પાણીના મોલ $(n_{H_2O})$ $= \frac{1000 \ g}{18 \ g/mol} \approx 55.56 \ mol$.
મિથાઈલ આલ્કોહોલનો મોલ અંશ $(X_{CH_3OH})$ $= \frac{n_{CH_3OH}}{n_{CH_3OH} + n_{H_2O}}$.
$X_{CH_3OH} = \frac{5.2}{5.2 + 55.56} = \frac{5.2}{60.76} \approx 0.0856$.
આમ,જવાબ $0.086$ મળે છે.
163
DifficultMCQ
$1000 \ g$ પાણીમાં $120 \ g$ યુરિયા (આણ્વીય દળ $= 60 \ u$) ઓગાળીને તૈયાર કરેલા દ્રાવણની ઘનતા $1.15 \ g/mL$ છે. આ દ્રાવણની મોલારિટી ............ $M$ છે.
A
$0.50$
B
$1.78$
C
$1.02$
D
$2.05$

Solution

(D) $1$. દ્રાવ્ય (યુરિયા) ના મોલની ગણતરી: $\text{મોલ} = \frac{\text{દળ}}{\text{આણ્વીય દળ}} = \frac{120 \ g}{60 \ g/mol} = 2 \ mol$.
$2$. દ્રાવણના કુલ દળની ગણતરી: $\text{દ્રાવણનું દળ} = \text{દ્રાવ્યનું દળ} + \text{દ્રાવકનું દળ} = 120 \ g + 1000 \ g = 1120 \ g$.
$3$. ઘનતાનો ઉપયોગ કરીને દ્રાવણના કદની ગણતરી: $\text{કદ} = \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1120 \ g}{1.15 \ g/mL} \approx 973.91 \ mL = 0.97391 \ L$.
$4$. મોલારિટી $(M)$ ની ગણતરી: $M = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{2 \ mol}{0.97391 \ L} \approx 2.05 \ M$.
164
MediumMCQ
$750 \, mL$ $0.5 \, M \, HCl$ ને $250 \, mL$ $2 \, M \, HCl$ સાથે મિશ્ર કરવાથી મળતા દ્રાવણની મોલારિટી $......... \, M$ થશે.
A
$0.875$
B
$1.00$
C
$1.75$
D
$0.97$

Solution

(A) અંતિમ મિશ્રણની મોલારિટી નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$M_{mix} = \frac{M_{1}V_{1} + M_{2}V_{2}}{V_{1} + V_{2}}$
આપેલ છે:
$M_{1} = 0.5 \, M$,$V_{1} = 750 \, mL$
$M_{2} = 2 \, M$,$V_{2} = 250 \, mL$
કુલ કદ $V = 750 \, mL + 250 \, mL = 1000 \, mL$
કિંમતો મૂકતા:
$M_{mix} = \frac{(0.5 \times 750) + (2 \times 250)}{1000}$
$M_{mix} = \frac{375 + 500}{1000} = \frac{875}{1000} = 0.875 \, M$
165
DifficultMCQ
પ્રવાહી $A$ $(d = 0.8 \ g/mL)$ અને પ્રવાહી $B$ $(d = 1.2 \ g/mL)$ ના સમાન કદને મિશ્ર કરીને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં $A$ નો મોલ અંશ ગણો $(M_A = 16, M_B = 32)$.
A
$3/8$
B
$2/3$
C
$4/7$
D
$3/4$

Solution

(C) ધારો કે દરેક પ્રવાહીનું કદ $V = 100 \ mL$ છે.
$A$ નું દળ = $d_A \times V = 0.8 \ g/mL \times 100 \ mL = 80 \ g$.
$B$ નું દળ = $d_B \times V = 1.2 \ g/mL \times 100 \ mL = 120 \ g$.
$A$ ના મોલ $(n_A)$ = $80 / 16 = 5 \ mol$.
$B$ ના મોલ $(n_B)$ = $120 / 32 = 3.75 \ mol$.
$A$ નો મોલ અંશ $(X_A)$ = $n_A / (n_A + n_B) = 5 / (5 + 3.75) = 5 / 8.75 = 500 / 875 = 4/7$.
166
MediumMCQ
$3.0$ મોલલ $NaOH$ દ્રાવણની ઘનતા $1.110 \ g/mL$ છે. દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થાય :-
A
$2.94$
B
$3.25$
C
$3.64$
D
$1.25$

Solution

(A) આપેલ છે: મોલાલિટી $(m)$ = $3.0 \ mol/kg$,ઘનતા $(d)$ = $1.110 \ g/mL$,$NaOH$ નું આણ્વીય દળ $(M_B)$ = $40 \ g/mol$.
ધારો કે દ્રાવકનું દળ $1 \ kg = 1000 \ g$ છે.
દ્રાવણનું કુલ દળ = દ્રાવ્યનું દળ + દ્રાવકનું દળ = $(3.0 \times 40) + 1000 = 1120 \ g$.
દ્રાવણનું કદ = $\frac{\text{દ્રાવણનું દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1120 \ g}{1.110 \ g/mL} \approx 1009.01 \ mL = 1.009 \ L$.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } (L)} = \frac{3.0 \ mol}{1.009 \ L} \approx 2.97 \ M$.
સૂત્ર $M = \frac{m \times d \times 1000}{1000 + (m \times M_B)}$ નો ઉપયોગ કરતા,$M \approx 2.97 \ M$ મળે છે.
સૌથી નજીકનો વિકલ્પ $2.94$ છે.
167
DifficultMCQ
$13 \%$ દળથી $H_2SO_4$ ધરાવતા દ્રાવણની ઘનતા $1.09 \ g/mL$ છે. દ્રાવણની મોલારિટી અને નોર્માલિટી અનુક્રમે કેટલી થશે :-
A
$14.45 \ M, 28.90 \ N$
B
$1.445 \ M, 2.89 \ N$
C
$1.09 \ M, 2.18 \ N$
D
કોઈ નહીં

Solution

(B) દ્રાવણનું દળ $= 100 \ g$.
$H_2SO_4$ નું દળ $= 13 \ g$.
દ્રાવણનું કદ $= \frac{100 \ g}{1.09 \ g/mL} = 91.74 \ mL = 0.09174 \ L$.
$H_2SO_4$ ના મોલ $= \frac{13 \ g}{98 \ g/mol} = 0.1326 \ mol$.
મોલારિટી $(M) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવણનું કદ } L \text{ માં}} = \frac{0.1326}{0.09174} \approx 1.445 \ M$.
નોર્માલિટી $(N) = \text{મોલારિટી} \times n\text{-ફેક્ટર}$.
$H_2SO_4$ માટે,$n\text{-ફેક્ટર} = 2$.
નોર્માલિટી $= 1.445 \times 2 = 2.89 \ N$.
168
DifficultMCQ
$200 \ mL$ $0.5 \ M$ $KCl$ ધરાવતા દ્રાવણને $50 \ mL$ $19 \% \ w/v$ $MgCl_2$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને પરિણામી દ્રાવણને $8$ ગણું મંદ કરવામાં આવે છે. અંતિમ દ્રાવણમાં ક્લોરાઇડ આયનની મોલારિટી ................. $M$ છે.
A
$0.30$
B
$0.15$
C
$1.5$
D
$3$

Solution

(B) $1$. $KCl$ માંથી $Cl^-$ ના મોલની ગણતરી: $n(Cl^-) = M \times V(L) = 0.5 \times 0.2 = 0.1 \ mol$.
$2$. $MgCl_2$ માંથી $Cl^-$ ના મોલની ગણતરી: $19 \% \ w/v$ એટલે $100 \ mL$ માં $19 \ g$,તેથી $50 \ mL$ માં $9.5 \ g$ $MgCl_2$ હોય.
$MgCl_2$ નું આણ્વીય દળ $= 95 \ g/mol$.
$MgCl_2$ ના મોલ $= 9.5 / 95 = 0.1 \ mol$.
$MgCl_2 \rightarrow Mg^{2+} + 2Cl^-$ હોવાથી,$n(Cl^-) = 2 \times 0.1 = 0.2 \ mol$.
$3$. $Cl^-$ ના કુલ મોલ $= 0.1 + 0.2 = 0.3 \ mol$.
$4$. મંદન પહેલાનું કુલ કદ $= 200 \ mL + 50 \ mL = 250 \ mL = 0.25 \ L$.
$5$. $8$ ગણા મંદન પછીનું અંતિમ કદ $= 0.25 \ L \times 8 = 2 \ L$.
$6$. $Cl^-$ ની મોલારિટી $= 0.3 \ mol / 2 \ L = 0.15 \ M$.
169
DifficultMCQ
$3 \, M \, HCl$ અને $1 \, M \, HCl$ તરીકે લેબલ થયેલ બે દ્રાવણોને કદના $x : y$ ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી $1.5 \, M$ છે. જો તેમને કદના $y : x$ ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે તો પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થશે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$2.5$

Solution

(D) કિસ્સો $-I$: $(V_1 : V_2 = x : y)$
$M_{res} = 1.5 = \frac{3x + 1y}{x + y}$
$1.5x + 1.5y = 3x + y$
$0.5y = 1.5x \implies y = 3x$
કિસ્સો $-II$: $(V_1 : V_2 = y : x)$
$M_{res} = \frac{3y + 1x}{y + x}$
$y = 3x$ મૂકતા:
$M_{res} = \frac{3(3x) + x}{3x + x} = \frac{9x + x}{4x} = \frac{10x}{4x} = 2.5 \, M$.
170
DifficultMCQ
સલ્ફ્યુરિક એસિડના $20\% \,(W/W)$ દ્રાવણની મોલારિટી $2.55 \, M$ છે. દ્રાવણની ઘનતા $........... \, g \, cm^{-3}$ છે.
A
$1.25$
B
$0.125$
C
$2.55$
D
અનિશ્ચિત

Solution

(A) આપેલ છે: મોલારિટી $(M)$ = $2.55 \, M$,દળ ટકાવારી = $20\% \,(W/W)$,$H_2SO_4$ નું મોલર દળ = $98 \, g \, mol^{-1}$.
ધારો કે દ્રાવણનું દળ $100 \, g$ છે.
દ્રાવ્ય $(H_2SO_4)$ નું દળ = $20 \, g$.
દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{20}{98} \, mol$.
દ્રાવણનું કદ $(V)$ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100}{d} \, mL = \frac{1}{10d} \, L$.
મોલારિટી $(M)$ = $\frac{n}{V(L)} = \frac{20/98}{1/10d} = \frac{200d}{98}$.
$M = 2.55$ આપેલ હોવાથી,$2.55 = \frac{200d}{98}$.
$d = \frac{2.55 \times 98}{200} = 1.2495 \approx 1.25 \, g \, cm^{-3}$.
171
AdvancedMCQ
$500 \ mL$ ના $0.2 \ M \ NaCl$ દ્રાવણમાં,$1500 \ mL$ ના $0.4 \ M \ MgCl_2$ દ્રાવણને મિશ્ર કરવામાં આવે છે. આયનની એકમાત્ર ખોટી અંતિમ સાંદ્રતા કઈ છે? (કદ ઉમેરી શકાય તેવું ધારો)
A
$[Na^{+}] = 0.05 \ M$
B
$[Mg^{2+}] = 0.3 \ M$
C
$[Cl^{-}] = 0.65 \ M$
D
$[Mg^{2+}] = 7.2 \ g/L$

Solution

(NONE) કુલ કદ $= 500 \ mL + 1500 \ mL = 2000 \ mL = 2 \ L$.
$Na^{+}$ આયનોના મોલ $= 0.2 \ M \times 0.5 \ L = 0.1 \ mol$.
$Na^{+}$ આયનોની સાંદ્રતા $= \frac{0.1 \ mol}{2 \ L} = 0.05 \ M$.
$Mg^{2+}$ આયનોના મોલ $= 0.4 \ M \times 1.5 \ L = 0.6 \ mol$.
$Mg^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા $= \frac{0.6 \ mol}{2 \ L} = 0.3 \ M$.
$Mg^{2+}$ ની દળ સાંદ્રતા $= 0.3 \ mol/L \times 24 \ g/mol = 7.2 \ g/L$.
$Cl^{-}$ આયનોના મોલ $= (0.2 \times 0.5) + (2 \times 0.4 \times 1.5) = 0.1 + 1.2 = 1.3 \ mol$.
$Cl^{-}$ આયનોની સાંદ્રતા $= \frac{1.3 \ mol}{2 \ L} = 0.65 \ M$.
બધા ગણતરી કરેલા મૂલ્યો વિકલ્પો સાથે મેળ ખાય છે,તેથી વિકલ્પોમાં કોઈ ખોટું વિધાન નથી.
172
EasyMCQ
$1.1\, g/cm^3$ ઘનતા ધરાવતા $H_2SO_4$ ના $15\% \,(w/V)$ દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થાય?
A
$1.2$
B
$2.4$
C
$2.8$
D
$1.6$

Solution

(D) આપેલ છે: $H_2SO_4$ નું $15\% \,(w/V)$ દ્રાવણ એટલે કે $100\, mL$ દ્રાવણમાં $15\, g$ $H_2SO_4$ ઓગળેલ છે.
દ્રાવણની ઘનતા = $1.1\, g/mL$.
દ્રાવણનું દળ = $\text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 100\, mL \times 1.1\, g/mL = 110\, g$.
દ્રાવકનું દળ = $\text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 110\, g - 15\, g = 95\, g = 0.095\, kg$.
$H_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ = $98\, g/mol$.
દ્રાવ્યના મોલ = $\frac{15\, g}{98\, g/mol} \approx 0.153\, mol$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg)} = \frac{0.153\, mol}{0.095\, kg} \approx 1.61\, mol/kg$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
173
MediumMCQ
$0.2 \, M \, HCl$ ના $2 \, L$ દ્રાવણ તૈયાર કરવા માટે $HCl$ ના બે દ્રાવણો $A$ $(0.5 \, M)$ અને $B$ $(0.1 \, M)$ ના કેટલા કદ મિશ્ર કરવા પડશે?
A
$0.5 \, L$ દ્રાવણ $A + 1.5 \, L$ દ્રાવણ $B$
B
$1.5 \, L$ દ્રાવણ $A + 0.5 \, L$ દ્રાવણ $B$
C
$1 \, L$ દ્રાવણ $A + 1 \, L$ દ્રાવણ $B$
D
$0.75 \, L$ દ્રાવણ $A + 1.25 \, L$ દ્રાવણ $B$

Solution

(A) ધારો કે દ્રાવણ $A$ નું કદ $V_1$ છે અને દ્રાવણ $B$ નું કદ $V_2$ છે.
આપેલ છે કે $V_1 + V_2 = 2 \, L$,તેથી $V_2 = (2 - V_1) \, L$.
મોલેરિટી સમીકરણ $M_1 V_1 + M_2 V_2 = M_3 V_3$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0.5 \times V_1 + 0.1 \times (2 - V_1) = 0.2 \times 2$
$0.5 V_1 + 0.2 - 0.1 V_1 = 0.4$
$0.4 V_1 = 0.2$
$V_1 = \frac{0.2}{0.4} = 0.5 \, L$
તેથી,$V_2 = 2 - 0.5 = 1.5 \, L$.
આમ,$0.5 \, L$ દ્રાવણ $A$ અને $1.5 \, L$ દ્રાવણ $B$ ની જરૂર પડશે.
174
EasyMCQ
જો $80 \ g$ $NaOH$ ને $54 \ g$ પાણી સાથે મિશ્ર કરીને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે,તો પાણીનો મોલ અંશ ગણો.
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$0.6$
D
$\frac{4}{5}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,$NaOH$ અને $H_2O$ ના મોલની સંખ્યા ગણો:
$n_{NaOH} = \frac{80 \ g}{40 \ g/mol} = 2 \ mol$
$n_{H_2O} = \frac{54 \ g}{18 \ g/mol} = 3 \ mol$
પાણીનો મોલ અંશ $(X_{H_2O})$ નીચે મુજબ છે:
$X_{H_2O} = \frac{n_{H_2O}}{n_{H_2O} + n_{NaOH}}$
$X_{H_2O} = \frac{3}{3 + 2} = \frac{3}{5} = 0.6$
175
DifficultMCQ
જો $100 \, g$ દ્રાવણમાં $98 \, mg$ $H_2SO_4$ હાજર હોય,તો દ્રાવણની મોલારિટી કેટલી થશે? (આપેલ છે: દ્રાવણની ઘનતા = $1.25 \, g/mL$)
A
$12.5 \, M$
B
$1.25 \, M$
C
$1.25 \times 10^{-2} \, M$
D
$0.125 \, M$

Solution

(C) પગલું $1$: દ્રાવ્ય $(H_2SO_4)$ ના મોલની ગણતરી કરો:
$n = \frac{\text{દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{98 \times 10^{-3} \, g}{98 \, g/mol} = 10^{-3} \, mol$.
પગલું $2$: દ્રાવણના કદની ગણતરી કરો:
$V = \frac{\text{દ્રાવણનું દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \, g}{1.25 \, g/mL} = 80 \, mL = 0.08 \, L$.
પગલું $3$: મોલારિટી $(M)$ ની ગણતરી કરો:
$M = \frac{n}{V(L)} = \frac{10^{-3} \, mol}{0.08 \, L} = 0.0125 \, M = 1.25 \times 10^{-2} \, M$.
176
DifficultMCQ
સોડિયમ ક્લોરાઈડના $3 \text{ M}$ દ્રાવણની ઘનતા $1.252 \text{ g mL}^{-1}$ છે. દ્રાવણની મોલાલિટી ............. $\text{m}$ થશે. (મોલર દળ,$NaCl = 58.5 \text{ g mol}^{-1}$)
A
$2.60$
B
$2.18$
C
$2.79$
D
$3.00$

Solution

(C) મોલારિટી $(M)$ અને મોલાલિટી $(m)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $d = M \left( \frac{1}{m} + \frac{M_2}{1000} \right)$,જ્યાં $d$ એ ઘનતા છે,$M$ એ મોલારિટી છે,$m$ એ મોલાલિટી છે અને $M_2$ એ દ્રાવ્યનું મોલર દળ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $1.252 = 3 \left( \frac{1}{m} + \frac{58.5}{1000} \right)$.
$0.41733 = \frac{1}{m} + 0.0585$.
$\frac{1}{m} = 0.35883$.
$m = 2.79 \text{ m}$.
177
MediumMCQ
$2 \, M \, NaOH$ ના $10 \, mL$ દ્રાવણને $0.5 \, M \, NaOH$ ના $200 \, mL$ દ્રાવણમાં ઉમેરવામાં આવે છે. અંતિમ સાંદ્રતા કેટલી થશે? $............ \, M$
A
$0.57$
B
$5.7$
C
$11.4$
D
$1.14$

Solution

(A) સમાન દ્રાવ્ય ધરાવતા બે દ્રાવણોના મિશ્રણ માટે મોલારિટી સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા:
$M_1V_1 + M_2V_2 = M_{final}V_{total}$
આપેલ છે:
$M_1 = 2 \, M, V_1 = 10 \, mL$
$M_2 = 0.5 \, M, V_2 = 200 \, mL$
$V_{total} = 10 \, mL + 200 \, mL = 210 \, mL$
કિંમતો મૂકતા:
$(2 \times 10) + (0.5 \times 200) = M_{final} \times 210$
$20 + 100 = M_{final} \times 210$
$120 = M_{final} \times 210$
$M_{final} = \frac{120}{210} = \frac{12}{21} = \frac{4}{7} \approx 0.57 \, M$
178
EasyMCQ
$0.2 \ g$ $F^{-}$ ધરાવતી $500 \ g$ ટૂથપેસ્ટના નમૂનામાં $F^{-}$ નું $ppm$ સ્તર કેટલું છે?
A
$400$
B
$1000$
C
$250$
D
$200$

Solution

(A) પાર્ટ્સ પર મિલિયન $(ppm)$ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$ppm = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{દ્રાવણનું દળ}} \times 10^6$
આપેલ છે:
દ્રાવ્યનું દળ $(F^{-})$ = $0.2 \ g$
દ્રાવણનું દળ = $500 \ g$
ગણતરી:
$ppm = \frac{0.2}{500} \times 10^6$
$ppm = 0.0004 \times 10^6$
$ppm = 400$
179
DifficultMCQ
સોડિયમ સલ્ફેટના દ્રાવણમાં પ્રતિ કિલોગ્રામ પાણીમાં $92 \ g$ $Na^{+}$ આયનો છે. તે દ્રાવણમાં $Na^{+}$ આયનોની મોલાલિટી $mol \ kg^{-1}$ માં કેટલી હશે?
A
$12$
B
$4$
C
$8$
D
$16$

Solution

(B) મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના પ્રતિ કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$Na^{+}$ આયનોનું આપેલ દળ = $92 \ g$.
$Na^{+}$ આયનોનું મોલર દળ = $23 \ g \ mol^{-1}$.
$Na^{+}$ આયનોના મોલ = $\frac{92 \ g}{23 \ g \ mol^{-1}} = 4 \ mol$.
દ્રાવક (પાણી) નું દળ = $1 \ kg$.
મોલાલિટી = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{4 \ mol}{1 \ kg} = 4 \ mol \ kg^{-1}$.
180
DifficultMCQ
$2 \ L$ નું $0.1 \ M$ જલીય દ્રાવણ બનાવવા માટે જરૂરી ખાંડ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ નું પ્રમાણ ............... $g$ છે.
A
$136.8$
B
$17.1$
C
$68.4$
D
$34.2$

Solution

(C) મોલારિટી $(M)$ એ દ્રાવણના પ્રતિ લિટર દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $M = \frac{n}{V(L)}$.
આપેલ $M = 0.1 \ M$ અને $V = 2 \ L$ હોવાથી,મોલની સંખ્યા $(n) = 0.1 \times 2 = 0.2 \ mol$ થાય.
ખાંડ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ નું આણ્વીય દળ $(12 \times 12) + (22 \times 1) + (11 \times 16) = 342 \ g/mol$ છે.
જરૂરી દળ $= 0.2 \ mol \times 342 \ g/mol = 68.4 \ g$ થાય.
181
DifficultMCQ
$8 \ g$ $NaOH$ ને $18 \ g$ $H_2O$ માં ઓગાળવામાં આવે છે. દ્રાવણમાં $NaOH$ નો મોલ અંશ અને દ્રાવણની મોલાલિટી ($mol \ kg^{-1}$ માં) અનુક્રમે કેટલી થાય?
A
$0.2, \ 22.20$
B
$0.2, \ 11.11$
C
$0.167, \ 11.11$
D
$0.167, \ 22.20$

Solution

(C) $NaOH$ ના મોલ $= \frac{8 \ g}{40 \ g \ mol^{-1}} = 0.2 \ mol$.
$H_2O$ ના મોલ $= \frac{18 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} = 1 \ mol$.
$NaOH$ નો મોલ અંશ $= \frac{n_{NaOH}}{n_{NaOH} + n_{H_2O}} = \frac{0.2}{0.2 + 1} = \frac{0.2}{1.2} = 0.167$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ (kg માં)}} = \frac{0.2 \ mol}{18 \times 10^{-3} \ kg} = \frac{0.2}{0.018} \approx 11.11 \ mol \ kg^{-1}$.
182
DifficultMCQ
$KI$ ના $20\%$ (દળ/દળ) જલીય દ્રાવણની મોલાલિટી કેટલી થશે? ($KI$ નું મોલર દળ $= 166 \, g \, mol^{-1}$)
A
$1.08$
B
$1.48$
C
$1.51$
D
$1.35$

Solution

(C) $KI$ નું $20\% \, w/w$ જલીય દ્રાવણ એટલે કે $100 \, g$ દ્રાવણમાં $20 \, g$ $KI$ હાજર છે.
દ્રાવ્યનું દળ $(KI) = 20 \, g$.
દ્રાવકનું દળ (પાણી) $= 100 \, g - 20 \, g = 80 \, g = 0.08 \, kg$.
$KI$ નું મોલર દળ $= 166 \, g \, mol^{-1}$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg) \text{ માં}}$.
$KI$ ના મોલ $= \frac{20 \, g}{166 \, g \, mol^{-1}} \approx 0.1205 \, mol$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{0.1205 \, mol}{0.08 \, kg} = 1.506 \, mol \, kg^{-1} \approx 1.51 \, m$.
183
DifficultMCQ
દ્રાવ્યના જલીય દ્રાવણમાં દ્રાવકનો મોલ અંશ $0.8$ છે. જલીય દ્રાવણની મોલાલિટી ($mol \ kg^{-1}$ માં) કેટલી થાય?
A
$13.88 \times 10^{-2}$
B
$13.88 \times 10^{-1}$
C
$13.88$
D
$13.88 \times 10^{-3}$

Solution

(C) આપેલ છે: દ્રાવકનો મોલ અંશ $(X_{solvent})$ = $0.8$.
તે જલીય દ્રાવણ હોવાથી,દ્રાવક પાણી $(H_2O)$ છે,જેનું આણ્વીય દળ $M_{solvent} = 18 \ g \ mol^{-1}$ છે.
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(X_{solute})$ = $1 - 0.8 = 0.2$.
ધારો કે કુલ મોલની સંખ્યા $n_{total} = 1$ છે. તેથી $n_{solute} = 0.2 \ mol$ અને $n_{solvent} = 0.8 \ mol$.
દ્રાવકનું દળ = $n_{solvent} \times M_{solvent} = 0.8 \ mol \times 18 \ g \ mol^{-1} = 14.4 \ g = 0.0144 \ kg$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{n_{solute}}{\text{દ્રાવકનું દળ } kg \text{ માં}} = \frac{0.2 \ mol}{0.0144 \ kg} = 13.88 \ mol \ kg^{-1}$.
184
MediumMCQ
$40 \ cc$ ના $0.25 \ M$ ઓક્ઝેલિક એસિડના દ્રાવણને બરાબર ડેસીમોલર $(0.1 \ M)$ બનાવવા માટે તેમાં ઉમેરવા પડતા પાણીનું કદ $....... \ cc$ છે.
A
$40$
B
$100$
C
$60$
D
$25$

Solution

(C) મંદન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $M_{1}V_{1} = M_{2}V_{2}$
આપેલ છે: $M_{1} = 0.25 \ M$,$V_{1} = 40 \ cc$,$M_{2} = 0.1 \ M$.
અંતિમ કદ $V_{2}$ ની ગણતરી કરતા:
$V_{2} = \frac{M_{1}V_{1}}{M_{2}} = \frac{0.25 \times 40}{0.1} = 100 \ cc$.
ઉમેરવા પડતા પાણીનું કદ $V_{2} - V_{1} = 100 - 40 = 60 \ cc$ થાય.
185
MediumMCQ
$300 \ mL$ $3.0 \ M$ $KCl$ દ્રાવણને $200 \ mL$ $4.0 \ M$ $BaCl_2$ દ્રાવણમાં ઉમેરવાથી બનતા દ્રાવણમાં ક્લોરાઈડ આયનની મોલર સાંદ્રતા કેટલી હશે? $........ \ M$
A
$5.0$
B
$1.8$
C
$1.6$
D
કોઈ નહીં

Solution

(A) વિયોજન પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$KCl \rightarrow K^{+} + Cl^{-}$
$BaCl_2 \rightarrow Ba^{2+} + 2Cl^{-}$
$KCl$ દ્રાવણ માટે:
$Cl^{-} \text{ ના મોલ} = M \times V = 3.0 \ M \times 0.3 \ L = 0.9 \ mol$
$BaCl_2$ દ્રાવણ માટે:
$Cl^{-} \text{ ના મોલ} = 2 \times M \times V = 2 \times 4.0 \ M \times 0.2 \ L = 1.6 \ mol$
$Cl^{-} \text{ ના કુલ મોલ} = 0.9 \ mol + 1.6 \ mol = 2.5 \ mol$
દ્રાવણનું કુલ કદ = $300 \ mL + 200 \ mL = 500 \ mL = 0.5 \ L$
$[Cl^{-}] = \frac{Cl^{-} \text{ ના કુલ મોલ}}{\text{કુલ કદ } (L)} = \frac{2.5 \ mol}{0.5 \ L} = 5.0 \ M$
186
EasyMCQ
દ્રાવણની મોલાલિટી $(m)$ અને મોલારિટી $(M)$ વચ્ચેનો સાચો સંબંધ કયો છે? ($d = $ ઘનતા $g/mL$ માં અને $M_{solute} = $ દ્રાવ્યનું મોલર દળ $g/mol$ માં)
A
$m = \frac{d}{M} - \frac{1000}{M_{solute}}$
B
$\frac{1}{m} = \frac{d}{M} - \frac{M_{solute}}{1000}$
C
$m = \frac{1000M}{1000d - MM_{solute}}$
D
$\frac{1}{m} = \frac{d}{M} + \frac{M_{solute}}{1000}$

Solution

(B) ધારો કે દ્રાવણનું કદ $1 \ L$ $(1000 \ mL)$ છે.
તેથી,દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા $M$ છે.
દ્રાવણનું દળ $d \times 1000 \ g$ છે.
દ્રાવ્યનું દળ $M \times M_{solute} \ g$ છે.
દ્રાવકનું દળ $(1000d - MM_{solute}) \ g$ છે.
મોલાલિટી $(m)$ એટલે દ્રાવકના કિલોગ્રામ દીઠ દ્રાવ્યના મોલની સંખ્યા.
$m = \frac{M \times 1000}{1000d - MM_{solute}}$.
આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{1}{m} = \frac{1000d - MM_{solute}}{1000M} = \frac{d}{M} - \frac{M_{solute}}{1000}$ મળે છે.
187
MediumMCQ
$NaCl$ ના $1 \ M$ દ્રાવણની મોલાલિટી (વિશિષ્ટ ઘનતા $1.0585 \ g/mL$) કેટલી થાય?
A
$1.0585$
B
$1.00$
C
$0.10$
D
$0.0585$

Solution

(B) આપેલ છે: મોલારિટી $(M)$ = $1 \ M$,ઘનતા $(d)$ = $1.0585 \ g/mL$,$NaCl$ નું આણ્વીય દળ = $58.5 \ g/mol$.
$1 \ L$ $(1000 \ mL)$ દ્રાવણ ધ્યાનમાં લો.
$NaCl$ ના મોલ = $1 \ mol$.
$NaCl$ નું દળ = $1 \ mol \times 58.5 \ g/mol = 58.5 \ g$.
દ્રાવણનું દળ = $\text{કદ} \times \text{ઘનતા} = 1000 \ mL \times 1.0585 \ g/mL = 1058.5 \ g$.
દ્રાવક $(H_2O)$ નું દળ = $\text{દ્રાવણનું દળ} - \text{દ્રાવ્યનું દળ} = 1058.5 \ g - 58.5 \ g = 1000 \ g = 1 \ kg$.
મોલાલિટી $(m)$ = $\frac{\text{દ્રાવ્યના મોલ}}{\text{દ્રાવકનું દળ } (kg)} = \frac{1 \ mol}{1 \ kg} = 1 \ m$.
188
MediumMCQ
દ્રાવણ $A$ અને $B$ માં પદાર્થની સાંદ્રતા અનુક્રમે $0.1 \ M$ અને $0.2 \ M$ છે. જો $A$ ના $100 \ mL$ ને $B$ ના $25 \ mL$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે અને કદમાં કોઈ ફેરફાર ન થાય,તો દ્રાવણની અંતિમ મોલારિટી ......... $M$ થશે.
A
$0.15$
B
$0.18$
C
$0.12$
D
$0.30$

Solution

(C) દ્રાવણ $A$ માં પદાર્થના મોલની સંખ્યા $n_A = M_A \times V_A = 0.1 \ M \times 100 \ mL = 10 \ mmol$ છે.
દ્રાવણ $B$ માં પદાર્થના મોલની સંખ્યા $n_B = M_B \times V_B = 0.2 \ M \times 25 \ mL = 5 \ mmol$ છે.
કુલ મોલની સંખ્યા $n_{total} = 10 \ mmol + 5 \ mmol = 15 \ mmol$ છે.
મિશ્રણનું કુલ કદ $V_{total} = 100 \ mL + 25 \ mL = 125 \ mL$ છે.
અંતિમ મોલારિટી $M_{final} = \frac{n_{total}}{V_{total}} = \frac{15 \ mmol}{125 \ mL} = 0.12 \ M$ છે.
189
MediumMCQ
$0.03659 \ g/mL$ $HCl$ ધરાવતું દ્રાવણ અને $0.04509 \ g/mL$ એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ધરાવતું દ્રાવણ માટે,નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$N_{HCl}$ વધારે છે
B
$N_{CH_3COOH}$ વધારે છે
C
બંનેની નોર્માલિટી સમાન છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) નોર્માલિટી $(N)$ ની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $N = \frac{\text{દળ સાંદ્રતા (g/L)}}{\text{તુલ્ય દળ}}$.
$HCl$ માટે: તુલ્ય દળ = $36.5 \ g/mol$. સાંદ્રતા = $0.03659 \ g/mL = 36.59 \ g/L$.
$N_{HCl} = \frac{36.59}{36.5} \approx 1.002 \ N$.
$CH_3COOH$ માટે: તુલ્ય દળ = $60 \ g/mol$. સાંદ્રતા = $0.04509 \ g/mL = 45.09 \ g/L$.
$N_{CH_3COOH} = \frac{45.09}{60} \approx 0.7515 \ N$.
બંનેની સરખામણી કરતા,$1.002 > 0.7515$,તેથી $N_{HCl}$ વધારે છે.
190
MediumMCQ
$100 \ g$ દ્રાવ્યને $1400 \ g$ દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણની ઘનતા $1.5 \ g/mL$ છે. તેની મોલારિટી $(M)$ અને મોલાલિટી $(m)$ નો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$1.5$
B
$1.3$
C
$1.4$
D
$1.2$

Solution

(C) ધારો કે દ્રાવ્યનું દળ $W_B = 100 \ g$ અને દ્રાવકનું દળ $W_A = 1400 \ g$ છે.
દ્રાવણનું કુલ દળ $= W_A + W_B = 1400 + 100 = 1500 \ g$.
દ્રાવણની ઘનતા $d = 1.5 \ g/mL$.
દ્રાવણનું કદ $V = \frac{\text{દળ}}{d} = \frac{1500 \ g}{1.5 \ g/mL} = 1000 \ mL = 1 \ L$.
મોલારિટી $(M) = \frac{n_B}{V(L)} = \frac{100 / M_B}{1} = \frac{100}{M_B}$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{n_B}{W_A(kg)} = \frac{100 / M_B}{1400 / 1000} = \frac{100}{M_B} \times \frac{1000}{1400} = \frac{100}{M_B} \times \frac{10}{14}$.
ગુણોત્તર $\frac{M}{m} = \frac{100 / M_B}{(100 / M_B) \times (10 / 14)} = \frac{14}{10} = 1.4$.
191
MediumMCQ
$2.5 \ m$ જલીય દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ કેટલો છે?
A
$0.043$
B
$0.086$
C
$0.43$
D
$0.25$

Solution

(A) $2.5 \ m$ જલીય દ્રાવણનો અર્થ એ છે કે $1 \ kg$ $(1000 \ g)$ દ્રાવક $(\text{પાણી})$ માં $2.5 \ mol$ દ્રાવ્ય હાજર છે.
$\text{દ્રાવ્યના મોલ} = 2.5 \ mol$
$\text{પાણીના મોલ} = \frac{1000 \ g}{18 \ g/mol} \approx 55.56 \ mol$
$\text{દ્રાવ્યનો મોલ અંશ} (\chi_{solute}) = \frac{n_{solute}}{n_{solute} + n_{solvent}}$
$\chi_{solute} = \frac{2.5}{2.5 + 55.56} = \frac{2.5}{58.06} \approx 0.043$
192
EasyMCQ
$12.25\%$ (વજન દ્વારા) $H_2SO_4$ દ્રાવણની ઘનતા $1.056 \ g/mL$ છે. તો દ્રાવણની મોલારિટી .......... $M$ છે.
A
$2.64$
B
$1.32$
C
$1.176$
D
$1.18$

Solution

(B) મોલારિટી $(M)$ માટેનું સૂત્ર: $M = \frac{\text{દળ ટકાવારી} \times \text{ઘનતા} \times 10}{\text{દ્રાવ્યનું મોલર દળ}}$.
આપેલ છે:
દળ ટકાવારી = $12.25\%$
ઘનતા $(d)$ = $1.056 \ g/mL$
$H_2SO_4$ નું મોલર દળ = $98 \ g/mol$.
ગણતરી:
$M = \frac{12.25 \times 1.056 \times 10}{98}$
$M = \frac{129.36}{98} = 1.32 \ M$.
193
AdvancedMCQ
$3\,M\,HCl$ અને $1\,M\,HCl$ તરીકે લેબલ થયેલ બે દ્રાવણોને કદ દ્વારા $x : y$ ના ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે છે અને પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી $1.5\,M$ છે. જો તેમને કદ દ્વારા $y : x$ ના ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે તો પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી ....... $M$ થશે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$2.5$

Solution

(D) આપેલ છે $M_1 = 3\,M$ અને $M_2 = 1\,M$.
કિસ્સો $1$: જ્યારે કદ દ્વારા $x : y$ ના ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે,ત્યારે પરિણામી મોલારિટી $M_R$:
$M_R = \frac{M_1x + M_2y}{x + y} = 1.5$
$\frac{3x + y}{x + y} = 1.5$
$3x + y = 1.5x + 1.5y$
$1.5x = 0.5y \Rightarrow y = 3x$.
કિસ્સો $2$: જ્યારે કદ દ્વારા $y : x$ ના ગુણોત્તરમાં મિશ્ર કરવામાં આવે,ત્યારે નવી પરિણામી મોલારિટી $M'_R$:
$M'_R = \frac{M_1y + M_2x}{y + x}$
$y = 3x$ મૂકતા:
$M'_R = \frac{3(3x) + 1(x)}{3x + x} = \frac{9x + x}{4x} = \frac{10x}{4x} = 2.5\,M$.
194
EasyMCQ
$20 \, mL$ $0.5 \, M \, HCl$ ને $30 \, mL$ $0.3 \, M \, HCl$ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે. પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી $......... \, M$ છે.
A
$0.8$
B
$0.53$
C
$0.38$
D
$0.83$

Solution

(C) સમાન દ્રાવ્ય ધરાવતા બે દ્રાવણોના મિશ્રણની મોલારિટી માટેનું સૂત્ર $M_{result} = \frac{M_1V_1 + M_2V_2}{V_1 + V_2}$ છે.
આપેલ છે:
$M_1 = 0.5 \, M, V_1 = 20 \, mL$
$M_2 = 0.3 \, M, V_2 = 30 \, mL$
કિંમતો મૂકતા:
$M_{result} = \frac{(0.5 \times 20) + (0.3 \times 30)}{20 + 30}$
$M_{result} = \frac{10 + 9}{50} = \frac{19}{50} = 0.38 \, M$.
195
MediumMCQ
$500 \ mL$ ના $0.5 \ M \ NaOH$ ના દ્રાવણમાં કેટલું પાણી ઉમેરવું જોઈએ જેથી તેની સાંદ્રતા $10 \ mg \ mL^{-1}$ થાય? .......... $mL$.
A
$100$
B
$200$
C
$250$
D
$500$

Solution

(D) $NaOH$ દ્રાવણનું પ્રારંભિક કદ = $500 \ mL$ અને મોલારિટી = $0.5 \ M$.
$NaOH$ ના મોલની સંખ્યા = $\text{મોલારિટી} \times \text{કદ (L માં)} = 0.5 \times 0.5 = 0.25 \ mol$.
$NaOH$ નું દળ = $\text{મોલ} \times \text{મોલર દળ} = 0.25 \times 40 \ g = 10 \ g$.
$1 \ g = 1000 \ mg$ હોવાથી,$NaOH$ નું દળ = $10000 \ mg$.
ધારો કે ઉમેરવામાં આવતા પાણીનું કદ $V \ mL$ છે. દ્રાવણનું અંતિમ કદ = $(500 + V) \ mL$.
અંતિમ સાંદ્રતા = $\frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ (mg)}}{\text{દ્રાવણનું કદ (mL)}} = \frac{10000}{500 + V} = 10 \ mg \ mL^{-1}$.
$1000 = 500 + V$.
$V = 500 \ mL$.
196
MediumMCQ
ગ્લુકોઝનું જલીય દ્રાવણ $10 \%$ સાંદ્રતા ધરાવે છે. જેમાં $1 \, g-mole$ ગ્લુકોઝ ઓગળેલું હોય તે દ્રાવણનું કદ ............. $L$ હશે.
A
$18$
B
$9$
C
$0.9$
D
$1.8$

Solution

(D) ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ નું આણ્વીય દળ $180 \, g/mol$ છે.
$10 \%$ જલીય દ્રાવણનો અર્થ છે કે $100 \, mL$ દ્રાવણમાં $10 \, g$ ગ્લુકોઝ ઓગળેલું છે.
$1 \, g-mole$ $(180 \, g)$ ગ્લુકોઝ ધરાવતા દ્રાવણનું કદ શોધવા માટે:
કદ $= \frac{100 \, mL}{10 \, g} \times 180 \, g = 1800 \, mL$.
લીટરમાં ફેરવતા: $1800 \, mL = 1.8 \, L$.
197
MediumMCQ
$250 \ g \ mol^{-1}$ મોલર દળ ધરાવતા $25 \ g$ દ્રાવ્યને $100 \ mL$ પાણીમાં ઓગાળીને $1.25 \ g \ mL^{-1}$ ઘનતા ધરાવતું દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. દ્રાવણની મોલારિટી અને મોલાલિટી અનુક્રમે કેટલી થાય?
A
$0.75$ અને $1$
B
$0.8$ અને $1$
C
$1$ અને $0.8$
D
$1$ અને $1$

Solution

(D) $1$. દ્રાવ્યના મોલની ગણતરી: $n = \frac{25 \ g}{250 \ g \ mol^{-1}} = 0.1 \ mol$.
$2$. દ્રાવણનું કુલ દળ: $Mass_{solution} = 25 \ g + 100 \ g = 125 \ g$.
$3$. દ્રાવણનું કદ: $V = \frac{125 \ g}{1.25 \ g \ mL^{-1}} = 100 \ mL = 0.1 \ L$.
$4$. મોલારિટી $(M)$: $M = \frac{0.1 \ mol}{0.1 \ L} = 1 \ M$.
$5$. મોલાલિટી $(m)$: $m = \frac{0.1 \ mol}{0.1 \ kg} = 1 \ m$.
આમ,મોલારિટી અને મોલાલિટી અનુક્રમે $1 \ M$ અને $1 \ m$ છે.
198
EasyMCQ
$20 \%$ વજનથી દ્રાવણ બનાવવા માટે $60 \ g$ $H_2O$ માં કેટલા ગ્રામ $KCl$ ઓગળવો પડશે?
A
$1.5$
B
$15$
C
$2.5$
D
$12$

Solution

(B) દળ ટકાવારીનું સૂત્ર: $\text{દળ ટકાવારી} = \frac{\text{દ્રાવ્યનું દળ}}{\text{દ્રાવ્યનું દળ} + \text{દ્રાવકનું દળ}} \times 100$
ધારો કે $KCl$ નું દળ $W \ g$ છે.
આપેલ છે: $\text{દ્રાવકનું દળ} (H_2O) = 60 \ g$,$\text{ટકાવારી} = 20 \%$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{W}{W + 60} \times 100 = 20$
બંને બાજુ $20$ વડે ભાગતા:
$\frac{W}{W + 60} \times 5 = 1$
$5W = W + 60$
$4W = 60$
$W = 15 \ g$
199
MediumMCQ
$NH_4OH$ ના દ્રાવણની ઘનતા $0.6 \, g/mL$ છે. તેમાં દળથી $35 \%$ $NH_4OH$ રહેલું છે. દ્રાવણની નોર્માલિટી ......... $N$ છે.
A
$4.8$
B
$10$
C
$0.5$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ છે: ઘનતા $(d)$ = $0.6 \, g/mL$,દળ ટકાવારી = $35 \%$,$NH_4OH$ નું આણ્વીય દળ = $35 \, g/mol$.
$NH_4OH$ એ એક બેઝિક બેઝ હોવાથી,તેનું તુલ્ય દળ $(E)$ તેના આણ્વીય દળ જેટલું થાય,$E = 35 \, g/eq$.
$100 \, g$ દ્રાવણ ધ્યાનમાં લો. $NH_4OH$ નું દળ $(W)$ = $35 \, g$.
દ્રાવણનું કદ $(V)$ = $\frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{100 \, g}{0.6 \, g/mL} = \frac{100}{0.6} \, mL = \frac{100}{0.6 \times 1000} \, L$.
નોર્માલિટી $(N)$ = $\frac{W}{E \times V(L)} = \frac{35}{35 \times (100 / (0.6 \times 1000))} = \frac{0.6 \times 1000}{100} = 6 \, N$.

Solutions — Method of expressing concentration of solution · Frequently Asked Questions

1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.