Transcription Questions in Gujarati

(B) પ્રોકેરિયોટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શનમાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક એક કોર ઉત્સેચક (જે $\alpha_2, \beta, \beta', \omega$ સબયુનિટ્સનો બનેલો છે) અને સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટરનો બનેલો હોય છે.
કોર ઉત્સેચક રાઈબોન્યુક્લિયોટાઈડ્સના $RNA$ માં પોલિમરાઈઝેશનને ઉત્પ્રેરિત કરવામાં સક્ષમ છે,પરંતુ તેમાં યોગ્ય સ્થાને ટ્રાન્સક્રિપ્શન શરૂ કરવાની વિશિષ્ટતાનો અભાવ હોય છે.
સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટર $DNA$ ટેમ્પલેટ પર પ્રમોટર અનુક્રમને ઓળખવા માટે જવાબદાર છે.
એકવાર $RNA$ પોલિમરેઝ હોલોએન્ઝાઇમ (કોર ઉત્સેચક + $\sigma$ ફેક્ટર) પ્રમોટર સાથે જોડાઈ જાય,પછી $\sigma$ ફેક્ટર ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત કરવામાં મદદ કરે છે અને ત્યારબાદ તે મુક્ત થઈ જાય છે.
તેથી,$RNA$ પોલિમરેઝની ઓળખ અને પ્રમોટર સાથે તેનું જોડાણ એ સિગ્મા ફેક્ટરનું કાર્ય છે.

(D) પ્રોકેરિયોટ્સમાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શન કોષરસમાં થાય છે,અને કોષકેન્દ્ર પટલનો અભાવ હોવાથી,તે ઘણીવાર ટ્રાન્સલેશન સાથે જોડાયેલ હોય છે. પ્રોકેરિયોટિક mRNA માં સ્પ્લાઈસિંગ,કેપિંગ કે ટેલિંગ (પોલીએડેનિલેશન) ની જરૂર હોતી નથી. તેથી,વિધાન $(a)$ અને $(b)$ સાચા છે,જ્યારે વિધાન $(c)$ ખોટું છે કારણ કે પ્રોકેરિયોટ્સમાં કેપિંગ આવશ્યક નથી. આમ,માત્ર $(c)$ ખોટું છે.

(A) પ્રિબનો બોક્સ,જેને $-10$ એલિમેન્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રોકેરિયોટિક જનીનોના પ્રમોટર વિસ્તારમાં જોવા મળતો ન્યુક્લિયોટાઇડ્સનો એક વિશિષ્ટ ક્રમ છે,ખાસ કરીને $E. coli$ માં.
તે $TATAAT$ ના સર્વસંમત ક્રમનો બનેલો છે.
આ ક્રમ ટ્રાન્સક્રિપ્શન શરૂ કરવા માટે $RNA$ પોલિમરેઝ હોલોએન્ઝાઇમના જોડાણ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) ટેલિંગ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં થતી અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયા છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,$mRNA$ ના પૂર્વગામી અણુના $3'$ છેડા પર $200-300$ એડેનાયલેટ અવશેષો (poly-$A$ tail) ઉમેરવામાં આવે છે. આ ઉમેરણ ટેમ્પલેટ-સ્વતંત્ર રીતે થાય છે,જે poly-$A$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે. poly-$A$ પૂંછડી $mRNA$ ને સ્થિર કરવામાં અને તેને કોષકેન્દ્રમાંથી કોષરસમાં વહન કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રીઓમાં, $RNA$ પોલિમરેઝના ત્રણ અલગ-અલગ પ્રકારો હોય છે: $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ ($rRNAs$ નું સંશ્લેષણ કરે છે), $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ ($mRNA$ પ્રિકર્સરનું સંશ્લેષણ કરે છે), અને $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ ($tRNA$, $5s$ $rRNA$, અને $snRNAs$ નું સંશ્લેષણ કરે છે). તેથી, વિધાન સાચું છે.
કારણના સંદર્ભમાં, આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં $RNA$ પોલિમરેઝ (ખાસ કરીને હોલોએન્ઝાઇમ) કોર એન્ઝાઇમ $(\alpha_2 \beta \beta' \omega)$ અને સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટરનું બનેલું હોય છે। રો $(\rho)$ ફેક્ટર એ એક અલગ પ્રોટીન છે જે આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિમાં સામેલ છે, તે $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકનો બંધારણીય ઘટક નથી. તેથી, કારણ ખોટું છે.

(D) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ ($RNA$ પોલિમરેઝ $I$,$II$,અને $III$) હોય છે જે વિવિધ પ્રકારના $RNA$ નું ટ્રાન્સક્રિપ્શન કરે છે. બેક્ટેરિયા (આદિકોષકેન્દ્રી) માં,એક જ $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ તમામ પ્રકારના $RNA$ ($mRNA$,$tRNA$,અને $rRNA$) ના ટ્રાન્સક્રિપ્શનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે. તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે સુકોષકેન્દ્રી સજીવો એક કરતાં વધુ પોલિમરેઝનો ઉપયોગ કરે છે.
બેક્ટેરિયામાં સ્ટ્રક્ચરલ જનીનો પોલીસીસ્ટ્રોનિક હોય છે (એક પ્રમોટર અનેક જનીનોનું નિયમન કરે છે),જ્યારે સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં તે મોનોસીસ્ટ્રોનિક હોય છે. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.

(C) $1$. વિધાન સાચું છે: પ્રોકેરિયોટ્સમાં, $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક કોર ઉત્સેચક અને સિગ્મા ($\sigma$) ફેક્ટરનો બનેલો હોય છે. સિગ્મા ફેક્ટર ખાસ કરીને પ્રમોટર સાઇટને ઓળખે છે અને ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત કરે છે.
$2$. કારણ ખોટું છે: પ્રમોટર વિસ્તાર કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. તે કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડના $5'$ છેડે (અપસ્ટ્રીમ) આવેલું હોય છે, ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ પર નહીં. તેથી, કારણમાં આપેલું વિધાન વૈજ્ઞાનિક રીતે ખોટું છે.

(A) $RNA$ પ્રોસેસિંગ (જેને પોસ્ટ-ટ્રાન્સક્રિપ્શનલ મોડિફિકેશન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ $DNA$ માંથી $RNA$ ના ટ્રાન્સક્રિપ્શન પછી થતી ઘટનાઓની શ્રેણી છે.
યુકેરિયોટિક કોષોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (pre-$mRNA$) ભાષાંતર (translation) માટે કોષકેન્દ્રમાંથી કોષરસમાં મોકલવામાં આવે તે પહેલાં ઘણા ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે.
આ ફેરફારોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $5'$-કેપિંગ: $5'$ છેડા પર $7$-મિથાઈલગુઆનોસિન કેપ ઉમેરવી.
$2$. પોલીએડેનિલેશન: $3'$ છેડા પર પોલી-$A$ ટેલ ઉમેરવી.
$3$. સ્પ્લાઈસિંગ: બિન-કોડિંગ ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા અને કોડિંગ એક્સોન્સને જોડવા.
તેથી,$RNA$ પ્રોસેસિંગ એ $RNA$ ટ્રાન્સક્રિપ્શન પછી થતી ઘટના છે.

(B) વિકલ્પ $B$ સાચો છે. બેક્ટેરિયામાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયા ત્યારે સમાપ્ત થાય છે જ્યારે $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $Rho$ ફેક્ટર ($ρ$ ફેક્ટર) સાથે મળે છે,જે $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ પોલિમરેઝને અલગ કરવામાં મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે કેપિંગમાં,મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ $hnRNA$ ના $5^{\prime}$ છેડા પર ઉમેરવામાં આવે છે,$3^{\prime}$ છેડા પર નહીં.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ટ્રાન્સક્રિપ્શન દરમિયાન ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ (કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ નહીં) ની નકલ $mRNA$ માં થાય છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે સ્પ્લિટ જનીન ગોઠવણી (ઇન્ટ્રોન્સ અને એક્સોન્સની હાજરી) એ યુકેરિયોટ્સની લાક્ષણિકતા છે,પ્રોકેરિયોટ્સની નહીં.

(B) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,પ્રત્યાંકન માટે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNAs$ ($28S, 18S$ અને $5.8S$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $mRNA$ ના પૂર્વગામીનું પ્રત્યાંકન કરે છે,જેને વિષમકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA, 5S$ $rRNA$ અને સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNA$ $(snRNA)$ ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) પ્રોકેરિયોટ્સમાં,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયા $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ નામના એક જ પ્રકારના ઉત્સેચક દ્વારા કરવામાં આવે છે.
આ ઉત્સેચક ટ્રાન્સક્રિપ્શનના ત્રણેય તબક્કાઓ માટે જવાબદાર છે:
$1$. પ્રારંભ (Initiation): ઉત્સેચક સિગ્મા $(\sigma)$ ફેક્ટરની મદદથી $DNA$ ટેમ્પલેટ પરના પ્રમોટર સાઇટ સાથે જોડાય છે.
$2$. લંબાઈ (Elongation): ઉત્સેચક $RNA$ શૃંખલા બનાવવા માટે રાઇબોન્યુક્લિયોટાઇડ્સના પોલિમરાઇઝેશનને સરળ બનાવે છે.
$3$. સમાપ્તિ (Termination): ટર્મિનેટર સિક્વન્સ સુધી પહોંચ્યા પછી,ઉત્સેચક રો $(\rho)$ ફેક્ટરની મદદથી $DNA$ ટેમ્પલેટથી અલગ થઈ જાય છે.
તેથી,$DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ એ સમગ્ર પ્રક્રિયા માટે જરૂરી એકમાત્ર ઉત્સેચક છે.

(D) મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ એ $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક માટે એક આવશ્યક કો-ફેક્ટર (સહ-કારક) છે,જે પ્રત્યાંકન (transcription) ની પ્રક્રિયા માટે જવાબદાર મુખ્ય ઉત્સેચક છે. તે ઉત્સેચક-સબસ્ટ્રેટ સંકુલને સ્થિર કરવામાં મદદ કરે છે અને $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ ના સંશ્લેષણ દરમિયાન $RNA$ પોલિમરેઝની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(B) $DNA$ ની સાંકેતિક શૃંખલાનો ક્રમ $mRNA$ ના ક્રમ જેવો જ હોય છે,માત્ર $DNA$ માં રહેલા $Thymine$ $(T)$ ના સ્થાને $mRNA$ માં $Uracil$ $(U)$ હોય છે.
આપેલ સાંકેતિક શૃંખલાનો ક્રમ: $AAGCCTATCAG$.
$T$ ને $U$ વડે બદલતા $mRNA$ નો ક્રમ મળે છે: $AAGCCUAUCAG$.

(D) પ્રત્યાંકન એકમમાં,પ્રમોટર સાંકેતિક શૃંખલાના $5'$ છેડે (અપસ્ટ્રીમ) આવેલો હોય છે.
આપેલ આકૃતિમાં,$P$ એ ઉપરની શૃંખલાના $5'$ છેડે આવેલ પ્રમોટર વિસ્તાર દર્શાવે છે.
ઉપરની શૃંખલા,જે $3'$ થી $5'$ દિશામાં છે,તે ટેમ્પલેટ શૃંખલા તરીકે કાર્ય કરે છે.
નીચેની શૃંખલા,જે $5'$ થી $3'$ દિશામાં છે,તે સાંકેતિક શૃંખલા છે.
આમ,$S$ એ સાંકેતિક શૃંખલા દર્શાવે છે.
તેથી,સાંકેતિક શૃંખલા $S$ છે અને પ્રમોટર $P$ છે.

(B) કેપિંગ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં થતી અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$hnRNA$ (heterogeneous nuclear $RNA$) ના $5'$ છેડા પર એક અસામાન્ય ન્યુક્લિયોટાઈડ,$7$-મિથાઈલ ગ્વાનોસાઈન ટ્રાયફોસ્ફેટ ઉમેરવામાં આવે છે.
આ કેપ $mRNA$ ના $5'$ છેડાને એક્ઝોન્યુક્લિએઝ દ્વારા થતા વિઘટનથી બચાવે છે અને રિબોઝોમ સાથે જોડાણમાં મદદ કરીને ભાષાંતર (translation) ની શરૂઆત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) પ્રત્યાંકન એ $DNA$ ની એક શૃંખલા પરથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
તે પૂરક $RNA$ શૃંખલાના સંશ્લેષણ માટે $DNA$ ને ટેમ્પલેટ તરીકે વાપરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે,જે ખાસ કરીને પ્રત્યાંકન પછીના ફેરફારો (post-transcriptional modifications) પર ભાર મૂકે છે.
આકૃતિમાં દર્શાવેલ મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $DNA$ નું પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (pre-mRNA) માં રૂપાંતરણ.
$2$. કેપિંગ (Capping): $5'$ છેડે મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ કેપનું ઉમેરણ.
$3$. સ્પ્લિસિંગ (Splicing): ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા અને એક્સોન્સને જોડવા.
$4$. ટેઈલિંગ (Tailing/Polyadenylation): $3'$ છેડે પોલી-$A$ ટેઈલનું ઉમેરણ.
આ ફેરફારો સુકોષકેન્દ્રી જનીન અભિવ્યક્તિની લાક્ષણિકતા છે,કારણ કે આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં mRNA નું આવું વિસ્તૃત પ્રોસેસિંગ થતું નથી.

(B) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, પ્રત્યાંકન (transcription) માટે ત્રણ મુખ્ય પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$I$ એ $rRNA$ ($18S, 28S$ અને $5.8S$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે. તેથી, $P-I$.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$II$ એ $mRNA$ ના પૂર્વગામીનું પ્રત્યાંકન કરે છે, જેને વિષમજાત કોષકેન્દ્રીય $RNA$ $(hnRNA)$ કહેવામાં આવે છે. તેથી, $Q-III$.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$III$ એ $tRNA, 5S rRNA$ અને $snRNAs$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNAs$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે. તેથી, $R-II$.
આમ, સાચી જોડ $(P-I), (Q-III), (R-II)$ છે.

(C) $DNA$ ના એક શૃંખલા પર રહેલી જનીનિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયાને $Transcription$ (પ્રત્યાંકન) કહેવામાં આવે છે.
$Replication$ (સ્વયંજનન) એ $DNA$ ની નકલ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$Translation$ (ભાષાંતર) એ $mRNA$ માં રહેલા ન્યુક્લિઓટાઈડના ક્રમ મુજબ એમિનો એસિડના જોડાણ દ્વારા પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Transcription$ (પ્રત્યાંકન) છે.

(A) પ્રત્યાંકન એકમમાં,પ્રમોટર બંધારણીય જનીનના $5'$ છેડા પર આવેલું હોય છે.
તેને સંકેતન શૃંખલાના સંદર્ભમાં પ્રતિપ્રવાહ (upstream) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રમોટર $RNA$ પોલિમરેઝ માટે જોડાણ સ્થાન પૂરું પાડે છે અને પ્રત્યાંકનની દિશા નક્કી કરે છે.

(A) પ્રત્યાંકન એકમમાં,બંધારણીય જનીન એ પ્રમોટર અને સમાપક (terminator) ની વચ્ચે આવેલું હોય છે.
$1$. પ્રમોટર એ સંકેતન શૃંખલા (coding strand) ના સંદર્ભમાં બંધારણીય જનીનના $5'$ છેડા તરફ (પ્રતિપ્રવાહ) આવેલું હોય છે.
$2$. સમાપક (terminator) એ સંકેતન શૃંખલાના સંદર્ભમાં બંધારણીય જનીનના $3'$ છેડા તરફ (અનુપ્રવાહ) આવેલું હોય છે.
તેથી,સમાપક એ પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયાનો અંત નક્કી કરે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન (Transcription) ની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
$1$. આ પ્રક્રિયા ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે: પ્રારંભ (Initiation), પ્રલંબન (Elongation) અને સમાપ્તિ (Termination).
$2$. આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક પ્રત્યાંકન શરૂ કરવા માટે સિગ્મા ($\sigma$) કારકની મદદથી પ્રમોટર વિસ્તાર સાથે જોડાય છે.
$3$. પ્રલંબન દરમિયાન, $RNA$ પોલિમરેઝ $RNA$ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ કરે છે.
$4$. જ્યારે $RNA$ પોલિમરેઝ સમાપક (Terminator) ક્રમ સાથે અથડાય છે ત્યારે સમાપ્તિ થાય છે અને તે રો ($\rho$) કારકનો ઉપયોગ કરીને $RNA$ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ અને ઉત્સેચકને $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી મુક્ત કરે છે.

(D) આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન સુકોષકેન્દ્રી સજીવો કરતા સરળ હોય છે.
$1$. બેક્ટેરિયામાં તમામ પ્રકારના $RNA$ ($mRNA$,$tRNA$,અને $rRNA$) ના પ્રત્યાંકન માટે માત્ર એક જ પ્રકારનો $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક જવાબદાર હોય છે.
$2$. આદિકોષકેન્દ્રી $mRNA$ માં સ્પ્લિસિંગ (ઇન્ટ્રોન્સ દૂર કરવા),કેપિંગ ($5'$ છેડે $7$-મિથાઈલગુઆનોસિન ઉમેરવું),કે પોલિએડીનાઈલેશન ($3'$ છેડે પોલી-$A$ પૂંછડી ઉમેરવી) જેવી પ્રક્રિયાઓની જરૂર પડતી નથી.
$3$. આ પ્રક્રિયાઓ સુકોષકેન્દ્રી પ્રત્યાંકનની લાક્ષણિકતાઓ છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો ($A$,$B$,અને $C$) આદિકોષકેન્દ્રી પ્રત્યાંકન માટે અયોગ્ય છે,તેથી વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(D) આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન અને ભાષાંતર એકસાથે થાય છે કારણ કે બંને પ્રક્રિયાઓ એક જ કોષરસમાં થાય છે અને તેને અલગ પાડવા માટે કોઈ કોષકેન્દ્રપટલ હોતું નથી.
$Lactobacillus$ એ બેક્ટેરિયા (આદિકોષકેન્દ્રી) છે,જ્યારે યીસ્ટ,અમીબા અને જાસુદ એ સુકોષકેન્દ્રી સજીવો છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન કોષકેન્દ્રમાં થાય છે અને ભાષાંતર કોષરસમાં થાય છે,જે કોષકેન્દ્રપટલ દ્વારા અલગ પડેલા હોવાથી આ પ્રક્રિયાઓ એકસાથે થઈ શકતી નથી.

(D) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,$RNA$ પોલિમરેઝ $II$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટને $hnRNA$ (હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$hnRNA$ માં કોડિંગ સિક્વન્સ (એક્ઝોન્સ) અને નોન-કોડિંગ સિક્વન્સ (ઇન્ટ્રોન્સ) બંને હોય છે.
કાર્યક્ષમ બનવા માટે,$hnRNA$ પોસ્ટ-ટ્રાન્સક્રિપ્શનલ મોડિફિકેશન અથવા પ્રોસેસિંગ નામની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં સ્પ્લાઈસિંગ (ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા અને એક્ઝોન્સને જોડવા),કેપિંગ ($5'$ છેડે $7$-મિથાઈલગુઆનોસિન ઉમેરવું) અને ટેઈલિંગ ($3'$ છેડે પોલી-$A$ ટેઈલ ઉમેરવી) નો સમાવેશ થાય છે.
આ ફેરફારો પછી,પ્રોસેસ્ડ $RNA$ ને પરિપક્વ $mRNA$ (મેસેન્જર $RNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે ત્યારબાદ ભાષાંતર (translation) માટે કોષરસમાં મોકલવામાં આવે છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રત્યાંકન (transcription) માટે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકો આવેલા હોય છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$I$ એ $rRNA$ ($28S, 18S$ અને $5.8S$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$II$ એ $mRNA$ ના પૂર્વગામી એટલે કે $hnRNA$ (heterogeneous nuclear $RNA$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$III$ એ $tRNA$,$5S$ $rRNA$ અને $snRNA$ (small nuclear $RNA$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,$tRNA$ ના સંશ્લેષણ માટે યોગ્ય ઉત્સેચક $RNA$ પોલિમરેઝ-$III$ છે.

(A) પ્રત્યાંકનની પ્રક્રિયામાં,$RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $DNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $RNA$ ના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
આ ઉત્સેચક $DNA$ પરના એક વિશિષ્ટ ક્રમ જેને પ્રમોટર વિસ્તાર કહેવાય છે,તેને ઓળખે છે અને તેની સાથે જોડાય છે જેથી પ્રત્યાંકનની શરૂઆત થઈ શકે.
પ્રમોટર એ $RNA$ પોલિમરેઝ માટે $RNA$ શૃંખલાનું સંશ્લેષણ શરૂ કરવા માટેના પ્રારંભિક સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રીઓમાં પ્રત્યાંકન માટે ત્રણ મુખ્ય પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ જવાબદાર છે:
$RNA$ પોલિમરેઝ $I$ એ $rRNA$ ($5.8S, 18S$ અને $28S$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$RNA$ પોલિમરેઝ $II$ એ $hnRNA$ ($mRNA$ નો પૂર્વગામી) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $tRNA$,$5S$ $rRNA$ અને $snRNA$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $RNA$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.

(D) પ્રત્યાંકન (transcription) ની પ્રક્રિયામાં,$DNA$ ના કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડનો ક્રમ mRNA જેવો જ હોય છે,માત્ર તફાવત એ છે કે $RNA$ માં યુરેસિલ $(U)$ હોય છે,જ્યારે $DNA$ માં તેના સ્થાને થાઇમિન $(T)$ હોય છે.
આપેલ mRNA ક્રમ: $5' AUCGAUCGAUCGAUCGAUCGAUCGAUCG 3'$
યુરેસિલ $(U)$ ને થાઇમિન $(T)$ દ્વારા બદલતા,આપણને કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડનો ક્રમ મળે છે:
કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડનો ક્રમ: $5' ATCGATCGATCGATCGATCGATCGATCG 3'$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $DNA$ નું ટ્રાન્સક્રિપ્શન યુનિટ મુખ્યત્વે $DNA$ ના ત્રણ પ્રદેશો દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$(i)$ પ્રમોટર
$(ii)$ સ્ટ્રક્ચરલ જનીન
$(iii)$ ટર્મિનેટર
પ્રમોટર એ સ્ટ્રક્ચરલ જનીનના $5'$-છેડા (અપસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલું હોય છે (આ સંદર્ભ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડની ધ્રુવીયતાના આધારે લેવામાં આવે છે).
ટર્મિનેટર એ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડના $3'$-છેડા (ડાઉનસ્ટ્રીમ) તરફ આવેલું હોય છે.

(D) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયામાં $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડમાંથી $RNA$ નું સંશ્લેષણ થાય છે.
આપેલ $DNA$ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ: $3'TACATGGCAAATATCCATTCA5'$ છે.
$RNA$ સંશ્લેષણ માટેના બેઝ-પેરિંગના નિયમો મુજબ:
$DNA$ માં રહેલ $A$ (એડેનિન) એ $RNA$ માં $U$ (યુરેસિલ) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $T$ (થાયમિન) એ $RNA$ માં $A$ (એડેનિન) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $C$ (સાયટોસિન) એ $RNA$ માં $G$ (ગ્વાનિન) સાથે જોડાય છે.
$DNA$ માં રહેલ $G$ (ગ્વાનિન) એ $RNA$ માં $C$ (સાયટોસિન) સાથે જોડાય છે.
આ નિયમોને ટેમ્પલેટ $3'TACATGGCAAATATCCATTCA5'$ પર લાગુ કરતા:
પરિણામી $mRNA$ ક્રમ $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં $5'AUGUACCGUUUAUAGGUAAGU3'$ મળે છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $A$. $RNA$ પોલિમરેઝ $III$ એ $snRNAs$,$tRNA$ અને $5s$ $rRNA$ ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે. તેથી,$A-IV$.
- $B$. પ્રોકેરિયોટ્સમાં પ્રત્યાંકનનું સમાપ્તિ રો $(Rho)$ ફેક્ટર દ્વારા થાય છે. તેથી,$B-III$.
- $C$. એક્સોન્સના સ્પ્લાઈસિંગમાં ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરીને એક્સોન્સને જોડવાની પ્રક્રિયા થાય છે,જે $snRNPs$ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી,$C-I$.
- $D$. $TATA$ બોક્સ એ પ્રત્યાંકન એકમના પ્રમોટર વિસ્તારમાં જોવા મળતો ચોક્કસ $DNA$ ક્રમ છે. તેથી,$D-II$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.

(B) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (hnRNA) પરિપક્વ mRNA તરીકે કોષરસમાં મોકલવામાં આવે તે પહેલાં ઘણી અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થાય છે.
$1$. સ્પ્લાઈસિંગ: બિન-કોડિંગ ઇન્ટ્રોન્સ દૂર કરવામાં આવે છે અને કોડિંગ એક્સોન્સને જોડવામાં આવે છે $(B)$.
$2$. કેપિંગ: hnRNA ના $5$' છેડે મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ ઉમેરવામાં આવે છે $(C)$.
$3$. ટેઈલિંગ (પોલિએડેનાયલેશન): hnRNA ના $3$' છેડે એડેનાઈલેટ અવશેષો ઉમેરવામાં આવે છે $(D)$.
pre-mRNA નું કોષરસમાં વહન આ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ થયા પછી જ થાય છે,સ્પ્લાઈસિંગ પહેલાં નહીં ($A$ ખોટું છે).
બે પૂરક RNAs નું બેઝ પેરિંગ એ mRNA પરિપક્વતા માટેની પ્રમાણભૂત અનુલેખન-પશ્ચાત પ્રક્રિયા નથી ($E$ ખોટું છે).
તેથી,સાચી ઘટનાઓ $B, C$ અને $D$ છે.

(C) પ્રોકેરિયોટિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયા $RNA$ પોલિમરેઝ દ્વારા કરવામાં આવે છે. $RNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક કોર ઉત્સેચક અને સિગ્મા કારક $(\sigma)$ નો બનેલો હોય છે. સિગ્મા કારક પ્રમોટર સાઇટને ઓળખીને ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત કરવા માટે જવાબદાર છે. એકવાર લંબાઈ વધારવાનો તબક્કો (elongation phase) પૂર્ણ થઈ જાય,પછી ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિ થાય છે. આ સમાપ્તિ રો કારક $(\rho)$ દ્વારા સરળ બને છે. તેથી,ટ્રાન્સક્રિપ્શનની સમાપ્તિ માટે $\rho$ કારક આવશ્યક છે.

(A) બેક્ટેરિયામાં,આનુવંશિક દ્રવ્ય કોષકેન્દ્રપટલથી ઘેરાયેલું હોતું નથી; તે કોષરસમાં મુક્ત રીતે આવેલું હોય છે.
કોષકેન્દ્રપટલનો અભાવ હોવાથી,પ્રત્યાંકન ($\text{DNA}$ માંથી $\text{mRNA}$ નું સંશ્લેષણ) અને ભાષાંતર ($\text{mRNA}$ માંથી પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ) બંને એક જ કોષીય વિસ્તારમાં થાય છે.
વધુમાં,બેક્ટેરિયલ $\text{mRNA}$ ને સક્રિય થવા માટે કોઈ જટિલ અનુ-પ્રત્યાંકન પ્રક્રિયાઓ (જેમ કે સ્પ્લાઈસિંગ,કેપિંગ અથવા ટેઈલિંગ) ની જરૂર પડતી નથી.
પરિણામે,$\text{mRNA}$ અણુનું પ્રત્યાંકન પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ ભાષાંતર શરૂ થઈ શકે છે.
આ ઘટનાને પ્રત્યાંકન અને ભાષાંતરનું યુગ્મન (Coupled transcription and translation) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, પ્રત્યાંકન (transcription) માટે ત્રણ પ્રકારના $RNA$ પોલિમરેઝ હોય છે:
$1$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$I$ એ $rRNA$ ($28S$, $18S$, અને $5.8S$) નું સંશ્લેષણ કરે છે.
$2$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$II$ એ $mRNA$ ના પુરોગામી $(hnRNA)$ નું સંશ્લેષણ કરે છે.
$3$. $RNA$ પોલિમરેઝ-$III$ એ $tRNA$, $5S$ $rRNA$, અને $snRNA$ ના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
આથી, $5S$ $rRNA$ એ $RNA$ પોલિમરેઝ-$III$ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે, $RNA$ પોલિમરેઝ-$I$ દ્વારા નહીં.

(C) વિધાન $(i)$ સાચું છે: ટ્રાન્સક્રિપ્શન દરમિયાન,$\text{DNA}$ ના એક ટેમ્પલેટમાંથી $\text{RNA}$ ના અનેક અણુઓનું સંશ્લેષણ થઈ શકે છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: $\text{DNA}$ નો જે ભાગ $\text{RNA}$ માં ટ્રાન્સક્રાઇબ થાય છે તેને ટ્રાન્સક્રિપ્શન યુનિટ કહેવાય છે,ટ્રાન્સલેશનલ યુનિટ નહીં.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: પ્રમોટર એ $\text{DNA}$ નો ક્રમ છે જે સ્ટ્રક્ચરલ જનીનના $5'$ છેડે (અપસ્ટ્રીમ) આવેલો હોય છે,જે $\text{RNA}$ પોલિમરેઝ માટે જોડાણ સ્થાન પૂરું પાડે છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: ટ્રાન્સક્રિપ્શન યુનિટમાં પ્રમોટર,સ્ટ્રક્ચરલ જનીન અને ટર્મિનેટરનો સમાવેશ થાય છે. પ્રમોટર અને ટર્મિનેટર સ્ટ્રક્ચરલ જનીનની બંને બાજુએ આવેલા હોય છે.
તેથી,વિધાનો $(i), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(A) $1$. અનુલેખનમાં,$dsDNA$ (દ્વિ-શૃંખલામય $DNA$) ની માત્ર એક જ શૃંખલાનું $RNA$ માં રૂપાંતર થાય છે,કારણ કે જો બંને શૃંખલાઓની નકલ કરવામાં આવે,તો તે પૂરક ક્રમ ધરાવતા બે $RNA$ અણુઓ ઉત્પન્ન કરશે,જે દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ બનાવશે અને ભાષાંતરને અટકાવશે.
$2$. વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે સુકોષકેન્દ્રીઓ અનુલેખન માટે $DNA$ પોલિમરેઝ નહીં,પરંતુ $RNA$ પોલિમરેઝ $(I, II, III)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે,તેથી અનુલેખન અને ભાષાંતર એક જ ભાગમાં (કોષરસમાં) થાય છે.
$4$. વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે સુકોષકેન્દ્રીઓમાં પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટમાં એક્ઝોન્સ અને ઇન્ટ્રોન્સ બંને હોય છે (તે પ્રી-$mRNA$ છે જે ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા માટે સ્પ્લાઇસિંગમાંથી પસાર થાય છે).
તેથી,સાચું વિધાન $A$ છે.

(C) ટ્રાન્સક્રિપ્શન એકમમાં,પ્રોમોટર એ $DNA$ નો એક ક્રમ છે જે $RNA$ પોલિમરેઝ માટે જોડાણ સ્થાન પૂરું પાડે છે.
તે કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ (જેને સેન્સ સ્ટ્રેન્ડ પણ કહેવાય છે) ના $5'$ છેડાની તરફ (upstream) આવેલું હોય છે.
ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ $3' \rightarrow 5'$ દિશામાં હોવાથી,પ્રોમોટર કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડના $5'$ છેડા પર સ્થિત હોય છે,જે ટ્રાન્સક્રિપ્શન શરૂ થવાના સ્થાનની ઉપરની તરફ (upstream) ગણાય છે.

(C) વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે ટેલિંગમાં એડેનાયલેટ અવશેષો $3'$-છેડે ઉમેરવામાં આવે છે, $5'$-છેડે નહીં.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે જે શૃંખલા કોઈ પણ વસ્તુ માટે સંકેતન કરતી નથી તેને ટેમ્પલેટ શૃંખલા (અથવા એન્ટિસેન્સ શૃંખલા) કહેવાય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે. વિભાજિત જનીન ગોઠવણી (ઇન્ટ્રોન્સની હાજરી) એ જિનોમની પ્રાચીન લાક્ષણિકતા માનવામાં આવે છે, જે '$RNA$ વિશ્વ' ના સિદ્ધાંતને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે સિગ્મા ફેક્ટર ($\sigma$) ટ્રાન્સક્રિપ્શનની શરૂઆત (initiation) માટે જવાબદાર છે, જ્યારે બેક્ટેરિયામાં ટ્રાન્સક્રિપ્શનના સમાપ્તિ (termination) માટે રો ફેક્ટર ($\rho$) જવાબદાર છે.

(D) વિધાન $(A)$ સાચું છે: સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ, જેને $hnRNA$ (હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે બિન-કાર્યકારી છે કારણ કે તેમાં કોડિંગ સિક્વન્સ (એક્સોન્સ) અને નોન-કોડિંગ સિક્વન્સ (ઇન્ટ્રોન્સ) બંને હોય છે. કાર્યકારી $mRNA$ બનવા માટે ઇન્ટ્રોન્સને દૂર કરવા અને એક્સોન્સને જોડવા માટે સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા જરૂરી છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે: બેક્ટેરિયા (આદિકોષકેન્દ્રી) માં, કોઈ સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર હોતું નથી, અને ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને ટ્રાન્સલેશન એક જ કમ્પાર્ટમેન્ટ (કોષરસ) માં થાય છે. વધુમાં, બેક્ટેરિયલ $mRNA$ ને સ્પ્લિસિંગ જેવી જટિલ પ્રક્રિયાની જરૂર હોતી નથી કારણ કે તેમાં ઇન્ટ્રોન્સનો અભાવ હોય છે.
નિષ્કર્ષ: જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ છે, પરંતુ કારણ $(R)$ બેક્ટેરિયલ જનીન અભિવ્યક્તિની પ્રકૃતિનું વર્ણન કરે છે અને તે સમજાવતું નથી કે સુકોષકેન્દ્રી $hnRNA$ માં ઇન્ટ્રોન્સ શા માટે હોય છે. તેથી, કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(D) $\text{DNA}$ અણુમાં,કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડનો ક્રમ $\text{mRNA}$ ટ્રાન્સક્રિપ્ટ જેવો જ હોય છે,સિવાય કે $\text{DNA}$ માં રહેલ થાઇમિન $(T)$ ને $\text{RNA}$ માં યુરેસિલ $(U)$ દ્વારા બદલવામાં આવે છે.
આપેલ કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ: $\text{5'-ATCGATCGACTG-3'}$.
કારણ કે $\text{mRNA}$ એ ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડને પૂરક છે અને કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ જેવો જ છે ($T$ ને બદલે $U$ સાથે),તેથી $\text{mRNA}$ નો ક્રમ $\text{5'-AUCGAUCGACUG-3'}$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ટ્રાન્સક્રિપ્શન (પ્રત્યાંકન) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$\text{RNA}$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચક $\text{DNA}$ ટેમ્પલેટ પરથી $\text{RNA}$ ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
આ ઉત્સેચક સબસ્ટ્રેટ તરીકે રાઇબોન્યુક્લિયોસાઇડ ટ્રાયફોસ્ફેટ્સ $(\text{NTPs})$ નો ઉપયોગ કરે છે.
આ $\text{NTPs}$ ટેમ્પલેટ-આધારિત રીતે પોલિમરાઇઝ થાય છે,જેનો અર્થ છે કે નવા સંશ્લેષિત $\text{RNA}$ નો ક્રમ $\text{DNA}$ ટેમ્પલેટ શૃંખલાને પૂરક હોય છે.
ડીઓક્સિરાઇબોન્યુક્લિયોસાઇડ ટ્રાયફોસ્ફેટ્સ $(\text{dNTPs})$ નો ઉપયોગ $\text{DNA}$ પોલિમરેઝ દ્વારા $\text{DNA}$ રેપ્લિકેશન (પ્રતિકૃતિ) દરમિયાન થાય છે,$\text{RNA}$ પોલિમરેઝ દ્વારા નહીં.

(B) ટ્રાન્સક્રિપ્શનની પ્રક્રિયામાં,$5' \rightarrow 3'$ ધ્રુવીયતા ધરાવતી $DNA$ શૃંખલાને કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ (અથવા સેન્સ સ્ટ્રેન્ડ) કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેનો ક્રમ ઉત્પન્ન થયેલા mRNA જેવો જ હોય છે (થાયમિનને બદલે યુરેસિલ સિવાય).
$3' \rightarrow 5'$ ધ્રુવીયતા ધરાવતી $DNA$ શૃંખલા $RNA$ પોલિમરેઝ માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેને નોન-કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ,ટેમ્પલેટ સ્ટ્રેન્ડ અથવા એન્ટિસેન્સ સ્ટ્રેન્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આકૃતિ જોતા:
- શૃંખલા $A$ ની ધ્રુવીયતા $5' \rightarrow 3'$ છે,તેથી તે કોડિંગ સ્ટ્રેન્ડ છે (વિધાન $a$ સાચું છે).
- શૃંખલા $B$ ની ધ્રુવીયતા $3' \rightarrow 5'$ છે,તેથી તે ટેમ્પલેટ/એન્ટિસેન્સ સ્ટ્રેન્ડ છે (વિધાન $c$ સાચું છે).
તેથી,વિધાનો $a$ અને $c$ સાચા છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (pre-mRNA) માં એક્સોન્સ (કોડિંગ સિક્વન્સ) અને ઇન્ટ્રોન્સ (નોન-કોડિંગ સિક્વન્સ) બંને હોય છે.
આ વ્યવસ્થાને સ્પ્લિટ જનીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઇન્ટ્રોન્સ પ્રોટીન માટે સંકેત આપતા ન હોવાથી,તેમને સ્પ્લાયસિંગ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવા પડે છે.
વધુમાં,કાર્યક્ષમ mRNA બનવા માટે pre-mRNA માં કેપિંગ અને ટેલિંગની પ્રક્રિયા થાય છે.
સ્પ્લિટ જનીનો (ઇન્ટ્રોન્સ) ની હાજરીને કારણે નોન-કોડિંગ સિક્વન્સને દૂર કરવી જરૂરી છે,તેથી સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં $RNA$ પ્રોસેસિંગ અનિવાર્ય છે.
આથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રીઓમાં,પ્રત્યાંકન (transcription) માં સામેલ $\text{RNA}$ પોલિમરેઝના ત્રણ મુખ્ય પ્રકારો છે:
$1$. $\text{RNA}$ પોલિમરેઝ-$I$ એ $\text{r-RNA}$ ($28\text{S}, 18\text{S},$ અને $5.8\text{S}$) નું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$2$. $\text{RNA}$ પોલિમરેઝ-$II$ એ $\text{m-RNA}$ ના પુરોગામી,જેને હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $\text{RNA}$ $(\text{hn-RNA})$ કહેવાય છે,તેનું પ્રત્યાંકન કરે છે.
$3$. $\text{RNA}$ પોલિમરેઝ-$III$ એ $\text{t-RNA}$,$5\text{S r-RNA}$ અને $\text{sn-RNA}$ (સ્મોલ ન્યુક્લિયર $\text{RNA}$) ના પ્રત્યાંકન માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં, પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ જેને $hnRNA$ (હેટરોજીનસ ન્યુક્લિયર $RNA$) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ટ્રાન્સક્રિપ્શન પછીના ફેરફારો જેવા કે સ્પ્લાઈસિંગ, કેપિંગ અને ટેઈલિંગમાંથી પસાર થાય છે.
આ પ્રક્રિયાઓ સંપૂર્ણપણે $\text{કોષકેન્દ્ર}$ ની અંદર થાય છે, ત્યારબાદ પરિપક્વ $mRNA$ ને ભાષાંતર (translation) માટે કોષરસમાં મોકલવામાં આવે છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ $(hnRNA)$ કાર્યક્ષમ $mRNA$ બનવા માટે ત્રણ મુખ્ય અનુલેખન-પશ્ચાત ફેરફારોમાંથી પસાર થાય છે:
$1$. $Capping$: $hnRNA$ ના $5'$-છેડા પર મિથાઈલ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ $(m^7G)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
$2$. $Splicing$: બિન-કોડિંગ ઈન્ટ્રોન્સ દૂર કરવામાં આવે છે અને કોડિંગ એક્સોન્સને ચોક્કસ ક્રમમાં જોડવામાં આવે છે.
$3$. $Tailing$ $(Polyadenylation)$: ટ્રાન્સક્રિપ્ટના $3'$-છેડા પર પોલી-એ ટેઈલ (આશરે $200-300$ એડેનાઈન અવશેષો) ઉમેરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Capping$,$Splicing$,$Tailing$ છે.

(C) ટ્રાન્સક્રિપ્શન યુનિટમાં,$3' \rightarrow 5'$ ધ્રુવીયતા ધરાવતી $DNA$ શૃંખલા ટેમ્પલેટ શૃંખલા તરીકે કાર્ય કરે છે,અને $5' \rightarrow 3'$ ધ્રુવીયતા ધરાવતી શૃંખલા કોડિંગ શૃંખલા તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે: પ્રમોટર સ્ટ્રક્ચરલ જનીનના $5'$ છેડા (અપસ્ટ્રીમ) પર આવેલું હોય છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે: $DNA$ આધારિત $RNA$ પોલીમરેઝ માત્ર $5' \rightarrow 3'$ દિશામાં પોલીમરાઈઝેશનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે: ટ્રાન્સક્રાઇબ થયેલ $RNA$ એ ટેમ્પલેટ શૃંખલા (એન્ટિસેન્સ શૃંખલા) ને પૂરક હોય છે અને કોડિંગ શૃંખલા (સેન્સ શૃંખલા) ને સમાન હોય છે,માત્ર થાઇમિનને બદલે યુરેસિલની હાજરીને બાદ કરતાં. તે એન્ટિસેન્સ શૃંખલા જેવું હોતું નથી.
વિકલ્પ $D$ સાચો છે: ટર્મિનેટર કોડિંગ શૃંખલાના $3'$ છેડા (ડાઉનસ્ટ્રીમ) પર આવેલું હોય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$i$. સિસ્ટ્રોન: તે $DNA$ નો એક ખંડ છે જે પોલીપેપ્ટાઈડ માટે સંકેત આપે છે $(c)$.
$ii$. એક્ઝોન: આ સંકેતિત શૃંખલાઓ છે જે પરિપક્વ અથવા પ્રોસેસ્ડ $mRNA$ માં જોવા મળે છે $(d)$.
$iii$. ઈન્ટ્રોન: આ બિન-સંકેતિત શૃંખલાઓ (વચ્ચેની શૃંખલાઓ) છે જે સ્પ્લાઈસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે $(b)$.
$iv$. કેપિંગ: તેમાં $hnRNA$ ના $5'$-છેડા પર મિથાઈલેટેડ ગ્વાનોસિન ટ્રાયફોસ્ફેટ $(GTP)$ ઉમેરવામાં આવે છે $(a)$.
તેથી,સાચી જોડ $i-c, ii-d, iii-b, iv-a$ છે.