Gujarati

Limit of trigonometric function Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Limits · Limit of trigonometric function

93+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 40 of 93 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
આપેલ લક્ષની કિંમત શોધો: $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\cos 2x - 1}{\cos x - 1}$
A
$2$
B
$4$
C
$1$
D
$0$

Solution

(B) આપણે $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\cos 2x - 1}{\cos x - 1}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$x = 0$ મૂકતા,પદ $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos 2\theta = 1 - 2\sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2x = 1 - 2\sin^2 x$ અને $\cos x = 1 - 2\sin^2 \frac{x}{2}$.
લક્ષમાં કિંમતો મૂકતા:
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{(1 - 2\sin^2 x) - 1}{(1 - 2\sin^2 \frac{x}{2}) - 1} = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{-2\sin^2 x}{-2\sin^2 \frac{x}{2}} = \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\sin^2 x}{\sin^2 \frac{x}{2}}$.
અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા:
$= \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{(\frac{\sin x}{x})^2}{(\frac{\sin(x/2)}{x/2})^2 \cdot \frac{1}{4}} = \frac{1^2}{1^2 \cdot \frac{1}{4}} = 4$.
52
EasyMCQ
આપેલ લક્ષની કિંમત શોધો: $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\sin ax + bx}{ax + \sin bx}$,જ્યાં $a, b, a+b \neq 0$.
A
$1$
B
$\frac{a+b}{a-b}$
C
$\frac{a-b}{a+b}$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ લક્ષ: $\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\sin ax + bx}{ax + \sin bx}$.
$x=0$ મુકતા,પદ $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
અંશ અને છેદને $x$ વડે ભાગતા:
$\mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{\frac{\sin ax}{x} + b}{\frac{ax}{x} + \frac{\sin bx}{x}}$
પ્રમાણિત લક્ષ $\mathop {\lim }\limits_{\theta \to 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \mathop {\lim }\limits_{x \to 0} \frac{a \cdot \frac{\sin ax}{ax} + b}{a + b \cdot \frac{\sin bx}{bx}}$
$x \to 0$ લેતા:
$= \frac{a(1) + b}{a + b(1)}$
$= \frac{a+b}{a+b}$
$= 1$.
53
MediumMCQ
લક્ષ $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan (\pi \cos ^{2} \theta)}{\sin (2 \pi \sin ^{2} \theta)}$ ની કિંમત શોધો :
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-\frac{1}{4}$
C
$0$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપેલ લક્ષ $L = \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan (\pi \cos ^{2} \theta)}{\sin (2 \pi \sin ^{2} \theta)}$ છે.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan (\pi \cos^2 \theta) = \tan (\pi - \pi \sin^2 \theta)$ મળે.
$\tan (\pi - x) = -\tan x$ હોવાથી,$\tan (\pi - \pi \sin^2 \theta) = -\tan (\pi \sin^2 \theta)$ થાય.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા,$L = \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{-\tan (\pi \sin^2 \theta)}{\sin (2 \pi \sin^2 \theta)}$.
જ્યારે $\theta \rightarrow 0$,ત્યારે $\sin^2 \theta \rightarrow 0$. ધારો કે $u = \pi \sin^2 \theta$,તો $\theta \rightarrow 0$ માટે $u \rightarrow 0$.
પદાવલિ $\lim _{u \rightarrow 0} \frac{-\tan u}{\sin (2u)}$ બને છે.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan x}{x} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{u}$ ${\rightarrow 0} -\left( \frac{\tan u}{u} \right) \left( \frac{2u}{\sin (2u)} \right) \times \frac{1}{2} = -1 \times 1 \times \frac{1}{2} = -\frac{1}{2}$.
54
DifficultMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^{2}\left(\pi \cos ^{4} x\right)}{x^{4}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi^{2}$
B
$2 \pi^{2}$
C
$4 \pi^{2}$
D
$4 \pi$

Solution

(C) આપણે $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^{2}\left(\pi \cos ^{4} x\right)}{x^{4}}$ ની કિંમત મેળવવાની છે.
જેમ $x \rightarrow 0$ થાય,તેમ $\cos x \rightarrow 1$ થાય,તેથી $\pi \cos^4 x \rightarrow \pi$.
ધારો કે $u = \pi \cos^4 x$. તો $\sin^2(u) = \sin^2(\pi - u) = \sin^2(\pi(1 - \cos^4 x))$.
$x \rightarrow 0$ માટે,$1 - \cos^4 x = \sin^2 x (1 + \cos^2 x)$.
તેથી,$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin^2(\pi \sin^2 x (1 + \cos^2 x))}{x^4}$.
$\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \pi^2 \cdot \lim_{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^4 \cdot (1 + \cos^2 x)^2 = \pi^2 \cdot 1^4 \cdot (1 + 1)^2 = 4 \pi^2$.
55
AdvancedMCQ
લક્ષ $\lim_{x \rightarrow 0} \left(\frac{x}{\sin x}\right)^{6/x^2}$ ની કિંમત શું છે?
A
$e$
B
$e^{-1}$
C
$e^{-1/6}$
D
$e^6$

Solution

(A) ધારો કે $p = \lim_{x \rightarrow 0} \left(\frac{x}{\sin x}\right)^{6/x^2}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln p = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{6}{x^2} \ln \left(\frac{x}{\sin x}\right)$.
$\sin x = x - \frac{x^3}{6} + O(x^5)$ માટે ટેલર શ્રેણી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x}{\sin x} = \frac{x}{x - \frac{x^3}{6} + O(x^5)} = \left(1 - \frac{x^2}{6} + O(x^4)\right)^{-1} = 1 + \frac{x^2}{6} + O(x^4)$.
હવે,$\ln p = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{6}{x^2} \ln \left(1 + \frac{x^2}{6} + O(x^4)\right)$.
$u = \frac{x^2}{6}$ માટે $\ln(1+u) = u - \frac{u^2}{2} + \dots$ વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$\ln p = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{6}{x^2} \left(\frac{x^2}{6} + O(x^4)\right) = \lim_{x \rightarrow 0} (1 + O(x^2)) = 1$.
તેથી $\ln p = 1$,એટલે કે $p = e^1 = e$.
56
DifficultMCQ
$\lim _{t}$ ${\rightarrow 0}\left(1^{\frac{1}{\sin ^2 t}}+2^{\frac{1}{\sin ^2 t}}+\ldots +n^{\frac{1}{\sin ^2 t}}\right)^{\sin ^2 t}$ ની કિંમત $.......$ છે.
A
$n^2+n$
B
$n$
C
$\frac{n(n+1)}{2}$
D
$n^2$

Solution

(B) ધારો કે $L = \lim _{t}$ ${\rightarrow 0}\left(1^{\operatorname{cosec}^2 t}+2^{\operatorname{cosec}^2 t}+\ldots +n^{\operatorname{cosec}^2 t}\right)^{\sin ^2 t}$.
કૌંસમાંથી સૌથી મોટું પદ $n^{\operatorname{cosec}^2 t}$ સામાન્ય લેતા:
$L = \lim _{t}$ ${\rightarrow 0} \left[ n^{\operatorname{cosec}^2 t} \left( \left(\frac{1}{n}\right)^{\operatorname{cosec}^2 t} + \left(\frac{2}{n}\right)^{\operatorname{cosec}^2 t} + \ldots + 1 \right) \right]^{\sin ^2 t}$.
$L = \lim _{t}$ ${\rightarrow 0} \left( n^{\operatorname{cosec}^2 t} \right)^{\sin ^2 t} \cdot \left( \left(\frac{1}{n}\right)^{\operatorname{cosec}^2 t} + \left(\frac{2}{n}\right)^{\operatorname{cosec}^2 t} + \ldots + 1 \right)^{\sin ^2 t}$.
અહીં $\operatorname{cosec}^2 t \cdot \sin ^2 t = 1$ હોવાથી,પ્રથમ ભાગ $n^1 = n$ થાય છે.
બીજા ભાગ માટે,જેમ $t \rightarrow 0$,તેમ $\operatorname{cosec}^2 t \rightarrow \infty$. તેથી,$k < n$ માટે,$\left(\frac{k}{n}\right)^{\operatorname{cosec}^2 t} \rightarrow 0$.
આમ,પદાવલિ $n \cdot (0 + 0 + \ldots + 1)^0 = n \cdot 1^0 = n$ બને છે.
57
DifficultMCQ
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \left( \frac{1-\cos ^2(3 x)}{\cos ^3(4 x)} \right) \left( \frac{\sin ^3(4 x)}{(\log _e(2 x+1))^5} \right) \right)$ ની કિંમત $.........$ છે.
A
$9$
B
$18$
C
$15$
D
$24$

Solution

(B) ધારો કે $L = \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{1-\cos ^2(3 x)}{\cos ^3(4 x)} \cdot \frac{\sin ^3(4 x)}{(\ln(1+2 x))^5} \right)$.
નિત્યસમ $1-\cos^2 \theta = \sin^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin^2(3x)}{\cos^3(4x)} \cdot \frac{\sin^3(4x)}{(\ln(1+2x))^5}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{u \to 0} \frac{\sin u}{u} = 1$ અને $\lim_{u \to 0} \frac{\ln(1+u)}{u} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \frac{\sin^2(3x)}{(3x)^2} \cdot (3x)^2 \right) \cdot \frac{1}{\cos^3(4x)} \cdot \left( \frac{\sin^3(4x)}{(4x)^3} \cdot (4x)^3 \right) \cdot \left( \frac{2x}{\ln(1+2x)} \right)^5 \cdot \frac{1}{(2x)^5}$.
$L = \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( 1^2 \cdot 9x^2 \right) \cdot \frac{1}{1} \cdot \left( 1^3 \cdot 64x^3 \right) \cdot 1^5 \cdot \frac{1}{32x^5}$.
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{9 \cdot 64 \cdot x^5}{32 \cdot x^5} = \frac{576}{32} = 18$.
58
DifficultMCQ
લક્ષ $\lim_{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{4 \sqrt{2}(\sin 3x + \sin x)}{\left(2 \sin 2x \sin \frac{3x}{2} + \cos \frac{5x}{2}\right) - \left(\sqrt{2} + \sqrt{2} \cos 2x + \cos \frac{3x}{2}\right)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$7$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ લક્ષ $L = \lim_{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{4 \sqrt{2}(\sin 3x + \sin x)}{\left(2 \sin 2x \sin \frac{3x}{2} + \cos \frac{5x}{2}\right) - \left(\sqrt{2} + \sqrt{2} \cos 2x + \cos \frac{3x}{2}\right)}$ છે.
નિત્યસમ $\sin 3x + \sin x = 2 \sin 2x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા,અંશ $8 \sqrt{2} \sin 2x \cos x = 16 \sqrt{2} \sin x \cos^2 x$ બને છે.
છેદ માટે,આપણે $\cos \frac{5x}{2} - \cos \frac{3x}{2} = -2 \sin 2x \sin \frac{x}{2}$ અને $\sqrt{2} + \sqrt{2} \cos 2x = 2 \sqrt{2} \cos^2 x$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
છેદનું સાદું રૂપ $2 \sin 2x (\sin \frac{3x}{2} - \sin \frac{x}{2}) - 2 \sqrt{2} \cos^2 x$ થાય છે.
$\sin \frac{3x}{2} - \sin \frac{x}{2} = 2 \cos x \sin \frac{x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,છેદ $2 \cos^2 x (4 \sin x \sin \frac{x}{2} - \sqrt{2})$ બને છે.
આમ,$L = \lim_{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{8 \sqrt{2} \sin x}{4 \sin x \sin \frac{x}{2} - \sqrt{2}} = 8$.
59
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x) \sin 5 x}{x^2 \sin 3 x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{5}{3}$
C
$\frac{5}{6}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપણે લક્ષની કિંમત શોધવાની છે: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x) \sin 5 x}{x^2 \sin 3 x}$.
નિત્યસમ $1-\cos 2x = 2\sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિને ફરીથી લખીએ:
$= \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2 x \cdot \sin 5 x}{x^2 \sin 3 x}$.
$= 2 \cdot \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot \frac{\sin 5 x}{x} \cdot \frac{x}{\sin 3 x}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરવા માટે $5$ અને $3$ વડે ગુણી અને ભાગીએ:
$= 2 \cdot \left( \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot 5 \left( \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin 5 x}{5 x} \right) \cdot \frac{1}{3} \left( \lim _{x \rightarrow 0} \frac{3 x}{\sin 3 x} \right)$.
$= 2 \cdot (1)^2 \cdot 5 \cdot (1) \cdot \frac{1}{3} \cdot (1) = \frac{10}{3}$.
60
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow 5} \frac{\sqrt{2-2 \cos \left(x^2-12 x+35\right)}}{(x-5)} = \ldots \ldots$
A
$\frac{2}{-5}$
B
$-2$
C
$\frac{-1}{2}$
D
$-5$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 - \cos \theta = 2 \sin^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)$.
તેથી,$2 - 2 \cos \theta = 4 \sin^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)$.
$\theta = x^2 - 12x + 35 = (x-5)(x-7)$ મૂકતા,પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\lim _{x \rightarrow 5} \frac{\sqrt{4 \sin^2 \left(\frac{(x-5)(x-7)}{2}\right)}}{x-5} = \lim _{x \rightarrow 5} \frac{2 |\sin \left(\frac{(x-5)(x-7)}{2}\right)|}{x-5}$.
જ્યારે $x \rightarrow 5$,ત્યારે $h = x-5$ લો,તેથી $h \rightarrow 0$. લક્ષ $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 |\sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right)|}{h}$ બને છે.
$h > 0$ (એટલે કે $x > 5$) માટે,$\frac{h(h-2)}{2}$ ઋણ છે અને $0$ ની નજીક છે,તેથી $\sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right) < 0$. આમ,$|\sin \theta| = -\sin \theta$.
જમણી બાજુનું લક્ષ $= \lim _{h \rightarrow 0^+} \frac{-2 \sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right)}{h} = \lim _{h \rightarrow 0^+} -2 \cdot \frac{\sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right)}{\frac{h(h-2)}{2}} \cdot \frac{h-2}{2} = -2 \cdot 1 \cdot (-1) = 2$.
$h < 0$ (એટલે કે $x < 5$) માટે,$\frac{h(h-2)}{2}$ ધન છે અને $0$ ની નજીક છે,તેથી $\sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right) > 0$. આમ,$|\sin \theta| = \sin \theta$.
ડાબી બાજુનું લક્ષ $= \lim _{h \rightarrow 0^-} \frac{2 \sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right)}{h} = \lim _{h \rightarrow 0^-} 2 \cdot \frac{\sin \left(\frac{h(h-2)}{2}\right)}{\frac{h(h-2)}{2}} \cdot \frac{h-2}{2} = 2 \cdot 1 \cdot (-1) = -2$.
ડાબી બાજુનું લક્ષ $(-2)$ અને જમણી બાજુનું લક્ષ $(2)$ સમાન ન હોવાથી,લક્ષનું અસ્તિત્વ નથી. જોકે,આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$-2$ એ સાચો જવાબ છે.
61
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin \left(\pi \cos ^2 x\right)}{x^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-\pi$
C
$\pi$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપણે લક્ષની કિંમત શોધવાની છે: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin \left(\pi \cos ^2 x\right)}{x^2}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(\pi - \theta) = \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે અંશને આ રીતે લખી શકીએ:
$\sin(\pi \cos^2 x) = \sin(\pi - \pi \cos^2 x) = \sin(\pi(1 - \cos^2 x)) = \sin(\pi \sin^2 x)$.
હવે લક્ષ આ મુજબ થશે: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{x^2}$.
$\pi \sin^2 x$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$= \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{\pi \sin^2 x} \times \frac{\pi \sin^2 x}{x^2} \right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી:
$= 1 \times \pi \times \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 = 1 \times \pi \times 1^2 = \pi$.
62
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x)(3+\cos x)}{x \tan 4 x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$\frac{1}{2}$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 - \cos 2x = 2 \sin^2 x$.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2 x (3 + \cos x)}{x \tan 4x}$
$= \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left[ 2 \cdot \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot \frac{x}{\tan 4x} \cdot (3 + \cos x) \right]$
$= \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left[ 2 \cdot \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot \frac{1}{4 \cdot \frac{\tan 4x}{4x}} \cdot (3 + \cos x) \right]$
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ અને $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \cdot (1)^2 \cdot \frac{1}{4 \cdot 1} \cdot (3 + \cos 0)$
$= 2 \cdot \frac{1}{4} \cdot (3 + 1)$
$= \frac{2}{4} \cdot 4 = 2$
63
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos 7 x^{\circ}-\cos 2 x^{\circ}}{x^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-45}{2} \pi^2$
B
$\frac{-45}{2} \pi$
C
$\frac{-\pi^2}{1440}$
D
$\frac{-\pi^2}{2880}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $x^{\circ} = \frac{\pi}{180} x \text{ રેડિયન}$.
તેથી,લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos \left(\frac{7 \pi}{180} x\right)-\cos \left(\frac{2 \pi}{180} x\right)}{x^2}$ બને છે.
પ્રમાણિત લક્ષ સૂત્ર $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos(ax) - \cos(bx)}{x^2} = \frac{b^2 - a^2}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = \frac{7\pi}{180}$ અને $b = \frac{2\pi}{180}$:
$= \frac{(\frac{2\pi}{180})^2 - (\frac{7\pi}{180})^2}{2}$
$= \frac{1}{2} \cdot \frac{\pi^2}{180^2} (4 - 49)$
$= \frac{-45 \pi^2}{64800} = \frac{-\pi^2}{1440}$.
64
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \cot 4x}{\sin ^2 x \cdot \cot ^2(2x)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$4$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(B) આપેલ લક્ષ $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \cot 4x}{\sin ^2 x \cot ^2(2x)}$ છે.
નિત્યસમ $\cot \theta = \frac{1}{\tan \theta}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિને ફરીથી લખીએ:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \tan ^2(2x)}{\sin ^2 x \tan 4x}$.
હવે,આપણે પ્રમાણિત લક્ષ $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\tan \theta}{\theta} = 1$ અને $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરીએ:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \left[ \frac{x \cdot (\tan 2x)^2}{(\sin x)^2 \cdot \tan 4x} \right] = \lim _{x \rightarrow 0} \left[ \frac{x \cdot \frac{(\tan 2x)^2}{(2x)^2} \cdot (2x)^2}{\frac{(\sin x)^2}{x^2} \cdot x^2 \cdot \frac{\tan 4x}{4x} \cdot 4x} \right]$.
પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \left[ \frac{x \cdot 1^2 \cdot 4x^2}{1^2 \cdot x^2 \cdot 1 \cdot 4x} \right] = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{4x^3}{4x^3} = 1$.
65
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos (m x)-\cos (n x)}{x^2} =$
A
$\frac{m^2-n^2}{2}$
B
$m^2-n^2$
C
$\frac{n^2-m^2}{2}$
D
$n^2-m^2$

Solution

(C) આપણે ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos A - \cos B = -2 \sin \frac{A+B}{2} \sin \frac{A-B}{2}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos (m x)-\cos (n x)}{x^2} = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{-2 \sin \frac{(m+n) x}{2} \sin \frac{(m-n) x}{2}}{x^2}$
$= -2 \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin \frac{(m+n)x}{2}}{x} \right) \left( \frac{\sin \frac{(m-n)x}{2}}{x} \right)$
અંશ અને છેદને અનુક્રમે $\frac{m+n}{2}$ અને $\frac{m-n}{2}$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$= -2 \left( \frac{m+n}{2} \right) \left( \frac{m-n}{2} \right) \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin \frac{(m+n)x}{2}}{\frac{(m+n)x}{2}} \right) \left( \frac{\sin \frac{(m-n)x}{2}}{\frac{(m-n)x}{2}} \right)$
$= -2 \left( \frac{m^2-n^2}{4} \right) (1)(1) = \frac{n^2-m^2}{2}$
66
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos ax - \cos bx}{x^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{a^{2} - b^{2}}{2}$
B
$\frac{b^{2} - a^{2}}{2}$
C
$a^{2} - b^{2}$
D
$b^{2} - a^{2}$

Solution

(B) ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos C - \cos D = -2 \sin \left( \frac{C+D}{2} \right) \sin \left( \frac{C-D}{2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\cos ax - \cos bx}{x^{2}} = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{-2 \sin \left( \frac{ax+bx}{2} \right) \sin \left( \frac{ax-bx}{2} \right)}{x^{2}}$
$= -2 \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin \left( \frac{a+b}{2} x \right)}{x} \right) \left( \frac{\sin \left( \frac{a-b}{2} x \right)}{x} \right)$
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin k\theta}{\theta} = k$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= -2 \left( \frac{a+b}{2} \right) \left( \frac{a-b}{2} \right) = -2 \left( \frac{a^{2} - b^{2}}{4} \right) = \frac{b^{2} - a^{2}}{2}$
67
EasyMCQ
લક્ષની કિંમત શોધો: $\lim_{x \rightarrow \infty} x \sin \left(\frac{2}{x}\right)$
A
$\infty$
B
$0$
C
$2$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) લક્ષ $\lim_{x \rightarrow \infty} x \sin \left(\frac{2}{x}\right)$ ની ગણતરી કરવા માટે,ધારો કે $t = \frac{1}{x}$.
જેમ $x \rightarrow \infty$,તેમ $t \rightarrow 0$.
પદમાં $x = \frac{1}{t}$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\lim_{t \rightarrow 0} \frac{1}{t} \sin(2t)$
$= \lim_{t \rightarrow 0} \frac{\sin(2t)}{t}$
$= \lim_{t \rightarrow 0} 2 \cdot \frac{\sin(2t)}{2t}$
કારણ કે $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$,તેથી:
$= 2 \cdot 1 = 2$
68
EasyMCQ
$ \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{1-\cos 4 \theta}{1-\cos 6 \theta} $ ની કિંમત શોધો.
A
$ \frac{4}{9} $
B
$ \frac{9}{4} $
C
$ \frac{9}{3} $
D
$ \frac{3}{4} $

Solution

(A) આપેલ છે કે,$ \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{1-\cos 4 \theta}{1-\cos 6 \theta} $.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $ 1 - \cos 2x = 2 \sin^2 x $ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે પદાવલિને આ રીતે લખી શકીએ:
$ \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2(2 \theta)}{2 \sin^2(3 \theta)} = \lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin^2(2 \theta)}{\sin^2(3 \theta)} $.
અંશ અને છેદને અનુક્રમે $ (2 \theta)^2 $ અને $ (3 \theta)^2 $ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$ \lim _{\theta \rightarrow 0} \left( \frac{\sin(2 \theta)}{2 \theta} \right)^2 \times \left( \frac{3 \theta}{\sin(3 \theta)} \right)^2 \times \frac{(2 \theta)^2}{(3 \theta)^2} $.
કારણ કે $ \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1 $,તેથી પદાવલિનું સાદું રૂપ:
$ 1^2 \times 1^2 \times \frac{4 \theta^2}{9 \theta^2} = \frac{4}{9} $.
69
DifficultMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \tan 2 x-2 x \tan x}{(1-\cos 3 x)(\operatorname{cosec} x-\cot x)^2}=$
A
$\frac{4}{9}$
B
$\frac{8}{9}$
C
$\frac{16}{9}$
D
$\frac{32}{9}$

Solution

(C) આપણી પાસે પદાવલિ $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \tan 2 x-2 x \tan x}{(1-\cos 3 x)(\operatorname{cosec} x-\cot x)^2}$ છે.
પ્રથમ,છેદના પદ $(\operatorname{cosec} x-\cot x) = \frac{1-\cos x}{\sin x} = \tan(x/2)$ ને સરળ બનાવો.
તેથી,$(\operatorname{cosec} x-\cot x)^2 = \tan^2(x/2) \approx \frac{x^2}{4}$ જ્યારે $x \rightarrow 0$.
વળી,$1-\cos 3x = 2 \sin^2(\frac{3x}{2}) \approx \frac{9x^2}{2}$.
છેદ $\frac{9x^2}{2} \cdot \frac{x^2}{4} = \frac{9x^4}{8}$ બને છે.
હવે,અંશને સરળ બનાવો: $x \tan 2x - 2x \tan x = 2x^4$.
આમ,$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2x^4}{9x^4/8} = \frac{16}{9}$.
70
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{x^2(\tan 2 x-2 \tan x)^2}{(1-\cos 2 x)^4}=$
A
$4$
B
$2$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(D) અમે $x=0$ ની નજીક $\tan x$ અને $\cos 2x$ માટે ટેલર શ્રેણી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\tan x = x + \frac{x^3}{3} + \frac{2x^5}{15} + \dots$
$\tan 2x = 2x + \frac{(2x)^3}{3} + \frac{2(2x)^5}{15} + \dots = 2x + \frac{8x^3}{3} + \frac{64x^5}{15} + \dots$
$1 - \cos 2x = 1 - (1 - \frac{(2x)^2}{2!} + \frac{(2x)^4}{4!} - \dots) = 2x^2 - \frac{2x^4}{3} + \dots$
હવે,અંશના પદ $(\tan 2x - 2 \tan x)$ ને ધ્યાનમાં લો:
$\tan 2x - 2 \tan x = (2x + \frac{8x^3}{3} + \frac{64x^5}{15} + \dots) - 2(x + \frac{x^3}{3} + \frac{2x^5}{15} + \dots)$
$= (2x - 2x) + (\frac{8}{3} - \frac{2}{3})x^3 + (\frac{64}{15} - \frac{4}{15})x^5 + \dots = 2x^3 + 4x^5 + \dots$
તેથી,$(\tan 2x - 2 \tan x)^2 = (2x^3 + 4x^5 + \dots)^2 = 4x^6 + \dots$
અંશ $x^2(\tan 2x - 2 \tan x)^2 = x^2(4x^6 + \dots) = 4x^8 + \dots$ છે.
છેદ $(1 - \cos 2x)^4 = (2x^2 - \frac{2x^4}{3} + \dots)^4 = (2x^2)^4 + \dots = 16x^8 + \dots$ છે.
લક્ષ લેતા:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{4x^8}{16x^8} = \frac{4}{16} = \frac{1}{4}$
71
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{1+\cos 2 x}{\cot 3 x\left(3^{\sin 2 x}-1\right)}=$
A
$\frac{1}{3 \log 9}$
B
$\frac{2}{3 \log 3}$
C
$\frac{1}{3 \log 3}$
D
$\frac{3}{\log 3}$

Solution

(C) આપેલ લક્ષ: $L = \lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{1+\cos 2 x}{\cot 3 x\left(3^{\sin 2 x}-1\right)}$
$1+\cos 2x = 2\cos^2 x$ અને $\cot 3x = \frac{\cos 3x}{\sin 3x}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow \frac{\pi}{2}} \frac{2 \cos ^2 x \sin 3x}{\cos 3 x \left(3^{\sin 2 x}-1\right)}$
ધારો કે $x = \frac{\pi}{2} + h$,જેમ $x \rightarrow \frac{\pi}{2}$,તેમ $h \rightarrow 0$. તેથી $\cos x = -\sin h$,$\cos 3x = \sin 3h$,$\sin 3x = -\cos 3h$,અને $\sin 2x = -\sin 2h$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$L = \lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 \sin ^2 h (-\cos 3h)}{\sin 3h (3^{-\sin 2h} - 1)} = \lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 \sin ^2 h (-\cos 3h)}{\sin 3h (1 - 3^{-\sin 2h})}$
$\lim_{u \rightarrow 0} \frac{a^u - 1}{u} = \ln a$ અને $\lim_{h \rightarrow 0} \frac{\sin h}{h} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \frac{1}{3 \ln 3}$.
72
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin (\pi \cos ^2 x)}{x^2} \right) = $
A
$-\pi$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ લક્ષ: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin (\pi \cos ^2 x)}{x^2}$
કારણ કે $\cos ^2 x = 1 - \sin ^2 x$,તેથી $\pi \cos ^2 x = \pi - \pi \sin ^2 x$.
નિત્યસમ $\sin (\pi - \theta) = \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin (\pi - \pi \sin ^2 x) = \sin (\pi \sin ^2 x)$ મળે.
હવે,લક્ષ આ મુજબ થાય: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin (\pi \sin ^2 x)}{x^2}$.
$\pi \sin ^2 x$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \frac{\sin (\pi \sin ^2 x)}{\pi \sin ^2 x} \right) \times \left( \frac{\pi \sin ^2 x}{x^2} \right)$.
જેમ $x \rightarrow 0$,તેમ $\sin ^2 x \rightarrow 0$,તેથી $\frac{\sin (\pi \sin ^2 x)}{\pi \sin ^2 x} \rightarrow 1$.
વળી,$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^2 x}{x^2} = 1$.
તેથી,લક્ષનું મૂલ્ય $1 \times \pi \times 1 = \pi$ થાય.
73
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin ax}{\tan bx} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$ab$
B
$\frac{a}{b}$
C
$\frac{b}{a}$
D
$1$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin kx}{kx} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan kx}{kx} = 1$.
$\lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin ax}{\tan bx} \right) = \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin ax}{ax} \cdot ax \cdot \frac{bx}{\tan bx} \cdot \frac{1}{bx} \right)$
$= \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin ax}{ax} \right) \cdot \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{bx}{\tan bx} \right) \cdot \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{ax}{bx} \right)$
$= 1 \cdot 1 \cdot \frac{a}{b} = \frac{a}{b}$.
74
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow \pi} \frac{1-\sin (x/2)}{\left(\cos \frac{x}{2}\right)\left(\cos \frac{x}{4}-\sin \frac{x}{4}\right)} =$
A
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{-1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{5}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) ધારો કે $x = \pi + h$. જેમ $x \rightarrow \pi$,તેમ $h \rightarrow 0$.
પદાવલિ $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{1-\sin (\frac{\pi+h}{2})}{\cos (\frac{\pi+h}{2}) (\cos (\frac{\pi+h}{4})-\sin (\frac{\pi+h}{4}))}$ બને છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$\sin (\frac{\pi}{2} + \frac{h}{2}) = \cos (\frac{h}{2})$ અને $\cos (\frac{\pi}{2} + \frac{h}{2}) = -\sin (\frac{h}{2})$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{1-\cos (h/2)}{-\sin (h/2) (\cos (\frac{\pi}{4} + \frac{h}{4}) - \sin (\frac{\pi}{4} + \frac{h}{4}))}$ થાય છે.
કારણ કે $\cos (\frac{\pi}{4} + \frac{h}{4}) - \sin (\frac{\pi}{4} + \frac{h}{4}) = -\sqrt{2} \sin (h/4)$.
આ કિંમત મૂકતા: $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2 (h/4)}{-\sin (h/2) \cdot (-\sqrt{2} \sin (h/4))} = \lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 \sin (h/4)}{\sqrt{2} \sin (h/2)}$.
$\sin (h/2) = 2 \sin (h/4) \cos (h/4)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\lim _{h \rightarrow 0} \frac{2 \sin (h/4)}{\sqrt{2} \cdot 2 \sin (h/4) \cos (h/4)} = \lim _{h \rightarrow 0} \frac{1}{\sqrt{2} \cos (h/4)} = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
75
MediumMCQ
જો $n < m$ આપેલ હોય,તો $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin (x^m)}{(\sin x)^n}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$\infty$

Solution

(C) આપણને લક્ષ $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin (x^m)}{(\sin x)^n}$ આપેલ છે જ્યાં $n < m$.
અંશને $x^m$ વડે અને છેદને $x^n$ વડે ભાગતા અને ગુણતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin (x^m)}{x^m} \cdot x^m \right) / \left( \frac{\sin x}{x} \cdot x \right)^n$
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin (x^m)}{x^m} \right) \cdot \left( \frac{x}{\sin x} \right)^n \cdot x^{m-n}$
કારણ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin (x^m)}{x^m} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી:
$L = 1 \cdot (1)^n \cdot \lim _{x \rightarrow 0} x^{m-n}$
$n < m$ હોવાથી,$m - n > 0$ થાય.
તેથી,$L = 0^{m-n} = 0$.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
76
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{1-\cos x}{x^2} = $
A
$0$
B
$-1$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે જ્યારે $x \rightarrow 0$ હોય ત્યારે આ લક્ષ $\frac{0}{0}$ સ્વરૂપમાં છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1 - \cos x = 2 \sin^2(\frac{x}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા,પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2(\frac{x}{2})}{x^2}$
$= 2 \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin(\frac{x}{2})}{x} \right)^2$
$= 2 \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin(\frac{x}{2})}{2 \cdot \frac{x}{2}} \right)^2$
$= 2 \cdot \frac{1}{4} \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin(\frac{x}{2})}{\frac{x}{2}} \right)^2$
કારણ કે $\lim _{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$,તેથી આપણને મળે છે:
$= 2 \cdot \frac{1}{4} \cdot (1)^2 = \frac{1}{2}$.
77
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{8}{\sin ^8 x} \left\{1-\cos \left(\frac{x^2}{2}\right)-\cos \left(\frac{x^2}{4}\right)+\cos \left(\frac{x^2}{2}\right) \cos \left(\frac{x^2}{4}\right)\right\} =$
A
$\frac{1}{16}$
B
$\frac{1}{32}$
C
$\frac{1}{64}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(B) ધારો કે પદાવલિ $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{8}{\sin ^8 x} \left\{1-\cos \left(\frac{x^2}{2}\right)-\cos \left(\frac{x^2}{4}\right)+\cos \left(\frac{x^2}{2}\right) \cos \left(\frac{x^2}{4}\right)\right\}$ છે.
કૌંસની અંદરની પદાવલિના અવયવ પાડતા:
$1-\cos \left(\frac{x^2}{2}\right)-\cos \left(\frac{x^2}{4}\right)+\cos \left(\frac{x^2}{2}\right) \cos \left(\frac{x^2}{4}\right) = \left(1-\cos \left(\frac{x^2}{2}\right)\right) \left(1-\cos \left(\frac{x^2}{4}\right)\right)$.
નિત્યસમ $1-\cos \theta = 2 \sin ^2 \left(\frac{\theta}{2}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{32 \sin ^2 \left(\frac{x^2}{4}\right) \sin ^2 \left(\frac{x^2}{8}\right)}{\sin ^8 x}$.
લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = 32 \cdot \frac{1}{16 \cdot 64} = \frac{32}{1024} = \frac{1}{32}$.
78
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x)(3+\cos x)}{x \tan 4 x} = $
A
$\frac{-1}{4}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે $l = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x)(3+\cos x)}{x \tan 4 x}$.
નિત્યસમ $1 - \cos 2x = 2 \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$l = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2 x (3 + \cos x)}{x \tan 4x}$.
પ્રમાણિત લક્ષ $\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\sin u}{u} = 1$ અને $\lim_{u \rightarrow 0} \frac{\tan u}{u} = 1$ નો ઉપયોગ કરવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$l = 2 \cdot \lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot \frac{x}{\tan 4x} \cdot (3 + \cos x)$.
ટેન્જન્ટના આર્ગ્યુમેન્ટ સાથે મેળ કરવા માટે $4$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$l = 2 \cdot \lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2 \cdot \frac{4x}{\tan 4x} \cdot \frac{1}{4} \cdot (3 + \cos x)$.
$x \rightarrow 0$ લેતા:
$l = 2 \cdot (1)^2 \cdot (1) \cdot \frac{1}{4} \cdot (3 + \cos 0) = 2 \cdot 1 \cdot \frac{1}{4} \cdot 4 = 2$.
79
EasyMCQ
જો $f(x) = -(\sin^2 x + \cos^5 x)$ હોય,તો $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{f'(x)}{x}$ શોધો.
A
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $0$ ની બરાબર છે
B
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $7$ ની બરાબર છે
C
અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને $3$ ની બરાબર છે
D
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી

Solution

(C) આપેલ છે $f(x) = -(\sin^2 x + \cos^5 x)$.
શોધવાનું છે: $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{f'(x)}{x}$.
$f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f'(x) = -[2 \sin x \cos x + 5 \cos^4 x(-\sin x)]$
$f'(x) = -\sin x (2 \cos x - 5 \cos^4 x)$
હવે,લક્ષની કિંમત મેળવો:
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{f'(x)}{x} = \lim_{x \rightarrow 0} \frac{-\sin x (2 \cos x - 5 \cos^4 x)}{x}$
$= -(\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x}) \times (\lim_{x \rightarrow 0} (2 \cos x - 5 \cos^4 x))$
$= -1 \times (2(1) - 5(1)^4)$
$= -1 \times (2 - 5) = -1 \times (-3) = 3$.
આમ,લક્ષનું અસ્તિત્વ છે અને તે $3$ છે.
80
EasyMCQ
લક્ષની કિંમત શોધો: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^2(\pi \sec ^4 x)}{\pi^2 x^4}$
A
$0$
B
$4$
C
$1$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^2(\pi \sec ^4 x)}{\pi^2 x^4}$.
$\sec(0) = 1$ હોવાથી,પદાવલિ $\frac{\tan^2(\pi)}{0} = \frac{0}{0}$ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
આપણે ગુણધર્મ $\tan(\pi \sec^4 x) = \tan(\pi \sec^4 x - \pi) = \tan(\pi(\sec^4 x - 1))$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
યાદ રાખો કે $\sec^4 x - 1 = (\sec^2 x - 1)(\sec^2 x + 1) = \tan^2 x (\sec^2 x + 1)$.
જેમ $x \rightarrow 0$,$\tan x \approx x$ અને $\sec^2 x \approx 1$,તેથી $\sec^4 x - 1 \approx x^2(1+1) = 2x^2$.
આમ,$\tan(\pi \sec^4 x) \approx \tan(2\pi x^2) \approx 2\pi x^2$.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{(2\pi x^2)^2}{\pi^2 x^4} = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{4\pi^2 x^4}{\pi^2 x^4} = 4$.
81
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 1}(1-x) \tan \left(\frac{\pi}{2} x\right) = $
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{2}{\pi}$
C
$1$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $h = 1-x$. જેમ $x \rightarrow 1$,તેમ $h \rightarrow 0$,તેથી $x = 1-h$.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા:
$\lim _{h \rightarrow 0} h \tan \left(\frac{\pi}{2}(1-h)\right) = \lim _{h \rightarrow 0} h \tan \left(\frac{\pi}{2} - \frac{\pi h}{2}\right)$
કારણ કે $\tan(\frac{\pi}{2} - \theta) = \cot(\theta)$,તેથી આપણને મળે છે:
$\lim _{h \rightarrow 0} h \cot \left(\frac{\pi h}{2}\right) = \lim _{h \rightarrow 0} h \frac{1}{\tan \left(\frac{\pi h}{2}\right)}$
$\frac{\pi}{2}$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$\lim _{h \rightarrow 0} \frac{h \cdot \frac{\pi}{2}}{\tan \left(\frac{\pi h}{2}\right)} \cdot \frac{2}{\pi} = 1 \cdot \frac{2}{\pi} = \frac{2}{\pi}$.
82
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^4 x-\sin ^4 x}{x^6} = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{5}{2}$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપણી પાસે લક્ષ છે: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^4 x-\sin ^4 x}{x^6}$
$\sin ^4 x$ સામાન્ય લેતા: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^4 x(\sec ^4 x-1)}{x^6}$
નિત્યસમ $\sec ^4 x - 1 = (\sec ^2 x - 1)(\sec ^2 x + 1) = \tan ^2 x (\sec ^2 x + 1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^4 x \cdot \tan ^2 x (\sec ^2 x + 1)}{x^6}$
આને આ રીતે લખી શકાય: $\lim _{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^4 \cdot \left( \frac{\tan x}{x} \right)^2 \cdot (\sec ^2 x + 1)$
કારણ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan x}{x} = 1$:
$= (1)^4 \cdot (1)^2 \cdot (\sec ^2 0 + 1) = 1 \cdot 1 \cdot (1 + 1) = 2$
83
MediumMCQ
લક્ષની કિંમત શોધો: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{4[\sin (2022 x)-\sin (2020 x)]}{x[\cos (2022 x)+2 \cos (2021 x)+\cos (2020 x)]}$
A
$1$
B
$2$
C
$2020$
D
$2021$

Solution

(B) ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin C - \sin D = 2 \cos \left(\frac{C+D}{2}\right) \sin \left(\frac{C-D}{2}\right)$ અને $\cos C + \cos D = 2 \cos \left(\frac{C+D}{2}\right) \cos \left(\frac{C-D}{2}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
અંશ: $4[\sin (2022 x) - \sin (2020 x)] = 4 \times 2 \cos(2021 x) \sin(x) = 8 \cos(2021 x) \sin(x)$.
છેદ: $x[\cos (2022 x) + \cos (2020 x) + 2 \cos (2021 x)] = x[2 \cos(2021 x) \cos(x) + 2 \cos(2021 x)] = 2x \cos(2021 x) [\cos(x) + 1]$.
આ કિંમતો લક્ષમાં મૂકતા:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{8 \cos(2021 x) \sin(x)}{2x \cos(2021 x) [\cos(x) + 1]} = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{4 \sin(x)}{x [\cos(x) + 1]}$.
કારણ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ અને $\cos(0) = 1$:
$= \frac{4(1)}{1 + 1} = \frac{4}{2} = 2$.
84
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{(1-\cos 2 x)}{x \tan 2 x+\frac{2 x}{3} \tan 3 x} = $
A
$-6$
B
$\frac{1}{2}$
C
$0$
D
$\frac{-6}{5}$

Solution

(B) આપેલ છે,$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{1-\cos 2 x}{x \tan 2 x+\frac{2 x}{3} \tan 3 x}$
નિત્યસમ $1-\cos 2x = 2 \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 \sin^2 x}{x \tan 2 x + \frac{2 x}{3} \tan 3 x}$
અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા:
$= \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 (\frac{\sin x}{x})^2}{\frac{\tan 2 x}{x} + \frac{2}{3} \frac{\tan 3 x}{x}}$
$= \lim _{x \rightarrow 0} \frac{2 (\frac{\sin x}{x})^2}{2 (\frac{\tan 2 x}{2 x}) + 2 (\frac{\tan 3 x}{3 x})}$
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan kx}{kx} = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{2(1)^2}{2(1) + 2(1)} = \frac{2}{2+2} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
85
EasyMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\sqrt{\frac{1}{2}(1-\cos ^2 x)}}{x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$-\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$-1$
D
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી

Solution

(B) આપેલ લક્ષ $L = \lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\sqrt{\frac{1}{2}(1-\cos ^2 x)}}{x}$ છે.
નિત્યસમ $1-\cos ^2 x = \sin ^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\sqrt{\frac{1}{2} \sin ^2 x}}{x} = \lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\frac{1}{\sqrt{2}} |\sin x|}{x}$.
અહીં $x \rightarrow 0^{-}$,તેથી $x < 0$,જેનો અર્થ છે કે $\sin x < 0$. તેથી,$|\sin x| = -\sin x$.
$L = \frac{1}{\sqrt{2}} \lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{-\sin x}{x} = -\frac{1}{\sqrt{2}} \lim _{x \rightarrow 0^{-}} \frac{\sin x}{x}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી $L = -\frac{1}{\sqrt{2}} \times 1 = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
86
MediumMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{x \tan 4x - 2x \tan 2x}{(1 - \cos 4x)^2} = $
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(B) અમે $\tan \theta = \theta + \frac{\theta^3}{3} + \frac{2\theta^5}{15} + \dots$ અને $1 - \cos \theta = 2 \sin^2(\frac{\theta}{2}) \approx \frac{\theta^2}{2}$ માટે ટેલર શ્રેણી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
છેદ $(1 - \cos 4x)^2 \approx (\frac{(4x)^2}{2})^2 = 64x^4$ છે.
અંશ $x(4x + \frac{(4x)^3}{3} + \dots) - 2x(2x + \frac{(2x)^3}{3} + \dots) = 16x^4$ છે.
આમ,લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{16x^4}{64x^4} = \frac{1}{4}$ થાય છે.
87
DifficultMCQ
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^3 x - \sin ^3 x}{x^5}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(B) $x = 0$ ની નજીક $\tan x$ અને $\sin x$ માટે ટેલર શ્રેણીનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan x = x + \frac{x^3}{3} + \frac{2x^5}{15} + O(x^7)$
$\sin x = x - \frac{x^3}{6} + \frac{x^5}{120} + O(x^7)$
હવે,$\tan^3 x$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$\tan^3 x = (x + \frac{x^3}{3} + O(x^5))^3 = x^3 + x^5 + O(x^7)$
$\sin^3 x$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$\sin^3 x = (x - \frac{x^3}{6} + O(x^5))^3 = x^3 - \frac{x^5}{2} + O(x^7)$
બંનેની બાદબાકી કરતા:
$\tan^3 x - \sin^3 x = \frac{3}{2}x^5 + O(x^7)$
અંતે,લક્ષની કિંમત:
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\frac{3}{2}x^5}{x^5} = \frac{3}{2}$.
88
MediumMCQ
જો $x = \log_e \left( \cot \left( \frac{\pi}{4} + \theta \right) \right)$ હોય,તો $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\theta}{(\sinh x)(\cosh x)} = $
A
$0$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$-2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે $x = \log_e \left( \cot \left( \frac{\pi}{4} + \theta \right) \right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sinh x = -\tan(2\theta)$ અને $\cosh x = \sec(2\theta)$.
તેથી $(\sinh x)(\cosh x) = -\tan(2\theta) \sec(2\theta) = -\frac{\sin(2\theta)}{\cos^2(2\theta)}$.
હવે,લક્ષ $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\theta}{-\sin(2\theta)/\cos^2(2\theta)} = \lim_{\theta \rightarrow 0} -\frac{\theta}{\sin(2\theta)} \cdot \cos^2(2\theta) = -\frac{1}{2} \cdot 1 = -\frac{1}{2}$.
89
MediumMCQ
$\lim _{x}$ ${\rightarrow 0} \frac{\tan \left(\left[-\pi^2\right] x^2\right)-x^2 \tan \left(\left[-\pi^2\right]\right)}{\sin ^2 x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\tan 10-10$
C
$\tan 9-9$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ લક્ષ: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ([- \pi^2] x^2) - x^2 \tan ([- \pi^2])}{\sin ^2 x}$.
કારણ કે $\pi^2 \approx 9.87$,તેથી મહત્તમ પૂર્ણાંક કિંમત $[-\pi^2] = [-9.87] = -10$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા,પદાવલિ બને છે: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan (-10 x^2) - x^2 \tan (-10)}{\sin ^2 x}$.
$\tan (- \theta) = - \tan \theta$ નો ઉપયોગ કરતા: $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{-\tan (10 x^2) + x^2 \tan 10}{\sin ^2 x}$.
લક્ષ $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan (kx^2)}{x^2} = k$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin ^2 x}{x^2} = 1$ નો ઉપયોગ કરીને,અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા:
$= \lim _{x \rightarrow 0} \frac{-\frac{\tan (10 x^2)}{x^2} + \tan 10}{\frac{\sin ^2 x}{x^2}}$.
$= \frac{-10 + \tan 10}{1} = \tan 10 - 10$.
90
EasyMCQ
$\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{x^2} = $
A
$\pi^2$
B
$3\pi$
C
$2\pi$
D
$\pi$

Solution

(D) આપણે લક્ષના સૂત્ર $\lim_{\theta \rightarrow 0} \frac{\sin \theta}{\theta} = 1$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આપેલ પદ: $\lim_{x \rightarrow 0} \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{x^2}$.
$\pi \sin^2 x$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$= \lim_{x \rightarrow 0} \left[ \frac{\sin(\pi \sin^2 x)}{\pi \sin^2 x} \times \frac{\pi \sin^2 x}{x^2} \right]$.
જેમ $x \rightarrow 0$ તેમ $\pi \sin^2 x \rightarrow 0$ થાય છે,તેથી પ્રથમ ભાગ $1$ ને અભિસરણ પામે છે.
$= 1 \times \pi \times \lim_{x \rightarrow 0} \left( \frac{\sin x}{x} \right)^2$.
$= \pi \times (1)^2 = \pi$.

Limits — Limit of trigonometric function · Frequently Asked Questions

1Are these Limits questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Limits Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.