Gujarati

Molecular speeds Questions in Gujarati

Class 11 Chemistry · States of Matter · Molecular speeds

191+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 39 of 191 questions in Gujarati

151
DifficultMCQ
એક મોલ આદર્શ વાયુના $RMS$ વેગને અલગ અલગ તાપમાને માપવામાં આવ્યો હતો. $(u_{rms})^2$ (y-અક્ષ પર) અને $T(K)$ (x-અક્ષ પર) નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા આપે છે અને તેનો ઢાળ $249 \ m^2 \ s^{-2} \ K^{-1}$ છે. આદર્શ વાયુનું મોલર દળ ($kg \ mol^{-1}$ માં) કેટલું હશે? $(R=8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1})$
A
$10$
B
$1.0$
C
$24.9$
D
$1 \times 10^{-1}$

Solution

(D) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$v_{rms}^2 = \frac{3RT}{M}$ મળે છે.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + C$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = v_{rms}^2$ અને $x = T$ છે:
ઢાળ $m = \frac{3R}{M}$ થાય.
આપેલ ઢાળ $m = 249 \ m^2 \ s^{-2} \ K^{-1}$ અને $R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $249 = \frac{3 \times 8.3}{M}$.
$M = \frac{3 \times 8.3}{249} = \frac{24.9}{249} = 0.1 \ kg \ mol^{-1}$.
આમ,$M = 1 \times 10^{-1} \ kg \ mol^{-1}$.
152
MediumMCQ
એક વાયુ માટે અલગ-અલગ તાપમાન $T_1$,$T_2$,$T_3$ પર નીચે મુજબનો આલેખ મળે છે. તાપમાનનો સાચો ક્રમ કયો છે? ($x$-અક્ષ $=$ વેગ; $y$-અક્ષ $=$ અણુઓની સંખ્યા)
Question diagram
A
$T_2 > T_1 > T_3$
B
$T_2 > T_3 > T_1$
C
$T_3 > T_1 > T_2$
D
$T_3 > T_2 > T_1$

Solution

(A) મેક્સવેલ-બોલ્ટ્ઝમેન આણ્વિય ઝડપના વિતરણ મુજબ,જેમ તાપમાન વધે છે,તેમ વક્રનું શિખર ઊંચા વેગ તરફ ખસે છે અને વક્ર વધુ પહોળો અને સપાટ બને છે.
આપેલ આલેખમાં,$T_2$ માટેનું શિખર સૌથી વધુ વેગ પર છે,ત્યારબાદ $T_1$ અને પછી $T_3$ આવે છે.
તેથી,તાપમાનનો સાચો ક્રમ $T_2 > T_1 > T_3$ છે.
153
EasyMCQ
$133.33 \ K$ તાપમાને,એક આદર્શ વાયુનો $RMS$ વેગ કેટલો હશે ($m \ s^{-1}$ માં)? $(M = 0.083 \ kg \ mol^{-1}; R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1})$
A
$200$
B
$150$
C
$2000$
D
$400$

Solution

(A) આપેલ છે: $T = 133.33 \ K$,$M = 0.083 \ kg \ mol^{-1}$,$R = 8.3 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
આદર્શ વાયુના $RMS$ વેગ માટેનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$v_{rms} = \sqrt{\frac{3 \times 8.3 \times 133.33}{0.083}}$
$v_{rms} = \sqrt{\frac{3323.917}{0.083}}$
$v_{rms} = \sqrt{40047.19} \approx 200.12 \ m \ s^{-1}$.
આમ,$RMS$ વેગ આશરે $200 \ m \ s^{-1}$ છે.
154
EasyMCQ
જો $T(K)$ તાપમાને એક આદર્શ વાયુ (મોલર દળ $= 0.1 \ kg \ mol^{-1}$) ના એક મોલનો $rms$ વેગ $4 \times 10^2 \ ms^{-1}$ હોય,તો તેની ગતિઊર્જા ($J \ mol^{-1}$ માં) કેટલી થાય?
A
$2 \times 10^5$
B
$8 \times 10^4$
C
$8 \times 10^2$
D
$8 \times 10^3$

Solution

(D) આદર્શ વાયુના એક મોલ માટે ગતિઊર્જા $(K.E.)$ નું સૂત્ર: $K.E. = \frac{1}{2} M v_{rms}^2$
આપેલ છે:
મોલર દળ $(M)$ $= 0.1 \ kg \ mol^{-1}$
$v_{rms} = 4 \times 10^2 \ ms^{-1}$
કિંમતો મૂકતા:
$K.E. = \frac{1}{2} \times (0.1 \ kg \ mol^{-1}) \times (4 \times 10^2 \ ms^{-1})^2$
$K.E. = 0.05 \times (16 \times 10^4)$
$K.E. = 0.8 \times 10^4 = 8 \times 10^3 \ J \ mol^{-1}$
155
EasyMCQ
એક મોલ આદર્શ વાયુનો $RMS$ વેગ $(u_{rms})$ અલગ-અલગ તાપમાને માપવામાં આવ્યો અને નીચે મુજબનો આલેખ મેળવવામાં આવ્યો. આ સીધી રેખાનો ઢાળ $(m)$ શું છે?
($x$-અક્ષ $= T$ $(K)$; $y$-અક્ષ $= (u_{rms})^2$; $M =$ મોલર દળ; $R =$ વાયુ અચળાંક)
Question diagram
A
$(\frac{3 R}{M})^{1 / 2}$
B
$(\frac{M}{3 R})^{1 / 2}$
C
$\frac{M}{3 R}$
D
$\frac{3 R}{M}$

Solution

(D) $RMS$ વેગ $(u_{rms})$ નું સૂત્ર: $u_{rms} = \sqrt{\frac{3 RT}{M}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(u_{rms})^2 = \frac{3 RT}{M}$
આને ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + C$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = (u_{rms})^2$ અને $x = T$ છે:
$(u_{rms})^2 = (\frac{3 R}{M}) \cdot T + 0$
અહીં,ઢાળ $(m)$ $= \frac{3 R}{M}$ થાય.
156
MediumMCQ
$T$ $(K)$ તાપમાને,$1$ મોલ આદર્શ વાયુ માટે $P$,$V$ અને $u_{rms}$ માપવામાં આવ્યા હતા. નીચે મુજબનો આલેખ મળે છે. તેનો ઢાળ $(m)$ શું છે? ($x$-અક્ષ $= PV$; $y$-અક્ષ $= u_{rms}^2$,$M =$ મોલર દળ)
Question diagram
A
$\frac{3}{M}$
B
$\frac{M}{3}$
C
$\left(\frac{M}{3}\right)^{1/2}$
D
$\left(\frac{3}{M}\right)^{1/2}$

Solution

(A) રૂટ મીન સ્ક્વેર વેગ $(u_{rms})$ નું સૂત્ર: $u_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
$1$ મોલ આદર્શ વાયુ માટે,આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = RT$ છે.
$u_{rms}$ ના સમીકરણમાં $RT = PV$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$u_{rms} = \sqrt{\frac{3PV}{M}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$u_{rms}^2 = \frac{3PV}{M}$
આને સુરેખ રેખાના સમીકરણ $y = mx + C$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = u_{rms}^2$ અને $x = PV$:
$y = \left(\frac{3}{M}\right)x + 0$
આમ,ઢાળ $(m)$ $\frac{3}{M}$ છે.
157
EasyMCQ
આપેલ તાપમાને વાયુનો rms વેગ $u_{rms}$,સરેરાશ વેગ $u_{av}$ અને સૌથી સંભવિત વેગ $u_{mp}$ એકબીજાથી અલગ હોય છે. તેમના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયો ગુણોત્તર સાચો છે?
A
$\frac{u_{rms}}{u_{av}} = 1.20$
B
$\frac{u_{av}}{u_{mp}} = 1.12$
C
$\frac{u_{rms}}{u_{mp}} = 1.15$
D
$\frac{u_{av}}{u_{rms}} = 0.98$

Solution

(B) વેગ માટેના સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$u_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$
$u_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$
$u_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$
ગુણોત્તરની ગણતરી:
$1$. $\frac{u_{rms}}{u_{av}} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{8/\pi}} = \sqrt{\frac{3\pi}{8}} \approx 1.085$
$2$. $\frac{u_{av}}{u_{mp}} = \frac{\sqrt{8/\pi}}{\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{4}{\pi}} \approx 1.128 \approx 1.12$
$3$. $\frac{u_{rms}}{u_{mp}} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}} = \sqrt{1.5} \approx 1.225$
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,ગુણોત્તર $\frac{u_{av}}{u_{mp}} = 1.12$ સાચો છે.
158
EasyMCQ
જ્યારે વાયુનું તાપમાન $30^{\circ} C$ થી વધારીને $930^{\circ} C$ કરવામાં આવે છે,ત્યારે વાયુની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ
A
બમણી થશે
B
અચળ રહેશે
C
અડધી થશે
D
$5.5$ ગણી વધશે

Solution

(A) રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $(u_{rms})$ એ નિરપેક્ષ તાપમાન $(T)$ ના વર્ગમૂળના સમપ્રમાણમાં હોય છે:
$u_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$
સમાન વાયુ માટે,$u_{rms} \propto \sqrt{T}$.
પ્રારંભિક તાપમાન $T_{1} = 30 + 273 = 303 \ K$.
અંતિમ તાપમાન $T_{2} = 930 + 273 = 1203 \ K$.
ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{u_{2}}{u_{1}} = \sqrt{\frac{T_{2}}{T_{1}}} = \sqrt{\frac{1203}{303}} = \sqrt{3.97} \approx \sqrt{4} = 2$.
તેથી,$u_{2} = 2u_{1}$.
આમ,વાયુની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ બમણી થશે.
159
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો વાયુ તેના અણુઓની સૌથી વધુ સરેરાશ ઝડપ ધરાવે છે તે ઓળખો?
A
$500 \ K$ પર $0.5 \ mol$ $O_2$
B
$400 \ K$ પર $0.2 \ mol$ $CO_2$
C
$200 \ K$ પર $1.0 \ mol$ $He$
D
$300 \ K$ પર $0.4 \ mol$ $NH_3$

Solution

(C) સરેરાશ આણ્વીય ઝડપ $(v_{avg})$ નું સૂત્ર: $v_{avg} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
આ દર્શાવે છે કે $v_{avg} \propto \sqrt{\frac{T}{M}}$.
દરેક વાયુ માટે $\frac{T}{M}$ ના ગુણોત્તરની સરખામણી કરતા:
$A: \frac{500}{32} = 15.625$
$B: \frac{400}{44} \approx 9.09$
$C: \frac{200}{4} = 50.0$
$D: \frac{300}{17} \approx 17.65$
$He$ માટે $\frac{T}{M}$ ગુણોત્તર સૌથી વધુ $(50.0)$ હોવાથી,તેની સરેરાશ ઝડપ સૌથી વધુ હશે.
160
MediumMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાને ઓક્સિજનના અણુઓનો rms વેગ આશરે $800 \ m/s$ છે. $600 \ K$ તાપમાને મિથેન અણુનો rms વેગ આશરે ...... છે. ($m/s$ માં)
A
$400$
B
$1600$
C
$800$
D
$1200$

Solution

(B) rms વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
ઓક્સિજન $(O_2)$ માટે,$T_1 = 27 + 273 = 300 \ K$ અને $M_1 = 32 \ g/mol$. આપેલ છે કે $v_{rms,1} = 800 \ m/s$.
મિથેન $(CH_4)$ માટે,$T_2 = 600 \ K$ અને $M_2 = 16 \ g/mol$. ધારો કે $v_{rms,2} = x$.
ગુણોત્તર લેતા: $\frac{v_{rms,1}}{v_{rms,2}} = \sqrt{\frac{T_1}{M_1} \times \frac{M_2}{T_2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{800}{x} = \sqrt{\frac{300}{32} \times \frac{16}{600}} = \sqrt{\frac{1}{2} \times \frac{1}{2}} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}$.
આમ,$x = 800 \times 2 = 1600 \ m/s$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
161
EasyMCQ
જો $O_2$ વાયુની ગતિજ ઉર્જા $4.0 \ kJ \ mol^{-1}$ હોય,તો તેની $cm \ s^{-1}$ માં $RMS$ ઝડપ કેટલી થાય?
A
$5.0 \times 10^2$
B
$5.0 \times 10^3$
C
$5.0 \times 10^4$
D
$5.0 \times 10^5$

Solution

(C) આદર્શ વાયુની ગતિજ ઉર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = \frac{3}{2} RT$ છે.
$RMS$ ઝડપ $(v_{rms})$ નું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3 RT}{M}}$ છે.
$\frac{3}{2} RT = KE$ મુકતા,$v_{rms} = \sqrt{\frac{2 KE}{M}}$ મળે.
આપેલ $KE = 4.0 \ kJ \ mol^{-1} = 4000 \ J \ mol^{-1}$ અને $O_2$ નું આણ્વીય દળ $M = 32 \times 10^{-3} \ kg \ mol^{-1}$.
$v_{rms} = \sqrt{\frac{2 \times 4000 \ J \ mol^{-1}}{32 \times 10^{-3} \ kg \ mol^{-1}}} = \sqrt{\frac{8000}{32 \times 10^{-3}}} = \sqrt{250000} = 500 \ m \ s^{-1}$.
$cm \ s^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા: $500 \ m \ s^{-1} \times 100 \ cm \ m^{-1} = 5.0 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$.
162
EasyMCQ
$50 \ K$ પર $H_2$ અને $800 \ K$ પર $O_2$ ના $RMS$ વેગ વચ્ચેનો ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$4 : 1$
B
$2 : 1$
C
$1 : 1$
D
$1 : 4$

Solution

(C) રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ $(v_{rms}) = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$
આપેલ છે:
$M_1 = H_2$ નું મોલર દળ $= 2 \ g/mol$
$M_2 = O_2$ નું મોલર દળ $= 32 \ g/mol$
$T_1 = 50 \ K, T_2 = 800 \ K$
$v_{rms,1}$ અને $v_{rms,2}$ નો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{v_{rms,1}}{v_{rms,2}} = \sqrt{\frac{3RT_1}{M_1}} \times \sqrt{\frac{M_2}{3RT_2}} = \sqrt{\frac{M_2 \times T_1}{M_1 \times T_2}}$
$\frac{v_{rms,1}}{v_{rms,2}} = \sqrt{\frac{32}{2} \times \frac{50}{800}} = \sqrt{16 \times \frac{1}{16}} = \sqrt{1} = 1$
આમ,ગુણોત્તર $1 : 1$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
163
MediumMCQ
જો કોઈ ચોક્કસ તાપમાને વાયુની ગતિજ ઉર્જા અને $RMS$ ઝડપ અનુક્રમે $4.0 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $5.0 \times 10^4 \ cm \ s^{-1}$ હોય,તો વાયુનું આણ્વીય દળ કેટલું હશે?
A
$16$
B
$32$
C
$64$
D
$44$

Solution

(B) એક મોલ આદર્શ વાયુની ગતિજ ઉર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર: $KE = \frac{1}{2} M v_{rms}^2$,જ્યાં $M$ એ મોલર દળ $kg \ mol^{-1}$ માં છે અને $v_{rms}$ એ $m \ s^{-1}$ માં ઝડપ છે.
આપેલ છે: $KE = 4.0 \ kJ \ mol^{-1} = 4000 \ J \ mol^{-1}$ અને $v_{rms} = 5.0 \times 10^4 \ cm \ s^{-1} = 500 \ m \ s^{-1}$.
કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા: $4000 = \frac{1}{2} \times M \times (500)^2$.
$4000 = \frac{1}{2} \times M \times 250000$.
$4000 = M \times 125000$.
$M = \frac{4000}{125000} = 0.032 \ kg \ mol^{-1}$.
ગ્રામમાં ફેરવતા: $M = 0.032 \times 1000 \ g \ mol^{-1} = 32 \ g \ mol^{-1}$.
164
EasyMCQ
જો $27^{\circ} C$ તાપમાને $CO_2$ ની સૌથી સંભવિત ઝડપ $400 \ ms^{-1}$ હોય,તો તે જ તાપમાને $CO_2$ નો સરેરાશ વર્ગમૂળ વેગ (root mean square velocity) $ms^{-1}$ માં આશરે કેટલો હશે?
A
$600$
B
$490$
C
$267$
D
$245$

Solution

(B) આપેલ છે,\\ સૌથી સંભવિત વેગ $(v_{mp})$ અને સરેરાશ વર્ગમૂળ વેગ $(v_{rms})$ માટે તાપમાન $(T)$ સમાન છે. \\ સૂત્રો નીચે મુજબ છે: \\ $v_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ અને $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$. \\ ગુણોત્તર લેતા: \\ $\frac{v_{rms}}{v_{mp}} = \sqrt{\frac{3RT/M}{2RT/M}} = \sqrt{\frac{3}{2}} = \sqrt{1.5} \approx 1.2247$. \\ $v_{mp} = 400 \ ms^{-1}$ આપેલ હોવાથી: \\ $v_{rms} = 1.2247 \times 400 \ ms^{-1} \approx 489.88 \ ms^{-1} \approx 490 \ ms^{-1}$. \\ આમ,વિકલ્પ $(B)$ સાચો જવાબ છે.
165
EasyMCQ
જો $r_1, r_2$ અને $r_3$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સમાન તાપમાને ત્રણ અલગ-અલગ વાયુઓની સૌથી સંભવિત ઝડપ દર્શાવે છે,જેમના મોલર દળ અનુક્રમે $M_1, M_2$ અને $M_3$ છે,તો આ વાયુઓના મોલર દળનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Question diagram
A
$M_1 > M_3 > M_2$
B
$M_3 > M_2 > M_1$
C
$M_2 > M_1 > M_3$
D
$M_2 > M_3 > M_1$

Solution

(C) સૌથી સંભવિત ઝડપ $(v_{mp})$ નું સૂત્ર $v_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે.
અચળ તાપમાને,$v_{mp} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$.
આપેલ આલેખ પરથી,સૌથી સંભવિત ઝડપનો ક્રમ $r_2 < r_1 < r_3$ છે.
જેમ કે $v_{mp}$ એ મોલર દળના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે,તેથી ઓછી ઝડપ એ વધુ મોલર દળ સૂચવે છે.
તેથી,મોલર દળનો સાચો ક્રમ $M_2 > M_1 > M_3$ છે.
166
MediumMCQ
જો ચોક્કસ તાપમાને નાઈટ્રોજનની $RMS$ ઝડપ $3000 \ ms^{-1}$ હોય,તો તે તાપમાને એક મોલ નાઈટ્રોજનની આશરે ગતિઊર્જા $kJ$ માં કેટલી થાય? (નાઈટ્રોજનને આદર્શ વાયુ તરીકે ધારો)
A
$9$
B
$126$
C
$90$
D
$12.6$

Solution

(B) આપેલ છે,$U_{rms} = 3000 \ ms^{-1}$.
$RMS$ ઝડપનું સૂત્ર $U_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$U_{rms}^2 = \frac{3RT}{M}$ મળે.
નાઈટ્રોજન $(N_2)$ માટે,મોલર દળ $M = 28 \ g/mol = 28 \times 10^{-3} \ kg/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $(3000)^2 = \frac{3RT}{28 \times 10^{-3}}$.
$9 \times 10^6 = \frac{3RT}{28 \times 10^{-3}}$.
$3RT = 9 \times 10^6 \times 28 \times 10^{-3} = 252 \times 10^3 \ J/mol$.
આદર્શ વાયુના $1$ મોલ માટે ગતિઊર્જા $(K.E.)$ $K.E. = \frac{3}{2} RT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$K.E. = \frac{1}{2} \times (3RT) = \frac{1}{2} \times 252 \times 10^3 \ J/mol = 126 \times 10^3 \ J/mol = 126 \ kJ$.
167
MediumMCQ
જો ચોક્કસ તાપમાને મિથેન $(CH_4)$ ની સૌથી સંભવિત ઝડપ $400 \ ms^{-1}$ હોય,તો તે જ તાપમાને એક મોલ મિથેનની ગતિઊર્જા $J$ માં કેટલી હશે?
A
$1024$
B
$2048$
C
$3072$
D
$1920$

Solution

(D) સૌથી સંભવિત ઝડપ $(u_{mp})$ નું સૂત્ર: $u_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$.
આપેલ છે $u_{mp} = 400 \ ms^{-1}$ અને મિથેનનું આણ્વીય દળ $(M)$ = $16 \ g \ mol^{-1} = 0.016 \ kg \ mol^{-1}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $u_{mp}^2 = \frac{2RT}{M} \Rightarrow \frac{RT}{M} = \frac{u_{mp}^2}{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{RT}{0.016} = \frac{400^2}{2} = 80000$.
તેથી,$RT = 80000 \times 0.016 = 1280 \ J \ mol^{-1}$.
એક મોલ આદર્શ વાયુની ગતિઊર્જા $(KE)$: $KE = \frac{3}{2} RT$.
$KE = \frac{3}{2} \times 1280 = 1920 \ J$.
168
MediumMCQ
$T \ K$ તાપમાને,$He$ નો $RMS$ વેગ $127^{\circ} C$ તાપમાને $SO_2$ ના $RMS$ વેગ જેટલો છે. $T$ ($K$ માં) કેટલું હશે?
A
$64$
B
$50$
C
$250$
D
$25$

Solution

(D) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે કે $T \ K$ તાપમાને $He$ નો $RMS$ વેગ $127^{\circ} C$ $(400 \ K)$ તાપમાને $SO_2$ ના $RMS$ વેગ સમાન છે:
$\sqrt{\frac{3RT}{M_{He}}} = \sqrt{\frac{3R(400)}{M_{SO_2}}}$
$\frac{T}{M_{He}} = \frac{400}{M_{SO_2}}$
$M_{He} = 4 \ g/mol$ અને $M_{SO_2} = 64 \ g/mol$ લેતા:
$\frac{T}{4} = \frac{400}{64}$
$T = \frac{400 \times 4}{64} = \frac{1600}{64} = 25 \ K$.
169
EasyMCQ
$T(K)$ તાપમાને $M_1$,$M_2$ અને $M_3$ મોલર દળ ધરાવતા ત્રણ વાયુઓના આણ્વીય વેગનું વિતરણ નીચે મુજબ દર્શાવેલ છે. તેમના મોલર દળનો સાચો સંબંધ કયો છે?
Question diagram
A
$M_2 > M_1 > M_3$
B
$M_3 > M_1 > M_2$
C
$M_1 > M_2 > M_3$
D
$M_1 = M_2 = M_3$

Solution

(A) મેક્સવેલ-બોલ્ટ્ઝમેન વિતરણ મુજબ,સૌથી સંભવિત વેગ $(v_{mp})$ નું સૂત્ર $v_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે.
આ દર્શાવે છે કે $v_{mp} \propto \frac{1}{\sqrt{M}}$.
આપેલ આલેખ પરથી,સૌથી સંભવિત વેગનો ક્રમ $v_{mp}(M_2) < v_{mp}(M_1) < v_{mp}(M_3)$ છે.
વેગ એ મોલર દળના વર્ગમૂળના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,મોલર દળનો ક્રમ $M_2 > M_1 > M_3$ થશે.
170
EasyMCQ
$127^{\circ} C$ તાપમાને આદર્શ વાયુનો $RMS$ વેગ $v \ ms^{-1}$ હોય,તો કયા તાપમાને તેનો $RMS$ વેગ બમણો થશે ($K$ માં)?
A
$200$
B
$160$
C
$1600$
D
$800$

Solution

(C) આદર્શ વાયુના $RMS$ વેગનું સૂત્ર: $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
તેથી $v_{rms} \propto \sqrt{T}$,એટલે કે $\frac{v_1}{v_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$.
અહીં $T_1 = 127^{\circ} C = 400 \ K$ અને $v_1 = v$ છે.
આપણે $T_2$ શોધવાનું છે જ્યાં $v_2 = 2v$ થાય.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{v}{2v} = \sqrt{\frac{400}{T_2}}$.
$\frac{1}{2} = \sqrt{\frac{400}{T_2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{4} = \frac{400}{T_2}$.
$T_2 = 1600 \ K$.
171
MediumMCQ
ડાયહાઇડ્રોજન $(H_2)$ નો $RMS$ વેગ ડાયનાઇટ્રોજન $(N_2)$ કરતા $\sqrt{7}$ ગણો વધારે છે. જો $T_{H_2}$ અને $T_{N_2}$ એ અનુક્રમે ડાયહાઇડ્રોજન અને ડાયનાઇટ્રોજનના તાપમાન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો સાચો સંબંધ કયો છે?
A
$T_{H_2} = T_{N_2}$
B
$T_{H_2} > T_{N_2}$
C
$T_{H_2} = \frac{T_{N_2}}{2}$
D
$T_{H_2} = \frac{T_{N_2}}{4}$

Solution

(C) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે: $v_{H_2} = \sqrt{7} \times v_{N_2}$.
સૂત્ર મૂકતા: $\sqrt{\frac{3RT_{H_2}}{M_{H_2}}} = \sqrt{7} \times \sqrt{\frac{3RT_{N_2}}{M_{N_2}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{3RT_{H_2}}{M_{H_2}} = 7 \times \frac{3RT_{N_2}}{M_{N_2}}$.
આણ્વીય દળ: $M_{H_2} = 2 \ g/mol$ અને $M_{N_2} = 28 \ g/mol$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{T_{H_2}}{2} = 7 \times \frac{T_{N_2}}{28}$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{T_{H_2}}{2} = \frac{T_{N_2}}{4}$.
તેથી,$T_{H_2} = \frac{T_{N_2}}{2}$.
172
MediumMCQ
$T(K)$ તાપમાને આર્ગોન (મોલર દળ $40 \ g \ mol^{-1}$) નો રૂટ મીન સ્ક્વેર (rms) વેગ $20 \ ms^{-1}$ છે. તે જ વાયુની $T(K)$ તાપમાને સરેરાશ ગતિઊર્જા ($J \ mol^{-1}$ માં) કેટલી હશે?
A
$8$
B
$16$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) રૂટ મીન સ્ક્વેર વેગ $(u_{rms})$ નું સૂત્ર: $u_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$.
અહીં $u_{rms} = 20 \ ms^{-1}$ અને $M = 40 \ g \ mol^{-1} = 0.04 \ kg \ mol^{-1}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $u_{rms}^2 = \frac{3RT}{M} \implies 20^2 = \frac{3RT}{0.04}$.
$400 = \frac{3RT}{0.04} \implies 3RT = 400 \times 0.04 = 16$.
$RT = \frac{16}{3} \ J \ mol^{-1}$.
આદર્શ વાયુના એક મોલ માટે સરેરાશ ગતિઊર્જા $(KE_{avg})$ નું સૂત્ર: $KE_{avg} = \frac{3}{2}RT$.
$RT$ ની કિંમત મૂકતા: $KE_{avg} = \frac{3}{2} \times \frac{16}{3} = 8 \ J \ mol^{-1}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
173
EasyMCQ
$400 \ K$ તાપમાને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ અણુઓનો $RMS$ વેગ કયા તાપમાને ઓક્સિજન $(O_2)$ અણુઓના સૌથી સંભવિત વેગ જેટલો થશે ($K$ માં)?
A
$600$
B
$200$
C
$400$
D
$300$

Solution

(D) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે ...$(I)$
સૌથી સંભવિત વેગનું સૂત્ર $v_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે ...$(II)$
આપેલ છે:
$SO_2$ માટે: $T_1 = 400 \ K$,$M_1 = 64 \ g/mol$
$O_2$ માટે: $T_2 = ?$,$M_2 = 32 \ g/mol$
બંને વેગને સરખાવતા:
$\sqrt{\frac{3R \times 400}{64}} = \sqrt{\frac{2R \times T_2}{32}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{1200}{64} = \frac{2T_2}{32}$
$\frac{1200}{64} = \frac{T_2}{16}$
$T_2 = \frac{1200 \times 16}{64} = 300 \ K$
174
EasyMCQ
$300 \ K$ તાપમાને એક વાયુનો સરેરાશ વેગ $3 \times 10^2 \ cm / s$ છે. $1200 \ K$ તાપમાને તેનો સરેરાશ વેગ ($cm / s$ માં) કેટલો હશે?
A
$6 \times 10^2$
B
$4 \times 10^2$
C
$8 \times 10^2$
D
$1 \times 10^3$

Solution

(A) સરેરાશ વેગનું સૂત્ર $\mu_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
તેથી $\mu_{av} \propto \sqrt{T}$,એટલે કે $\frac{\mu_{av_1}}{\mu_{av_2}} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$.
અહીં $T_1 = 300 \ K$,$T_2 = 1200 \ K$,અને $\mu_{av_1} = 3 \times 10^2 \ cm / s$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{3 \times 10^2}{\mu_{av_2}} = \sqrt{\frac{300}{1200}} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\mu_{av_2} = 2 \times 3 \times 10^2 = 6 \times 10^2 \ cm / s$.
175
EasyMCQ
અચળ તાપમાને $O_2$ ની રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ ઝડપ $500 \ m/s$ છે. સમાન તાપમાને $H_2$ ની $rms$ ઝડપ અને સરેરાશ ગતિજ ઉર્જાની ગણતરી કરો. ($R=8.33 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1}$ ધ્યાનમાં લો)
A
$500 \ m/s$ અને $4.0 \ kJ/mol$
B
$2000 \ m/s$ અને $4.0 \ kJ/mol$
C
$500 \ m/s$ અને $4.7 \ kJ/mol$
D
$2000 \ m/s$ અને $4.7 \ kJ/mol$

Solution

(B) આપેલ છે કે,અચળ તાપમાને $O_2$ ની રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ ઝડપ $500 \ m/s$ છે.
રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપનું સૂત્ર $u_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{Mw}}$ છે.
$H_2$ વાયુ માટે,$u_{rms(H_2)} = \sqrt{\frac{3RT}{Mw_{H_2}}}$ જ્યાં $Mw_{H_2} = 2 \ g/mol$.
$O_2$ વાયુ માટે,$u_{rms(O_2)} = \sqrt{\frac{3RT}{Mw_{O_2}}}$ જ્યાં $Mw_{O_2} = 32 \ g/mol$.
ગુણોત્તર લેતા: $\frac{u_{rms(H_2)}}{u_{rms(O_2)}} = \sqrt{\frac{Mw_{O_2}}{Mw_{H_2}}} = \sqrt{\frac{32}{2}} = 4$.
તેથી,$u_{rms(H_2)} = 4 \times 500 \ m/s = 2000 \ m/s$.
મોલ દીઠ સરેરાશ ગતિજ ઉર્જા $KE_{avg} = \frac{3}{2} RT$ છે.
$u_{rms(O_2)} = \sqrt{\frac{3RT}{Mw_{O_2}}}$ પરથી $T$ શોધતા,$T \approx 320 \ K$ મળે છે.
$KE_{avg} = \frac{3}{2} \times 8.33 \times 320 \approx 4000 \ J/mol = 4 \ kJ/mol$.
176
MediumMCQ
જો એક મોલ ઓક્સિજનની ગતિજ ઉર્જા $3741.3 \ J$ હોય,તો ઓક્સિજનનો આશરે સૌથી સંભવિત વેગ કેટલો હશે?
A
$\sqrt{43851} \ m \ s^{-1}$
B
$\sqrt{48321} \ m \ s^{-1}$
C
$\sqrt{155887} \ m \ s^{-1}$
D
$\sqrt{3950} \ m \ s^{-1}$

Solution

(C) એક મોલ આદર્શ વાયુની ગતિજ ઉર્જા $(KE) = \frac{3}{2} RT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આથી,$RT = \frac{2}{3} KE$.
સૌથી સંભવિત વેગ $(v_{mp}) = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે.
અહીં,$M$ એ ઓક્સિજન $(O_2)$ નું મોલર દળ છે,જે $32 \ g \ mol^{-1} = 0.032 \ kg \ mol^{-1}$ છે.
આપેલ છે $KE = 3741.3 \ J \ mol^{-1}$.
વેગના સૂત્રમાં $RT = \frac{2}{3} \times 3741.3$ મૂકતા:
$v_{mp} = \sqrt{\frac{2 \times (\frac{2}{3} \times 3741.3)}{0.032}}$
$v_{mp} = \sqrt{\frac{4 \times 3741.3}{3 \times 0.032}} = \sqrt{\frac{14965.2}{0.096}} = \sqrt{155887.5} \ m \ s^{-1}$.
આમ,આશરે સૌથી સંભવિત વેગ $\sqrt{155887} \ m \ s^{-1}$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો જવાબ છે.
177
EasyMCQ
$400 \ K$ પર $N_2$ અને $800 \ K$ પર $CO$ ની સૌથી સંભવિત ઝડપ વચ્ચેનો ગુણોત્તર કેટલો છે? ($N_2$ નું મોલર દળ = $28 \ g \ mol^{-1}$,$CO$ નું મોલર દળ = $28 \ g \ mol^{-1}$)
A
$0.75$
B
$0.25$
C
$0.707$
D
$1.414$

Solution

(C) સૌથી સંભવિત ઝડપ $(v_{mp})$ માટેનું સૂત્ર $v_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે:
$N_2$ નું મોલર દળ $(M_1)$ = $28 \ g \ mol^{-1}$,તાપમાન $(T_1)$ = $400 \ K$.
$CO$ નું મોલર દળ $(M_2)$ = $28 \ g \ mol^{-1}$,તાપમાન $(T_2)$ = $800 \ K$.
$N_2$ અને $CO$ ની સૌથી સંભવિત ઝડપનો ગુણોત્તર:
$\frac{v_{mp(N_2)}}{v_{mp(CO)}} = \frac{\sqrt{\frac{2RT_1}{M_1}}}{\sqrt{\frac{2RT_2}{M_2}}} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2} \times \frac{M_2}{M_1}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{v_{mp(N_2)}}{v_{mp(CO)}} = \sqrt{\frac{400}{800} \times \frac{28}{28}} = \sqrt{\frac{1}{2}} = \sqrt{0.5} \approx 0.707$.
178
EasyMCQ
$200 \ K$ તાપમાને $N_2$ અને $800 \ K$ તાપમાને $CO$ ના $RMS$ વેગ વચ્ચેનો ગુણોત્તર કેટલો છે? ($N_2$ નું આણ્વીય દળ $= 28 \ g \ mol^{-1}$,$CO$ નું આણ્વીય દળ $= 28 \ g \ mol^{-1}$)
A
$1$
B
$0.75$
C
$0.25$
D
$0.5$

Solution

(D) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
અહીં,$R$ એ મોલર ગેસ અચળાંક છે,$T$ એ કેલ્વિનમાં તાપમાન છે અને $M$ એ મોલર દળ છે.
આપેલ છે કે $M_{(N_2)} = 28 \ g \ mol^{-1}$ અને $M_{(CO)} = 28 \ g \ mol^{-1}$.
મોલર દળ સમાન હોવાથી,$RMS$ વેગનો ગુણોત્તર ફક્ત તાપમાનના વર્ગમૂળ પર આધાર રાખે છે:
$\frac{v_{rms}(N_2)}{v_{rms}(CO)} = \sqrt{\frac{T_{(N_2)}}{T_{(CO)}}} = \sqrt{\frac{200}{800}}$.
$\frac{v_{rms}(N_2)}{v_{rms}(CO)} = \sqrt{\frac{1}{4}} = \frac{1}{2} = 0.5$.
179
MediumMCQ
આપેલી આકૃતિ ત્રણ અલગ-અલગ તાપમાન $T_1$,$T_2$ અને $T_3$ પર વાયુના આણ્વિક ઝડપનું મેક્સવેલ વિતરણ દર્શાવે છે. તાપમાનનો સાચો ક્રમ કયો છે?
Question diagram
A
$T_1 > T_2 > T_3$
B
$T_1 > T_3 > T_2$
C
$T_3 > T_2 > T_1$
D
$T_2 > T_3 > T_1$

Solution

(D) મેક્સવેલ-બોલ્ટ્ઝમેન વિતરણ મુજબ,જેમ વાયુનું તાપમાન વધે છે,તેમ સૌથી સંભવિત ઝડપ $(u_{mp})$ વધે છે,અને વિતરણ વક્રની ટોચ જમણી તરફ ખસે છે અને સપાટ બને છે.
આપેલી આકૃતિમાં,$T_2$ માટેની ટોચ સૌથી વધુ ઝડપ પર છે,ત્યારબાદ $T_3$,અને પછી $T_1$ આવે છે.
તેથી,સૌથી સંભવિત ઝડપ $u_{mp}(T_2) > u_{mp}(T_3) > u_{mp}(T_1)$ ક્રમ અનુસરે છે.
કારણ કે $u_{mp} = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$,જે સૂચવે છે કે $u_{mp} \propto \sqrt{T}$.
આમ,તાપમાનનો સાચો ક્રમ $T_2 > T_3 > T_1$ છે.
180
EasyMCQ
$T \ K$ તાપમાને $O_2$ અણુઓની સૌથી સંભવિત ઝડપ કેટલી છે?
A
$\sqrt{\frac{R T}{4 \pi}}$
B
$\sqrt{\frac{R T}{16 \pi}}$
C
$\sqrt{\frac{R T}{16}}$
D
$\sqrt{\frac{3 R T}{32}}$

Solution

(C) સૌથી સંભવિત ઝડપ $(v_{mp})$ માટેનું સૂત્ર $v_{mp} = \sqrt{\frac{2 R T}{M}}$ છે.
$O_2$ વાયુ માટે,મોલર દળ $M = 32 \ g \ mol^{-1}$ છે.
સૂત્રમાં $M$ ની કિંમત મૂકતા: $v_{mp} = \sqrt{\frac{2 R T}{32}}$.
આ પદનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $v_{mp} = \sqrt{\frac{R T}{16}}$ મળે છે.
181
MediumMCQ
જો એક વાયુમાં માત્ર ત્રણ અણુઓ હોય જે $100, 200, 500 \ ms^{-1}$ ના વેગથી ગતિ કરે છે,તો તે વાયુનો $rms$ વેગ $ms^{-1}$ માં કેટલો હશે?
A
$100 \frac{\sqrt{8}}{3}$
B
$100 \sqrt{30}$
C
$100 \sqrt{10}$
D
$\frac{800}{3}$

Solution

(C) આપેલ વેગ: $C_1 = 100 \ ms^{-1}, C_2 = 200 \ ms^{-1}, C_3 = 500 \ ms^{-1}$.
રૂટ મીન સ્ક્વેર $(rms)$ વેગનું સૂત્ર: $C_{rms} = \sqrt{\frac{C_1^2 + C_2^2 + C_3^2}{n}}$.
કિંમતો મૂકતા: $C_{rms} = \sqrt{\frac{100^2 + 200^2 + 500^2}{3}}$.
$C_{rms} = \sqrt{\frac{10000 + 40000 + 250000}{3}}$.
$C_{rms} = \sqrt{\frac{300000}{3}} = \sqrt{100000}$.
$C_{rms} = 100 \sqrt{10} \ ms^{-1}$.
182
DifficultMCQ
$T$ (કેલ્વિનમાં) તાપમાને $CO_2$ નો r.m.s. વેગ $x \ cm \ s^{-1}$ છે. કયા તાપમાને (કેલ્વિનમાં),નાઈટ્રસ ઓક્સાઈડનો r.m.s. વેગ $4 x \ cm \ s^{-1}$ થશે ($T$ માં)? ($C, N$ અને $O$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $12, 14$ અને $16$ છે)
A
$16$
B
$2$
C
$4$
D
$32$

Solution

(A) r.m.s. વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
$CO_2$ માટે: $M_{CO_2} = 12 + (2 \times 16) = 44 \ g \ mol^{-1}$. તાપમાન $T$ પર $v_{rms} = x$ આપેલ છે.
$N_2O$ માટે: $M_{N_2O} = (2 \times 14) + 16 = 44 \ g \ mol^{-1}$. ધારો કે તાપમાન $T'$ છે. $v_{rms} = 4x$ આપેલ છે.
$v_{rms} \propto \sqrt{T/M}$ અને $M_{CO_2} = M_{N_2O} = 44$ હોવાથી,$\frac{v_1}{v_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$ મળે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x}{4x} = \sqrt{\frac{T}{T'}}$.
$\frac{1}{4} = \sqrt{\frac{T}{T'}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{16} = \frac{T}{T'}$.
તેથી,$T' = 16T$.
183
EasyMCQ
સમાન તાપમાન $(T)$ પર બે વાયુઓના આણ્વિય વેગ $u_{1}$ અને $u_{2}$ છે. તેમના દળ અનુક્રમે $m_{1}$ અને $m_{2}$ છે. તાપમાન $T$ પર નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ સાચું છે?
A
$\frac{m_{1}}{u_{1}^{2}}=\frac{m_{2}}{u_{2}^{2}}$
B
$m_{1} u_{1}=m_{2} u_{2}$
C
$\frac{m_{1}}{u_{1}}=\frac{m_{2}}{u_{2}}$
D
$m_{1} u_{1}^{2}=m_{2} u_{2}^{2}$

Solution

(D) વાયુનો સરેરાશ વર્ગિત વેગ $u = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે તાપમાન $T$ બંને વાયુઓ માટે સમાન છે,તેથી $u \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$.
તેથી,$\frac{u_{1}}{u_{2}} = \sqrt{\frac{m_{2}}{m_{1}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $\frac{u_{1}^{2}}{u_{2}^{2}} = \frac{m_{2}}{m_{1}}$ મળે છે.
ગુણાકાર કરતા $m_{1} u_{1}^{2} = m_{2} u_{2}^{2}$ મળે છે.
184
MediumMCQ
$X_2$ વાયુની રૂટ મીન સ્ક્વેર (rms) ઝડપ આપેલ તાપમાને $x \ m/s$ છે. જ્યારે તાપમાન બમણું કરવામાં આવે છે,ત્યારે $X_2$ અણુઓ સંપૂર્ણપણે પરમાણુઓમાં વિઘટિત થાય છે. તો વાયુના નમૂનાની રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપ ($m/s$ માં) કેટલી થશે?
A
$x / 2$
B
$x$
C
$2x$
D
$4x$

Solution

(C) રૂટ મીન સ્ક્વેર ઝડપનું સૂત્ર $C_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
શરૂઆતમાં,$T$ તાપમાને $X_2$ વાયુ માટે,$C_1 = x = \sqrt{\frac{3RT}{M_{X_2}}}$.
જ્યારે તાપમાન બમણું થાય $(T_2 = 2T)$ અને $X_2$ નું $2X$ માં વિઘટન થાય,ત્યારે મોલર દળ $M_2 = \frac{M_{X_2}}{2}$ થાય છે.
નવી rms ઝડપ $C_2 = \sqrt{\frac{3R(2T)}{M_{X_2}/2}} = \sqrt{4 \times \frac{3RT}{M_{X_2}}} = 2 \times \sqrt{\frac{3RT}{M_{X_2}}}$.
શરૂઆતની ઝડપ માટે $x$ મૂકતા,આપણને $C_2 = 2x \ m/s$ મળે છે.
185
MediumMCQ
કિસ્સો $-1:$ $T$ તાપમાને $M$ આણ્વીય દળ ધરાવતો આદર્શ વાયુ.
કિસ્સો $-2:$ $T/2$ તાપમાને $2M$ આણ્વીય દળ ધરાવતો બીજો આદર્શ વાયુ.
ઉપરોક્ત બંને કિસ્સાઓના સંદર્ભમાં સાચું વિધાન ઓળખો.
A
બંને કિસ્સાઓમાં સરેરાશ ગતિઊર્જા અને સરેરાશ ઝડપ સમાન રહેશે
B
બંને સરેરાશ અડધી થઈ જાય છે
C
બંને સરેરાશ બમણી થઈ જાય છે
D
બીજા કિસ્સામાં માત્ર સરેરાશ ઝડપ અડધી થાય છે

Solution

(B) આદર્શ વાયુની સરેરાશ ગતિઊર્જા $(KE_{avg})$ એ $\frac{3}{2}kT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કિસ્સા $-2$ માં તાપમાન $T$ અડધું થતું હોવાથી,સરેરાશ ગતિઊર્જા પણ અડધી થાય છે.
સરેરાશ ઝડપ $(C_{avg})$ એ $\sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિસ્સા $-1$ માટે: $C_1 \propto \sqrt{\frac{T}{M}}$.
કિસ્સા $-2$ માટે: $C_2 \propto \sqrt{\frac{T/2}{2M}} = \sqrt{\frac{T}{4M}} = \frac{1}{2} \sqrt{\frac{T}{M}}$.
આમ,$C_2 = \frac{1}{2} C_1$.
તેથી,બીજા કિસ્સામાં સરેરાશ ગતિઊર્જા અને સરેરાશ ઝડપ બંને અડધી થાય છે.
186
EasyMCQ
$T_1 \ K$ તાપમાને $H_2$ ની સરેરાશ ઝડપ $T_2 \ K$ તાપમાને $O_2$ ની સરેરાશ ઝડપ જેટલી છે. તો $T_1: T_2$ નો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1: 6$
B
$16: 1$
C
$1: 4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) સરેરાશ ઝડપનું સૂત્ર $C_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
આપેલ છે કે $(C_{av})_{H_2} = (C_{av})_{O_2}$,તેથી:
$\sqrt{\frac{8RT_1}{\pi M_{H_2}}} = \sqrt{\frac{8RT_2}{\pi M_{O_2}}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{T_1}{M_{H_2}} = \frac{T_2}{M_{O_2}}$
$\frac{T_1}{T_2} = \frac{M_{H_2}}{M_{O_2}}$
મોલર દળ ($M_{H_2} = 2 \ g/mol$ અને $M_{O_2} = 32 \ g/mol$) મૂકતા:
$\frac{T_1}{T_2} = \frac{2}{32} = \frac{1}{16}$
આમ,$T_1: T_2$ નો ગુણોત્તર $1: 16$ છે.
187
EasyMCQ
ધારો કે $(C_{rms})_{H_2}$ એ $150 \ K$ તાપમાને $H_2$ ની r.m.s. ઝડપ છે. કયા તાપમાને હિલિયમની સૌથી સંભવિત ઝડપ $[(C_{mp})_{He}]$ એ $(C_{rms})_{H_2}$ ની અડધી હશે ($K$ માં)?
A
$75$
B
$112.5$
C
$225$
D
$900$

Solution

(B) r.m.s. ઝડપનું સૂત્ર $(C_{rms}) = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે અને સૌથી સંભવિત ઝડપનું સૂત્ર $(C_{mp}) = \sqrt{\frac{2RT}{M}}$ છે.
આપેલ છે કે $(C_{rms})_{H_2} = \sqrt{\frac{3 \times R \times 150}{2}}$.
પ્રશ્ન મુજબ,$(C_{mp})_{He} = \frac{1}{2} (C_{rms})_{H_2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\sqrt{\frac{2RT}{4}} = \frac{1}{2} \sqrt{\frac{3 \times R \times 150}{2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{2RT}{4} = \frac{1}{4} \times \frac{3 \times R \times 150}{2}$.
$\frac{RT}{2} = \frac{450R}{8}$.
$T = \frac{450}{4} = 112.5 \ K$.
188
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયા વાયુની સમાન તાપમાને $rms$ ઝડપ સૌથી વધુ હશે?
A
$SO_{2}$
B
$CO_{2}$
C
$O_{2}$
D
$H_{2}$

Solution

(D) $rms$ વેગ $(v_{rms})$ નું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
$v_{rms} \propto \sqrt{\frac{1}{M}}$ હોવાથી,જે વાયુનું આણ્વીય દળ $(M)$ સૌથી ઓછું હોય તેની $rms$ ઝડપ સમાન તાપમાને સૌથી વધુ હોય છે.
આણ્વીય દળ નીચે મુજબ છે: $SO_{2} = 64 \ g/mol$,$CO_{2} = 44 \ g/mol$,$O_{2} = 32 \ g/mol$,અને $H_{2} = 2 \ g/mol$.
$H_{2}$ નું આણ્વીય દળ સૌથી ઓછું હોવાથી,તેની $rms$ ઝડપ સૌથી વધુ હશે.
189
MediumMCQ
$27^{\circ} C$ તાપમાને $CO$ વાયુના અણુઓનો $RMS$ વેગ આશરે $1000 \ m / s$ છે. $600 \ K$ તાપમાને અણુઓનો $RMS$ વેગ આશરે કેટલો હશે ($m / s$ માં)?
A
$2000$
B
$1414$
C
$1000$
D
$1500$

Solution

(B) $RMS$ વેગનું સૂત્ર $v_{rms} = \sqrt{\frac{3RT}{M}}$ છે.
તેથી $v_{rms} \propto \sqrt{T}$,એટલે કે $\frac{v_1}{v_2} = \sqrt{\frac{T_1}{T_2}}$.
અહીં $T_1 = 27^{\circ} C = 300 \ K$ અને $v_1 = 1000 \ m / s$ આપેલ છે.
$T_2 = 600 \ K$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1000}{v_2} = \sqrt{\frac{300}{600}} = \sqrt{\frac{1}{2}} = \frac{1}{1.414}$.
તેથી,$v_2 = 1000 \times 1.414 = 1414 \ m / s$.

States of Matter — Molecular speeds · Frequently Asked Questions

1Are these States of Matter questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a States of Matter Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.