Percentage composition and Molecular formula Questions in Gujarati

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	ટકાવારી	મોલ (\% / પરમાણુ દળ)	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$60\%$	$60 / 12 = 5$	$5 / 1.66 \approx 3$
$H$	$13.3\%$	$13.3 / 1 = 13.3$	$13.3 / 1.66 \approx 8$
$O$	$26.7\%$	$26.7 / 16 = 1.66$	$1.66 / 1.66 = 1$

આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_3H_8O$ છે.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	ટકાવારી	મોલ $(\text{ટકાવારી }/ \text{પરમાણ્વીય }\ \text{દળ})$	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$85.72\%$	$85.72 / 12 = 7.14$	$7.14 / 7.14 = 1$
$H$	$14.28\%$	$14.28 / 1 = 14.28$	$14.28 / 7.14 = 2$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$C_2H_4$ (ઇથિન) નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2$ છે અને તે આ બંધારણને સંતોષે છે.

(C) $1$. ઓક્સિજનનું દળ શોધો: $64 \, g - (24 \, g + 8 \, g) = 32 \, g$ ઓક્સિજન.
$2$. દરેક તત્વ માટે મોલની સંખ્યા નક્કી કરો:

તત્વ	મોલ	સાદું પ્રમાણ
$C$	$24/12 = 2$	$2/2 = 1$
$H$	$8/1 = 8$	$8/2 = 4$
$O$	$32/16 = 2$	$2/2 = 1$

$3$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4O$ છે.

(A) પગલું $1$: પ્રમાણ સૂચક સૂત્રની ગણતરી કરો.

તત્વ	દળ ગુણોત્તર	મોલ (દળ/પરમાણ્વીય દળ)	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$6$	$6/12 = 0.5$	$0.5/0.5 = 1$
$H$	$1$	$1/1 = 1$	$1/0.5 = 2$
$O$	$8$	$8/16 = 0.5$	$0.5/0.5 = 1$

આમ,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
પગલું $2$: પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનું દળ શોધો.
પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનું દળ = $(1 \times 12) + (2 \times 1) + (1 \times 16) = 30 \ g/mol$.
પગલું $3$: આણ્વીય દળની ગણતરી કરો.
આણ્વીય દળ = $2 \times$ બાષ્પ ઘનતા = $2 \times 30 = 60 \ g/mol$.
પગલું $4$: આણ્વીય સૂત્ર શોધો.
$n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણ સૂચક સૂત્રનું દળ}} = \frac{60}{30} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર = $n \times (CH_2O) = 2 \times (CH_2O) = C_2H_4O_2$.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	મોલ (ટકાવારી / પરમાણ્વીય દળ)	સરળ મોલર ગુણોત્તર
$C$	$80 / 12 = 6.67$	$6.67 / 6.67 = 1$
$H$	$20 / 1 = 20$	$20 / 6.67 \approx 3$

આમ,$C:H$ નો ગુણોત્તર $1:3$ હોવાથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_3$ છે.

(B) ઓક્સિજનની ટકાવારી આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $O = 100 - (40 + 6.7) = 53.3\%$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર માટેની ગણતરી નીચે મુજબ છે:

તત્વ	ટકાવારી	પરમાણ્વીય દળ	મોલ	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$40$	$12$	$40/12 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$
$H$	$6.7$	$1$	$6.7/1 = 6.7$	$6.7/3.33 = 2$
$O$	$53.3$	$16$	$53.3/16 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$

આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.

(B) આણ્વીય સૂત્ર અને પ્રમાણસૂચક સૂત્ર વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $\text{આણ્વીય સૂત્ર} = n \times \text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}$.
તેથી,$n$ નું મૂલ્ય આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક દળ}}$.

(C) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

$C = 40\% \rightarrow 40/12 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$
$H = 13.33\% \rightarrow 13.33/1 = 13.33$	$13.33/3.33 = 4$
$N = 46.67\% \rightarrow 46.67/14 = 3.33$	$3.33/3.33 = 1$

$C:H:N$ નો ગુણોત્તર $1:4:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4N$ છે.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે દરેક તત્વના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	મોલ (ટકાવારી / પરમાણ્વીય દળ)	સરળ ગુણોત્તર
$C$	$18.5 / 12 = 1.54$	$1.54 / 1.54 = 1$
$H$	$1.55 / 1 = 1.55$	$1.55 / 1.54 \approx 1$
$Cl$	$55.04 / 35.5 = 1.55$	$1.55 / 1.54 \approx 1$
$O$	$24.81 / 16 = 1.55$	$1.55 / 1.54 \approx 1$

$C:H:Cl:O$ નો સરળ ગુણોત્તર $1:1:1:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CHClO$ છે.

(A) $C : H$ નો દળ ગુણોત્તર $6 : 1$ છે અને $C : O$ નો દળ ગુણોત્તર $3 : 4$ છે. તેમને સરખાવવા માટે,આપણે $C : O$ ને સમાન $C$ દળ $(6)$ ના સંદર્ભમાં દર્શાવીએ: $C : O = 6 : 8$.
આમ,દળ ગુણોત્તર $C : H : O = 6 : 1 : 8$ થાય.
પરમાણ્વીય દળ $C = 12 \ g/mol$,$H = 1 \ g/mol$,અને $O = 16 \ g/mol$ છે.
દરેક તત્વ માટે મોલની સંખ્યા:
$C$ ના મોલ = $\frac{6}{12} = 0.5 \ mol$
$H$ ના મોલ = $\frac{1}{1} = 1 \ mol$
$O$ ના મોલ = $\frac{8}{16} = 0.5 \ mol$
મોલ ગુણોત્તર $C : H : O = 0.5 : 1 : 0.5 = 1 : 2 : 1$.
તેથી પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે,જે $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) ને અનુરૂપ છે.

(B) પગલું $1$: પ્રમાણસૂચક સૂત્રની ગણતરી કરો.
$C: \frac{10.06}{12} = 0.838 \approx 1$
$H: \frac{0.84}{1} = 0.84 \approx 1$
$Cl: \frac{89.10}{35.5} = 2.51 \approx 3$
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CHCl_3$ છે.
પગલું $2$: આણ્વીય દળની ગણતરી કરો.
$\text{આણ્વીય દળ} = 2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 60.0 = 120$.
પગલું $3$: પ્રમાણસૂચક સૂત્રના દળની ગણતરી કરો.
$\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ} = 12 + 1 + 3 \times 35.5 = 13 + 106.5 = 119.5 \approx 120$.
આમ,આણ્વીય સૂત્ર $CHCl_3$ છે.

(C) યુરિયાનું રાસાયણિક સૂત્ર $(NH_2CONH_2)$ છે.
યુરિયાનું આણ્વીય દળ $(2 \times 14) + (4 \times 1) + 12 + 16 = 60 \, g/mol$ છે.
યુરિયાના એક મોલમાં નાઈટ્રોજનનું દળ $2 \times 14 = 28 \, g$ છે.
નાઈટ્રોજનની ટકાવારી આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\frac{\text{નાઈટ્રોજનનું દળ}}{\text{યુરિયાનું આણ્વીય દળ}} \times 100 = \frac{28}{60} \times 100 = 46.66 \%$.

(B) $C : H : N$ નું દળનું પ્રમાણ $9 : 1 : 3.5$ છે.
મોલર ગુણોત્તર શોધવા માટે,દરેક તત્વના દળને તેના પરમાણુ દળ $(C = 12, H = 1, N = 14)$ વડે ભાગો:
$C : H : N$ નો મોલર ગુણોત્તર = $\frac{9}{12} : \frac{1}{1} : \frac{3.5}{14} = 0.75 : 1 : 0.25$.
ગુણોત્તરને સરળ બનાવવા માટે,દરેક કિંમતને સૌથી નાની કિંમત $(0.25)$ વડે ભાગો:
$\frac{0.75}{0.25} : \frac{1}{0.25} : \frac{0.25}{0.25} = 3 : 4 : 1$.
તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $C_3H_4N$ છે.

(A) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $(12 \times 1) + (1 \times 2) + (16 \times 1) = 12 + 2 + 16 = 30 \ g/mol$ છે.
ગુણોત્તર $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{90}{30} = 3$ છે.
આણ્વીય સૂત્ર $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 3 \times (CH_2O) = C_3H_6O_3$ થાય.

(A) $1$. ઓક્સિજનની ટકાવારીની ગણતરી: $\%O = 100 - (52.20 + 13.04) = 34.76\%$.
$2$. તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી:
$C = 52.20 / 12 = 4.35$
$H = 13.04 / 1 = 13.04$
$O = 34.76 / 16 = 2.17$
$3$. સૌથી નાની કિંમત $(2.17)$ વડે ભાગતા:
$C = 4.35 / 2.17 \approx 2$
$H = 13.04 / 2.17 \approx 6$
$O = 2.17 / 2.17 = 1$
$4$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_6O$ છે. પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $(2 \times 12) + (6 \times 1) + 16 = 46$ થાય.
$5$. આણ્વીય દળ = $2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 23 = 46$.
$6$. આણ્વીય દળ અને પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ સમાન હોવાથી,આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_6O$ છે.

(C) $CH_2O$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ $(12 \times 1) + (1 \times 2) + (16 \times 1) = 30 \ g/mol$ છે.
$n$ નું મૂલ્ય આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{120}{30} = 4$.
આણ્વીય સૂત્ર $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 4 \times (CH_2O) = C_4H_8O_4$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) અણુનું $Structural \ formula$ (બંધારણીય સૂત્ર) અણુની અંદર પરમાણુઓની જોડાણ અને તેમની સાપેક્ષ અવકાશી ગોઠવણી વિશે માહિતી આપે છે.
જ્યારે $Molecular \ formula$ (આણ્વીય સૂત્ર) ફક્ત દરેક તત્વના પરમાણુઓની વાસ્તવિક સંખ્યા દર્શાવે છે,ત્યારે $Structural \ formula$ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે આ પરમાણુઓ એકબીજા સાથે કેવી રીતે જોડાયેલા છે.

(D) પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_2H_4O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું દળ $(2 \times 12) + (4 \times 1) + 16 = 44 \ g/mol$ થાય.
ગુણોત્તર $n$ ની ગણતરી $n = \frac{\text{આણ્વીય દળ}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ}} = \frac{132.16}{44} \approx 3$ મુજબ થાય છે.
આણ્વીય સૂત્ર $n \times (\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}) = 3 \times (C_2H_4O) = C_6H_{12}O_3$ થાય.

(D) આણ્વીય દળની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે: $\text{Mol. wt.} = 2 \times \text{Vapour Density} = 2 \times 45 = 90$.
$CH_2O$ નું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર દળ: $12 + (2 \times 1) + 16 = 30$.
$n$ નું મૂલ્ય: $n = \frac{\text{Mol. wt.}}{\text{Empirical formula wt.}} = \frac{90}{30} = 3$.
તેથી,આણ્વીય સૂત્ર: $(CH_2O)_3 = C_3H_6O_3$ છે.

(D) કાર્બનની ટકાવારી ગણવા માટેનું સૂત્ર: $\text{C ની ટકાવારી} = \frac{\text{C નું કુલ દળ}}{\text{સંયોજનનું મોલર દળ}} \times 100$.
$CH_3COOH$ $(C_2H_4O_2)$ માટે: મોલર દળ = $60 \ g/mol$. $C$ ની ટકાવારી = $\frac{24}{60} \times 100 = 40\%$.
$C_6H_{12}O_6$ માટે: મોલર દળ = $180 \ g/mol$. $C$ ની ટકાવારી = $\frac{72}{180} \times 100 = 40\%$.
બંને સંયોજનોમાં $40\%$ કાર્બન હોવાથી,સાચી જોડી $CH_3COOH$ અને $C_6H_{12}O_6$ છે.

(C) ઓક્સિજનની ટકાવારી $100 - (20 + 6.67 + 46.67) = 26.66\%$ છે.
$C$,$H$,$N$ અને $O$ ના ગ્રામ પરમાણુઓની સંખ્યાનો ગુણોત્તર:
$C : H : N : O = \frac{20}{12} : \frac{6.67}{1} : \frac{46.67}{14} : \frac{26.66}{16} = 1.66 : 6.67 : 3.33 : 1.66$.
સૌથી નાની કિંમત $(1.66)$ વડે ભાગતા:
$C : H : N : O = 1 : 4 : 2 : 1$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_4N_2O$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું વજન $12 + 4 + 28 + 16 = 60 \ g/mol$ છે.
આણ્વીય દળ $60$ હોવાથી,આણ્વીય સૂત્ર પણ $CH_4N_2O$ એટલે કે યુરિયા,$(NH_2)_2CO$ છે.
યુરિયાને ગરમ કરવાથી બાયુરેટ મળે છે,જે આલ્કલાઇન કોપર સલ્ફેટ સાથે જાંબલી રંગ આપે છે (બાયુરેટ કસોટી).

(B) ઓક્સિજનની ટકાવારી $100 - (49.3 + 6.84) = 43.86\%$ છે.

તત્વ	મોલ	સરળ ગુણોત્તર
$C$ $(49.3/12 = 4.1)$	$4.1/2.7 = 1.5$	$1.5 \times 2 = 3$
$H$ $(6.84/1 = 6.84)$	$6.84/2.7 = 2.5$	$2.5 \times 2 = 5$
$O$ $(43.86/16 = 2.7)$	$2.7/2.7 = 1.0$	$1.0 \times 2 = 2$

પ્રમાણસૂચક સૂત્ર = $C_3H_5O_2$.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું વજન = $(12 \times 3) + (1 \times 5) + (16 \times 2) = 73$.
આણ્વીય વજન = $2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 73 = 146$.
$n = \frac{\text{આણ્વીય વજન}}{\text{પ્રમાણસૂચક સૂત્રનું વજન}} = \frac{146}{73} = 2$.
આણ્વીય સૂત્ર = $(C_3H_5O_2)_2 = C_6H_{10}O_4$.

(D) આપેલ છે કે કાર્બોહાઇડ્રેટના $0.0833 \, mol$ માં $1 \, g$ હાઇડ્રોજન છે.
તેથી,$1 \, mol$ કાર્બોહાઇડ્રેટમાં હાઇડ્રોજન $= \frac{1}{0.0833} \approx 12 \, g$ હોય.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે,જેમાં $2 \, g$ હાઇડ્રોજન હોય છે.
$n$ ની કિંમત શોધવા માટે (જ્યાં $\text{આણ્વીય સૂત્ર} = n \times \text{પ્રમાણસૂચક સૂત્ર}$):
$n = \frac{12 \, g}{2 \, g} = 6$.
આમ,આણ્વીય સૂત્ર $(CH_2O)_6 = C_6H_{12}O_6$ થશે.

(B) ઉત્પન્ન થયેલ $H_2O$ નું દળ $0.9 \ g$ છે.
$0.9 \ g$ $H_2O$ માં હાઇડ્રોજનનું દળ આ મુજબ ગણવામાં આવે છે: $\text{Mass of } H = \frac{2}{18} \times 0.9 \ g = 0.1 \ g$.
હાઇડ્રોકાર્બનમાં હાઇડ્રોજનની ટકાવારી: $\frac{0.1 \ g}{0.5 \ g} \times 100 = 20 \%$.
સંયોજન હાઇડ્રોકાર્બન હોવાથી (માત્ર કાર્બન અને હાઇડ્રોજન ધરાવે છે),કાર્બનની ટકાવારી $100 \% - 20 \% = 80 \%$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) પગલું $1$: પ્રમાણસૂચક સૂત્ર નક્કી કરો.
$C$ ના મોલ $= \frac{10.5}{12} = 0.875 \,mol$.
$H$ ના મોલ $= \frac{1}{1} = 1 \,mol$.
ગુણોત્તર $C:H = 0.875:1 = 7:8$.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $C_7H_8$ છે.
પગલું $2$: આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = \frac{w}{M}RT$ નો ઉપયોગ કરીને આણ્વીય દળ નક્કી કરો.
$1 \times 1 = \frac{2.4}{M} \times 0.0821 \times 400$.
$M = 2.4 \times 0.0821 \times 400 \approx 78.8 \,g/mol$.
પગલું $3$: આણ્વીય સૂત્ર નક્કી કરો.
$C_7H_8$ નું આણ્વીય દળ $92 \,g/mol$ છે.
ગણતરી કરેલ આણ્વીય દળ $(78.8)$ પ્રમાણસૂચક સૂત્રના દળ $(92)$ સાથે મેળ ખાતું નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) હાઇડ્રોજનની ટકાવારી આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $\text{H ની ટકાવારી} = \frac{\text{હાઇડ્રોજનનું દળ}}{\text{સંયોજનનું આણ્વીય દળ}} \times 100$.
$CH_4$ માટે: $\frac{4}{16} \times 100 = 25\%$.
$C_2H_4$ માટે: $\frac{4}{28} \times 100 \approx 14.28\%$.
$C_6H_6$ માટે: $\frac{6}{78} \times 100 \approx 7.69\%$.
$C_2H_2$ માટે: $\frac{2}{26} \times 100 \approx 7.69\%$.
આમ,$CH_4$ માં હાઇડ્રોજનની ટકાવારી સૌથી વધુ છે.

(C) $STP$ પર,કોઈપણ વાયુના $22.4 \, L$ એ $1 \, mole$ ને અનુરૂપ છે.
આપેલ છે કે આલ્કેનના $5.6 \, L$ નું વજન $11 \, g$ છે.
તેથી,આલ્કેનના $22.4 \, L$ નું દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{મોલર દળ} = \frac{11 \, g}{5.6 \, L} \times 22.4 \, L/mol = 44 \, g/mol$.
આલ્કેન માટેનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે.
$C_nH_{2n+2}$ માટે,મોલર દળ $12n + 1(2n+2) = 14n + 2$ છે.
$14n + 2 = 44$ લેતા,આપણને $14n = 42$ મળે છે,તેથી $n = 3$.
આમ,આણ્વીય સૂત્ર $C_3H_8$ છે.

(D) ફેરિક સલ્ફેટમાં,આયર્ન આયન $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં હોય છે,જેને $Fe^{3+}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
સલ્ફેટ આયનનો વીજભાર $-2$ હોય છે,જેને $SO_4^{2-}$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,આપણને બે $Fe^{3+}$ આયનો $(2 \times +3 = +6)$ અને ત્રણ $SO_4^{2-}$ આયનો $(3 \times -2 = -6)$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_2(SO_4)_3$ છે.

(C) કેલ્શિયમ પાયરોફોસ્ફેટનું રાસાયણિક સૂત્ર $Ca_2P_2O_7$ છે.
તેનું આયનીકરણ $Ca_2P_2O_7 \rightarrow 2Ca^{2+} + (P_2O_7)^{4-}$ મુજબ થાય છે.
આમ,પાયરોફોસ્ફેટ આયન $(P_2O_7)^{4-}$ છે.
ફેરિક આયન $Fe^{3+}$ છે.
તટસ્થ સંયોજન બનાવવા માટે,વીજભાર સંતુલિત કરતા: $4 \times (+3) + 3 \times (-4) = 0$.
તેથી,ફેરિક પાયરોફોસ્ફેટનું સૂત્ર $Fe_4(P_2O_7)_3$ થશે.

(B) નિકલ સ્ટીલ એ મુખ્યત્વે આયર્ન અને નિકલની મિશ્રધાતુ છે.
તેમાં સામાન્ય રીતે $95-97 \%$ $Fe$ અને $3-5 \%$ $Ni$ હોય છે.

(C) કાટ એ હવા અને ભેજની હાજરીમાં લોખંડના ઓક્સિડેશન દ્વારા બનતું હાઇડ્રેટેડ આયર્ન$(III)$ ઓક્સાઇડ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_2O_3 \cdot xH_2O$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(B) $CH_3CH_2Br$ નું આણ્વીય દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે: $(2 \times 12) + (5 \times 1) + 80 = 24 + 5 + 80 = 109 \ g/mol$.
$Br$ ની ટકાવારી શોધવાનું સૂત્ર: $\frac{\text{Mass of } Br}{\text{Molar mass of compound}} \times 100$.
$Br$ ની ટકાવારી = $\frac{80}{109} \times 100 = 73.39 \%$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ક્લોરિનની ટકાવારીની ગણતરી આ મુજબ થાય છે: $\% \text{ of chlorine} = \frac{\text{Mass of chlorine}}{\text{Molar mass of compound}} \times 100$
$1$. ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$: મોલર દળ $= 147.5 \ g/mol$. $Cl$ નું દળ $= 106.5 \ g$. $\% \ Cl = (106.5 / 147.5) \times 100 \approx 72.20\%$
$2$. પાયરીન $(CCl_4)$: મોલર દળ $= 154 \ g/mol$. $Cl$ નું દળ $= 142 \ g$. $\% \ Cl = (142 / 154) \times 100 \approx 92.21\%$
$3$. $PVC$ $(C_2H_3Cl)_n$: મોનોમર $= 62.5 \ g/mol$. $Cl$ નું દળ $= 35.5 \ g$. $\% \ Cl = (35.5 / 62.5) \times 100 \approx 56.80\%$
$4$. ગેમેક્સીન $(C_6H_6Cl_6)$: મોલર દળ $= 291 \ g/mol$. $Cl$ નું દળ $= 213 \ g$. $\% \ Cl = (213 / 291) \times 100 \approx 73.19\%$
સરખામણી કરતા,પાયરીન $(CCl_4)$ માં ક્લોરિનની ટકાવારી સૌથી વધુ છે.

(C) ની ટકાવારીની ગણતરી આ રીતે થાય છે: $\frac{\text{Mass of } C}{\text{Molar mass of substance}} \times 100$.
$1$. પાયરીન $(CCl_4)$: $\frac{12}{154} \times 100 \approx 7.79\ \%$.
$2$. ગેમેક્સિન $(C_6H_6Cl_6)$: $\frac{72}{291} \times 100 \approx 24.74\ \%$.
$3$. ઇથિલીન ગ્લાયકોલ $(C_2H_6O_2)$: $\frac{24}{62} \times 100 \approx 38.71\ \%$.
$4$. $PVC$ $([C_2H_3Cl]_n)$: $\frac{24}{62.5} \times 100 \approx 38.40\ \%$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા,ઇથિલીન ગ્લાયકોલમાં કાર્બનની ટકાવારી મહત્તમ છે.

(D) યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ માં દળ દ્વારા આશરે $46.6\%$ નાઈટ્રોજન હોય છે,જ્યારે એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$ માં લગભગ $21.2\%$ નાઈટ્રોજન હોય છે.
આમ,યુરિયામાં નાઈટ્રોજનનું પ્રમાણ વધારે છે.
વધુમાં,એમોનિયમ સલ્ફેટ એ પ્રબળ એસિડ $(H_2SO_4)$ અને નિર્બળ બેઝ $(NH_4OH)$ નો ક્ષાર છે,જે તેને સ્વભાવે એસિડિક બનાવે છે અને સમય જતાં જમીનની એસિડિટી વધારી શકે છે.
બીજી તરફ,યુરિયા તટસ્થ છે અને જમીનની એસિડિટી વધારતું નથી.
તેથી,બંને વિધાનો $(a)$ અને $(b)$ સાચા છે.

(B) યુરિયાનું રાસાયણિક સૂત્ર $NH_2CONH_2$ છે.
યુરિયાનું આણ્વીય દળ $(2 \times 14) + (4 \times 1) + 12 + 16 = 60 \ g/mol$ છે.
યુરિયાના એક અણુમાં $2$ નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
$1 \ mol$ યુરિયામાં નાઈટ્રોજનનું દળ $2 \times 14 = 28 \ g$ છે.
નાઈટ્રોજનની ટકાવારી નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$\text{N ની ટકાવારી} = \frac{\text{N નું દળ}}{\text{યુરિયાનું આણ્વીય દળ}} \times 100 = \frac{28}{60} \times 100 = 46.67\%$.

(A) ગ્લુકોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે અણુમાં રહેલા પરમાણુઓનો સૌથી સાદો પૂર્ણાંક ગુણોત્તર નક્કી કરીએ છીએ.
$C:H:O$ નો ગુણોત્તર $6:12:6$ છે.
સામાન્ય અવયવ $6$ વડે ભાગતા,આપણને $1:2:1$ ગુણોત્તર મળે છે.
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે.

(D) $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ નો આણ્વીય દળ:
$M = 2(23) + 32 + 4(16) + 10 \times (18) = 322 \ g/mol$.
$1 \ mol$ $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ માં કુલ $14$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ છે.
$322 \ g$ $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ માં ઓક્સિજનનું દળ $= 14 \times 16 = 224 \ g$.
તેથી,$32.2 \ g$ $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ માં ઓક્સિજનનું દળ $= (224 / 322) \times 32.2 = 22.4 \ g$.

(C) પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર શોધવા માટે,આપણે તત્વોના મોલર ગુણોત્તરની ગણતરી કરીએ છીએ:

તત્વ	ટકાવારી	પરમાણુભાર	સાપેક્ષ મોલ	સાદો ગુણોત્તર
$C$	$38.71$	$12$	$38.71 / 12 = 3.22$	$3.22 / 3.22 = 1$
$H$	$9.67$	$1$	$9.67 / 1 = 9.67$	$9.67 / 3.22 = 3$
$O$	$51.62$	$16$	$51.62 / 16 = 3.22$	$3.22 / 3.22 = 1$

$C:H:O$ નો સાદો ગુણોત્તર $1:3:1$ છે.
તેથી,પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_3O$ છે.

(B) પ્રથમ ઓક્સાઈડ $(MO)$ માટે:
ધાતુ = $50\%$,ઓક્સિજન = $50\%$.
ધાતુ $(M)$ નું પરમાણ્વીય દળ = $16 \ g/mol$ ($1:1$ ગુણોત્તર હોવાથી).
બીજા ઓક્સાઈડ માટે:
ધાતુ = $40\%$,ઓક્સિજન = $60\%$.
$M$ અને $O$ ના મોલનો ગુણોત્તર = $\frac{40}{16} : \frac{60}{16} = 2.5 : 3.75$.
નાની કિંમત $(2.5)$ વડે ભાગતા:
$M : O = 1 : 1.5 = 2 : 3$.
તેથી,સૂત્ર $M_2O_3$ થશે.

(B) ગ્લુકોઝનું આણ્વીય સૂત્ર $C_6H_{12}O_6$ છે. પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $C:H:O = 6:12:6 = 1:2:1$ છે. તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ માટે,આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_4O_2$ છે. પરમાણુઓનો ગુણોત્તર $C:H:O = 2:4:2 = 1:2:1$ છે. તેથી,એસિટિક એસિડનું પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_2O$ છે,જે ગ્લુકોઝ સમાન છે.

(D) ધારો કે સજળ ક્ષારનું પ્રારંભિક વજન $100 \ g$ છે.
ગુમાવેલ પાણીનું વજન $= 55.9 \ g$.
બાકી રહેલ નિર્જળ $Na_2SO_4$ નું વજન $= 100 - 55.9 = 44.1 \ g$.
નિર્જળ $Na_2SO_4$ નું આણ્વીય દળ $= 142 \ g/mol$.
$44.1 \ g$ $Na_2SO_4$ એ $55.9 \ g$ $H_2O$ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$142 \ g$ $Na_2SO_4$ એ $\frac{142 \times 55.9}{44.1} \approx 180 \ g$ $H_2O$ સાથે જોડાયેલ હશે.
પાણીના મોલની સંખ્યા $(x)$ $= \frac{180}{18} = 10$.
આમ,સ્ફટિકમય ક્ષારનું સૂત્ર $Na_2SO_4 \cdot 10H_2O$ છે.

(A) એવોગેડ્રોના નિયમ મુજબ,સમાન તાપમાન અને દબાણે વાયુઓના સમાન કદમાં મોલની સંખ્યા સમાન હોય છે.
$N_2$ નો અણુભાર = $28 \ g/mol$.
તેથી,કાર્બનિક પદાર્થનો અણુભાર = $28 \ g/mol$.
પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2$ હોવાથી,તેનું દળ = $12 + 2 = 14 \ g/mol$.
$n = \frac{28}{14} = 2$.
અણુસૂત્ર = $2 \times (CH_2) = C_2H_4$.

(C) $1$. હાઈડ્રોકાર્બનનું આણ્વીય દળ શોધો: $\text{આણ્વીય દળ} = 2 \times \text{બાષ્પઘનતા} = 2 \times 15 = 30 \ \text{g/mol}$.
$2$. એક મોલમાં કાર્બન અને હાઈડ્રોજનનું દળ શોધો: $\text{C નું દળ} = 30 \text{ ના } 80\% = 24 \ \text{g}$. $\text{H નું દળ} = 30 \text{ ના } 20\% = 6 \ \text{g}$.
$3$. દરેક પરમાણુના મોલની સંખ્યા શોધો: $\text{C ના મોલ} = \frac{24}{12} = 2$. $\text{H ના મોલ} = \frac{6}{1} = 6$.
$4$. આણ્વીય સૂત્ર $C_2H_6$ છે.

(A) આપેલ છે: કાર્બન $(C)$ = $75\%$,હાઈડ્રોજન $(H)$ = $100\% - 75\% = 25\%$.
મોલ ગુણોત્તરની ગણતરી:
$C = \frac{75}{12} = 6.25$
$H = \frac{25}{1} = 25$
સૌથી નાની કિંમત $(6.25)$ વડે ભાગતા:
$C = \frac{6.25}{6.25} = 1$
$H = \frac{25}{6.25} = 4$
તેથી,પ્રમાણસુચક સૂત્ર $CH_4$ છે.

(A) ન્યુનત્તમ અણુભારની ગણતરી એ ધારણા પર કરવામાં આવે છે કે ઉત્સેચકના અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક $Se$ પરમાણુ હાજર છે.
આપેલ છે: $Se$ ની ટકાવારી = $0.5\%$,$Se$ નો પરમાણ્વીય ભાર = $78.4$.
સૂત્ર: $\text{ન્યુનત્તમ અણુભાર} = \frac{\text{તત્વનો પરમાણ્વીય ભાર} \times 100}{\text{તત્વની ટકાવારી}}$.
ગણતરી: $\text{અણુભાર} = \frac{78.4 \times 100}{0.5} = \frac{7840}{0.5} = 15680$.
વૈજ્ઞાનિક સંકેતમાં,આ $1.568 \times 10^4$ થાય છે.

(B) $Y$ નું પ્રમાણ $100 - 75.8 = 24.2\%$ છે.
$X$ અને $Y$ નો મોલ ગુણોત્તર:
$X:Y = \frac{75.8}{75} : \frac{24.2}{16} = 1.01 : 1.51$.
સૌથી નાની સંખ્યા $(1.01)$ વડે ભાગતા:
$X:Y = \frac{1.01}{1.01} : \frac{1.51}{1.01} = 1 : 1.5$.
પૂર્ણાંક સંખ્યા મેળવવા માટે $2$ વડે ગુણતા:
$X:Y = 2 : 3$.
તેથી,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $X_2Y_3$ છે.

(A) $0.1 \, \text{mol}$ કાર્બોહાઈડ્રેટમાં $1 \, g$ હાઈડ્રોજન હોય,તો $1 \, \text{mol}$ કાર્બોહાઈડ્રેટમાં $10 \, g$ હાઈડ્રોજન હોય.
પ્રમાણ સૂચક સૂત્ર $CH_2O$ હોવાથી,આણ્વીય સૂત્ર $(CH_2O)_n$ એટલે કે $C_nH_{2n}O_n$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
$1 \, \text{mol}$ સંયોજનમાં હાઈડ્રોજનના પરમાણુઓની સંખ્યા $2n \, \text{mol}$ છે.
હાઈડ્રોજનનું મોલર દળ $1 \, \text{g/mol}$ હોવાથી,હાઈડ્રોજનનું દળ $2n \times 1 \, \text{g} = 10 \, \text{g}$ થાય.
$n$ માટે ઉકેલતા: $2n = 10$,તેથી $n = 5$.
આમ,આણ્વીય સૂત્ર $C_5H_{10}O_5$ છે.

(C) ધારો કે દરેક પદાર્થનું દળ $W$ છે.
$X$ ના મોલની સંખ્યા $n_X = \frac{W}{30}$ છે.
$Y$ ના મોલની સંખ્યા $n_Y = \frac{W}{20}$ છે.
મોલનો ગુણોત્તર $n_X : n_Y = \frac{W}{30} : \frac{W}{20} = \frac{1}{3} : \frac{1}{2} = 2 : 3$ છે.
આમ,પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $X_2Y_3$ છે.
પ્રમાણસૂચક સૂત્રનો ભાર $(2 \times 30) + (3 \times 20) = 60 + 60 = 120$ છે.
આપેલ આણ્વીય ભાર $120$ હોવાથી,અણુસૂત્ર પ્રમાણસૂચક સૂત્ર સમાન એટલે કે $X_2Y_3$ થશે.