Mix Examples - Mineral Nutrition Questions in Gujarati

(B) એમોનિયમ સલ્ફેટ $(NH_4)_2SO_4$ એ વ્યાપકપણે વપરાતું રાસાયણિક ખાતર છે.
તે વનસ્પતિઓને આવશ્યક નાઈટ્રોજન પૂરું પાડે છે,જે વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ ગુરુપોષકતત્વ છે.
સામાન્ય ખાતરોમાં યુરિયા,સોડિયમ નાઈટ્રેટ,એમોનિયમ સલ્ફેટ અને એમોનિયમ નાઈટ્રેટ જેવા વિવિધ રાસાયણિક સંયોજનોનો સમાવેશ થાય છે.
એમોનિયમને નાઈટ્રોજનનો ઉત્તમ સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે,ખાસ કરીને એવા કૃષિ વિસ્તારોમાં જ્યાં લીચિંગ (ક્ષારણ) નો દર ઊંચો હોય છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ મેગ્નેશિયમ: $(ii)$ તે ક્લોરોફિલ અણુનો મુખ્ય બંધારણીય ઘટક છે.
$(B)$ સલ્ફર: $(iv)$ તે સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન જેવા એમિનો એસિડમાં જોવા મળે છે.
$(C)$ કેલ્શિયમ: $(i)$ તે કોષદીવાલના મધ્યપટલમાં કેલ્શિયમ પેક્ટેટ બનાવવા માટે જરૂરી છે.
$(D)$ આયોડિન: $(vi)$ આયોડિન ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ માટે આવશ્યક પોષક તત્વ ગણાતું નથી.
$(E)$ મેંગેનીઝ: $(iii)$ તે ઘણા ઉત્સેચકોની સક્રિયતા માટે જરૂરી છે,ખાસ કરીને પ્રકાશસંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલા ઉત્સેચકો (દા.ત.,પાણીનું વિભાજન કરતું સંકુલ).
તેથી,સાચો ક્રમ $A-(ii), B-(iv), C-(i), D-(vi), E-(iii)$ છે.

(C) $Haber-Bosch$ પદ્ધતિને વાતાવરણીય નાઈટ્રોજન $(N_2)$ નું એમોનિયા $(NH_3)$ માં રાસાયણિક સ્થાપન કરવા માટેની સૌથી કાર્યક્ષમ અને વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતી ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા માનવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,નાઈટ્રોજન વાયુને લોખંડના ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ઊંચા તાપમાન અને ઊંચા દબાણે હાઈડ્રોજન વાયુ સાથે પ્રક્રિયા કરાવવામાં આવે છે.

(A) મેથીના પાન વિવિધ ખનિજો અને વિટામિન્સનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,મેથીના પાનમાં કેલ્શિયમ નોંધપાત્ર માત્રામાં હાજર હોય છે,જે હાડકાના સ્વાસ્થ્ય અને વિવિધ શારીરિક કાર્યોમાં મદદરૂપ થાય છે.

(D) દૂધ વિવિધ આવશ્યક ખનિજોનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. તેમાં $Calcium$ (કેલ્શિયમ) નું નોંધપાત્ર પ્રમાણ હોય છે,જે હાડકાના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે,તેમજ તેમાં $Phosphorus$ (ફોસ્ફરસ) અને $Sodium$ (સોડિયમ) પણ જોવા મળે છે. તેથી,દૂધમાં આપેલા તમામ ખનિજો હાજર હોય છે.

(B) લીલું ખાતર એવી વનસ્પતિઓનું બનેલું હોય છે જેને ઉગાડીને જમીનની ફળદ્રુપતા અને બંધારણ સુધારવા માટે જમીનમાં દબાવવામાં આવે છે.
$Crotalaria juncea$ (સણ) એ જાણીતી કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જે તેના નાઈટ્રોજન સ્થાપન કરવાની ક્ષમતાને કારણે લીલા ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.
$Alhagi camelorum$ (ઊંટ કંટાળો) નો ઉપયોગ પણ લીલા ખાતર તરીકે થાય છે,ખાસ કરીને રેતાળ જમીનમાં,કારણ કે તે જમીનમાં કાર્બનિક પદાર્થો અને ભેજ જાળવી રાખવાની ક્ષમતામાં સુધારો કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચી જોડી $Crotalaria juncea$ અને $Alhagi camelorum$ છે.

(D) જમીનમાં રહેલા સજીવોમાં બેક્ટેરિયા,ફૂગ,અળસિયા અને કીટકો જેવા વિવિધ પ્રકારના જીવન સ્વરૂપોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો ઇકોસિસ્ટમમાં બેવડી ભૂમિકા ભજવે છે.
તેઓ ઉપયોગી છે કારણ કે તેઓ કાર્બનિક પદાર્થોનું વિઘટન કરે છે,પોષક તત્વોનું પુનઃચક્રણ કરે છે અને જમીનનું બંધારણ સુધારે છે,જે છોડના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે.
જો કે,તેઓ હાનિકારક પણ હોઈ શકે છે,કારણ કે જમીનજન્ય કેટલાક રોગકારકો (જેમ કે અમુક ફૂગ અને બેક્ટેરિયા) છોડમાં રોગ પેદા કરે છે,અને કેટલાક જમીનના કીટકો છોડના મૂળને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
તેથી,જમીનમાં રહેલા સજીવો જમીનમાં ઉગતા છોડ માટે હાનિકારક અને ઉપયોગી બંને છે.

(D) $N_2$ નું સ્થાપન બે રીતે થાય છે: વિદ્યુત-રાસાયણિક સ્થાપન અને જૈવિક સ્થાપન.
વીજળી એ વિદ્યુત-રાસાયણિક સ્થાપન માટેનું એક ઘટક છે,જેમાં વાતાવરણીય $N_2$ નું નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડમાં રૂપાંતર થાય છે.
મુક્ત-જીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Azotobacter$) અને સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા (દા.ત.,$Rhizobium$) એ જૈવિક ઘટકો છે જે વાતાવરણીય $N_2$ ને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ કરી શકે છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(A) ખોટું વિધાન એ છે કે ફોસ્ફોરસ બધા પ્રોટીનનો ઘટક છે. ફોસ્ફોરસ એ કોષરસપટલ (ફોસ્ફોલિપિડ્સ),ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) અને $ATP$ નો મુખ્ય ઘટક છે,પરંતુ તે બધા પ્રોટીનનો ઘટક નથી. પ્રોટીન મુખ્યત્વે કાર્બન,હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન અને ક્યારેક સલ્ફર ધરાવતા એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે. $Nitrosomonas$ અને $Nitrobacter$ એ રસાયણ સ્વયંપોષી છે જે અનુક્રમે એમોનિયા અને નાઈટ્રાઈટનું ઓક્સિડેશન કરે છે. $Anabaena$ અને $Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે મુક્ત અવસ્થામાં વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે. મૂળગંડિકાઓ બનાવતા બેક્ટેરિયા જેમ કે $Rhizobium$ જ્યારે કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓ સાથે સહજીવનમાં ન હોય ત્યારે જમીનમાં વાયુજીવી તરીકે રહે છે.

(B) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે શિમ્બીકુળની વનસ્પતિઓના મૂળમાં રાઈઝોબિયમ જેવા સહજીવી બેક્ટેરિયા ધરાવતી મૂળગંડિકાઓ હોય છે,જે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરીને જમીનની ફળદ્રુપતા વધારે છે.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે એઝેટોબૅક્ટર એ મુક્તજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે જે જમીનમાં વાતાવરણીય $N_2$ નું સ્થાપન કરે છે.
જોકે,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી કારણ કે શિમ્બીકુળની વનસ્પતિઓમાં જમીનની ફળદ્રુપતામાં વધારો મુખ્યત્વે રાઈઝોબિયમ સાથેના સહજીવનને કારણે થાય છે,એઝેટોબૅક્ટરને કારણે નહીં.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1.$ માઈકોરાઈઝા: આ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે. તે જમીનમાંથી ફૉસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે $(1-b)$.
$2.$ નોસ્ટોક: આ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે સ્વયંપોષી $N_2$-સ્થાપક તરીકે કાર્ય કરે છે $(2-d)$.
$3.$ એઝોસ્પાયરીલમ: આ બેક્ટેરિયા જમીનમાં મુક્તજીવી $N_2$-સ્થાપક તરીકે કાર્ય કરે છે $(3-a)$.
$4.$ રાઈઝોબિયમ: આ બેક્ટેરિયા શિમ્બીકુળની વનસ્પતિઓના મૂળમાં મૂળગંડિકાઓ બનાવી નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે $(4-c)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $1-b, 2-d, 3-a, 4-c$ છે.

(D) નાઇટ્રોજન સ્થાપન એ વાતાવરણીય નાઇટ્રોજન $(N_2)$ ને એમોનિયા $(NH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ દ્વારા કરી શકાય છે.
$Azotobacter$ અને $Azospirillum$ એ જમીનમાં જોવા મળતા મુક્તજીવી નાઇટ્રોજન-સ્થાપક બેક્ટેરિયાના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$Azotobacter$ એ જારક,મુક્તજીવી બેક્ટેરિયા છે,જ્યારે $Azospirillum$ પણ એક મુક્તજીવી બેક્ટેરિયા છે જે ઘણીવાર ઘાસના મૂળ સાથે સહજીવન ધરાવે છે.
તેથી,$Azospirillum$ અને $Azotobacter$ બંને મુક્તજીવી નાઇટ્રોજન-સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.

(D) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ માઈકોરાઈઝા: આ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે,જે જમીનમાંથી ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે. તેથી,$(1-Q)$.
$(2)$ નોસ્ટોક: આ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે સ્વયંપોષી $N_2$-સ્થાપક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$(2-S)$.
$(3)$ એઝોસ્પાયરીલમ: આ બેક્ટેરિયા જમીનમાં મુક્તજીવી $N_2$-સ્થાપક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,$(3-P)$.
$(4)$ રાઈઝોબિયમ: આ બેક્ટેરિયા શિમ્બીકુળની વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવન સ્થાપી નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે. તેથી,$(4-R)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(1-Q), (2-S), (3-P), (4-R)$ છે.

(A) $1$. સ્નાયુ સંકોચન માટે સ્લાઇડિંગ ફિલામેન્ટ મિકેનિઝમમાં $Ca^{+2}$ આયનોની જરૂર પડે છે.
$2$. ખોરાકના પાચનમાં ક્લોરાઇડ આયનો $(Cl^-)$ સામેલ છે જે લાળમાં રહેલા એમાયલેઝને સક્રિય કરે છે.
$3$. કોષોમાં શક્તિવિનિમય મુખ્યત્વે $ATP$ માં રહેલા ફોસ્ફેટ જૂથો દ્વારા થાય છે, જે $(PO_4)^{-3}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$4$. કાર્બોદિતનું સંશ્લેષણ (પ્રકાશસંશ્લેષણ) માટે ક્લોરોફિલના મુખ્ય ઘટક તરીકે $Mg^{+2}$ ની જરૂર પડે છે.
$5$. નાઇટ્રોજન સ્થાપન નાઇટ્રોજિનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા થાય છે, જેમાં મોલિબ્ડેનમ $(Mo)$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી, સાચી જોડ $(1-b), (2-e), (3-d), (4-a), (5-c)$ છે.

(D) શ્વસનરંજક દ્રવ્યો એ વિશિષ્ટ પ્રોટીન છે જે વિવિધ પ્રાણીઓના રુધિરમાં ઓક્સિજનનું વહન કરે છે.
પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,મુખ્ય શ્વસનરંજક દ્રવ્ય હિમોગ્લોબિન છે,જેમાં તેના કેન્દ્રીય ધાતુ આયન તરીકે $Iron$ $(Fe)$ હોય છે.
ઘણા અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓમાં,જેમ કે મૃદુકાય અને કેટલાક સંધિપાદ પ્રાણીઓમાં,શ્વસનરંજક દ્રવ્ય હિમોસાયનિન હોય છે,જેમાં તેના કેન્દ્રીય ધાતુ આયન તરીકે $Copper$ $(Cu)$ હોય છે.
આમ,$Iron$ અને $Copper$ બંને અપૃષ્ઠવંશી અને પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના શ્વસનરંજક દ્રવ્યોમાં જોવા મળતા આવશ્યક ખનીજ તત્ત્વો હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે: હીમોગ્લોબિન,માયોગ્લોબિન અને સાયટોક્રોમમાં લોહતત્ત્વ $(Fe)$ કેન્દ્રીય ધાતુ આયન અથવા કો-ફેક્ટર તરીકે હોય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: કૉપર મુખ્યત્વે રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયાઓ અને ઇલેક્ટ્રોન પરિવહનમાં ભાગ લે છે,તે કોષવિભાજનનું પ્રાથમિક નિયંત્રક નથી.
વિધાન $III$ ખોટું છે: બાયોટિનમાં સલ્ફર હોય છે,પરંતુ રિબોફ્લેવિન $(Vitamin B_2)$ માં સલ્ફર હોતું નથી.
વિધાન $IV$ સાચું છે: હાડકાં અને દાંતના નિર્માણ અને જાળવણી માટે કૅલ્શિયમ આવશ્યક છે.
વિધાન $V$ ખોટું છે: મૅંગેનીઝ ઘણા ઉત્સેચકો જેવા કે કાર્બોક્સિલેઝ અને કાઇનેઝ માટે કો-ફેક્ટર છે,પરંતુ તે ફૉસ્ફેટેઝ ઉત્સેચકનું બંધારણીય ઘટક નથી (જેમાં સામાન્ય રીતે ઝિંક અથવા મૅગ્નેશિયમની જરૂર હોય છે).
તેથી,ખોટાં વિધાનો $II, III,$ અને $V$ છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. મેંગેનીઝ $(a)$ પાણીના પ્રકાશ-વિઘટન (photolysis) માટે જરૂરી છે,જે $O_2$ ના ઉત્ક્રાંતિ $(p)$ તરફ દોરી જાય છે.
$2$. ક્લોરીન $(b)$ કણાભસૂત્રમાં ઉચ્ચ સાંદ્રતામાં જોવા મળે છે $(r)$ અને તે પાણીના વિભાજનમાં ભાગ લે છે.
$3$. ફૉસ્ફરસ $(c)$ ન્યુક્લિક એસિડ $(s)$,$ATP$ અને ફોસ્ફોલિપિડ્સનો મુખ્ય ઘટક છે.
$4$. આયોડિન $(d)$ એ થાઈરોઈડ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણ અને થાઈરોઈડ ગ્રંથિના વિકાસ $(q)$ માટે જરૂરી એક મહત્વપૂર્ણ તત્વ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-p), (b-r), (c-s), (d-q)$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ બોરોન: વનસ્પતિમાં શર્કરાના વહન માટે જરૂરી $(r)$.
$(b)$ કોપર: વનસ્પતિમાં ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણ અને રેડોક્સ પ્રતિક્રિયાઓ માટે જરૂરી $(s)$.
$(c)$ મોલિબ્ડેનમ: નાઇટ્રોજન સ્થાપન માટે જરૂરી,કારણ કે તે નાઇટ્રોજનેઝ ઉત્સેચકનો ઘટક છે $(q)$.
$(d)$ ક્લોરીન: પ્રકાશસંશ્લેષણમાં પાણીના વિભાજન માટે જરૂરી,જે $CO_2$ ના વહન/ગ્રહણના નિયમનમાં મદદ કરે છે $(p)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a-r), (b-s), (c-q), (d-p)$ છે.

(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ સ્નાયુ સંકોચન માટે એક્ટિન તંતુઓ પર સક્રિય સ્થાનો ખુલ્લા કરવા માટે $Ca^{+2}$ આયનોની જરૂર પડે છે $(Q)$.
$(2)$ ખોરાકના પાચનમાં વિવિધ ઉત્સેચકો સામેલ છે, અને લાળ એમાયલેઝના સક્રિયકરણ માટે $Cl^{-}$ આયનો આવશ્યક છે $(T)$.
$(3)$ જૈવિક પ્રણાલીઓમાં શક્તિવિનિમય મુખ્યત્વે $ATP$ દ્વારા થાય છે, જેમાં ફોસ્ફેટ જૂથો $(PO_4^{-3})$ હોય છે $(S)$.
$(4)$ કાર્બોદિતનું સંશ્લેષણ (દા.ત., પ્રકાશસંશ્લેષણમાં) રૂબિસ્કો $(RuBisCO)$ જેવા ઉત્સેચકોનો સમાવેશ કરે છે જેને કો-ફેક્ટર તરીકે $Mg^{+2}$ ની જરૂર હોય છે $(P)$.
$(5)$ નાઇટ્રોજન સ્થિરીકરણ, ખાસ કરીને નાઇટ્રોજનેઝ ઉત્સેચકમાં, કો-ફેક્ટર તરીકે મોલિબ્ડેનમ $(Mo)$ ની જરૂર હોય છે $(R)$.
તેથી, સાચો ક્રમ $(1-Q), (2-T), (3-S), (4-P), (5-R)$ છે.

(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ ઘણા ઉત્સેચકો માટે સહ-કારક તરીકે કાર્ય કરે છે, જેમાં $ATP$ જળવિભાજન અને પ્રકાશસંશ્લેષણનો સમાવેશ થાય છે, તેથી તે ઉત્સેચકોની સક્રિયતા $(S)$ માટે આવશ્યક છે.
$(2)$ મોલિબ્ડેનમ $(Mo)$ એ નાઇટ્રોજનેઝ ઉત્સેચકનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે, જે જૈવિક નાઇટ્રોજન સ્થાપન $(R)$ માટે જરૂરી છે.
$(3)$ કેલ્શિયમ $(Ca^{2+})$ રુધિર ગંઠાવાની ક્રિયા $(P)$ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$(4)$ સલ્ફર $(S)$ એ સિસ્ટિન અને મિથિઓનાઇન જેવા અમુક એમિનો એસિડનો મુખ્ય ઘટક છે, જે પ્રોટીન બંધારણ $(Q)$ માટે આવશ્યક છે.
તેથી, સાચી જોડી $(1-S), (2-R), (3-P), (4-Q)$ છે.

(B) સાચું છે: વનસ્પતિઓ મુખ્યત્વે જમીનમાંથી નાઇટ્રોજનનું શોષણ નાઇટ્રેટ $(NO_3^-)$ અથવા એમોનિયમ આયનો $(NH_4^+)$ સ્વરૂપે કરે છે,જે ક્ષારો છે.
$R$ સાચું છે: નાઇટ્રોજન એ એમિનો એસિડ (પ્રોટીનના બંધારણીય ઘટકો),ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$),વિટામિન્સ અને ક્લોરોફિલનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે.
નિષ્કર્ષ: જોકે બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચાં છે,પરંતુ નાઇટ્રોજન પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે અનિવાર્ય છે $(R)$ તે બાબત એ સમજાવતી નથી કે વનસ્પતિઓ તેને જમીનમાંથી ક્ષાર સ્વરૂપે શા માટે શોષે છે $(A)$. શોષણની ક્રિયાવિધિ જમીનના દ્રાવણમાં રહેલી રાસાયણિક પ્રાપ્યતા પર આધારિત છે,નાઇટ્રોજનના જૈવિક કાર્ય પર નહીં. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(D) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે ફૉસ્ફરસ એ પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓના હાડકાં અને દાંતના બંધારણમાં રહેલા હાઇડ્રોક્સિએપેટાઇટ સ્ફટિકોનો મુખ્ય ખનિજ ઘટક છે.
વિધાન $Q$ ખોટું છે કારણ કે ફૉસ્ફરસ એ બાયોટિન કે થાયેમિનનો બંધારણીય ઘટક નથી. બાયોટિન $(C_{10}H_{16}N_2O_3S)$ અને થાયેમિન $(C_{12}H_{17}N_4OS^+)$ ના રાસાયણિક બંધારણમાં ફૉસ્ફરસ હોતું નથી. ફૉસ્ફરસ સામાન્ય રીતે ન્યુક્લિક એસિડ,ફૉસ્ફોલિપિડ્સ અને $ATP$ માં જોવા મળે છે.

(D) સાચો જવાબ વિકલ્પ $(D)$ છે.
$(1)$ વનસ્પતિના તંદુરસ્ત વિકાસ માટે મેગ્નેશિયમ $(d)$ જરૂરી છે.
$(2)$ નાઇટ્રોજન $(a)$ વિટામિનના બંધારણમાં ભાગ લે છે.
$(3)$ કોબાલ્ટ $(c)$ વિટામિન $B_{12}$ નો ભાગ છે જે ચયાપચયની પ્રક્રિયામાં મદદરૂપ છે.
$(4)$ મેંગેનીઝ $(b)$ ફોસ્ફેટેઝ જેવા ઉત્સેચકોની સક્રિયતા માટે જરૂરી છે.
આમ, સાચી જોડ $(1-d), (2-a), (3-c), (4-b)$ થાય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$1$. કૉપર ઇલેક્ટ્રોન પરિવહન અને રેડોક્સ પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે,ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણમાં સીધી રીતે નહીં.
$2$. મૅગ્નેશિયમ એ ક્લોરોફિલ અણુનો મુખ્ય ઘટક છે.
$3$. બોરોન પરાગરજના અંકુરણ,કોષના વિસ્તરણ અને કાર્બોદિતોના સ્થળાંતરમાં મદદ કરે છે,શ્વસનમાં નહીં.
$4$. મોલિબ્ડેનમ એ નાઇટ્રોજનેઝ અને નાઇટ્રેટ રિડક્ટેઝ ઉત્સેચકોનો આવશ્યક ઘટક છે,જે નાઇટ્રોજન સ્થાપન માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
તેથી,'ક્લોરોફિલના સંશ્લેષણમાં - કૉપર' એ અસંગત યુગ્મ છે.

(A, B, D) નાઇટ્રોજન સ્થાપન એ વાતાવરણીય નાઇટ્રોજન $(N_2)$ ને એમોનિયા $(NH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે,જેનો ઉપયોગ વનસ્પતિઓ દ્વારા કરી શકાય છે.
ઘણા બૅક્ટેરિયા નાઇટ્રોજન સ્થાપન કરવા માટે સક્ષમ છે.
નોસ્ટોક $(Nostoc)$,ઍનાબીના $(Anabaena)$ અને એઝોટોબેક્ટર $(Azotobacter)$ એ બધા જાણીતા નાઇટ્રોજન સ્થાપક બૅક્ટેરિયા છે.
જો આ પ્રશ્નમાં એકથી વધુ વિકલ્પો સાચા હોય,તો $A$,$B$ અને $D$ ત્રણેય સાચા છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ફોસ્ફરસ કોષરસસ્તર (ફોસ્ફોલિપિડ તરીકે) અને તમામ ન્યુક્લિક એસિડ (શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોન તરીકે) નો મુખ્ય ઘટક છે. જો કે,ફોસ્ફરસ એ બધા પ્રોટીનનો ઘટક નથી. પ્રોટીન એમિનો એસિડના બનેલા હોય છે,જેમાં કાર્બન,હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન અને ક્યારેક સલ્ફર હોય છે,પરંતુ ફોસ્ફરસ હોતું નથી.

(A) $Rhodospirillum$ એ મુક્તજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
માયકોરાઇઝા એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
માયકોરાઇઝામાં ફૂગના સૌથી સામાન્ય ભાગીદાર $Glomus$ પ્રજાતિઓ છે.
તેથી,$Rhodospirillum - Mycorrhiza$ ની જોડી અસંગત છે.

(D) વનસ્પતિઓને તેમના અસ્તિત્વ અને વિકાસ માટે વિવિધ આવશ્યક ખનીજ તત્વોની જરૂર હોય છે.
આ ખનીજો ઘણી શારીરિક પ્રક્રિયાઓ માટે નિર્ણાયક છે:
$1$. તે વનસ્પતિના શરીરની તંદુરસ્ત વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે આવશ્યક છે.
$2$. તે ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ,ઉત્સેચકોની સક્રિયતા અને બંધારણીય ઘટકોમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે જીવન ટકાવી રાખવા માટે જરૂરી છે.
$3$. તે ફૂલ આવવા,ફળ બનવા અને બીજના વિકાસ સહિત સફળ પ્રજનન માટે જરૂરી છે.
તેથી,વનસ્પતિના સમગ્ર જીવનચક્ર માટે ખનીજો અનિવાર્ય છે,તેથી આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પાણીનું વિભાજન: પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન પાણીના પ્રકાશ-વિભાજન (photolysis) માટે ક્લોરિન $(Cl^-)$ અને મેંગેનીઝ $(Mn^{2+})$ આવશ્યક છે.
$(B)$ $Ca^{2+}$ નું શોષણ અને ઉપયોગ: બોરોન $(B)$ કેલ્શિયમ આયનોના શોષણ અને ઉપયોગ, પરાગરજના અંકુરણ અને કોષના વિસ્તરણ માટે જરૂરી છે.
$(C)$ ઓક્સિનનું સંશ્લેષણ: વનસ્પતિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ ઓક્સિન (indole$-3-$acetic acid) ના સંશ્લેષણ માટે ઝિંક $(Zn^{2+})$ જરૂરી છે.
$(D)$ રેડોક્ષ પ્રક્રિયા: કોપર $(Cu^{2+})$ વનસ્પતિઓમાં વિવિધ રેડોક્ષ પ્રક્રિયાઓમાં સામેલ છે, ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇનમાં પ્લાસ્ટોસાયનિનના ઘટક તરીકે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-3, B-1, C-4, D-2$ છે.

(C) ખોટું વાક્ય $C$ છે.
કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓની મૂળગંડિકાઓમાં,હાજર રહેલ ઓક્સિજન સ્કેવેન્જર $leg-haemoglobin$ (લેગ-હિમોગ્લોબિન) છે,માત્ર હિમોગ્લોબિન નહીં.
$A$ સાચું છે: નાઈટ્રોજીનેઝ એ $Mo-Fe$ પ્રોટીન છે અને તે $O_2$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ છે.
$B$ સાચું છે: એમોનિયમ આયનો ઉચ્ચ સાંદ્રતા પર વનસ્પતિઓ માટે ઝેરી હોય છે અને તેનું એમિનો એસિડમાં રૂપાંતર થાય છે.
$D$ સાચું છે: $N_2$ નું $NH_3$ માં રિડક્શન એ ઉર્જા-સઘન પ્રક્રિયા છે,જેમાં પ્રતિ $N_2$ ના સ્થાપન માટે $16$ $ATP$ અણુઓની જરૂર પડે છે.

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$P$. ફોસ્ફરસ $(II)$: તે કોષરસતર,તમામ ન્યુક્લિક એસિડ (ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ) અને પ્રોટીનનો મુખ્ય ઘટક છે.
$Q$. પોટેશિયમ $(III)$: તેની જરૂરિયાત વર્ધનશીલ પેશીઓ,કલિકાઓ,પર્ણો અને મૂળની ટોચમાં વધુ પ્રમાણમાં હોય છે.
$R$. મેગ્નેશિયમ $(IV)$: તે ક્લોરોફિલના વલય બંધારણનો ઘટક છે અને રીબોઝોમનું બંધારણ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
$S$. મેંગેનીઝ $(I)$: તેનું મુખ્ય કાર્ય પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન ઓક્સિજન મુક્ત કરવા માટે પાણીનું વિભાજન કરવાનું છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P-II, Q-III, R-IV, S-I$ છે.

(C) વિનિટ્રીફિકેશન એ જમીનમાં રહેલા નાઈટ્રેટ $(NO_3^-)$ નું વાયુરૂપ નાઈટ્રોજન $(N_2)$ માં રિડક્શન કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા વિશિષ્ટ વિનિટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે.
વિનિટ્રીફાઈંગ બેક્ટેરિયાના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં $Pseudomonas$ અને $Thiobacillus$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Nitrosomonas$ એ નાઈટ્રીફિકેશનની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે,જેમાં એમોનિયાનું નાઈટ્રાઈટમાં રૂપાંતર થાય છે,વિનિટ્રીફિકેશનમાં નહીં.
તેથી,$Thiobacillus$ અને $Pseudomonas$ બંને વિનિટ્રીફિકેશન માટે જવાબદાર છે.

(B) $Frankia$ એ $Alnus$ જેવી બિન-કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં જોવા મળતું સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Rhodospirillum$ એ મુક્તજીવી,અજારક,નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે,જ્યારે $Mycorrhiza$ એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે. તેથી,$Rhodospirillum - Mycorrhiza$ એ અસંગત જોડ છે.
$Anabaena$ એ નાઈટ્રોજન સ્થાપન માટે જાણીતું સાયનોબેક્ટેરિયા છે.
$Rhizobium$ એ $Alfalfa$ (રજકો) જેવી કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં જોવા મળતું સહજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.

(C) લીલું ખાતર એવા કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે જેમને ઉગાડીને જમીનમાં ભેળવી દેવામાં આવે છે જેથી જમીનની ફળદ્રુપતા અને બંધારણમાં સુધારો થાય.
$Crotalaria juncea$ (સણ) એ જાણીતી કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જેનો ઉપયોગ લીલા ખાતર તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
$Alhagi camelorum$ (ઊંટકંટાળો) પણ એક કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિ છે જે નાઈટ્રોજન સ્થાપનમાં મદદ કરે છે અને તે રેતાળ જમીનમાં જોવા મળે છે,જે જમીનને સમૃદ્ધ બનાવવામાં ફાળો આપે છે.
તેથી,$Crotalaria juncea$ અને $Alhagi camelorum$ બંનેનો ઉપયોગ આ હેતુ માટે થાય છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. કેલ્શિયમ $(A)$ સમભાજન ત્રાક (mitotic spindle) ના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી છે $(V)$.
$2$. બોરોન $(B)$ કેલ્શિયમના શોષણ અને ઉપયોગ માટે જરૂરી છે $(III)$.
$3$. ફોસ્ફરસ $(C)$ ન્યુક્લિક એસિડ,કોષરસપટલ અને $ATP$ નો આવશ્યક ઘટક છે $(II)$.
$4$. ક્લોરિન $(D)$ કોષોમાં આયનિક સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે $(I)$.
$5$. મેંગેનીઝ $(E)$ વિવિધ શ્વસન ઉત્સેચકોને સક્રિય કરવા માટે જરૂરી છે $(IV)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-V, B-III, C-II, D-I, E-IV$ છે.

(A) સલ્ફર એક આવશ્યક તત્વ છે અને તે $Cysteine$,$Cystine$ અને $Methionine$ જેવા એમિનો એસિડનો ઘટક છે.
સલ્ફર જમીનમાં મુખ્યત્વે કાર્બનિક પદાર્થો અથવા અકાર્બનિક સંયોજનોના સ્વરૂપમાં હાજર હોય છે.
આ સ્વરૂપોને $SO_4^{2-}$ (સલ્ફેટ આયનો) માં રૂપાંતરિત કરવા માટે સલ્ફર-ઓક્સિડાઇઝિંગ બેક્ટેરિયા (જેમ કે $Thiobacillus$) જરૂરી છે.
ત્યારબાદ વનસ્પતિઓ જમીનમાંથી સલ્ફરનું શોષણ ખાસ કરીને $SO_4^{2-}$ આયનોના સ્વરૂપમાં કરે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(A-D) સાચું.
$(b)$ ખોટું. કોષમાં હાજર તમામ ખનિજ તત્વો કોષ માટે જરૂરી હોતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે,કિરણોત્સર્ગી ખાણ વિસ્તારોની નજીક ઉગતી વનસ્પતિઓ કિરણોત્સર્ગી તત્વોનો સંગ્રહ કરે છે,જે તેમના વિકાસ માટે જરૂરી નથી.
$(c)$ ખોટું. નાઈટ્રોજન વનસ્પતિઓમાં અત્યંત ગતિશીલ (mobile) છે. તે જૂના અને પરિપક્વ ભાગોમાંથી નવા વિકસતા ભાગોમાં સરળતાથી સ્થળાંતરિત થઈ શકે છે.
$(d)$ ખોટું. સૂક્ષ્મ પોષકતત્વોની આવશ્યકતા સ્થાપિત કરવી ખૂબ જ મુશ્કેલ છે કારણ કે તેની જરૂરિયાત અત્યંત ઓછી (અલ્પ) માત્રામાં હોય છે,જેના કારણે આવા તત્વોથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત પોષક માધ્યમ બનાવવું પડકારજનક છે.

(N/A) $\Rightarrow$ આ અવલોકનનું મુખ્ય કારણ પોષક તત્વો વચ્ચેનો વિરોધાભાસ (nutrient antagonism) છે. જ્યારે કોઈ એક ખનિજ આયન વધુ પ્રમાણમાં હાજર હોય,ત્યારે તે અન્ય ખનિજ આયનોના શોષણ અથવા વહનને અવરોધી શકે છે.
$\Rightarrow$ આ કિસ્સામાં,$Na$ આયનોનો વધુ પડતો ઉમેરો છોડના મૂળ દ્વારા $Ca^{+2}, Mg^{+2}$ અને $Fe^{+3}$ આયનોના શોષણ અને ઉપયોગમાં દખલ કરે છે.
$\Rightarrow$ ખનિજ આયનો કોષરસપટલમાં રહેલા વાહક પ્રોટીન પર સમાન જોડાણ સ્થાનો માટે સ્પર્ધા કરે છે. આ આયનોની સાંદ્રતામાં અસંતુલન સ્પર્ધાત્મક અવરોધ (competitive inhibition) તરફ દોરી જાય છે.
$\Rightarrow$ છોડના વિકાસને સુધારવા માટે,ખેડૂતે જમીનનું પરીક્ષણ કરાવવું જોઈએ જેથી પોષક તત્વોની ચોક્કસ જરૂરિયાત જાણી શકાય અને $Na$ નો વધુ પડતો ઉપયોગ ટાળવો જોઈએ. તેણે સંતુલિત ખાતરનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ જે આવશ્યક પોષક તત્વોને યોગ્ય અને બિન-સ્પર્ધાત્મક પ્રમાણમાં પૂરા પાડે,જેથી તેનું મહત્તમ શોષણ થઈ શકે.

(A) $(1)$ મેંગેનીઝની વિષારિતાને કારણે ક્લોરોટિક શિરાઓથી ઘેરાયેલા કથ્થઈ ડાઘા જોવા મળે છે. તેવી જ રીતે,મોલિબ્ડેનમની ઉણપને કારણે કોષવિભાજન અવરોધાય છે.
$(2)$ નાઇટ્રોજનનું એમોનિયામાં રૂપાંતર થવાની પ્રક્રિયાને નાઇટ્રોજન સ્થાપન કહે છે. નાઇટ્રાઇટનું નાઇટ્રેટમાં ઑક્સિડેશન થવાની પ્રક્રિયા એ નાઇટ્રીફિકેશનનો એક મુખ્ય તબક્કો છે.

(C) $(1)$ લેગહિમોગ્લોબીન એ ઑક્સિજન સ્કેવેન્જર (ઑક્સિજનગ્રાહી) તરીકે કાર્ય કરે છે. તે મૂળની ગાંઠોમાં અજારક વાતાવરણ સર્જીને ઑક્સિજન પ્રત્યે સંવેદનશીલ એવા નાઇટ્રોજિનેઝ ઉત્સેચકને ઓક્સિડેશનથી બચાવે છે.
$(2)$ જૈવિક નાઇટ્રોજન સ્થાપન એ વાતાવરણીય નાઇટ્રોજનને એમોનિયામાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે,જે મુખ્યત્વે શિમ્બકુળની વનસ્પતિની મૂળની ગાંઠોમાં રહેલા સહજીવી બેક્ટેરિયા રાઇઝોબિયમ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

(A) $(1)$ $Transamination$ (ટ્રાન્સએમિનેશન) એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં એમિનો જૂથ એક એમિનો ઍસિડમાંથી કિટો ઍસિડના કિટો જૂથમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.
$(2)$ $Azotobacter$ (એઝેટોબૅક્ટર) એ જાણીતા મુક્તજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક બૅક્ટેરિયા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(1)$ $Transamination$ અને $(2)$ $Azotobacter$ છે.

(D) સિલિકોન ઘણી વનસ્પતિઓ માટે,ખાસ કરીને $Poaceae$ (ઘાસ) કુળના સભ્યો માટે એક ફાયદાકારક તત્વ છે.
$1$. $Oryza$ $sativa$ (ડાંગર) એ સિલિકોનનો સંગ્રહ કરતી જાણીતી વનસ્પતિ છે.
$2$. $Triticum$ $aestivum$ (ઘઉં) પણ તેના પેશીઓમાં નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં સિલિકોનનો સંગ્રહ કરે છે,જે તેને માળખાકીય આધાર આપે છે અને જીવાત તથા રોગો સામે પ્રતિકારક શક્તિ પૂરી પાડે છે.
તેથી,આપેલી તમામ વનસ્પતિઓ સિલિકોનનો સંગ્રહ કરવા માટે જાણીતી છે.

(A) $Rhizobium$,$Azospirillum$ અને $Azotobacter$ એ જાણીતા નાઈટ્રોજન સ્થાપક સૂક્ષ્મજીવો છે.
$Rhizobium$ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળમાં મૂળગંડિકાઓ બનાવી સહજીવન ગુજારે છે.
$Azospirillum$ અને $Azotobacter$ એ મુક્તજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Glomus$ એ આર્બસ્ક્યુલર માયકોરાઈઝા $(AM)$ ફૂગનું પ્રજાતિ છે જે વનસ્પતિના મૂળ સાથે સહજીવન સ્થાપીને જમીનમાંથી ફોસ્ફરસના શોષણમાં મદદ કરે છે,પરંતુ તે વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરતું નથી.

(B) જમીનમાં,નાઈટ્રોજન ઘણીવાર વૃદ્ધિ માટે મર્યાદિત પોષક તત્વ હોય છે.
સૂક્ષ્મજીવો અને વનસ્પતિઓ બંનેને પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ અને અન્ય આવશ્યક જૈવિક અણુઓના સંશ્લેષણ માટે નાઈટ્રોજનની જરૂર હોય છે.
તેથી,સૂક્ષ્મજીવો જમીનમાં ઉપલબ્ધ મર્યાદિત નાઈટ્રોજન માટે વનસ્પતિઓ સાથે સ્પર્ધા કરે છે.

$(D)$ સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $(A)$ કેટલાક એમિનો એસિડમાં જોવા મળે છે: સલ્ફર $(S)$ એ સિસ્ટીન અને મિથિઓનાઇન જેવા એમિનો એસિડનો મુખ્ય ઘટક છે.
- $(B)$ પાણીના પ્રકાશવિઘટન માટે જરૂરી: મેંગેનીઝ $(Mn)$ એ પ્રકાશસંશ્લેષણમાં પાણીના વિભાજનની પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક છે.
- $(C)$ વનસ્પતિઓ માટે મહત્વનું નથી: આયોડિન $(I)$ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓ માટે આવશ્યક પોષકતત્વ ગણાતું નથી.
- $(D)$ ક્લોરોફિલનો બંધારણીય ઘટક: મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ એ ક્લોરોફિલ અણુની પોર્ફિરિન રીંગમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ છે.
આમ, સાચો ક્રમ $A-3, B-4, C-2, D-1$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:

તત્વ	કાર્ય/ઘટક
$(A)$ પોટેશિયમ	$(2)$ વાયુરંધ્રના હલનચલનમાં સામેલ
$(B)$ સલ્ફર	$(1)$ ફેરેડોક્સિનનો ઘટક
$(C)$ મોલિબ્ડેનમ	$(4)$ નાઈટ્રોજિનેઝનો ઘટક
$(D)$ ઝિંક	$(3)$ ઓક્સિનના સંશ્લેષણમાં જરૂરી

આમ, સાચો ક્રમ $A \rightarrow 2, B \rightarrow 1, C \rightarrow 4, D \rightarrow 3$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. પાણીનું પ્રકાશ-વિઘટન: પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન પાણીના અણુઓના વિભાજન માટે મેંગેનીઝ $(Mn^{2+})$ આવશ્યક છે.
$2$. ડાયઝોટ્રોફી: મોલિબ્ડેનમ $(Mo)$ એ નાઇટ્રોજનેઝ ઉત્સેચકનો મુખ્ય ઘટક છે, જે જૈવિક નાઇટ્રોજન સ્થાપન (ડાયઝોટ્રોફી) માટે જરૂરી છે.
$3$. સાયટોક્રોમ-c ઓક્સિડેઝ: કોપર $(Cu)$ એ ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ ચેઇનમાં સાયટોક્રોમ-c ઓક્સિડેઝ ઉત્સેચકનો આવશ્યક ઘટક છે.
$4$. $IAA$ નું જૈવસંશ્લેષણ: ઇન્ડોલ$-3-$એસેટિક એસિડ $(IAA)$ નામના વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવના સંશ્લેષણ માટે ઝિંક $(Zn)$ જરૂરી છે.
તેથી, સાચો ક્રમ $A-3, B-4, C-2, D-1$ છે.

(D) નાઈટ્રોજન વનસ્પતિઓ માટે એક આવશ્યક પોષક તત્વ છે કારણ કે તે પ્રોટીન,ન્યુક્લિક એસિડ,વિટામિન્સ અને અંતઃસ્ત્રાવોનો મુખ્ય ઘટક છે.
વનસ્પતિઓમાં,નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાત તમામ ભાગોમાં હોય છે,પરંતુ તે ખાસ કરીને વર્ધનશીલ પેશીઓ (જે સતત વિભાજન પામે છે) અને ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ સક્રિય કોષો (જેમને રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ માટે પ્રોટીન અને ઉત્સેચકોની વધુ જરૂર હોય છે) માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
તેથી,$I$ અને $IV$ બંને નાઈટ્રોજનની જરૂરિયાતના મુખ્ય સ્થાનો છે.

(C) છોડને તેમની યોગ્ય વૃદ્ધિ,વિકાસ અને ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે ગુરુ પોષકતત્વો (macro-nutrients) અને સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો (micro-nutrients) બંનેની જરૂર હોય છે.
ગુરુ પોષકતત્વો મોટી માત્રામાં જરૂરી છે,જ્યારે સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો અલ્પ માત્રામાં જરૂરી છે.
જો આ બંનેમાંથી કોઈ પણ પ્રકારના પોષકતત્વો જમીનમાં સંપૂર્ણપણે ગેરહાજર હોય,તો છોડ તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરી શકશે નહીં અથવા ગંભીર ઉણપના લક્ષણો દર્શાવશે,જેના કારણે તેમને સફળતાપૂર્વક ઉગાડવા અશક્ય છે.
તેથી,ગુરુ પોષકતત્વો અથવા સૂક્ષ્મ પોષકતત્વો વગરની જમીનમાં છોડ ઉગાડી શકાતા નથી.

(B) સાચો સંબંધ નીચે મુજબ છે:

$A$. કેલ્શિયમ	$V$. સમભાજન ત્રાક (mitotic spindle) ના સંશ્લેષણ માટે જરૂરી	$(v)$. યુવાન મૂળની ટોચ મરવા લાગે છે
$B$. બોરોન	$III$. કેલ્શિયમના શોષણ માટે જરૂરી	$(iv)$. ફળનું કદ ઘટે છે
$C$. ફોસ્ફરસ	$II$. ન્યુક્લિક એસિડના બંધારણ માટે આવશ્યક	$(iii)$. પાંદડા પર લાલ ડાઘ
$D$. ક્લોરિન	$I$. આયનિક સંતુલન માટે જરૂરી	$(ii)$. ફળની ઉપજમાં ઘટાડો
$E$. મેંગેનીઝ	$IV$. શ્વસન ઉત્સેચકોને સક્રિય કરવા માટે જરૂરી	$(i)$. પાંદડા પર રાખોડી ડાઘ

આમ,સાચો ક્રમ $A-V-v, B-III-iv, C-II-iii, D-I-ii, E-IV-i$ છે.