The Pituitary Gland Questions in Gujarati

(A) પ્રોલેક્ટિન,જેને લ્યુટોટ્રોપિક હોર્મોન $(LTH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક પેપ્ટાઈડ હોર્મોન છે જે મુખ્યત્વે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિના લેક્ટોટ્રોફ કોષો દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,જેને એડિનોહાયપોફાયસીસ કહેવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય સસ્તન પ્રાણીઓની સ્તન ગ્રંથિઓમાં દૂધના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરવાનું છે.

(A) અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (એડેનોહાઈપોફિસિસ) વિવિધ પ્રકારના સ્ત્રાવી કોષો ધરાવે છે.
વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ $(GH)$,જેને સોમેટોટ્રોપિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ સોમેટોટ્રોપ્સ નામના વિશિષ્ટ કોષો દ્વારા થાય છે.
આ સોમેટોટ્રોપ્સને એસિડોફિલિક કોષો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ એસિડિક રંગકો સાથે સરળતાથી રંગાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(D) લોરેન-લેવિ સિન્ડ્રોમ એ પિટ્યુટરી વામનતા (pituitary dwarfism) તરીકે ઓળખાતી સ્થિતિ છે.
તે વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ $(GH)$,જેને સોમેટોટ્રોપિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની ઉણપને કારણે થાય છે,જે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
આ સ્થિતિને પરિણામે વ્યક્તિની શારીરિક વૃદ્ધિ અટકી જાય છે,જ્યારે વ્યક્તિનો માનસિક વિકાસ સામાન્ય રહે છે.

(A) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ $(GH)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે, જે શરીરની વૃદ્ધિ માટે આવશ્યક છે。
બાળપણ દરમિયાન $GH$ નો ઓછો સ્ત્રાવ (હાઈપોસેક્રેશન) શરીરની વૃદ્ધિ અટકાવે છે, જેને $Dwarfism$ (વામનતા) કહેવામાં આવે છે。
$Diabetes \text{ } insipidus$ એ $ADH$ (વેસોપ્રેસિન) ના ઓછા સ્ત્રાવને કારણે થાય છે, જે પશ્ચ પિટ્યુટરી દ્વારા મુક્ત થાય છે, પરંતુ $Dwarfism$ એ પિટ્યુટરીના $GH$ ના ઓછા સ્ત્રાવ સાથે જોડાયેલ સૌથી સામાન્ય ઉદાહરણ છે。
$Goitre$ એ થાઈરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવની ઉણપ સાથે સંબંધિત છે。
$Diabetes \text{ } mellitus$ એ ઈન્સ્યુલિનની ઉણપ સાથે સંબંધિત છે。

(B) $Pituitary$ (પિટ્યુટરી) ગ્રંથિને શરીરની "માસ્ટર ગ્રંથિ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે તે એવા અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે જે અન્ય ઘણી અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓની પ્રવૃત્તિઓનું નિયમન કરે છે, જેમ કે થાયરોઈડ, એડ્રીનલ ગ્રંથિઓ અને પ્રજનન ગ્રંથિઓ.
જોકે $Hypothalamus$ (હાયપોથેલેમસ) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર નિયંત્રણ રાખે છે, તેમ છતાં પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પરિઘવર્તી અંતઃસ્ત્રાવી કાર્યો માટે પ્રાથમિક સંયોજક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) અને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અગ્ર પિટ્યુટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સંશ્લેષિત અને સ્ત્રાવિત થાય છે.
આ હોર્મોન્સ જનનપિંડો (નરમાં શુક્રપિંડ અને માદામાં અંડપિંડ) પર કાર્ય કરીને જનનકોષો અને જાતીય હોર્મોન્સના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરે છે.
જનનપિંડો પર તેમની વિશિષ્ટ અસરને કારણે,તેમને સામૂહિક રીતે ગોનાડોટ્રોપિન્સ કહેવામાં આવે છે.

(C) $ACTH$ એટલે એડ્રીનોકોર્ટિકોટ્રોપિક હોર્મોન (Adrenocorticotropic Hormone).
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ભાગ (anterior lobe) દ્વારા સંશ્લેષિત અને સ્ત્રાવિત થાય છે,જેને એડેનોહાઈપોફાઈસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવ એડ્રીનલ બાહ્યક (adrenal cortex) ને ગ્લુકોકોર્ટિકોઈડ્સ ઉત્પન્ન કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે ચયાપચય અને તણાવ સામે શરીરની પ્રતિક્રિયાને નિયંત્રિત કરવા માટે જરૂરી છે.

(B) $FSH$ એટલે ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન (પુટિકા પ્રેરક અંતઃસ્ત્રાવ).
તે એક ગોનાડોટ્રોપિન અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ (એડેનોહાઈપોફાઈસિસ) ના ગોનાડોટ્રોપ કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત અને સ્ત્રાવિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $STH$ (સોમેટોટ્રોપિક હોર્મોન),જેને ગ્રોથ હોર્મોન $(GH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
બાળપણમાં $GH$ ના અતિસ્ત્રાવને કારણે મહાકાયતા (Gigantism) થાય છે,જે લાંબા હાડકાંની અતિશય વૃદ્ધિ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
પુખ્ત વયના લોકોમાં,ખાસ કરીને મધ્યમ વયમાં $GH$ નો અતિસ્ત્રાવ એક્રોમેગાલી (Acromegaly) તરફ દોરી જાય છે,જે ચહેરા અને હાથ-પગમાં ગંભીર વિકૃતિ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તેથી,$STH$ નો અતિસ્ત્રાવ મહાકાયતા અને એક્રોમેગાલીમાં પરિણમે છે.

(D) સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
ફોલિકલ-સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ એ એક ગોનાડોટ્રોપિન છે જે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ $(adenohypophysis)$ ના ગોનાડોટ્રોપિક કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન અને સ્ત્રવિત થાય છે.
તે શરીરના વિકાસ,વૃદ્ધિ,જાતીય પરિપક્વતા અને પ્રજનન પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
સ્ત્રીઓમાં,તે અંડપુટિકાઓની વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે,જ્યારે પુરુષોમાં,તે શુક્રકોષજનન $(spermatogenesis)$ ની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજિત કરે છે.

(B) એડિનોહાયપોફાયસીસ (અગ્ર પિટ્યુટરી) ઘણા અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જેમાં $TSH$ (થાયરોઇડ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન),$ACTH$,$GH$,$PRL$,$FSH$ અને $LH$ નો સમાવેશ થાય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો હાયપોથેલેમસ અને લક્ષ્ય અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથીઓ સાથે સંકળાયેલ નકારાત્મક ફિડબેક મિકેનિઝમ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$TSH$ નો સ્ત્રાવ હાયપોથેલેમસમાંથી નીકળતા $TRH$ દ્વારા ઉત્તેજિત થાય છે અને રુધિરમાં થાયરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવો ($T_3$ અને $T_4$) ના ઉચ્ચ સ્તર દ્વારા અવરોધાય છે.
ઓક્સિટોસીન અને વાસોપ્રેસીન હાયપોથેલેમસમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ન્યુરોહાયપોફાયસીસ (પશ્ચ પિટ્યુટરી) દ્વારા મુક્ત થાય છે,એડિનોહાયપોફાયસીસ દ્વારા નહીં.
કોર્ટિસોન એ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ દ્વારા સ્ત્રવિત ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(C) $ACTH$ એટલે એડ્રીનોકોર્ટિકોટ્રોપિક હોર્મોન.
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા ઉત્પન્ન અને સ્ત્રાવ પામતું પોલીપેપ્ટાઈડ હોર્મોન છે.
તે એડ્રીનલ બાહ્યકને ગ્લુકોકોર્ટિકોઈડ્સનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.

(B) વાસોપ્રેસિન,જેને $Antidiuretic \ Hormone$ $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય મૂત્રપિંડ પર,ખાસ કરીને દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરીને પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપવાનું છે.
પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરીને,તે ઉત્પન્ન થતા મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે અને શરીરમાં રુધિરનું દબાણ અને આસૃતિ સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(C) સિમન્ડનો રોગ,જેને પિટ્યુટરી કેકેક્સિયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિના વિનાશ અથવા નિષ્ક્રિયતાને કારણે થતી સ્થિતિ છે.
આના પરિણામે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અનેક અંતઃસ્ત્રાવોની ઉણપ સર્જાય છે,જેને તબીબી ભાષામાં હાયપોપિટ્યુટરીઝમ કહેવામાં આવે છે.
તેના લક્ષણોમાં અતિશય વજન ઘટવું,આંતરિક અંગોનું સંકોચન અને જાતીય કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો થવાનો સમાવેશ થાય છે.

(A) : એપિફિઝિયલ પ્લેટ એ લાંબા હાડકાના દરેક છેડે મેટાફિસિસમાં આવેલી હાયલિન કાર્ટિલેજ પ્લેટ છે. તે લાંબા હાડકાનો એ ભાગ છે જ્યાં નવું હાડકું બને છે. પુખ્ત વયના લોકોમાં,$GH$ નું ઉચ્ચ સ્તર એક્રોમેગેલી (acromegaly) પરિણમે છે,જેમાં ઊંચાઈમાં વધારો થતો નથી કારણ કે કિશોરાવસ્થા પછી એપિફિઝિયલ પ્લેટ્સ અસ્થિભૂત (ossified) થઈ જાય છે.

(B) : પિટ્યુટરી ગ્રંથિનો પશ્ચ ખંડ કોઈ પણ અંતઃસ્ત્રાવનું સંશ્લેષણ કરતું નથી.
તેના અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને $Oxytocin$ અને $Vasopressin$ $(ADH)$,હાયપોથેલેમસના ચેતાસ્ત્રાવી કોષો દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે.
પશ્ચ પિટ્યુટરી માત્ર આ અંતઃસ્ત્રાવોનો સંગ્રહ કરે છે અને તેને રુધિરમાં મુક્ત કરે છે.
તેથી,તેને 'સાચી' અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ ગણવામાં આવતી નથી કારણ કે તેમાં અંતઃસ્ત્રાવી પેશીઓની લાક્ષણિક સ્ત્રાવી ક્ષમતાનો અભાવ હોય છે.

(B) સાચો વિકલ્પ છે.
પિટ્યુટરી ગ્રંથિનો પશ્ચ ખંડ (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) બે અંતઃસ્ત્રાવોનો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે: ઓક્સિટોસિન અને વેસોપ્રેસિન.
આ અંતઃસ્ત્રાવો હાયપોથેલેમસમાં આવેલા ચેતાસ્ત્રાવી કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે અને ચેતાતંતુઓ દ્વારા પશ્ચ પિટ્યુટરી સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
વેસોપ્રેસિન,જેને એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મુખ્યત્વે મૂત્રપિંડ પર કાર્ય કરે છે.
તે દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓમાં પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરે છે,જેનાથી મૂત્ર દ્વારા પાણીનો વ્યય ઘટે છે.

(D) પશ્ચ પિટ્યુટરી,જેને $Neurohypophysis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પરંપરાગત અર્થમાં ગ્રંથિ નથી કારણ કે તે પોતે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરતી નથી. તેના બદલે,તે $Hypothalamus$ ના સીધા નિયંત્રણ હેઠળની રચના છે. $Hypothalamus$ માં ઉદ્ભવતા ચેતાકોષોના અક્ષતંતુઓ $Vasopressin$ $(ADH)$ અને $Oxytocin$ અંતઃસ્ત્રાવોને પશ્ચ પિટ્યુટરી સુધી પહોંચાડે છે. આ અંતઃસ્ત્રાવો પશ્ચ પિટ્યુટરીમાં સંગ્રહિત અને એકત્રિત થાય છે અને જરૂરિયાત મુજબ રુધિરપ્રવાહમાં મુક્ત થાય છે. તેથી,પશ્ચ પિટ્યુટરી ખંડ આ ન્યુરોહોર્મોન્સ માટે સંગ્રહ અને મુક્તિ કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) : પુખ્ત માનવ સ્ત્રીઓમાં,ઓક્સિટોસિન એ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (ન્યુરોહાઈપોફિસિસ) દ્વારા મુક્ત થતું અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે પ્રસૂતિ દરમિયાન ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ (માયોમેટ્રિયમ) માં મજબૂત સંકોચન પ્રેરીને મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
વધુમાં,તે દૂધની નલિકાઓની આસપાસના માયોએપિથેલિયલ કોષોના સંકોચન દ્વારા સ્તન ગ્રંથિઓમાંથી દૂધના ઉત્સર્જનને ઉત્તેજિત કરે છે.

(C) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ એ મગજના તળિયે આવેલી વટાણાના કદની અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ છે.
તે સ્ફેનોઇડ અસ્થિના એક ખાડામાં સ્થિત છે જેને $sella$ $turcica$ કહેવામાં આવે છે.
આ અસ્થિમય ખાડો ગ્રંથિનું રક્ષણ કરે છે અને તેને ઇન્ફન્ડીબ્યુલમ (દંડ) દ્વારા હાયપોથેલેમસ સાથે જોડાયેલી રાખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ શારીરિક રીતે બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે: એડેનોહાઈપોફિસિસ અને ન્યુરોહાઈપોફિસિસ.
$1$. એડેનોહાઈપોફિસિસ બે ભાગો ધરાવે છે: પાર્સ ડિસ્ટાલિસ અને પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા.
$2$. પાર્સ ડિસ્ટાલિસને સામાન્ય રીતે અગ્ર પિટ્યુટરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3$. પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા એ પાર્સ ડિસ્ટાલિસ અને ન્યુરોહાઈપોફિસિસની વચ્ચે આવેલો એક નાનો પ્રદેશ છે.
$4$. ન્યુરોહાઈપોફિસિસને પશ્ચ પિટ્યુટરી અથવા પાર્સ નર્વોસા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા એ એડેનોહાઈપોફિસિસનો ભાગ છે.

(A) $ACTH$ એટલે એડ્રેનોકોર્ટિકોટ્રોપિક હોર્મોન.
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા ઉત્પન્ન અને સ્ત્રવિત થતું પેપ્ટાઈડ હોર્મોન છે.
તે એડ્રિનલ બાહ્યક (adrenal cortex) ને ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સ,મુખ્યત્વે કોર્ટિસોલ મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.

(C) ગોનાડોટ્રોપિન એવા અંતઃસ્ત્રાવો છે જે પ્રજનન અંગો (પુરુષોમાં શુક્રપિંડ અને સ્ત્રીઓમાં અંડપિંડ) ને ઉત્તેજિત કરે છે.
$FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન) અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે અને તેને સામૂહિક રીતે ગોનાડોટ્રોપિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$TSH$ એ થાયરોઇડ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન છે,$MSH$ એ મેલાનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન છે,$ADH$ એ એન્ટિડાય્યુરેટિક હોર્મોન છે,અને $ACTH$ એ એડ્રેનોકોર્ટિકોટ્રોપિક હોર્મોન છે. આમાંથી કોઈ પણ ગોનાડોટ્રોપિન તરીકે વર્ગીકૃત નથી.

(A) વિધાન $(A)$ સાચું છે: પિટ્યુટરી ગ્રંથિ ખરેખર $sella$ $turcica$ તરીકે ઓળખાતી અસ્થિમય ગુહામાં સ્થિત છે અને તે એક વૃંત (infundibulum) દ્વારા હાયપોથેલેમસ સાથે જોડાયેલી છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે: એડેનોહાયપોફિસિસ (અગ્ર પિટ્યુટરી) બે મુખ્ય ભાગોનું બનેલું છે: $pars$ $distalis$ અને $pars$ $intermedia$. મનુષ્યોમાં,$pars$ $intermedia$ લગભગ $pars$ $distalis$ સાથે ભળી ગયેલું હોય છે.

(C) $MSH$ એટલે મેલાનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન.
તે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
આ હોર્મોન મેલાનોસાઇટ્સ (મેલાનિન ધરાવતા કોષો) પર કાર્ય કરે છે અને મેલાનિન ગ્રાન્યુલ્સના સંશ્લેષણ અને ફેલાવાને ઉત્તેજિત કરીને ત્વચાના રંગદ્રવ્યનું નિયમન કરે છે.

(A) $MSH$ એટલે મેલાનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન,જે પિટ્યુટરી ગ્રંથિના મધ્ય ખંડ (pars intermedia) દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
નિમ્ન કક્ષાના પૃષ્ઠવંશીઓમાં,$MSH$ મેલાનોસાઇટ્સ પર કાર્ય કરે છે અને મેલાનિનના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે ત્વચાનો રંગ ઘેરો (રંજકદ્રવ્યીકરણ) થાય છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રાણીઓને તેમના પર્યાવરણ સાથે અનુકૂલન સાધવામાં મદદ કરે છે.

(B) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય કિડનીમાં આવેલા નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહ નલિકાઓ પર અસર કરવાનું છે.
તે આ નલિકાઓની પાણી માટેની પારગમ્યતા વધારે છે,જેનાથી રુધિરકેશિકા ગુચ્છ ગાળણમાંથી પાણીનું પુનઃશોષણ થઈને તે રુધિરમાં પાછું જાય છે.
આ પ્રક્રિયા મૂત્ર દ્વારા પાણીના વ્યયને ઘટાડવામાં (ડાયયુરેસીસ) અને શરીરનું જલ સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

(C) ગોનેડોટ્રોપિક અંતઃસ્ત્રાવો,ખાસ કરીને $FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) અને $LH$ (લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન),પિટ્યુટરી ગ્રંથિના અગ્ર ખંડ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,જેને એડીનોહાયપોફાયસીસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો પ્રજનન અંગો (શુક્રપિંડ અને અંડપિંડ) ના પ્રજનન કાર્યોનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે: અગ્ર પિટ્યુટરી (pars distalis),મધ્ય ભાગ (pars intermedia) અને પશ્ચ પિટ્યુટરી (pars nervosa).
મનુષ્યોમાં,pars intermedia લગભગ pars distalis સાથે ભળી જાય છે.
pars intermedia માત્ર એક જ અંતઃસ્ત્રાવનો સ્ત્રાવ કરે છે જેને મેલેનોસાઇટ સ્ટિમ્યુલેટિંગ અંતઃસ્ત્રાવ $(MSH)$ કહેવાય છે,જે મેલેનોસાઇટ્સને ઉત્તેજિત કરીને ત્વચાના રંજકદ્રવ્યનું નિયમન કરે છે.

(A) એક્રોમિગેલી એ એક હોર્મોનલ વિકાર છે જે પુખ્તાવસ્થા દરમિયાન પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા વધુ પડતા ગ્રોથ હોર્મોન $(GH)$ અથવા $STH$ ($Somatotropic$ $Hormone$) ના સ્ત્રાવને કારણે થાય છે.
જ્યારે પુખ્ત વયના લોકોમાં $GH$ નો વધુ સ્ત્રાવ થાય છે,ત્યારે તે હાડકાંની અસામાન્ય વૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે,ખાસ કરીને ચહેરા,હાથ અને પગમાં,જેને એક્રોમિગેલી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) પિટ્યુટરી ગ્રંથિનો પશ્ચ ખંડ, જેને $Pars \text{ } nervosa$ અથવા $Neurohypophysis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે પોતે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરતું નથી.
તેના બદલે, તે બે ચેતા અંતઃસ્ત્રાવો: $Oxytocin$ અને $Vasopressin$ $(ADH)$ ના સંગ્રહ અને મુક્તિ માટેના કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો હાયપોથેલેમિક ચેતાકોષો દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને સંગ્રહ તથા ત્યારબાદ રુધિરમાં મુક્ત થવા માટે અક્ષતંતુઓ દ્વારા $Pars \text{ } nervosa$ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.

(D) ઑક્સિટોસીન એ હાઇપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થતું અંતઃસ્ત્રાવ છે,જે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (ન્યુરોહાઇપોફિસિસ) માં સંગ્રહિત થાય છે અને ત્યાંથી મુક્ત થાય છે.
તે ગર્ભાશયના સરળ સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને બાળકના જન્મ (પ્રસૂતિ) દરમિયાન તેમના જોરદાર સંકોચનને ઉત્તેજે છે.
તે સ્તન ગ્રંથિઓ પર પણ કાર્ય કરે છે અને દૂધના ઉત્સર્જનને ઉત્તેજે છે (મિલ્ક-ઇજેક્શન રિફ્લેક્સ).
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તે પ્રસૂતિ દરમિયાન ગર્ભાશયનું મજબૂત સંકોચન પ્રેરે છે.

(B) $\text{હાયપોથેલેમસ}$ બે અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે, $\text{ઓક્સિટોસિન}$ અને $\text{એન્ટિડાયયુરેટિક}$ $\text{હોર્મોન}$ ($ADH$ અથવા $\text{વેસોપ્રેસિન}$). આ અંતઃસ્ત્રાવો ચેતાક્ષ દ્વારા $\text{પશ્ચ}$ $\text{પિટ્યુટરી}$ $(\text{ન્યુરોહાયપોફિસિસ})$ માં વહન પામે છે, જેને માસ્ટર ગ્રંથિનો સંગ્રહસ્થાન માનવામાં આવે છે. ત્યાંથી, તેઓ ઉત્તેજના મળતા રુધિરમાં મુક્ત થાય છે. તેથી, $ADH$ નું સંશ્લેષણ $\text{હાયપોથેલેમસ}$ માં થાય છે અને તે $\text{પશ્ચ}$ $\text{પિટ્યુટરી}$ દ્વારા મુક્ત થાય છે.

(D) પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ (ન્યુરોહાઈપોફાઈસિસ) ને સાચી અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિ માનવામાં આવતી નથી કારણ કે તે પોતાના અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરતી નથી.
તેના બદલે,$Oxytocin$ અને $Vasopressin$ $(ADH)$ જેવા અંતઃસ્ત્રાવો હાયપોથેલેમસના ચેતાસ્ત્રાવી કોષો દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો અક્ષતંતુઓ દ્વારા પશ્ચ પિટ્યુટરી સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે,જ્યાં તેઓ સંગ્રહિત થાય છે અને ઉત્તેજના મળતા રુધિરમાં મુક્ત થાય છે.
તે અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા ધરાવતી ન હોવાથી,તે મુખ્યત્વે સંગ્રહ અને મુક્તિના સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) મનુષ્યોમાં,ઊંચાઈમાં વધારો મુખ્યત્વે અસ્થિઓના છેડે આવેલી એપીફિશિયલ તક્તીઓ (વૃદ્ધિ તક્તીઓ) દ્વારા થાય છે.
આ તક્તીઓ કાસ્થિની બનેલી હોય છે,જે બાળપણ અને કિશોરાવસ્થા દરમિયાન સક્રિય રીતે વિભાજન પામીને અસ્થિની લંબાઈમાં વધારો કરે છે.
એકવાર વ્યક્તિ પુખ્તતા પ્રાપ્ત કરે,પછી આ એપીફિશિયલ તક્તીઓનું અસ્થિભવન (ossification) થાય છે અને તે જોડાઈ જાય છે,જેનાથી અસ્થિઓની લંબાઈમાં થતી વૃદ્ધિ અટકી જાય છે.
તેથી,પુખ્ત વયમાં વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવનો વધુ પડતો સ્ત્રાવ થાય તો પણ (જેને એક્રોમેગાલી કહેવાય છે),અસ્થિઓની લંબાઈમાં વધારો થઈ શકતો નથી,જોકે તે જાડાઈમાં વધી શકે છે.

(B) $GnRH$ એટલે ગોનાડોટ્રોપિન-રિલીઝિંગ હોર્મોન.
તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે.
તે અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ પર કાર્ય કરીને ગોનાડોટ્રોપિનના સંશ્લેષણ અને સ્રાવને ઉત્તેજે છે,જે લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ અને ફોલિકલ-સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ છે.

(A) ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસ $(DI)$ એ એક એવી સ્થિતિ છે જે વધુ પડતા મંદ પેશાબના ઉત્સર્જન અને અતિશય તરસ (પોલિડિપ્સિયા) દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આ સ્થિતિ એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની ઉણપ અથવા તેના પ્રત્યે પ્રતિભાવના અભાવને કારણે થાય છે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પિટ્યુટરી ગ્રંથિના પશ્ચ ખંડ (ન્યુરોહાઈપોફિસિસ) દ્વારા સંગ્રહિત અને મુક્ત થાય છે.
$ADH$ કિડનીની નલિકાઓ (ખાસ કરીને સંગ્રહ નલિકાઓ) પર કાર્ય કરીને પાણીના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે.
જ્યારે $ADH$ ની ઉણપ હોય છે,ત્યારે કિડની પાણીનું સંરક્ષણ કરી શકતી નથી,જેના પરિણામે વધુ પડતો પેશાબ થાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ સમજાવે છે કે $ADH$ નો અભાવ વિધાનમાં વર્ણવેલ લક્ષણો તરફ કેવી રીતે દોરી જાય છે.

(N/A) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ 'સેલા ટર્સિકા' નામની અસ્થિ ગુહામાં આવેલી હોય છે અને તે એક દંડ દ્વારા હાયપોથેલેમસ સાથે જોડાયેલી હોય છે.
તેની આંતરિક રચનાના આધારે,તેને બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$(a)$ એડેનોહાયપોફિસિસ
$(b)$ ન્યુરોહાયપોફિસિસ
એડેનોહાયપોફિસિસ બે ભાગો ધરાવે છે: પાર્સ ડિસ્ટાલિસ અને પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા. પાર્સ ડિસ્ટાલિસને અગ્ર પિટ્યુટરી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
અગ્ર પિટ્યુટરી નીચેના અંતઃસ્ત્રાવો ઉત્પન્ન કરે છે:
$(i)$ ગ્રોથ હોર્મોન $(GH)$: શરીરના મોટાભાગના પેશીઓ પર અસર કરે છે અને વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે.
$(ii)$ પ્રોલેક્ટિન $(PRL)$: સ્તન ગ્રંથિઓ પર અસર કરે છે,જે વૃદ્ધિ અને દૂધના નિર્માણનું નિયમન કરે છે.
$(iii)$ થાયરોઇડ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(TSH)$: થાયરોઇડ ગ્રંથિ પર અસર કરે છે,જે થાયરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવોના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
$(iv)$ એડ્રેનોકોર્ટિકોટ્રોપિક હોર્મોન $(ACTH)$: એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ પર અસર કરે છે,જે ગ્લુકોકોર્ટિકોઇડ્સના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
$(v)$ લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$: જનનપિંડ (પુરુષોમાં શુક્રપિંડ,સ્ત્રીઓમાં અંડપિંડ) પર અસર કરે છે.
$(vi)$ ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$: જનનપિંડ (પુરુષોમાં શુક્રપિંડ,સ્ત્રીઓમાં અંડપિંડ) પર અસર કરે છે.
પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા મેલાનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(MSH)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ત્વચાના રંજકદ્રવ્યના નિયમન માટે મેલાનોસાઇટ્સ પર કાર્ય કરે છે.
ન્યુરોહાયપોફિસિસ (પશ્ચ પિટ્યુટરી) હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત બે અંતઃસ્ત્રાવોનો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે:
$(i)$ ઓક્સિટોસિન: ગર્ભાશય (સંકોચન ઉત્તેજિત કરે છે) અને સ્તન ગ્રંથિઓ (દૂધના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે) પર કાર્ય કરે છે.
$(ii)$ વેસોપ્રેસિન (એન્ટી-ડાયયુરેટિક હોર્મોન,$ADH$): કિડની (દૂરસ્થ નલિકાઓ) પર કાર્ય કરે છે,જે પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરીને મૂત્ર દ્વારા પાણીનો વ્યય ઘટાડે છે.

(N/A) $(1)$ અંતઃસ્ત્રાવો એ પોષકતત્ત્વવિહીન રસાયણો છે જે આંતરકોષીય સંદેશાવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને અલ્પ માત્રામાં ઉત્પન્ન થાય છે. તે નલિકાવિહીન ગ્રંથિઓ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે,રુધિરમાં મુક્ત થાય છે અને લક્ષ્ય અંગો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
$(2)$ અંતઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ નલિકાવિહીન ગ્રંથિઓ છે જે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરે છે અને તેમના સ્ત્રાવને સીધા રુધિરમાં ઠાલવે છે જેથી તે ચોક્કસ લક્ષ્ય અંગો સુધી પહોંચી શકે.
$(3)$ બહિઃસ્ત્રાવી ગ્રંથિઓ એવી ગ્રંથિઓ છે જેમાં નલિકાઓ હોય છે. તેમના સ્ત્રાવ (દા.ત.,ઉત્સેચકો,શ્લેષ્મ,લાળ) આ નલિકાઓ દ્વારા ચોક્કસ લક્ષ્ય સ્થાનો અથવા સપાટીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
$(4)$ એક્રોમેગેલી એ પુખ્ત વ્યક્તિઓમાં વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ $(GH)$ ના વધુ પડતા સ્ત્રાવને કારણે થતી સ્થિતિ છે. તે હાડકાંના અસામાન્ય વધારા દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,ખાસ કરીને નીચેના જડબા,હાથ-પગના હાડકાં અને ચહેરાના લક્ષણોમાં.

(B) પાર્સ ઇન્ટરમીડિયા એ પિટ્યુટરી ગ્રંથિનો એક ભાગ છે જે અગ્ર અને પશ્ચ ખંડની વચ્ચે આવેલો છે.
મનુષ્યોમાં,તે ઘણીવાર અવશિષ્ટ હોય છે અથવા અગ્ર ખંડ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તે માત્ર એક જ અંતઃસ્ત્રાવનો સ્ત્રાવ કરે છે જેને મેલેનોસાઇટ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(MSH)$ કહેવામાં આવે છે.
$MSH$ નું મુખ્ય કાર્ય મેલેનોસાઇટ્સમાં મેલેનિન કણોના ફેલાવાને ઉત્તેજિત કરીને ત્વચાના રંગદ્રવ્યનું નિયમન કરવાનું છે.

(B) વર્ણવેલ લક્ષણો (સતત તરસ લાગવી,વધુ પડતું પેશાબ થવું અને ઓછું બ્લડ પ્રેશર) એ ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસના મુખ્ય સંકેતો છે,જે એન્ટિ-ડાય્યુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તેની ઉણપને કારણે થાય છે.
ડોક્ટરે પહેલેથી જ ડાયાબિટીસ ઇન્સિપિડસનું નિદાન કર્યું હોવાથી,તેઓ નિદાનની પુષ્ટિ કરવા માટે રક્તમાં $ADH$ નું સ્તર માપવા માંગશે.
$ADH$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે. તે નેફ્રોન્સના દૂરના ગૂંચળાદાર નલિકાઓ $(DCT)$ અને સંગ્રહ નલિકાઓમાંથી પાણીના પુનઃશોષણને સરળ બનાવે છે,જેનાથી ડાય્યુરેસીસ (વધુ પડતો પેશાબ) અટકાવે છે.

(N/A) વાછરડા દ્વારા ધવડાવવાની ક્રિયા (suckling) એક ન્યુરોહોર્મોનલ પરાવર્તી ક્રિયા (reflex action) પ્રેરે છે.
જ્યારે વાછરડું ધાવે છે,ત્યારે સંવેદી આવેગો હાયપોથેલેમસ સુધી પહોંચે છે.
હાયપોથેલેમસ ન્યુરોહાયપોફિસિસ (પશ્ચ પિટ્યુટરી) ને રુધિરમાં ઓક્સિટોસિન હોર્મોન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
ઓક્સિટોસિન રુધિર દ્વારા સ્તન ગ્રંથિઓ સુધી પહોંચે છે.
તે સ્તન ગ્રંથિઓની આસપાસના સરળ સ્નાયુઓ (માયોએપિથેલિયલ કોષો) નું સંકોચન કરે છે,જેના પરિણામે દૂધનો સ્ત્રાવ થાય છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને નીચે મુજબ સારાંશ આપી શકાય છે:
સ્તન ગ્રંથિ (ધવડાવવાથી ઉત્તેજના) $\rightarrow$ મગજ (હાયપોથેલેમસ) $\rightarrow$ ન્યુરોહાયપોફિસિસ $\rightarrow$ રુધિર (ઓક્સિટોસિન) $\rightarrow$ સ્તન ગ્રંથિ (સરળ સ્નાયુઓનું સંકોચન) $\rightarrow$ દૂધનો સ્ત્રાવ.

(NON-NUTRIENT, NEURAL REGULATION, OXYTOCIN) $(1)$ અંતઃસ્ત્રાવો બિનપોષક રસાયણો છે જે આંતરકોષીય સંદેશાવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને અલ્પમાત્રામાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$(2)$ પશ્ચ પિચ્યૂટરી ગ્રંથિ હાઇપોથેલેમસના સીધા ચેતાનિયમન હેઠળ હોય છે.
$(3)$ પશ્ચ પિચ્યૂટરી ગ્રંથિ દ્વારા સંગ્રહિત અને મુક્ત થતો અંતઃસ્ત્રાવ ઑક્સિટૉસીન છે (તે હાઇપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે).

(B) હાયપોથેલેમસ પિટ્યુટરી ગ્રંથિનું નિયમન બે અલગ-અલગ પદ્ધતિઓ દ્વારા કરે છે.
$1$. અગ્ર પિટ્યુટરીનું નિયમન હાયપોથેલેમિક રિલીઝિંગ અને ઇન્હિબિટરી હોર્મોન્સ દ્વારા પોર્ટલ પરિભ્રમણ તંત્ર મારફતે થાય છે.
$2$. પશ્ચ પિટ્યુટરી (ન્યુરોહાયપોફિસિસ) હાયપોથેલેમસના સીધા ચેતાકીય નિયંત્રણ હેઠળ છે,કારણ કે તે હાયપોથેલેમિક ચેતાકોષોમાં સંશ્લેષિત હોર્મોન્સ (ઓક્સિટોસિન અને વાસોપ્રેસિન) નો સંગ્રહ અને મુક્તિ કરે છે.

(A) પિટ્યુટરી ગ્રંથિ 'સેલા ટર્સિકા' (sella turcica) નામના અસ્થિમય ખાડામાં આવેલી હોય છે.
તે મગજના તળિયે,ખાસ કરીને ખોપરીના સ્ફેનોઇડ અસ્થિની અંદર સ્થિત હોય છે.
આ અસ્થિમય રચના ગ્રંથિને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(B) અગ્ર પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા સ્ત્રવિત વૃદ્ધિ અંતઃસ્ત્રાવ $(GH)$ શરીરની વૃદ્ધિ માટે આવશ્યક છે.
$GH$ નો વધુ પડતો સ્ત્રાવ શરીરની અસામાન્ય વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે,જે મહાકાયતા (gigantism) તરફ દોરી જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,$GH$ નો ઓછો સ્ત્રાવ શરીરની વૃદ્ધિને અટકાવે છે,જેને પિટ્યુટરી વામનતા (pituitary dwarfism) કહેવામાં આવે છે.

(B) એક્રોમેગેલી પુખ્ત વયના લોકોમાં ગ્રોથ હોર્મોન $(GH)$ ના વધુ પડતા સ્ત્રાવને કારણે થાય છે.
આ સ્થિતિ ગંભીર શારીરિક ફેરફારો તરફ દોરી જાય છે,ખાસ કરીને ચહેરાના લક્ષણોમાં,જેમ કે જડબા અને હાડકાંનું કદ વધવું.
તે ઘણીવાર ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ સાથે સંકળાયેલું છે અને જો સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે અકાળ મૃત્યુ તરફ દોરી શકે છે.
શરૂઆતમાં તેનું નિદાન કરવું મુશ્કેલ છે કારણ કે શારીરિક ફેરફારો સમય જતાં ધીમે ધીમે વિકસે છે.

(C) સ્ત્રીઓમાં,$LH$ સંપૂર્ણ પરિપક્વ ગ્રાફિયન પુટિકાઓના અંડપાતને પ્રેરે છે અને કોર્પસ લ્યુટિયમને જાળવી રાખે છે.
$FSH$ (ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન) સ્ત્રીઓમાં અંડપુટિકાઓની વૃદ્ધિ અને વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે.

(B) ઓક્સિટોસિન આપણા શરીરના સરળ સ્નાયુઓ (smooth muscles) પર કાર્ય કરે છે અને તેમના સંકોચનને ઉત્તેજિત કરે છે.
સ્ત્રીઓમાં,તે બાળકના જન્મ (પ્રસૂતિ) સમયે ગર્ભાશયના જોરદાર સંકોચનને ઉત્તેજિત કરે છે અને સ્તન ગ્રંથિઓમાંથી દૂધના સ્ત્રાવ (milk ejection) માં મદદ કરે છે.

(B) નરમાં,પીટ્યુટરી ગ્રંથિ લ્યુટિનાઇઝિંગ હોર્મોન $(LH)$ અને ફોલિકલ સ્ટીમ્યુલેટિંગ હોર્મોન $(FSH)$ નો સ્ત્રાવ કરે છે.
$LH$ એ શુક્રપિંડના લેડિગ કોષો (આંતરાલીય કોષો) પર કાર્ય કરે છે અને તેમને એન્ડ્રોજન (મુખ્યત્વે ટેસ્ટોસ્ટેરોન) નું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
$FSH$ એ સર્ટિલી કોષો પર કાર્ય કરે છે અને કેટલાક એવા કારકોના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે જે શુક્રકાયાંતરણની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે.
તેથી,એન્ડ્રોજનના ઉત્પાદન માટે જરૂરી પ્રાથમિક પીટ્યુટરી અંતઃસ્ત્રાવ $LH$ છે.