Ribosomes Questions in Gujarati

(C) પ્રોકેરિયોટિક કોષોમાં $70\,S$ પ્રકારના રિબોઝોમ જોવા મળે છે.
આ રિબોઝોમ બે પેટા એકમોના બનેલા હોય છે: એક મોટો પેટા એકમ $50\,S$ અને એક નાનો પેટા એકમ $30\,S$.

(D) રીબોઝોમ $\rightarrow$ પ્રોટીન ફેક્ટરી (પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન).
લાયસોઝોમ $\rightarrow$ આત્મઘાતી કોથળીઓ કારણ કે તેમાં જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે.
કોષકેન્દ્રિકા $\rightarrow$ $rRNA$ સંશ્લેષણનું સ્થાન.
કણાભસૂત્ર $\rightarrow$ કોષનું પાવરહાઉસ. તે $ATP$ સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.

(D) કણાભસૂત્ર એ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે જે પોતાનું જનીન દ્રવ્ય અને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેની મશીનરી ધરાવે છે.
કણાભસૂત્રની અંદર જોવા મળતા રિબોઝોમ્સ $70\;S$ પ્રકારના હોય છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળતા રિબોઝોમ્સ જેવા જ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષરસમાં જોવા મળતા રિબોઝોમ્સ $80\;S$ પ્રકારના હોય છે.

(C) રાઈબોઝોમ્સ $rRNA$ અને રાઈબોઝોમલ પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે,માત્ર $RNA$ થી નહીં. તેથી,તે ફક્ત $RNA$ ના બનેલા છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) પોલિસોમ (અથવા પોલીરાઈબોઝોમ) એ એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાયેલા અનેક રાઈબોઝોમ્સનો બનેલો હોય છે.
આ રચના એક જ $mRNA$ સ્ટ્રેન્ડનું એકસાથે અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ સાંકળોમાં ભાષાંતર કરવાની મંજૂરી આપે છે,જેનાથી બેક્ટેરિયલ કોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતા વધે છે.

(C) રિબોઝોમનું વર્ગીકરણ તેમના સેડિમેન્ટેશન કોએફિશિયન્ટ $(S)$ ના આધારે કરવામાં આવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી (Eukaryotic) રિબોઝોમ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જે $60S$ મોટા પેટા-એકમ અને $40S$ નાના પેટા-એકમ ધરાવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમના $60S$ મોટા પેટા-એકમમાં $28S$ $rRNA$,$5.8S$ $rRNA$ અને $5S$ $rRNA$ હોય છે.
પ્રાણી કોષો સુકોષકેન્દ્રી હોવાથી તેમાં $80S$ રિબોઝોમ જોવા મળે છે.
જ્યારે બેક્ટેરિયા,કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં $70S$ રિબોઝોમ જોવા મળે છે.

(B) મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ આયનો રિબોઝોમની રચનાત્મક અખંડિતતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેઓ બે રિબોઝોમલ ઉપએકમો (દા.ત. પ્રોકેરિયોટ્સમાં $30S$ અને $50S$) વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Mg^{2+}$ ની ચોક્કસ સાંદ્રતા પર,બંને ઉપએકમો જોડાઈને કાર્યશીલ રિબોઝોમ બનાવે છે.
જો $Mg^{2+}$ ની સાંદ્રતા ઘટે,તો ઉપએકમો છૂટા પડી જાય છે.

(B) $Ribosome$ (રિબોઝોમ) એ કોષની એવી અંગિકા છે જે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
તે મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ નું ભાષાંતર કરીને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ કાર્યકારી પ્રોટીનમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
જોકે કોષકેન્દ્રમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જરૂરી આનુવંશિક માહિતી $(DNA)$ હોય છે,પરંતુ એમિનો એસિડનું વાસ્તવિક જોડાણ $Ribosome$ પર થાય છે.

(C) રિબોઝોમના સંદર્ભમાં,'$S$' એ સ્વેડબર્ગ એકમ (Svedberg unit) માટે વપરાય છે.
તે સેન્ટ્રીફ્યુગલ ક્ષેત્રમાં કણના અવક્ષેપન (sedimentation) દરનું માપ છે.
તેને સેડિમેન્ટેશન ગુણાંક (sedimentation coefficient) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ એકમ રિબોઝોમના કદ અને ઘનતાને દર્શાવે છે,જે નક્કી કરે છે કે અલ્ટ્રાસેન્ટ્રીફ્યુગેશન દરમિયાન તે કેટલી ઝડપથી નીચે બેસે છે.

(B) પોલિસોમ (અથવા પોલીરાઈબોઝોમ) એ એક એવી રચના છે જે એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાયેલા અનેક રાઈબોઝોમ્સની બનેલી હોય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય $mRNA$ પર હાજર જનીનિક કોડનું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા (પ્રોટીન) માં ભાષાંતર કરવાનું છે.
એક જ $mRNA$ ને એકસાથે અનેક રાઈબોઝોમ્સ દ્વારા વાંચવાથી,સક્રિય પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન કોષ એક જ પ્રોટીનની ઘણી નકલો કાર્યક્ષમ રીતે બનાવી શકે છે.

(A) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળે છે,જેમાં આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં તે $70S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યારે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં તે કોષરસમાં $80S$ પ્રકારના અને કણાભસૂત્ર તથા હરિતકણ જેવી અંગિકાઓમાં $70S$ પ્રકારના હોય છે.
તારાકેન્દ્ર અને કોષકેન્દ્રિકા એ પટલવિહીન રચનાઓ છે,પરંતુ તે માત્ર સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જ જોવા મળે છે.

(B) કોષમાં રીબોઝોમ્સ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. તેઓ પ્રોટીન બનાવવા માટે જવાબદાર હોવાથી,તેમને સામાન્ય રીતે કોષની 'પ્રોટીન ફેક્ટરી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પોલીરીબોઝોમ્સ (અથવા પોલીસોમ્સ) એ રીબોઝોમ્સની સાંકળ છે જે એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાયેલી હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સક્રિયપણે ભાગ લે છે.

(A) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેઓ રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
$NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક મુજબ,રિબોઝોમ્સનું કદ આશરે $15 \text{ nm}$ થી $20 \text{ nm}$ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) રિબોઝોમ્સ એ કણમય રચનાઓ છે જે સૌપ્રથમ $1953$ માં જ્યોર્જ પેલેડ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ઘટ્ટ કણો તરીકે જોવા મળી હતી.
તેઓ રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનના બનેલા હોય છે અને તેમની આસપાસ કોઈ પટલ હોતું નથી.
પ્રોકેરિયોટિક રિબોઝોમ્સ $70S$ પ્રકારના હોય છે,જે બે સબયુનિટ્સના બનેલા હોય છે: એક મોટું સબયુનિટ $(50S)$ અને એક નાનું સબયુનિટ $(30S)$.
યુકેરિયોટિક રિબોઝોમ્સ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જે મોટા સબયુનિટ $(60S)$ અને નાના સબયુનિટ $(40S)$ ના બનેલા હોય છે.
તેથી,$70S$ રિબોઝોમ્સ $50S$ અને $30S$ સબયુનિટ્સના બનેલા હોય છે.

(B) પેલેડે કણિકા (Palade particle) તરીકે $Ribosomes$ ને ઓળખવામાં આવે છે.
આ કણિકાઓનું અવલોકન સૌપ્રથમ રોમાનિયન-અમેરિકન કોષ જીવવિજ્ઞાની $George$ $Emil$ $Palade$ દ્વારા $1950$ ના દાયકામાં ઈલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું હતું.
$Ribosomes$ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી ઘટ્ટ,દાણાદાર રચનાઓ છે,અને તે કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.

(A) રિબોઝોમ એ તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળતી પટલવિહીન અંગિકાઓ છે. તે રિબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. તેમાં મુખ્ય બંધારણીય ઘટકો તરીકે ડિઓક્સિરિબોન્યુક્લિક એસિડ $(DNA)$ કે કાર્બોદિત હોતા નથી. તેથી,સાચું બંધારણ $RNA$ અને પ્રોટીન છે.

(D) રિબોઝોમ્સ એ કણમય રચનાઓ છે જે સૌપ્રથમ $1953$ માં જ્યોર્જ પેલેડ દ્વારા ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ઘટ્ટ કણો તરીકે અવલોકન કરવામાં આવી હતી.
તેઓ રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે અને કોઈપણ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી.
સુકોષકેન્દ્રી (Eukaryotic) રિબોઝોમ્સ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યારે આદિકોષકેન્દ્રી (Prokaryotic) રિબોઝોમ્સ $70S$ પ્રકારના હોય છે.
દરેક રિબોઝોમ બે પેટા એકમોનો બનેલો હોય છે.
$80S$ રિબોઝોમ એક મોટો પેટા એકમ $(60S)$ અને એક નાનો પેટા એકમ $(40S)$ ધરાવે છે.

(B) મેગ્નેશિયમ $(Mg^{2+})$ આયનો રિબોઝોમ્સની રચનાત્મક અખંડિતતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. રિબોઝોમ્સ બે પેટા એકમોના બનેલા હોય છે,એક મોટું અને એક નાનું. પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન કાર્યરત રિબોઝોમ બનાવવા માટે આ બે પેટા એકમોને જોડવા માટે $Mg^{2+}$ આયનોની જરૂર પડે છે. જો $Mg^{2+}$ ની સાંદ્રતા ઘટે છે,તો પેટા એકમો અલગ થઈ જાય છે.

(B) રિબોઝોમ એ એક જટિલ કોષીય રચના છે જે રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને વિવિધ પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે. સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,રિબોઝોમ બંધારણીય RNAs અને આશરે $80$ વિવિધ પ્રોટીનનો બનેલો હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) ની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે.

(A) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
વિધાન $A$ સાચું છે: સુકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $80S$ (કોષરસમાં) અને આદિકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $70S$ હોય છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: દરેક રિબોઝોમ બે ઉપ-એકમો (એક મોટો અને એક નાનો) ધરાવે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: $80S$ રિબોઝોમ $60S$ અને $40S$ ઉપ-એકમોનું બનેલું છે,જ્યારે $70S$ રિબોઝોમ $50S$ અને $30S$ ઉપ-એકમોનું બનેલું છે.
વિધાન $D$ અને $E$ ખોટા છે કારણ કે તેમાં ઉપ-એકમોના ખોટા સંયોજનો આપેલા છે.
તેથી,વિધાન $A, B,$ અને $C$ સાચા છે.

(C) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તે પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.
રાસાયણિક રીતે,રિબોઝોમ્સ રિબોન્યુક્લિક એસિડ $\text{(RNA)}$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
તેમાં તેમના મુખ્ય બંધારણીય ઘટકો તરીકે $\text{DNA}$ કે લિપિડ હોતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગીકાય અને લાયસોઝોમ જેવી વિવિધ પટલમય અંગિકાઓ હોય છે.
રીબોઝોમ એ પટલવિહીન અંગિકા છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,રીબોઝોમ એ અલગ પડે છે કારણ કે તેમાં પટલનો અભાવ હોય છે.

(A) $Mg^{2+}$ આયનો રિબોઝોમ્સની રચનાત્મક અખંડિતતા જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,$Mg^{2+}$ આયનો એક બંધનકર્તા એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે જે બે રિબોઝોમલ સબયુનિટ્સ (સુકોષકેન્દ્રીમાં $60S$ અને $40S$,અથવા આદિકોષકેન્દ્રીમાં $50S$ અને $30S$) ને જોડવામાં મદદ કરે છે,જેથી અનુક્રમે કાર્યકારી $80S$ અથવા $70S$ રિબોઝોમ બને છે.

(D) રીબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન કોષીય અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,તે $70S$ રીબોઝોમ્સ હોય છે,જ્યારે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,તે $80S$ (કોષરસમાં) અથવા $70S$ (કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ જેવી અંગિકાઓમાં) હોઈ શકે છે.
લાયસોઝોમ્સ,સેન્ટ્રોઝોમ્સ અને કણાભસૂત્ર એ પટલમય અંગિકાઓ છે.