Ribosomes Questions in Gujarati

(D) પેપ્ટાઇડ સંશ્લેષણ,જેને પ્રોટીન સંશ્લેષણ અથવા ભાષાંતર (translation) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો પ્રોટીન બનાવે છે.
રિબોઝોમ્સ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
તેઓ $mRNA$ માં રહેલી આનુવંશિક માહિતીનું ભાષાંતર કરીને પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલા (પેપ્ટાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલા એમિનો એસિડની શૃંખલા) બનાવે છે.
તેથી,પેપ્ટાઇડ સંશ્લેષણ માટેનું યોગ્ય સ્થાન રિબોઝોમ્સ છે.

(D) સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,રિબોઝોમ્સ વિવિધ સ્થાનોએ જોવા મળે છે.
$1$. તે કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ ની સપાટી પર જોડાયેલા હોય છે.
$2$. તે કોષરસમાં મુક્ત રિબોઝોમ્સ તરીકે હાજર હોય છે.
$3$. તે અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં પણ જોવા મળે છે ($70S$ રિબોઝોમ્સ તરીકે).
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો સુકોષકેન્દ્રી કોષમાં રિબોઝોમ્સના સ્થાન માટે સાચા છે.

(A) $1$. રિબોઝોમ્સ એ કણિકામય રચનાઓ છે જે સૌપ્રથમ જ્યોર્જ પેલેડ દ્વારા $1953$ માં ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ઘન કણો તરીકે જોવા મળી હતી.
$2$. તે રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે અને કોઈપણ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી.
$3$. સુકોષકેન્દ્રી કોષોના રિબોઝોમ્સ $80S$ પ્રકારના હોય છે (જ્યાં '$S$' એ સેડિમેન્ટેશન કોએફિશિયન્ટ,સ્વેડબર્ગ એકમ સૂચવે છે),જ્યારે આદિકોષકેન્દ્રી કોષોના રિબોઝોમ્સ $70S$ પ્રકારના હોય છે.
$4$. હરિતકણ અને કણાભસૂત્ર,જે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે,તેમાં આદિકોષકેન્દ્રી કોષોની જેમ $70S$ રિબોઝોમ્સ જોવા મળે છે.
$5$. ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ ની સપાટી પર $80S$ રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$6$. તેથી,હરિતકણમાં $70S$ અને અંતઃકોષરસજાળની સપાટી પર $80S$ પ્રકારના રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે.

(C) રિબોઝોમ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે મુખ્યત્વે રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે. તે કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. જોકે $rRNA$ નું સંશ્લેષણ કોષકેન્દ્રિકામાં થાય છે,પરંતુ તે રિબોઝોમની અંદર બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણ એ તમામ જીવંત કોષોમાં થતી પાયાની જૈવિક પ્રક્રિયા છે. રીબોઝોમ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે $mRNA$ નું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓમાં ભાષાંતર (translation) કરવા માટે જવાબદાર છે,જે પ્રોટીનની પ્રાથમિક રચનાઓ છે. તેથી,રીબોઝોમને કોષના 'પ્રોટીન કારખાના' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) રિબોઝોમ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે મુખ્યત્વે રિબોઝોમલ $RNA$ $(r-RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
$r-RNA$ રિબોઝોમના બંધારણીય અને ઉદ્દીપકીય ઘટક તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) ની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $r-RNA$ છે.

(C) $Ribosome$ (રિબોઝોમ) એ કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે. તે $rRNA$ અને પ્રોટીનનું બનેલું છે. જોકે $Nucleus$ (કોષકેન્દ્ર) પ્રોટીન માટેના સંકેતો ધરાવતી આનુવંશિક માહિતી $(DNA)$ ધરાવે છે, અને $Endoplasmic \text{ } reticulum$ (અંત:કોષરસજાળ) પ્રોટીનના ફોલ્ડિંગ અને વહનમાં સામેલ છે, પરંતુ $Ribosome$ પોતે જ તે મશીનરી છે જે એમિનો એસિડને જોડીને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવવા માટે જરૂરી ઘટકો અને ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા (ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીમાં $23S \text{ } rRNA$ અથવા સુકોષકેન્દ્રીમાં $28S \text{ } rRNA$) ધરાવે છે. તેથી, $Ribosome$ એ સાચો જવાબ છે.

(C) પ્રોટીન સંશ્લેષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો પ્રોટીન બનાવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન કોષરસ છે,ખાસ કરીને રીબોઝોમ્સ પર.
રીબોઝોમ્સ કોષરસમાં મુક્ત રીતે તરી શકે છે અથવા અંતઃકોષરસજાળ (rough endoplasmic reticulum) સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોષરસ એ સાચું સ્થાન છે.

(C) પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$t-RNA$ (ટ્રાન્સફર $RNA$) એક એડેપ્ટર અણુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે કોષરસમાંથી ચોક્કસ એમિનોઍસિડને ગ્રહણ કરે છે અને તેને રિબોઝોમ પર લાવે છે.
રિબોઝોમ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે,જ્યાં $m-RNA$ નું વાંચન થાય છે અને $t-RNA$ દ્વારા લાવવામાં આવેલા એમિનોઍસિડને એકબીજા સાથે જોડીને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બનાવવામાં આવે છે.

(C) રિબોઝોમ એ તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળતી જટિલ આણ્વિય રચનાઓ છે જે જૈવિક પ્રોટીનસંશ્લેષણ માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે.
તેઓ મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ અણુઓ દ્વારા નિર્દિષ્ટ ક્રમમાં એમિનો એસિડને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તેથી,રિબોઝોમને ઘણીવાર કોષની 'પ્રોટીન ફેક્ટરી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$1$. પટલમય અંગિકાઓમાં અંતઃકોષરસજાળ,કોષકેન્દ્ર,લાયસોઝોમ્સ,ગોલ્ગી પ્રસાધન,રસધાનીઓ અને કણાભસૂત્રનો સમાવેશ થાય છે.
$2$. રીબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે રીબોન્યુક્લિયોપ્રોટીનથી બનેલી હોય છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
$3$. મીસોઝોમ્સ એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં કોષરસસ્તરના ગડીમય અંતઃવલનો છે,જે પટલમય રચનાઓ છે.

(D) : રીબોઝોમ્સ એ જીવંત કોષમાં જોવા મળતી નાની,ગોળાકાર,પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
રીબોઝોમ્સ બે પેટા એકમોના બનેલા હોય છે,એક મોટું અને એક નાનું,જે રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને પ્રોટીન ધરાવે છે.
કોષકેન્દ્ર,કણાભસૂત્ર અને હરિતકણથી વિપરીત,જેમાં તેમનું પોતાનું આનુવંશિક દ્રવ્ય હોય છે,રીબોઝોમ્સમાં કોઈ $DNA$ હોતું નથી.

(B) : રિબોઝોમ્સ એ જીવંત કોષમાં આવેલી નાની,ગોળાકાર,પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે. રિબોઝોમ્સ બે પેટા-એકમોના બનેલા હોય છે,એક મોટો અને એક નાનો,જેમાંથી દરેક રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને પ્રોટીનનો બનેલો હોય છે. તેમાં કોઈ $DNA$ હોતું નથી.

(A) : રીબોઝોમ સસ્તન પ્રાણીઓના રક્તકણો સિવાયના તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેમના સ્થાનના આધારે,રીબોઝોમ બે પ્રકારના હોય છે: કોષરસના રીબોઝોમ અને અંગિકાના રીબોઝોમ.
કોષરસના રીબોઝોમ (સાયટોરીબોઝોમ) કોષરસમાં મુક્ત રહી શકે છે અથવા વિશિષ્ટ રીબોફોરિન અથવા $SRP$ પ્રોટીનની મદદથી અંતઃકોષરસજાળની સપાટી સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે.
અંગિકાના રીબોઝોમ અન્ય અંગિકાઓની અંદર જોવા મળે છે,ખાસ કરીને રંજકકણો (પ્લાસ્ટિરીબોઝોમ) અને કણાભસૂત્ર (માઈટોરીબોઝોમ) માં.
સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષરસના રીબોઝોમ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યારે અંગિકાના રીબોઝોમ $70S$ પ્રકારના હોય છે.

(D) : કોષની અંદર પેપ્ટાઈડ સંશ્લેષણ રીબોઝોમ્સમાં થાય છે.
રીબોઝોમ્સ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણ (ભાષાંતર) માટે જવાબદાર કોષીય અંગિકાઓ છે.
તેઓ તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળે છે,જે કાં તો કોષરસમાં મુક્ત રીતે તરતા હોય છે અથવા અંતઃકોષરસ જાળ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
રીબોઝોમ્સના મુખ્ય ઘટકો $RNA$ અને પ્રોટીન છે,જે લગભગ સમાન પ્રમાણમાં હાજર હોય છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. રિબોઝોમ એ $150 \ \mathring{A} - 250 \ \mathring{A}$ ના વ્યાસ ધરાવતી નાની અંગિકાઓ છે.
દરેક રિબોઝોમ બે પેટા-એકમોનો બનેલો હોય છે: એક નાનો પેટા-એકમ અને એક મોટો પેટા-એકમ.
આ બે પેટા-એકમો આશરે $0.001 \ M$ ની નિર્ણાયક સાંદ્રતાએ $Mg^{2+}$ આયનોની મદદથી જોડાયેલા રહે છે.
જો કોષરસમાં $Mg^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા ઘટે છે,તો રિબોઝોમના બે એકમો અલગ થઈ જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે $Mg^{2+}$ આયનની સાંદ્રતા વધે છે,ત્યારે બંને એકમો જોડાઈને કાર્યરત રિબોઝોમ અથવા ડાયમર બનાવે છે.

(C) : રિબોઝોમ્સ રોઝેટ અથવા કુંતલાકાર સમૂહોમાં જોવા મળે છે જેને પોલીરિબોઝોમ્સ અથવા પોલિસોમ્સ (ગ્રીક: $Poly$ - ઘણા,$soma$ - શરીર) કહેવામાં આવે છે.
પોલિસોમના વિવિધ રિબોઝોમ્સ $10 - 20 \ \mathring{A}$ જાડા મેસેન્જર $RNA$ અથવા $mRNA$ ના તંતુ સાથે જોડાયેલા હોય છે અને તેની જાળવણી માટે ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
જ્યારે સમાન પોલીપેપ્ટાઈડની ઘણી નકલોની જરૂર હોય ત્યારે સક્રિય પ્રોટીન સંશ્લેષણના સમયગાળા દરમિયાન પોલિસોમ્સ રચાય છે.

(A) રીબોઝોમને કોષીય ફેક્ટરી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે. તે $mRNA$ માંથી આનુવંશિક માહિતીનું ભાષાંતર કરીને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ બનાવે છે,જે કોષીય બંધારણ અને કાર્ય માટે આવશ્યક છે.

(C) રિબોઝોમ્સ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
$rRNA$ એ ન્યુક્લિક એસિડ છે,અને તમામ ન્યુક્લિક એસિડ ($DNA$ અને $RNA$) નો મુખ્ય આધાર શર્કરા-ફોસ્ફેટનો બનેલો હોય છે.
તેથી,ફોસ્ફરસ $(P)$ એ રિબોઝોમની રચનાનો એક આવશ્યક ઘટક છે.

(C) રીબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે તમામ જીવંત કોષોમાં જોવા મળે છે. તે કોષરસમાં મુક્ત રીતે તેમજ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ સાથે જોડાયેલા જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત,રીબોઝોમ્સ કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ જેવી અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓની અંદર પણ જોવા મળે છે. તેથી,તેમને ઘણીવાર 'અંગિકાની અંદરની અંગિકા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) પોલિસોમ (અથવા પોલીરિબોઝોમ) એ એક એવી રચના છે જે ત્યારે બને છે જ્યારે અનેક રિબોઝોમ્સ એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયા એક જ $mRNA$ સ્ટ્રેન્ડનું એકસાથે અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓમાં ભાષાંતર (translation) કરવાની મંજૂરી આપે છે,જે કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(A) રીબોઝોમ્સના સંદર્ભમાં,$S$ એ સ્વેડબર્ગ એકમ (જેને સેડિમેન્ટેશન કોએફિશિયન્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માટે વપરાય છે.
તે સેન્ટ્રીફ્યુજમાં કણના અવક્ષેપન (sedimentation) દરનું માપ છે.
આ એકમ સ્વીડિશ રસાયણશાસ્ત્રી થિયોડોર સ્વેડબર્ગના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યો છે,જેમણે અલ્ટ્રાસેન્ટ્રીફ્યુજની શોધ કરી હતી.
તેથી,$70S$ એ સમગ્ર પ્રોકેરિયોટિક રીબોઝોમનો સેડિમેન્ટેશન દર દર્શાવે છે.

(A) રીબોઝોમ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી નાની,દાણાદાર રચનાઓ છે.
તેઓ કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.
તેથી,રીબોઝોમને ઘણીવાર કોષના 'પ્રોટીન કારખાના' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
લિપિડનું સંશ્લેષણ સ્મૂધ એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ $(SER)$ માં થાય છે,જ્યારે કાર્બોદિત અને વિટામિનનું સંશ્લેષણ રીબોઝોમ દ્વારા થતું નથી.

(C) જે કોષો પ્રોટીન સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવમાં સક્રિયપણે સંકળાયેલા હોય છે,તેમને મોટી સંખ્યામાં રિબોઝોમ્સની જરૂર હોય છે. રિબોઝોમ્સ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. જોકે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે અને તે પ્રોટીનના સંશ્લેષણ અને વહન માટે જવાબદાર છે,પરંતુ રિબોઝોમ્સ પોતે $mRNA$ નું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ભાષાંતર કરવા માટે જવાબદાર મૂળભૂત અંગિકા છે. તેથી,પ્રોટીન સ્ત્રાવ માટે વિશિષ્ટ કોષો,જેમ કે સ્વાદુપિંડના એસિનર કોષો અથવા પ્લાઝ્મા કોષોમાં રિબોઝોમ્સ પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે.

(D) રીબોઝોમ એ પટલવિહીન અંગિકા છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
આદિકોષકેન્દ્રીમાં તે $70S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યારે સુકોષકેન્દ્રીમાં તે કોષરસમાં $80S$ પ્રકારના અને કણાભસૂત્ર તથા હરિતકણમાં $70S$ પ્રકારના હોય છે.
પેરોક્સિઝોમ,કણાભસૂત્ર અને મેસોઝોમ દરેક આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં હાજર હોતા નથી. મેસોઝોમ ફક્ત આદિકોષકેન્દ્રીમાં જોવા મળે છે,જ્યારે કણાભસૂત્ર અને પેરોક્સિઝોમ એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે ફક્ત સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જ જોવા મળે છે.

(D) રિબોઝોમ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેઓ રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે.
સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં રિબોઝોમ $(80S)$ નું કદ આશરે $15 \,\text{nm}$ થી $20 \,\text{nm}$ વ્યાસ ધરાવે છે.
તેથી,રિબોઝોમના કદના સંદર્ભમાં વિકલ્પ $D$ સાચું વિધાન છે.

(B) યુબૅક્ટેરિયા (આદિકોષકેન્દ્રી) માં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેની કોષીય રચના $70S$ રિબોઝોમ્સ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષરસમાં $80S$ રિબોઝોમ્સ હોય છે,પરંતુ તેમની અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર અને હરિતકણમાં પણ $70S$ રિબોઝોમ્સ જોવા મળે છે.
તેથી,રિબોઝોમ્સની હાજરી એ આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી કોષો વચ્ચે સમાન લક્ષણ છે,કારણ કે તે બંનેમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.

(D) પોલીરિબોઝોમ (અથવા પોલિસોમ) એ એક એવી રચના છે જેમાં એક જ $m-RNA$ અણુ સાથે અનેક રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે.
આ રિબોઝોમ્સ $m-RNA$ નું એકસાથે ભાષાંતર (translation) કરે છે,જે એક જ પ્રકારની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાની અનેક નકલોનું ઝડપી સંશ્લેષણ શક્ય બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રોકેરિયોટિક અને યુકેરિયોટિક બંને કોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ છે.

(D) રિબોઝોમ્સનું અવલોકન સૌપ્રથમ જ્યોર્જ ઈ. પેલેડ દ્વારા $1955$ માં ઈલેક્ટ્રોન માઈક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવ્યું હતું.
તેમણે તેમને કોષરસમાં રહેલા ઘટ્ટ કણો તરીકે વર્ણવ્યા હતા.
તેથી,રિબોઝોમ્સની શોધનો શ્રેય જ્યોર્જ ઈ. પેલેડને જાય છે.

(C) રિબોઝોમ્સ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી નાની,ઘટ્ટ અને કણિકામય રચનાઓ છે.
તેઓ એવા સ્થાનો છે જ્યાં એમિનો એસિડ્સ જોડાઈને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ બનાવે છે,જેને પ્રોટીન સંશ્લેષણની પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
તેથી,રિબોઝોમ્સને કોષના 'પ્રોટીન કારખાના' (protein factories) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) પ્રોટીન સંશ્લેષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો પ્રોટીન બનાવે છે.
બધા જીવંત કોષોમાં,પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન $Ribosome$ (રિબોઝોમ) છે.
રિબોઝોમ એ $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલી નાની,ઘટ્ટ અને દાણાદાર રચનાઓ છે,જે $mRNA$ નું પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલામાં ભાષાંતર કરવા માટેની મશીનરી તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) રિબોઝોમ્સ એ કોષના પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેના કારખાના છે. તેનું નિર્માણ $Nucleolus$ (કોષકેન્દ્રિકા) માં થાય છે,જે કોષકેન્દ્રની અંદર આવેલી એક ઘટ્ટ અને ગોળાકાર રચના છે. કોષકેન્દ્રિકા એ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સક્રિય સંશ્લેષણ અને રિબોઝોમલ પેટા એકમોના જોડાણનું મુખ્ય સ્થળ છે.

(D) સુકોષકેન્દ્રી પ્રાણીકોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ રિબોઝોમ પર થાય છે.
રિબોઝોમ કોષરસમાં (મુક્ત રિબોઝોમ તરીકે) અને અમુક અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્રમાં (કણાભસૂત્રીય રિબોઝોમ) જોવા મળે છે.
જોકે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ અને કોષકેન્દ્રપટલ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેના મુખ્ય સ્થાનો છે,પરંતુ રિબોઝોમ કોષરસ અને કણાભસૂત્રના આધારકમાં પણ કાર્યરત હોય છે.
તેથી,સૌથી સચોટ જવાબ એ છે કે પ્રોટીન સંશ્લેષણ કોષરસ અને કણાભસૂત્રમાં રહેલા રિબોઝોમ પર થાય છે.

(C) રિબોઝોમ બે ઉપએકમોના બનેલા હોય છે: એક મોટો ઉપએકમ અને એક નાનો ઉપએકમ.
જ્યારે કોષરસમાં $Mg^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા ઓછી હોય ત્યારે આ બંને ઉપએકમો અલગ રહે છે.
જ્યારે $Mg^{2+}$ આયનોની સાંદ્રતા એક ક્રાંતિક સ્તર સુધી વધે છે,ત્યારે બંને ઉપએકમો જોડાઈને કાર્યશીલ $80S$ (સુકોષકેન્દ્રીમાં) અથવા $70S$ (આદિકોષકેન્દ્રીમાં) રિબોઝોમ બનાવે છે.
તેથી,રિબોઝોમના ઉપએકમોની રચના અને જોડાણ માટે $Mg^{2+}$ આયનો આવશ્યક છે.

(C) કોષની અંદર પેપ્ટાઇડનું સંશ્લેષણ,અથવા પ્રોટીન સંશ્લેષણ,એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા કોષો પ્રોટીન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા $Ribosomes$ (રિબોઝોમ્સ) પર થાય છે,જે નાના,ઘટ્ટ અને કણિકામય બંધારણો છે જે કોષરસમાં મુક્ત રીતે અથવા ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$Ribosomes$ ને કોષના 'પ્રોટીન કારખાના' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ મેસેન્જર $RNA$ $(mRNA)$ નું ભાષાંતર કરીને પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ બનાવે છે.

(B) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે પ્રોકેરિયોટિક અને યુકેરિયોટિક બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેઓ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.
પ્રોકેરિયોટિક રિબોઝોમ્સ $70S$ ($50S$ અને $30S$ પેટા એકમોના બનેલા) હોય છે,જ્યારે યુકેરિયોટિક રિબોઝોમ્સ $80S$ ($60S$ અને $40S$ પેટા એકમોના બનેલા) હોય છે.
અહીં $S$ એ સ્વેડબર્ગ એકમ (Svedberg's unit) છે,જે સેડીમેન્ટેશન કોફીશીઅન્ટ દર્શાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વિધાન છે.

(C) રિબોઝોમ્સ એ પટલવિહીન અંગિકાઓ છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
મેસોઝોમ્સ એ આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષરસસ્તરના ગડીમય અંતઃવલનો છે.
રસધાનીઓ એ વનસ્પતિ અને પ્રાણી કોષોમાં જોવા મળતી પટલમય અંગિકાઓ છે.
લાયસોઝોમ્સ એ પાચક ઉત્સેચકો ધરાવતી પટલમય અંગિકાઓ છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(A) પોલીઝોમ (અથવા પોલીરિબોઝોમ) એ એક એવી રચના છે જે ભાષાંતર (translation) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન એક જ $m-RNA$ શૃંખલા સાથે અનેક રિબોઝોમ્સ જોડાવાથી બને છે. આ પ્રક્રિયા એક જ $m-RNA$ અણુમાંથી એકસાથે અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓનું સંશ્લેષણ કરવાની મંજૂરી આપે છે,જે કોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.

(D) જ્યારે ઘણા રિબોઝોમ્સ $mRNA$ ની એક શૃંખલા સાથે જોડાયેલા હોય,ત્યારે તે રચનાને $polysome$ (પોલીઝોમ) અથવા $polyribosome$ (પોલીરિબોઝોમ) કહેવામાં આવે છે.
આ રચના એક જ $mRNA$ અણુનું એકસાથે અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓમાં ભાષાંતર (translation) કરવાની મંજૂરી આપે છે,જેનાથી પ્રોટીન સંશ્લેષણની કાર્યક્ષમતા વધે છે.

(B) પ્રોટીન સંશ્લેષણ દરમિયાન,એક $mRNA$ અણુનું એકસાથે અનેક રિબોઝોમ્સ દ્વારા ભાષાંતર (translation) થઈ શકે છે.
આ રચના,જેમાં ઘણા રિબોઝોમ્સ એક જ $mRNA$ શૃંખલા સાથે જોડાયેલા હોય છે,તેને $Polysome$ અથવા $Polyribosome$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ કોષને એક જ $mRNA$ ટેમ્પલેટમાંથી એકસાથે પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાની ઘણી નકલો કાર્યક્ષમ રીતે બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.

(N/A) $\Rightarrow$ પ્રોકેરિયોટ્સના રીબોઝોમ્સ કોષની કોષરસસ્તર (plasma membrane) સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$\Rightarrow$ તેમનું કદ આશરે $15 \ nm$ ગુણ્યા $20 \ nm$ હોય છે અને તે બે પેટા એકમો,$50 \ S$ અને $30 \ S$ ના બનેલા હોય છે,જે સાથે મળીને $70 \ S$ પ્રોકેરિયોટિક રીબોઝોમ્સ બનાવે છે.
$\Rightarrow$ ઘણા રીબોઝોમ્સ એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાઈને એક શૃંખલા બનાવે છે જેને પોલીરીબોઝોમ્સ અથવા પોલીસોમ્સ કહેવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ રીબોઝોમ્સ એ પ્રોટીન સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.

(N/A) $\Rightarrow$ રિબોઝોમ્સ એ કણિકામય રચનાઓ છે,જેને સૌપ્રથમ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ જ્યોર્જ પેલેડ દ્વારા $1953$ માં ઘટ્ટ કણો તરીકે જોવામાં આવી હતી.
$\Rightarrow$ રિબોઝોમ્સ રીબોન્યુક્લિક એસિડ $(RNA)$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે અને તે કોઈપણ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી.
$\Rightarrow$ સુકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યારે આદિકોષકેન્દ્રી રિબોઝોમ્સ $70S$ પ્રકારના હોય છે. અહીં '$S$' એ સેડિમેન્ટેશન કોએફિશિયન્ટ (અવક્ષેપન ગુણાંક) દર્શાવે છે; તે ઘનતા અને કદનું પરોક્ષ માપ છે.
$\Rightarrow$ $70S$ અને $80S$ બંને રિબોઝોમ્સ બે પેટા એકમોના બનેલા હોય છે.

(A) સુકોષકેન્દ્રીય રિબોઝોમ્સ $80S$ પ્રકારના હોય છે,જ્યાં '$S$' એ સ્વેડબર્ગ એકમ (અવક્ષેપન ગુણાંક) દર્શાવે છે.
આદિકોષકેન્દ્રીય રિબોઝોમ્સ $70S$ પ્રકારના હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $70S$ છે.

(C) રીબોઝોમ એ જટિલ કોષીય રચનાઓ છે જે રીબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ અને વિવિધ પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
સામાન્ય સુકોષકેન્દ્રી રીબોઝોમમાં,લગભગ $80$ જેટલા વિવિધ પ્રકારના પ્રોટીન હોય છે જે $rRNA$ અણુઓ સાથે જોડાઈને કાર્યાત્મક પેટા એકમો ($60S$ અને $40S$) બનાવે છે.
તેથી,રીબોઝોમની રચનામાં સામેલ પ્રોટીનના પ્રકારોની સંખ્યા $80$ છે.

(C) કોષીય અંગિકાઓને પટલની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
$\text{કણાભસૂત્ર}$ અને $\text{હરિતકણ}$ એ બેવડા પટલ ધરાવતી અંગિકાઓ છે.
$\text{રસધાની}$ એક જ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલી હોય છે જેને $\text{ટોનોપ્લાસ્ટ}$ કહેવામાં આવે છે.
$\text{રીબોઝોમ}$ એ પટલવિહીન અંગિકા છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{રીબોઝોમ}$ છે.

(B) રીબોઝોમ એ અર્ધ-ગોળાકાર કણિકામય રચના છે જે આદિકોષકેન્દ્રી અને સુકોષકેન્દ્રી બંને કોષોમાં જોવા મળે છે. તે $RNA$ અને પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે અને તે કોઈપણ પટલ દ્વારા ઘેરાયેલા હોતા નથી.

(C) ઘણા રિબોઝોમ્સ એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાઈ શકે છે અને એક સાંકળ બનાવે છે જેને પોલિસોમ અથવા પોલીરિબોઝોમ કહેવામાં આવે છે.
પોલિસોમના રિબોઝોમ્સ $mRNA$ નું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર (translation) કરે છે.
આ રચના એક જ $mRNA$ શૃંખલામાંથી એકસાથે અનેક પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓના સંશ્લેષણની મંજૂરી આપે છે.

(A) પ્રાણીકોષમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ રિબોઝોમ્સ પર થાય છે. રિબોઝોમ્સ કોષરસમાં (મુક્ત અથવા ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલા) અને કણાભસૂત્ર જેવા ચોક્કસ અંગિકાઓમાં પણ જોવા મળે છે. કણાભસૂત્ર પાસે પોતાના $70S$ રિબોઝોમ્સ હોય છે,જે કણાભસૂત્રીય જનીનસમૂહ દ્વારા સંકેતિત પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવા માટે જવાબદાર છે. તેથી,પ્રોટીન સંશ્લેષણ કોષરસ અને કણાભસૂત્ર બંનેમાં થાય છે.

(A) પ્રોકેરિયોટ્સમાં $70\; S$ રિબોઝોમ્સ હોય છે,જે નાના $(30\; S)$ અને મોટા $(50\; S)$ સબયુનિટના બનેલા હોય છે.
વિકલ્પ $A$ ખોટું છે કારણ કે $50\; S$ અને $30\; S$ સબયુનિટ્સ જોડાઈને $70\; S$ રિબોઝોમ્સ બનાવે છે,$80\; S$ રિબોઝોમ્સ નહીં (જે યુકેરિયોટ્સમાં જોવા મળે છે).
રિબોઝોમ્સ પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું સ્થાન છે.
પોલિસોમ્સ (અથવા પોલીરિબોઝોમ્સ) એ રિબોઝોમ્સનો સમૂહ છે જે એક જ $mRNA$ અણુ સાથે જોડાયેલા હોય છે,જે એકસાથે સમાન પોલીપેપ્ટાઈડની અનેક નકલોના સંશ્લેષણને સરળ બનાવે છે.

(B) રીબોઝોમ્સ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે પટલવિહીન છે અને તે આદિકોષકેન્દ્રી તેમજ સુકોષકેન્દ્રી બંને પ્રકારના કોષોમાં જોવા મળે છે.
લાયસોઝોમ્સ,તારાકેન્દ્ર અને કણાભસૂત્ર એ પટલમય અંગિકાઓ છે જે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તે આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં ગેરહાજર હોય છે.