Endoplasmic reticulum and Golgi body Questions in Gujarati

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીનું બનેલું હોય છે.
આ સિસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ ગોલ્ગી સિસ્ટર્નીનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $0.5 \mu m$ થી $1.0 \mu m$ ની વચ્ચે હોય છે.

(D) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષરસમાં આવેલી પટલમય નલિકાઓ અને કોથળીઓનું જાળું છે. તે કોષકેન્દ્રના બાહ્ય પટલ સાથે જોડાયેલ હોય છે,પરંતુ તે મુખ્યત્વે કોષરસમાં સ્થિત હોય છે,જ્યાં તે પ્રોટીન અને લિપિડના સંશ્લેષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ તેની સપાટી પર રિબોઝોમની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચાયેલી છે.
$RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રિબોઝોમ જોડાયેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$SER$ (લીસી અંતઃકોષરસજાળ) પર રિબોઝોમ હોતા નથી અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ સંશ્લેષણ અને ડિટોક્સિફિકેશનનું કાર્ય કરે છે.
જ્યારે $RER$ ની સપાટી પરથી રિબોઝોમ દૂર થાય છે,ત્યારે તે તેનો ખરબચડો દેખાવ અને કાર્ય ગુમાવે છે,અને તે $SER$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.

(A) ગોલ્ગીકાય જટિલ પોલિસેકેરાઈડના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે વનસ્પતિ કોષદિવાલના આવશ્યક ઘટકો છે.
કોષ વિભાજન દરમિયાન,ગોલ્ગીકાયની પુટિકાઓ કોષના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશમાં એકત્રિત થઈને કોષ પટ્ટિકા (cell plate) બનાવે છે,જે અંતે મધ્યપટલ (middle lamella) અને પ્રાથમિક કોષદિવાલમાં વિકસે છે.
તેથી,ગોલ્ગીકાય આ કાર્ય માટે જવાબદાર યોગ્ય અંગિકા છે.

(B) સ્ત્રાવી કોષો પ્રોટીન,અંતઃસ્ત્રાવો અથવા ઉત્સેચકો જેવા પદાર્થોનું ઉત્પાદન અને મુક્તિ કરવા માટે વિશિષ્ટ હોય છે.
$Dictyosomes$ (જેને $Golgi$ પ્રસાધન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) આ સ્ત્રાવી નીપજોના રૂપાંતરણ,વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,જે કોષો સ્ત્રાવની પ્રક્રિયામાં ખૂબ જ સક્રિય હોય છે,તેમને પ્રોટીન પ્રોસેસિંગ અને પેકેજિંગના મોટા જથ્થાને સંભાળવા માટે મોટી સંખ્યામાં $Dictyosomes$ ની જરૂર હોય છે.

(C) અંતઃકોષરસ જાળ $(ER)$ તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચાયેલ છે.
$1$. કણિકામય અંતઃકોષરસ જાળ $(RER)$: તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. તેથી,$RER$ મુખ્યત્વે પ્રોટીનના સંશ્લેષણ અને વહન સાથે સંકળાયેલ છે.
$2$. કણિકામય વિહીન અંતઃકોષરસ જાળ $(SER)$: તેમાં રીબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ્સ (ચરબી) અને સ્ટીરોઈડ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલ છે.
પ્રશ્ન $RER$ વિશે હોવાથી,સાચો જવાબ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ છે.

(A) અંતઃકોષરસ જાળ $(ER)$ એ પટલમય નલિકાઓ અને કોથળીઓનું એક જાળું છે.
તે બે પ્રકારમાં વહેંચાયેલ છે: કણિકામય અંતઃકોષરસ જાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહીન અંતઃકોષરસ જાળ $(SER)$.
$RER$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$SER$ માં રીબોઝોમ્સનો અભાવ હોય છે અને તે લિપિડ સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
તેથી, પ્રોટીન અને લિપિડ બંનેનું સંશ્લેષણ અંતઃકોષરસ જાળ સાથે સંકળાયેલ છે.

(A) વનસ્પતિ કોષમાં કોષરસવિભાજન દરમિયાન,કોષરસને બે બાળકોષોમાં વિભાજિત કરવા માટે કોષપટ્ટિકા (cell plate) નું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં ગોલ્ગીકાયમાંથી ઉદ્ભવતી પુટિકાઓનું જોડાણ થાય છે.
ગોલ્ગીકાય પેક્ટિન અને હેમિસેલ્યુલોઝ જેવા પદાર્થોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે મધ્યપટલીકા અને કોષપટ્ટિકાના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સાચો જવાબ ગોલ્ગીકાય છે.

(B) ગોલ્ગીકાય એ કોષની અંતઃપટલમય તંત્રનો એક ભાગ છે.
તે અંતઃકોષરસ જાળ $(ER)$ માંથી ઉદ્દભવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ખરબચડી અંતઃકોષરસ જાળ $(RER)$ માંથી સંક્રમણ પુટિકાઓ (transition vesicles) છૂટી પડે છે અને ગોલ્ગીકાયના $cis$-ફેસ (નિર્માણકારી મુખ) સાથે જોડાઈને ગોલ્ગીકાયનું નિર્માણ કરે છે,જે પ્રોટીનના પ્રોસેસિંગ અને પેકેજિંગમાં મદદ કરે છે.

(C) સૂક્ષ્મકણિકાઓ (Microsomes) એ અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ અને કોષની અન્ય પટલમય પ્રણાલીઓમાંથી ઉદ્ભવતા નાના,પુટિકા જેવા અવશેષો છે.
તેમને કોષ વિભાજન (cell fractionation) ની પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,સૌ પ્રથમ અલ્ટ્રાસોનિક ધ્વનિ તરંગો (sonication) અથવા યાંત્રિક હોમોજનાઇઝેશનનો ઉપયોગ કરીને કોષોને તોડવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,વિવિધ કોષીય અંગિકાઓ,જેમાં સૂક્ષ્મકણિકાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે,તેને અલગ કરવા માટે કોષના મિશ્રણને વિભેદક સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (differential centrifugation) માં મૂકવામાં આવે છે.

(C) ગોલ્ગી કોમ્પલેક્સ (અથવા ગોલ્ગી પ્રસાધન) મુખ્યત્વે અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત પ્રોટીન અને લિપિડ્સના રૂપાંતરણ,વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ માટે જવાબદાર છે.
આ અણુઓને સ્ત્રાવ અથવા અન્ય અંગિકાઓમાં પરિવહન માટે પુટિકાઓમાં પેક કરવામાં આવે છે,તેથી તેને ઘણીવાર કોષનું 'પેકેજિંગ સેન્ટર' કહેવામાં આવે છે.

(C) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ એ પટલમય નલિકાઓ અને કોથળીઓનું એક જાળું છે. $ER$ ની સિસ્ટર્ની એ ચપટી,કોથળી જેવી રચનાઓ છે. આ સિસ્ટર્ની રચનાત્મક રીતે એક છેડે કોષકેન્દ્રપટલ સાથે જોડાયેલી હોય છે અને કોષરસપટલ તરફ વિસ્તરેલી હોય છે,જે ઘણીવાર કોષરસ સાથે આંતરક્રિયા કરે છે. તેથી,$ER$ તંત્ર અસરકારક રીતે કોષકેન્દ્રપટલને કોષરસપટલ સાથે જોડે છે,જે પદાર્થોના વહનને સરળ બનાવે છે.

(B) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ બે પ્રકારમાં વહેંચાયેલી છે: કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અને લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$.
$RER$ તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલ છે.
$SER$ માં રીબોઝોમ્સનો અભાવ હોય છે અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ્સ અને સ્ટિરૉઇડ અંતઃસ્ત્રાવોના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
તેથી,જે કોષો સ્ટિરૉઇડ અંતઃસ્ત્રાવોના ઉત્પાદન માટે વિશિષ્ટ છે,જેમ કે એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ અથવા પ્રજનન ગ્રંથિઓના કોષો,તેમાં આ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે ખૂબ જ વિકસિત $SER$ જોવા મળે છે.

(D) ગોલ્ગીકાય એ ઘણી ચપટી,બિંબ આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીની બનેલી હોય છે,જેનો વ્યાસ $0.5 \mu m$ થી $1.0 \mu m$ હોય છે. આ સિસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે. સામાન્ય ગોલ્ગીકાયની થપ્પીમાં સિસ્ટર્નીની સંખ્યા સામાન્ય રીતે $4$ થી $8$ જેટલી હોય છે.

(D) $SER$ (લીલું અંતઃકોષરસજાળ) એ પ્રાણીકોષોમાં લિપિડ્સ અને સ્ટિરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
$RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
લાયસોઝોમ કોષીય પાચન અને નકામા પદાર્થોના નિકાલમાં મદદ કરે છે.
$RNA$ એ ન્યુક્લિક એસિડ છે,અંગીકા નથી.

(B) ગોલ્ગીકાયનું વર્ણન સૌ પ્રથમ કેમિલો ગોલ્ગી દ્વારા $1898$ માં કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે આ રચનાઓ ઘુવડ અને બિલાડીના ચેતાકોષોમાં જોઈ હતી. આ રચનાઓ કોષના કોષકેન્દ્રની નજીક આવેલી જોવા મળી હતી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) ગોલ્ગીકાય મુખ્યત્વે પ્રોટીન અને લિપિડ્સના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વર્ગીકરણ માટે જવાબદાર છે.
તે જટિલ કાર્બોદિતોના સંશ્લેષણ અને પ્રોટીન તથા લિપિડ્સના ગ્લાયકોસિલેશન માટેનું સ્થાન છે.
વિશેષરૂપે,તે અંતઃકોષરસજાળ (Endoplasmic reticulum) માંથી પ્રાપ્ત થયેલા લિપિડ્સ અને પ્રોટીનમાં કાર્બોદિતની શૃંખલાઓ ઉમેરીને ગ્લાયકોલિપિડ્સ અને ગ્લાયકોપ્રોટીન્સના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.

(D) અંત:પટલ તંત્રમાં એવી અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જે લિપિડ્સ અને પ્રોટીનના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વહન માટે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે.
આ અંગિકાઓમાં અંત:કોષરસજાળ,ગોલ્ગીકાય,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સીઝોમ્સને અંત:પટલ તંત્રનો ભાગ માનવામાં આવતા નથી,કારણ કે તેમના કાર્યો અંત:પટલ તંત્રના ઘટકો સાથે સંકલિત હોતા નથી.

(B) અંત:કોષરસ જાળ $(ER)$ એ કોષરસમાં પથરાયેલ નાની નલિકામય રચનાઓનું જાળું છે। તે કોષના અંદરના ભાગને બે અલગ વિભાગોમાં વિભાજિત કરે છે: લ્યુમિનલ (અંત:કોષરસ જાળની અંદર) અને એક્સ્ટ્રા-લ્યુમિનલ (કોષરસ) વિભાગો। કણાભસૂત્ર એ કોષનું શક્તિઘર છે, અંત:પટલમય તંત્રમાં વિવિધ અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે, અને કોષરસીય કંકાલ એ તંતુમય પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓનું જાળું છે।

(C) અંત:કોષરસ જાળ $(ER)$ એ કોષરસમાં પથરાયેલી સૂક્ષ્મ નલિકામય રચનાઓનું જાળું છે. $ER$ ના બંધારણીય ઘટકોમાં ત્રણ પ્રકારનો સમાવેશ થાય છે: $1$. સિસ્ટર્ની,$2$. પુટિકાઓ અને $3$. નલિકાઓ.
સિસ્ટર્ની એ લાંબી,ચપટી,શાખાવિહીન અને કોથળી જેવી રચનાઓ છે જે સમાંતર થપ્પીઓમાં ગોઠવાયેલી હોય છે. તે ખરબચડી અંત:કોષરસ જાળ $(RER)$ ના મુખ્ય ઘટકો છે.
પુટિકાઓ એ અંડાકાર અથવા ગોળાકાર કોથળી જેવી રચનાઓ છે.
નલિકાઓ એ શાખાયુક્ત નલિકામય રચનાઓ છે જે સિસ્ટર્ની અને પુટિકાઓ સાથે મળીને જાળીદાર તંત્ર બનાવે છે.
તેથી,ચપટી,કોથળી જેવી નલિકામય રચનાઓ માટે યોગ્ય શબ્દ 'સિસ્ટર્ની' છે.

(B) $\text{અંત}:\text{કોષરસ } \text{જાળ}$ $(ER)$ એ પટલમય નલિકાઓ અને કોથળીઓનું એક જાળું છે જે સમગ્ર કોષરસમાં ફેલાયેલું હોય છે。
તે એક છેડે કોષકેન્દ્રપટલના બાહ્ય પટલ સાથે ભૌતિક રીતે જોડાયેલું હોય છે。
વધુમાં, $ER$ ઘણીવાર કોષરસપટલ સાથે પણ સંકળાયેલું હોય છે, કારણ કે તે પ્રોટીન અને લિપિડ્સના સંશ્લેષણ અને વહનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે જે કોષરસપટલ માટે અથવા સ્ત્રાવ માટે જરૂરી હોય છે。
તેથી, સાચો જવાબ $B$ છે。

(C) અંત:કોષરસજાળ બે પ્રકારની હોય છે: કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહીન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$.
$RER$ તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે પ્રોટીન સંશ્લેષણ સાથે સંકળાયેલ છે.
$SER$ પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ્સના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે,જેમાં ફોસ્ફોલિપિડ્સ,કોલેસ્ટ્રોલ અને સ્ટિરોઇડ અંત:સ્ત્રાવોનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$SER$ નું સાચું કાર્ય સ્ટિરોઇડ અંત:સ્ત્રાવો જેવા લિપિડનું સંશ્લેષણ કરવાનું છે.

(C) અંત:કોષરસ જાળ $(ER)$ ને તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. કણિકામય અંત:કોષરસ જાળ $(RER)$: તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ખરબચડી દેખાવ આપે છે. તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
$2$. કણિકાવિહીન અંત:કોષરસ જાળ $(SER)$: તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સનો અભાવ હોય છે,જે તેને લીસો દેખાવ આપે છે. તે મુખ્યત્વે લિપિડ્સ અને સ્ટીરોઇડ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
તેથી,$RER$ અને $SER$ બંને $ER$ ના પ્રકારો છે.

(B) ગોલ્ગીકાય સૌપ્રથમ ઇટાલિયન ચિકિત્સક $Camillo \ Golgi$ દ્વારા $1898$ માં ઘુવડના ચેતાકોષોનો અભ્યાસ કરતી વખતે નિહાળવામાં આવ્યું હતું. તેમણે સિલ્વર નાઈટ્રેટનો ઉપયોગ કરીને એક વિશિષ્ટ અભિરંજક પદ્ધતિ દ્વારા આ રચનાઓનું વર્ણન કર્યું હતું,જેને તેમણે 'apparato reticolare interno' (આંતરિક જાળીદાર રચના) તરીકે ઓળખાવી હતી.

(D) ગોલ્ગીકાય ઘણી બધી ચપટી,બિંબ આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીની બનેલી હોય છે,જેનો વ્યાસ $0.5 \mu m$ થી $1.0 \mu m$ હોય છે. આ સિસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર થપ્પીમાં ગોઠવાયેલી હોય છે. ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં સિસ્ટર્નીની સંખ્યા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. ગોલ્ગી સિસ્ટર્ની કોષકેન્દ્રની નજીક કેન્દ્રગામી રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે,જેમાં સ્પષ્ટ બહિર્ગોળ $cis$ (નિર્માણકારી) મુખ અને અંતર્ગોળ $trans$ (પરિપક્વ) મુખ હોય છે.

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીનું બનેલું હોય છે.
આ સિસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ સિસ્ટર્નીનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $0.5 \ \mu m$ થી $1.0 \ \mu m$ ની વચ્ચે હોય છે.

(B) ગોલ્ગીકાય ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા નલિકાઓ (cisternae) ની બનેલી હોય છે.
આ નલિકાઓ એકબીજાને સમાંતર થપ્પીમાં ગોઠવાયેલી હોય છે.
સામાન્ય ગોલ્ગીકાયની થપ્પીમાં $4$ થી $8$ નલિકાઓ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) અંત:કોષરસજાળ $(ER)$ પ્રોટીન અને લિપિડ્સનું સંશ્લેષણ કરે છે. આ દ્રવ્યો પુટિકાઓના સ્વરૂપમાં ગોલ્ગીકાય તરફ વહન પામે છે. ગોલ્ગીકાય આ દ્રવ્યોનું રૂપાંતરણ,વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ કરીને તેને સ્ત્રાવી પુટિકાઓમાં ભરે છે,જે ત્યારબાદ કોષરસમાં અથવા કોષની બહાર દ્રવ્યોને મુક્ત કરવા માટે કોષરસપટલ સાથે જોડાય છે. તેથી,ગોલ્ગીકાય એ સંશ્લેષિત દ્રવ્યોના પ્રક્રિયા અને મુક્તિ માટે જવાબદાર અંગિકા છે.

(B) ગોલ્ગીકાય એ પ્રોટીન અને લિપિડ્સના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વર્ગીકરણ માટે જવાબદાર મુખ્ય અંગિકા છે.
ખરબચડી અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ માં સંશ્લેષિત પ્રોટીન અને લીસી અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ માં સંશ્લેષિત લિપિડ્સને ગોલ્ગીકાયમાં મોકલવામાં આવે છે.
ગોલ્ગીકાયના સિસ્ટર્નીમાં,આ અણુઓનું ગ્લાયકોસિલેશન થાય છે,જેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ ઉમેરાઈને અનુક્રમે ગ્લાયકોપ્રોટીન્સ અને ગ્લાયકોલિપિડ્સ બનાવે છે.
તેથી,ગોલ્ગીકાય એ આ જટિલ અણુઓના સંશ્લેષણનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(A) લાયસોઝોમ્સ એ પટલમય કોથળી જેવી રચનાઓ છે જે ગોલ્ગીકાયમાં પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
$1$. ઉત્સેચકો (એસિડ હાઇડ્રોલેઝ) ખરબચડી અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે.
$2$. ત્યારબાદ આ ઉત્સેચકો ગોલ્ગીકાયમાં વહન પામે છે.
$3$. ગોલ્ગીકાય આ ઉત્સેચકોને કોથળીઓમાં રૂપાંતરિત અને પેક કરે છે,જે છૂટી પડીને લાયસોઝોમ્સ બનાવે છે.

(D) ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ ની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે. આ રિબોઝોમ્સ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. $RER$ દ્વારા સંશ્લેષિત પ્રોટીન સામાન્ય રીતે કોષની બહારના સ્ત્રાવ માટે,કોષરસસ્તરના બંધારણમાં સમાવેશ માટે અથવા લાયસોઝોમ્સની અંદર ઉપયોગ માટે હોય છે. તેથી,અંતઃકોષરસજાળ સાથે સંકળાયેલ રિબોઝોમ્સ આ વિશિષ્ટ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવા માટે જવાબદાર છે.

(B) કોષકેન્દ્રપટલ બે સમાંતર પટલોનું બનેલું હોય છે,જેની વચ્ચેની જગ્યાને પરિકોષકેન્દ્રીય અવકાશ કહે છે. કોષકેન્દ્રપટલનું બાહ્યપડ અંત:કોષરસજાળ $(ER)$ ના પટલ સાથે સળંગ જોડાયેલું હોય છે. આ જોડાણને કારણે અંત:કોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત થયેલા દ્રવ્યો સીધા કોષકેન્દ્રના વિસ્તારમાં વહન પામી શકે છે.

(D) ગોલ્ગીકાય ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીની બનેલી હોય છે. આ સિસ્ટર્નીનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $0.5 \, \mu m$ થી $1.0 \, \mu m$ હોય છે,$5.0$ થી $10 \, \mu m$ નહીં. તેથી,વિધાન $S$ ખોટું છે.
કારણ $R$ ના સંદર્ભમાં,ગોલ્ગીની થપ્પીમાં સિસ્ટર્નીની સંખ્યા બદલાતી રહે છે,પરંતુ તે સામાન્ય રીતે $2$ થી $4$ કરતા વધારે હોય છે અને તેને નલિકાઓ નહીં પણ સિસ્ટર્ની કહેવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $R$ પણ ખોટું છે.
આમ,$S$ અને $R$ બંને ખોટા છે.

(A) અંત:પટલમય તંત્ર ($Endomembrane$ $System$) એવી અંગિકાઓનું બનેલું છે જેમના કાર્યો એકબીજા સાથે સંકલિત હોય છે. આમાં અંત:કોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગીકાય,લાયસોઝોમ અને રસધાનીનો સમાવેશ થાય છે. કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સિઝોમ એ અંત:પટલમય તંત્રનો ભાગ નથી કારણ કે તેમના કાર્યો આ તંત્રના ઘટકો સાથે સંકલિત હોતા નથી.

(C) ગોલ્ગી-પ્રસાધનનું અવલોકન અને વર્ણન સૌપ્રથમ ઇટાલિયન ચિકિત્સક અને કોષવિજ્ઞાની $Camillo \ Golgi$ દ્વારા $1898$ માં કરવામાં આવ્યું હતું. તેમણે 'બ્લેક રિએક્શન' $(reazione \ nera)$ તરીકે ઓળખાતી અભિરંજક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને ઘુવડ અને બિલાડીના ચેતાકોષોમાં આ રચનાઓ શોધી હતી. તેથી,આ અંગિકાનું નામ તેમના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે.

(C) અંત:પટલમય તંત્રમાં એવી અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જે લિપિડ્સ અને પ્રોટીનના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વહન માટે સાથે મળીને કાર્ય કરે છે. તેમાં અંત:કોષરસજાળ,ગોલ્ગીકાય,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે. હરિતકણ અને કણાભસૂત્ર અંત:પટલમય તંત્રનો ભાગ નથી કારણ કે તે અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ (ગોલ્ગીકાય) છે.

(C) અંત:કોષરસજાળને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહીન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$.
$RER$ ની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$SER$ ની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે લિપિડ સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
પ્રશ્નમાં એવા કોષો વિશે પૂછવામાં આવ્યું છે જે મોટા પ્રમાણમાં લિપિડ ઉત્પન્ન કરે છે,તેથી આવા કોષોમાં $SER$ વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,જેની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ હોતા નથી.

(C) ગોલ્ગીકાય મુખ્યત્વે કોષની અંદરના લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવા અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવા માટેના પદાર્થોના પેકેજિંગ માટે જવાબદાર છે.
$ER$ (અંતઃકોષરસજાળ) માંથી પુટિકાઓના સ્વરૂપમાં પેક કરવાના પદાર્થો ગોલ્ગીકાયની સિસ (cis) બાજુ સાથે જોડાય છે અને પરિપક્વ થતી બાજુ તરફ આગળ વધે છે.
$ER$ પરના રિબોઝોમ્સ દ્વારા સંશ્લેષિત ઘણા પ્રોટીન ગોલ્ગીકાયની સિસ્ટર્નીમાં રૂપાંતરિત થાય છે,ત્યારબાદ તે તેની ટ્રાન્સ (trans) બાજુથી મુક્ત થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,ગોલ્ગીકાય એ ગ્લાયકોપ્રોટીન્સ અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું મહત્વનું સ્થાન છે.

(B) અંત:કોષરસજાળને તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે: કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહીન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$.
$RER$ તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ ધરાવે છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સંકળાયેલ છે.
$SER$ પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે લિપિડ્સ,જેમ કે સ્ટીરોઈડ હોર્મોન્સ અને ફોસ્ફોલિપિડ્સના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) ગોલ્ગી પ્રસાધન એ પ્રોટીન અને લિપિડના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વર્ગીકરણ માટે જવાબદાર મુખ્ય અંગિકા છે.
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ પરના રિબોઝોમ દ્વારા સંશ્લેષિત પ્રોટીન ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં મોકલવામાં આવે છે,જ્યાં તેમાં કાર્બોહાઇડ્રેટની શૃંખલાઓ ઉમેરીને ગ્લાયકોપ્રોટીન બનાવવામાં આવે છે.
તે જ રીતે,લિપિડનું રૂપાંતરણ કરીને ગ્લાયકોલિપિડ બનાવવામાં આવે છે.
તેથી,ગોલ્ગી પ્રસાધન એ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડના નિર્માણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(A) સિસ્ટર્ની એ ચપટી,પટલમય કોથળીઓ છે જે ગોલ્ગીકાય અને અંતઃકોષરસજાળ બંનેનો મુખ્ય રચનાત્મક ઘટક છે.
ગોલ્ગીકાયમાં,આ સિસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર થપ્પીઓમાં ગોઠવાયેલી હોય છે.
અંતઃકોષરસજાળમાં,તેઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી નલિકાઓ અને ચપટી કોથળીઓનું જાળું બનાવે છે.

(B) અંતઃકોષરસ જાળના બે પ્રકાર છે: કણિકામય અંતઃકોષરસ જાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહિન અંતઃકોષરસ જાળ $(SER)$.
$RER$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$SER$ પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે પ્રાણીકોષમાં સ્ટિરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવો સહિતના લિપિડના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.

(B) સક્રિય રીતે સ્ત્રાવ કરતા કોષોને પ્રોટીન સંશ્લેષણના ઊંચા દરની જરૂર હોય છે.
$RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.
તેથી,જે કોષો પ્રોટીન સ્ત્રાવમાં સક્રિય રીતે સંકળાયેલા હોય છે,તેમાં $RER$ નું વિશાળ નેટવર્ક જોવા મળે છે.

(B) ગોલ્ગીકાય ઘણી બધી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા નલિકાઓ (cisternae) ની બનેલી હોય છે જે એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે.
અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત દ્રવ્યો પુટિકાઓના સ્વરૂપે ગોલ્ગીકાયની નિર્માણકારી સપાટી (cis face) સાથે જોડાય છે અને પરિપક્વ સપાટી તરફ આગળ વધે છે.
વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે ગોલ્ગીકાય અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત દ્રવ્યોના પેકેજિંગનું કાર્ય કરે છે.
વિધાન $R$ પણ સાચું છે કારણ કે ગોલ્ગીકાય તેની પરિઘીય સપાટી પર પુટિકાઓ (સ્ત્રાવી પુટિકાઓ) ધરાવે છે,જે સામાન્ય રીતે ગોળાકાર કે લંબગોળ હોય છે અને નલિકાઓમાંથી મુક્ત થાય છે.
જોકે,$R$ એ ગોલ્ગીકાયની રચનાત્મક અવલોકન દર્શાવે છે,જ્યારે $A$ એ પેકેજિંગની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સીધી સમજૂતી નથી.

(C) આ આકૃતિમાં ચપટી,એકબીજા પર ગોઠવાયેલી પટલમય કોથળીઓની શ્રેણી દર્શાવવામાં આવી છે,જેને સિસ્ટર્ની (cisternae) કહેવામાં આવે છે,જે ગોલ્ગીકાયની લાક્ષણિકતા છે. ગોલ્ગીકાય પ્રોટીન અને લિપિડ્સના પેકેજિંગ,રૂપાંતરણ અને સોર્ટિંગ માટે જવાબદાર છે,જેથી તેમને કોષની બહાર કે અન્ય અંગિકાઓમાં મોકલી શકાય.

(A) આપેલ આકૃતિ ગોલ્ગીકાય (Golgi apparatus) દર્શાવે છે. ગોલ્ગીકાય કોષમાં પદાર્થોને પુટિકાઓમાં પેક કરવાનું કાર્ય કરે છે. ગોલ્ગીકાયના ટ્રાન્સ-ફેસ (trans-face) માંથી ઉદ્ભવતી આ પુટિકાઓમાં ઘણીવાર જલવિભાજક ઉત્સેચકો હોય છે અને તે લાયસોઝોમમાં પરિણમે છે. તેથી,ગોલ્ગીકાય લાયસોઝોમના સર્જન માટે જવાબદાર છે.

(B) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ એ કોષરસમાં પથરાયેલ સૂક્ષ્મ નલિકામય રચનાઓનું જાળું છે, જે કોષના અંદરના ભાગને બે અલગ વિભાગોમાં વહેંચે છે: લ્યુમિનલ (અંતઃકોષરસજાળની અંદર) અને એક્સ્ટ્રા-લ્યુમિનલ (કોષરસ). જોકે કોષરસકંકાલ પણ પ્રોટીનયુક્ત તંતુઓનું જાળું છે, પરંતુ 'નલિકામય રચનાઓ' શબ્દ કોષીય અંગિકાઓના સંદર્ભમાં ખાસ કરીને અંતઃકોષરસજાળ માટે વપરાય છે.

(C) અંતઃકોષરસજાળને બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે: કણિકામય અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ અને કણિકાવિહીન અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$.
$RER$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે અને તે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$SER$ પર રીબોઝોમ્સનો અભાવ હોય છે અને તે લિપિડ્સના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે,જેમાં કોલેસ્ટ્રોલ,ઇસ્ટ્રોજન અને ટેસ્ટોસ્ટેરોન જેવા સ્ટીરોઇડ અંતઃસ્રાવો (લિપિડ અંતઃસ્રાવો) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ લિપિડ અંતઃસ્રાવો છે.

(B) : તાજેતરના સંશોધનો દર્શાવે છે કે કોષકેન્દ્રપટલ એ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ માંથી ઉદ્ભવે છે. કોષ વિભાજન દરમિયાન,કોષકેન્દ્રપટલનું વિઘટન થાય છે. કોષકેન્દ્રપટલના ટ્રાન્સમેમ્બ્રેન પ્રોટીન $RER$ માં શોષાઈ જાય છે. એકવાર વિભાજન પૂર્ણ થઈ જાય,પછી $RER$ ફરીથી કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ કરે છે.

(D) : લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ એ વનસ્પતિ અને પ્રાણી કોષોના કોષરસમાં આવેલી લીસી પટલમય રચનાઓ (એટલે કે,જે પટલ પર રિબોઝોમ્સ હોતા નથી) ની એક પ્રણાલી છે.
તે કોષરસપટલ અને કોષકેન્દ્રપટલ વચ્ચે કડી બનાવે છે.
તે ફોસ્ફોલિપિડ્સ અને ફેટી એસિડના સંશ્લેષણ સહિતની મહત્વપૂર્ણ ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓનું સ્થાન છે.
પ્રાણી કોષોમાં લિપિડ જેવા સ્ટીરોઈડલ અંતઃસ્ત્રાવોનું પણ સંશ્લેષણ થાય છે.