Gujarati

Endoplasmic reticulum and Golgi body Questions in Gujarati

Class 11 Biology · Cell: The Unit of Life · Endoplasmic reticulum and Golgi body

182+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 32 of 182 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
નીચે આપેલ કોષીય અંગિકાને ઓળખો. જે ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણ માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ સ્થાન છે?
Question diagram
A
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ (Rough endoplasmic reticulum)
B
લીસી અંતઃકોષરસજાળ (Smooth endoplasmic reticulum)
C
ગોલ્ગીકાય (Golgi body)
D
કણાભસૂત્ર (Mitochondria)

Solution

(C) આપેલ કોષીય અંગિકા ગોલ્ગીકાય છે,જે ચપટી,કોથળી જેવી રચનાઓ ધરાવે છે જેને સિસ્ટર્ની (cisternae) કહેવામાં આવે છે.
ગોલ્ગી પ્રસાધન એ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
તેને સૌપ્રથમ $1898$ માં કેમિલો ગોલ્ગી દ્વારા જોવામાં આવ્યું હતું અને તેમના નામ પરથી તેનું નામ રાખવામાં આવ્યું છે.
તે પેકેજિંગ અને પ્રોસેસિંગ સેન્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે જ્યાં અંતઃકોષરસજાળમાંથી પ્રાપ્ત પ્રોટીનમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે,તેનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે અને તેને લાયસોઝોમ,કોષરસપટલ અથવા સ્ત્રાવ જેવા અંતિમ સ્થળોએ મોકલવા માટે પુટિકાઓમાં પેક કરવામાં આવે છે.
152
MediumMCQ
નીચે આપેલી અંગિકાઓમાંથી કઈ અંગિકા તેના કાર્ય સાથે યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
ગોલ્ગી પ્રસાધન - પ્રોટીન સંશ્લેષણ
B
ગોલ્ગી પ્રસાધન - ગ્લાયકોલિપિડ્સનું નિર્માણ
C
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ - પ્રોટીન સંશ્લેષણ
D
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ - ગ્લાયકોપ્રોટીનનું નિર્માણ

Solution

(C) $RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે,જે તેને પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન બનાવે છે.
જોકે ગોલ્ગી પ્રસાધન ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણમાં સામેલ છે,અને $RER$ સ્ત્રાવી પ્રોટીનના સંશ્લેષણમાં પણ ભાગ લે છે,પરંતુ $RER$ સાથે સંકળાયેલ સૌથી સીધું અને પ્રાથમિક કાર્ય પ્રોટીન સંશ્લેષણ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ એ $RER$ ના પ્રાથમિક કાર્યનું સૌથી સચોટ વર્ણન છે.
153
MediumMCQ
$RER$ નું કાર્ય શું છે?
A
સ્વયં-વિઘટન (autolysis)
B
પ્રોટીન સંશ્લેષણ
C
લિપિડ સંશ્લેષણ
D
કાર્બોહાઇડ્રેટ સંશ્લેષણ

Solution

(B) ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ સમગ્ર કોષમાં જોવા મળે છે,પરંતુ તેની ઘનતા કોષકેન્દ્ર અને ગોલ્ગી પ્રસાધનની નજીક વધુ હોય છે.
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળની સપાટી પર હાજર રીબોઝોમ્સને 'પટલ-બંધ રીબોઝોમ્સ' કહેવામાં આવે છે.
આ રીબોઝોમ્સ ઘણા પ્રોટીનના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે,જે ભાષાંતર (translation) તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણનું એક મુખ્ય પગલું છે.
તેથી,$RER$ નું મુખ્ય કાર્ય પ્રોટીન સંશ્લેષણ છે.
154
MediumMCQ
. . . . . . એ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું મહત્વનું સ્થાન છે.
A
$SER$
B
લાઈસોઝોમ
C
ગોલ્ગી પ્રસાધન
D
કણાભસૂત્ર

Solution

(C) ગોલ્ગી પ્રસાધન (જેને ગોલ્ગી સંકુલ અથવા ગોલ્ગી કાય તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ એક અંગિકા છે,જેને $1897$ માં ઇટાલિયન ચિકિત્સક કેમિલો ગોલ્ગી દ્વારા ઓળખવામાં આવી હતી અને $1898$ માં તેમના નામ પરથી તેનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું.
ગોલ્ગી પ્રસાધન એ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું મહત્વનું સ્થાન છે.
તે એક ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે જેમાં $ER$ (અંતઃકોષરસજાળ) માંથી પ્રાપ્ત પ્રોટીન પર વધુ પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે અને તેને લાઈસોઝોમ અથવા કોષરસ પટલ જેવા અંતિમ સ્થાનો પર મોકલવા માટે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
155
MediumMCQ
ગોલ્ગી પ્રસાધન (Golgi apparatus) શેની સાથે સંબંધિત છે?
A
ઉત્સર્જન
B
સ્ત્રાવ
C
$ATP$ સંશ્લેષણ
D
$RNA$ સંશ્લેષણ

Solution

(B) ગોલ્ગી પ્રસાધન મુખ્યત્વે કોષની અંદરના લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવા અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવા માટેના પદાર્થોના પેકેજિંગનું કાર્ય કરે છે. તે કોષના 'પેકેજિંગ સેન્ટર' તરીકે કાર્ય કરે છે,જ્યાં અંતઃકોષરસજાળમાં સંશ્લેષિત થયેલા પ્રોટીન અને લિપિડ્સને રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે,વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે અને સ્ત્રાવ માટે પુટિકાઓમાં પેક કરવામાં આવે છે.
156
MediumMCQ
ગોલ્ગી પ્રસાધન દ્વારા કરવામાં આવતા કાર્યોના સંદર્ભમાં નીચે આપેલા વિધાનો વાંચો:
$(i)$ તેની અંદર રહેલા પદાર્થોનું વહન અને રાસાયણિક ફેરફાર કરે છે.
$(ii)$ પદાર્થોના પેકેજિંગનું કાર્ય કરે છે.
$(iii)$ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણ માટેનું મહત્વનું સ્થાન છે.
નીચેનામાંથી કયો જવાબ સાચો છે?
A
$(i)$ ખોટું છે પરંતુ $(ii)$ અને $(iii)$ સાચા છે.
B
$(ii)$ ખોટું છે પરંતુ $(i)$ અને $(iii)$ સાચા છે.
C
$(ii)$ અને $(iii)$ ખોટા છે પરંતુ $(i)$ સાચું છે.
D
બધા સાચા છે.

Solution

(D) ગોલ્ગી પ્રસાધન વિધાનોમાં જણાવેલ તમામ કાર્યો કરે છે.
તે કોષની અંદર પદાર્થોના વહન અને રાસાયણિક ફેરફાર માટે જવાબદાર છે.
તે પદાર્થોને કોષની બહાર મોકલવા અથવા અન્ય અંગિકાઓમાં પહોંચાડવા માટે વેસિકલ્સમાં પેકેજિંગ કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
વધુમાં,તે ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
તેથી,તમામ વિધાનો $(i)$,$(ii)$,અને $(iii)$ સાચા છે.
157
MediumMCQ
એક કોષીય અંગિકા '$X$' ને '$Y$' નામની કોષીય અંગિકાના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે. '$X$' અને '$Y$' ને અનુક્રમે ઓળખો.
A
ગોલ્ગી પ્રસાધન અને રીબોઝોમ
B
$ER$ અને કણાભસૂત્ર
C
$ER$ અને રીબોઝોમ
D
લાયસોઝોમ અને $ER$

Solution

(C) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ ને તેની સપાટી પર રીબોઝોમની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
રીબોઝોમ એ કોષીય અંગિકાઓ છે જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે.
જે $ER$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ જોડાયેલા હોય છે તેને ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$ કહેવામાં આવે છે.
જે $ER$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ હોતા નથી તેને લીસી અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ કહેવામાં આવે છે.
158
EasyMCQ
$RER$ ની સપાટી પર શું હોય છે?
A
લાઈસોઝોમ્સ
B
રિબોઝોમ્સ
C
ગોલ્ગી પ્રસાધન
D
રંજકકણો

Solution

(B) $RER$ એટલે કે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ (Rough Endoplasmic Reticulum).
તેને 'ખરબચડી' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેની બહારની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે.
આ રિબોઝોમ્સ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.
તેથી,$RER$ ની સપાટી રિબોઝોમ્સથી ભરેલી હોય છે.
159
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ કોષીય અંગિકા સ્ટીરોઈડ અને લિપિડના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે?
A
$SER$
B
$RER$
C
$Mitochondrion$
D
$Ribosome$

Solution

(A) $SER$ (લીસી અંતઃકોષરસજાળ) એ લિપિડ અને સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
$RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
$Mitochondrion$ (કણાભસૂત્ર) ને કોષનું શક્તિઘર કહેવામાં આવે છે અને તે $ATP$ સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
$Ribosome$ (રીબોઝોમ) એ કોષનું પ્રોટીન સંશ્લેષણ કરતું યંત્ર છે.
160
EasyMCQ
કયા કોષોમાં $RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે જે સક્રિય રીતે સંકળાયેલા હોય છે?
A
લિપિડ સંશ્લેષણ
B
સ્ટીરોઇડ નિર્માણ
C
પ્રોટીન સંશ્લેષણ
D
સ્ટાર્ચ સંશ્લેષણ

Solution

(C) $RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના મુખ્ય સ્થાનો છે. તેથી,જે કોષો સક્રિય રીતે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે,જેમ કે સ્વાદુપિંડના કોષો અથવા પ્લાઝ્મા કોષો,તેમાં $RER$ મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે.
161
EasyMCQ
ગોલ્ગી પ્રસાધન (Golgi apparatus) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે પટલવિહીન અંગિકા છે.
B
તે ચપટી કોથળીઓનું બનેલું છે જેને સિસ્ટર્ની (cisternae) કહેવાય છે.
C
સિસ્ટર્ની $SER$ ને મળતી આવે છે.
D
ગોલ્ગી પ્રસાધનને બે મુખ હોય છે - $cis$ અને $trans$.

Solution

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન એ પટલમય અંગિકા છે,પટલવિહીન નથી. તેથી,'તે પટલવિહીન અંગિકા છે' તે વિધાન ખોટું છે. ગોલ્ગી પ્રસાધન ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્નીનું બનેલું હોય છે,જે એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે. તેના બે વિશિષ્ટ મુખ હોય છે: $cis$ મુખ (નિર્માણકારી મુખ) અને $trans$ મુખ (પરિપક્વ મુખ).
162
MediumMCQ
$ER$ અને ગોલ્ગી સંકુલ બંનેમાં નીચેનામાંથી શું સામાન્ય છે?
A
બંને બેવડી પટલમય રચના ધરાવે છે
B
બંનેમાં સિસ્ટર્ની (cisternae) હોય છે
C
બંને પોતાનું $DNA$ ધરાવે છે
D
બંને અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે

Solution

(B) $ER$ (અંતઃકોષરસજાળ) અને ગોલ્ગી સંકુલ બંને અંતઃપટલમય તંત્રના ભાગો છે. બંનેમાં જોવા મળતી એક મુખ્ય રચનાત્મક સમાનતા એ છે કે બંનેમાં ચપટી,કોથળી જેવી રચનાઓ હોય છે જેને સિસ્ટર્ની (cisternae) કહેવામાં આવે છે.
163
MediumMCQ
$ER$ પર હાજર રિબોઝોમ્સ દ્વારા સંશ્લેષિત પ્રોટીનનો જથ્થો ક્યાં સ્થાનાંતરિત થાય છે?
A
રસધાનીઓ
B
લાયસોઝોમ્સ
C
રંજકકણો
D
ગોલ્ગી પ્રસાધન

Solution

(D) ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ પર રહેલા રિબોઝોમ્સ દ્વારા સંશ્લેષિત પ્રોટીન ગોલ્ગી પ્રસાધન (Golgi apparatus) માં મોકલવામાં આવે છે.
ગોલ્ગી પ્રસાધનમાં,આ પ્રોટીનનું રૂપાંતરણ,વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ થાય છે,જેથી તેમને તેમના અંતિમ લક્ષ્ય સુધી પહોંચાડી શકાય.
164
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ કોષીય અંગિકા હાઇડ્રોલિટીક ઉત્સેચકો ધરાવતી કોષીય અંગિકાના સંશ્લેષણમાં સામેલ છે?
A
કણાભસૂત્ર
B
ગોલ્ગી પ્રસાધન
C
રંજકકણ
D
કોષકેન્દ્ર

Solution

(B) હાઇડ્રોલિટીક ઉત્સેચકો ધરાવતી કોષીય અંગિકા લાયસોઝોમ છે. ગોલ્ગી પ્રસાધન લાયસોઝોમના સંશ્લેષણ અને પેકેજિંગ માટે જવાબદાર છે,જે ટ્રાન્સ-ગોલ્ગી નેટવર્કમાંથી પુટિકાઓના ઉદ્ભવ દ્વારા બને છે.
165
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું $Ca^{2+}$ આયનોના મુક્ત અને ગ્રહણ દ્વારા દવાઓના ડિટોક્સિફિકેશન (ઝેર દૂર કરવા) અને સ્નાયુઓના સંકોચન સાથે સંકળાયેલું છે?
A
$Golgi$ કોમ્પ્લેક્સ
B
$RER$
C
$SER$
D
મુક્ત રીબોઝોમ્સ

Solution

(C) $SER$ (સ્મૂથ એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ) એ લિપિડ્સ અને લિપિડ જેવા સ્ટેરોઇડલ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
પ્રાણી કોષોમાં,$SER$ દવાઓ અને ઝેરી પદાર્થોના ડિટોક્સિફિકેશનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
વધુમાં,સ્નાયુ કોષોમાં,$SER$ (જેને ખાસ કરીને સાર્કોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) $Ca^{2+}$ આયનોના મુક્ત અને ગ્રહણ પર નિયંત્રણ રાખીને સ્નાયુઓના સંકોચનનું નિયમન કરે છે.
$Golgi$ કોમ્પ્લેક્સ પ્રોટીન અને લિપિડ્સના ફેરફાર અને પેકેજિંગમાં સામેલ છે.
$RER$ (રફ એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ) તેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સની હાજરીને કારણે મુખ્યત્વે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
મુક્ત રીબોઝોમ્સ કોષરસમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાનો છે.
166
MediumMCQ
નીચે આપેલ અંગિકાનો અભ્યાસ કરો અને તેનું કાર્ય ઓળખો.
Question diagram
A
તે ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું સ્થાન છે.
B
સ્ટીરોઇડલ હોર્મોન્સના સંશ્લેષણ માટેનું સ્થાન.
C
તેમાં એવા ઉત્સેચકો હોય છે જે કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ,પ્રોટીન,લિપિડ્સ અને ન્યુક્લિક એસિડનું પાચન કરવામાં સક્ષમ હોય છે.
D
તે કોષીય અવકાશને બે અલગ ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે,એટલે કે,લ્યુમિનલ અને એક્સ્ટ્રા લ્યુમિનલ સાયટોપ્લાઝમ.

Solution

(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ અંગિકા ગોલ્ગી પ્રસાધન (Golgi complex) છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય પદાર્થોનું પેકેજિંગ કરવાનું છે,જે કોષની અંદરના લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવામાં આવે છે.
એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમમાંથી વેસિકલ્સના સ્વરૂપમાં પેક કરવાના પદાર્થો ગોલ્ગી પ્રસાધનના સિસ (cis) ફેસ સાથે જોડાય છે અને પરિપક્વ ફેસ તરફ આગળ વધે છે.
એન્ડોપ્લાઝમિક રેટિક્યુલમ પરના રિબોઝોમ્સ દ્વારા સંશ્લેષિત ઘણા પ્રોટીન ગોલ્ગી પ્રસાધનના સિસ્ટર્નીમાં રૂપાંતરિત થાય છે,તે પહેલાં તે તેના ટ્રાન્સ (trans) ફેસમાંથી મુક્ત થાય છે.
ગોલ્ગી પ્રસાધન એ ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડ્સના નિર્માણનું મહત્વનું સ્થાન છે.
167
MediumMCQ
ગોલ્ગી પ્રસાધન (Golgi apparatus) વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
તે પિનોસાઇટોસિસ અને ફેગોસાઇટોસિસ દ્વારા દૂર થયેલ પ્લાઝ્મા પટલના રિસાયકલિંગમાં મદદ કરે છે.
B
સ્ત્રાવ (Secretion) એ ગોલ્ગી સંકુલનું મુખ્ય કાર્ય છે.
C
તે લિપિડ્સ અને પ્રોટીનના ગ્લાયકોસિડેશન અને ગ્લાયકોસાઇલેશનમાં મદદ કરે છે.
D
ગોલ્ગી કાય પ્રાણી કોષરસ વિભાજન (cytokinesis) માં મદદ કરે છે.

Solution

(D) ગોલ્ગી પ્રસાધન વનસ્પતિ કોષરસ વિભાજનમાં કોષ પટ્ટિકા (cell plate) ના નિર્માણની શરૂઆત કરીને મદદ કરે છે,જેને ફ્રેગ્મોપ્લાસ્ટ (phragmoplast) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પ્રાણી કોષરસ વિભાજનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવતું નથી,જેમાં સામાન્ય રીતે એક્ટિન અને માયોસિન તંતુઓનું સંકોચનશીલ વલય બને છે. તેથી,ગોલ્ગી કાય પ્રાણી કોષરસ વિભાજનમાં મદદ કરે છે તે વિધાન ખોટું છે.
168
MediumMCQ
અંતઃપટલ તંત્ર (endomembrane system) માં સમાવિષ્ટ અંગિકાઓ કઈ છે?
A
અંતઃકોષરસજાળ,કણાભસૂત્ર,રિબોઝોમ્સ અને લાયસોઝોમ્સ
B
અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓ
C
ગોલ્ગી પ્રસાધન,કણાભસૂત્ર,રિબોઝોમ્સ અને લાયસોઝોમ્સ
D
ગોલ્ગી પ્રસાધન,અંતઃકોષરસજાળ,કણાભસૂત્ર અને લાયસોઝોમ્સ

Solution

(B) અંતઃપટલ તંત્ર એવી અંગિકાઓનું બનેલું છે જેમના કાર્યો એકબીજા સાથે સંકલિત હોય છે.
આમાં અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કણાભસૂત્ર અને રિબોઝોમ્સના કાર્યો ઉપરની અંગિકાઓ સાથે સંકલિત હોતા નથી,તેથી તેમને અંતઃપટલ તંત્રનો ભાગ માનવામાં આવતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
169
EasyMCQ
અંતઃકોષરસજાળ (Endoplasmic Reticulum) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$SER$ માં રીબોઝોમ્સનો અભાવ હોય છે
B
આદિકોષકેન્દ્રી (Prokaryotes) માં માત્ર $RER$ હાજર હોય છે
C
$SER$ એ લિપિડ સંશ્લેષણ માટેના સ્થાન છે
D
$RER$ માં $ER$ સાથે રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે

Solution

(B) અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોના કોષરસમાં આવેલી પટલમય નલિકાઓનું જાળું છે.
$1$. $SER$ (લીસી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી,તેથી તે લીસી દેખાય છે.
$2$. $RER$ (ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ) ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,જે પ્રોટીન સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે.
$3$. $SER$ મુખ્યત્વે લિપિડ અને સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે.
$4$. આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે,જેમાં અંતઃકોષરસજાળનો પણ સમાવેશ થાય છે. તેથી,આદિકોષકેન્દ્રીમાં $RER$ હાજર હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.
170
MediumMCQ
આપેલ પ્રાણીકોષમાં નીચેનામાંથી કઈ રચના પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે?
Question diagram
A
$P$
B
$Q$
C
$R$
D
$S$

Solution

(B) આપેલ પ્રાણીકોષની આકૃતિમાં:
- $P$ એ લાયસોઝોમ દર્શાવે છે.
- $Q$ એ ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ (Rough Endoplasmic Reticulum - $RER$) દર્શાવે છે,જેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે અને તે પ્રોટીન સંશ્લેષણનું મુખ્ય સ્થાન છે.
- $R$ એ ગોલ્ગી પ્રસાધન દર્શાવે છે.
- પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ રીબોઝોમ્સ પર થાય છે,જે ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(Q)$ ની સપાટી સાથે જોડાયેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
171
MediumMCQ
કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ $= ..........P.............$
કણિકાવિહિન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ $= ......Q...........$
ઉપરની અંત:કોષરસજાળ અનુક્રમે કયા દ્રવ્યોનું સંશ્લેષણ કરે છે?
A
પ્રોટીન,લિપિડ
B
લિપિડ,પ્રોટીન
C
પ્રોટીન,કાર્બોદિત
D
કાર્બોદિત,પ્રોટીન

Solution

(A) કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ ની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે, જે પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે. તેથી, $P = \text{પ્રોટીન}$.
કણિકાવિહિન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ પર રીબોઝોમ્સ હોતા નથી અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ્સ, જેમ કે સ્ટીરોઈડ્સ અને ફોસ્ફોલિપિડ્સના સંશ્લેષણમાં ભાગ લે છે. તેથી, $Q = \text{લિપિડ}$.
આમ, સાચો ક્રમ $P = \text{પ્રોટીન}$ અને $Q = \text{લિપિડ}$ છે.
172
EasyMCQ
કણિકામય (Rough) અને કણિકાવિહિન (Smooth) અંત:કોષરસજાળ વચ્ચેનો તફાવત $........$ ની હાજરીને કારણે છે.
A
ગોલ્ગીકાય
B
લાયસોઝોમ્સ
C
રિબોઝોમ્સ
D
પેરોકિસઝોમ્સ

Solution

(C) અંત:કોષરસજાળને તેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સની હાજરી અથવા ગેરહાજરીના આધારે બે પ્રકારમાં વહેંચવામાં આવે છે.
કણિકામય અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ ની બહારની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,જે તેને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ કણિકામય અથવા 'ખરબચડી' દેખાવ આપે છે.
આ રિબોઝોમ્સ પ્રોટીન સંશ્લેષણના સ્થાન છે.
કણિકાવિહિન અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ ની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ હોતા નથી,જેના કારણે તે લીસી દેખાય છે અને તે મુખ્યત્વે લિપિડ સંશ્લેષણમાં સામેલ છે.
તેથી,રિબોઝોમ્સની હાજરી એ મુખ્ય પરિબળ છે જે $RER$ ને $SER$ થી અલગ પાડે છે.
173
EasyMCQ
સમગ્ર કોષરસમાં પથરાયેલ નાની નલિકામય રચનાઓના જાળને $..........$ કહે છે.
A
ગોલ્ગીકાય
B
કોષકેન્દ્ર
C
રીબોઝોમ્સ
D
અંત:કોષરસજાળ

Solution

(D) અંત:કોષરસજાળ $(ER)$ એ કોષરસમાં પથરાયેલ નાની નલિકામય રચનાઓનું જાળું છે। તે કોષીય અવકાશને બે અલગ ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે: લ્યુમિનલ (અંત:કોષરસજાળની અંદર) અને એક્સ્ટ્રા-લ્યુમિનલ (કોષરસ) અવકાશ।
174
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોણ સ્ટિરોઈડલ અંત:સ્ત્રાવના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે?
Question diagram
A
$P$
B
$Q$
C
$R$
D
$S$

Solution

(D) આપેલ આકૃતિમાં,$P$ કોષકેન્દ્રપટલ દર્શાવે છે,$Q$ ખરબચડી અંત:કોષરસજાળ $(RER)$ દર્શાવે છે જેની સપાટી પર રીબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે,$R$ રીબોઝોમ્સ દર્શાવે છે,અને $S$ લીસી અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ દર્શાવે છે.
સ્ટિરોઈડલ અંત:સ્ત્રાવ એ લિપિડ આધારિત અણુઓ છે. લીસી અંત:કોષરસજાળ $(SER)$ એ કોષમાં લિપિડ સંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે. તેથી,$SER$ સ્ટિરોઈડલ અંત:સ્ત્રાવના સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ માટે જવાબદાર છે.
જેથી $S$ એ લીસી અંત:કોષરસજાળ દર્શાવતું હોવાથી,તે સાચો જવાબ છે.
175
EasyMCQ
કેમિલો ગોલ્ગીએ સૌપ્રથમ ........ ની નજીક ગોલ્ગીકાય જોઈ.
A
અંત:કોષરસજાળ
B
લાયસોઝોમ્સ
C
કોષકેન્દ્ર
D
કોષરસસ્તર

Solution

(C) કેમિલો ગોલ્ગીએ સૌપ્રથમ $1898$ માં ઘુવડના ચેતાકોષોમાં ગોલ્ગીકાયનું અવલોકન કર્યું હતું. તેમણે આ રચનાઓને કોષકેન્દ્રની નજીક આવેલી ઘટ્ટ જાળીદાર રચનાઓ તરીકે વર્ણવી હતી. તેથી,સાચો જવાબ કોષકેન્દ્ર છે.
176
MediumMCQ
કઈ અંગિકા ગ્લાયકોપ્રોટીન અને ગ્લાયકોલિપિડના સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર છે?
A
કોષકેન્દ્ર
B
અંત:કોષરસજાળ
C
લાયસોઝોમ્સ
D
ગોલ્ગીકાય

Solution

(D) ગોલ્ગીકાય એ પ્રોટીન અને લિપિડના રૂપાંતરણ,પેકેજિંગ અને વર્ગીકરણ માટે જવાબદાર મુખ્ય અંગિકા છે.
તે અંત:કોષરસજાળ $(ER)$ માં સંશ્લેષિત પ્રોટીન અને લિપિડ મેળવે છે.
ગોલ્ગીકાયની અંદર,આ અણુઓનું ગ્લાયકોસિલેશન થાય છે,જેમાં પ્રોટીન સાથે કાર્બોહાઇડ્રેટની શૃંખલાઓ ઉમેરાઈને $glycoproteins$ બનાવે છે અને લિપિડ સાથે ઉમેરાઈને $glycolipids$ બનાવે છે.
તેથી,ગોલ્ગીકાય એ $glycoproteins$ અને $glycolipids$ ના સંશ્લેષણનું સ્થાન છે.
177
MediumMCQ
ગોલ્ગીકાયમાં દ્રવ્યના વહન માટેની સાચી દિશા કઈ છે?
A
સીસ છેડો $\rightarrow$ ગોલ્ગીનલિકા $\rightarrow$ ટ્રાન્સ છેડો
B
ટ્રાન્સ છેડો $\rightarrow$ ગોલ્ગીનલિકા $\rightarrow$ સીસ છેડો
C
ગોલ્ગીનલિકા $\rightarrow$ સીસ છેડો $\rightarrow$ ટ્રાન્સ છેડો
D
ટ્રાન્સ છેડો $\rightarrow$ સીસ છેડો $\rightarrow$ ગોલ્ગીનલિકા

Solution

(A) ગોલ્ગીકાય એ એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સિસ્ટર્ની (ગોલ્ગીનલિકા) ની બનેલી હોય છે.
અંતઃકોષરસજાળમાંથી પુટિકાઓના સ્વરૂપમાં પેક થયેલા દ્રવ્યો ગોલ્ગીકાયના $Cis$ (સીસ) છેડા સાથે જોડાય છે.
ત્યારબાદ આ દ્રવ્યો ગોલ્ગીનલિકાઓમાંથી પસાર થઈને $Trans$ (ટ્રાન્સ) છેડા તરફ વહન પામે છે,જ્યાં તેમનું રૂપાંતરણ થાય છે અને સ્ત્રાવી પુટિકાઓમાં પેક થાય છે.
તેથી,દ્રવ્યના વહન માટેની સાચી દિશા $Cis$ છેડો $\rightarrow$ ગોલ્ગીનલિકા $\rightarrow$ $Trans$ છેડો છે.
178
EasyMCQ
સીસ્ટર્નીનો વ્યાસ $...........$ છે.
A
$0.5 \mu m - 1.0 \mu m$
B
$1.0 \mu m - 1.5 \mu m$
C
$0.5 \text{ nm} - 1.0 \text{ nm}$
D
$1.0 \text{ nm} - 1.5 \text{ nm}$

Solution

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન ઘણી ચપટી,તકતી આકારની કોથળીઓ અથવા સીસ્ટર્નીનું બનેલું હોય છે.
આ સીસ્ટર્ની એકબીજાને સમાંતર ગોઠવાયેલી હોય છે.
આ સીસ્ટર્નીનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $0.5 \mu m$ થી $1.0 \mu m$ ની વચ્ચે હોય છે.
179
EasyMCQ
ગોલ્ગીકાય નીચેનામાંથી કઈ અંગિકામાંથી દ્રવ્યો મેળવે છે?
A
અંત:કોષરસજાળ
B
કોષકેન્દ્ર
C
લાયસોઝોમ્સ
D
કોષરસઆધારક

Solution

(A) ગોલ્ગીકાય એ અંત:કોષરસજાળ $(ER)$ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલી હોય છે.
અંત:કોષરસજાળમાં સંશ્લેષણ પામેલા દ્રવ્યોને વહનકારી પુટિકાઓમાં પેક કરવામાં આવે છે.
આ પુટિકાઓ અંત:કોષરસજાળમાંથી મુક્ત થાય છે અને ગોલ્ગીકાયની સિસ-બાજુ (cis-face) સાથે જોડાઈને તેમના દ્રવ્યોને આગળના ફેરફારો,વર્ગીકરણ અને પેકેજિંગ માટે પહોંચાડે છે.
180
MediumMCQ
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A)$: ગોલ્ગી પ્રસાધનનું પ્રાથમિક કાર્ય અંતઃકોષરસજાળ દ્વારા બનાવેલ પદાર્થોનું પેકેજિંગ કરવાનું અને તેને કોષની અંદરના લક્ષ્યો સુધી અથવા કોષની બહાર પહોંચાડવાનું છે.
કારણ $(R)$: અંતઃકોષરસજાળ દ્વારા બનાવેલ પદાર્થો ધરાવતી પુટિકાઓ ગોલ્ગી પ્રસાધનની સિસ (cis) બાજુ સાથે જોડાય છે,અને તેનું રૂપાંતરણ થઈને તે ગોલ્ગી પ્રસાધનની ટ્રાન્સ (trans) બાજુથી મુક્ત થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે પરંતુ $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$A$ સાચું છે પરંતુ $R$ ખોટું છે
D
$A$ ખોટું છે પરંતુ $R$ સાચું છે

Solution

(A) ગોલ્ગી પ્રસાધન કોષના 'પોસ્ટ ઓફિસ' તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે ગોલ્ગી પ્રસાધન અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ માં સંશ્લેષિત પદાર્થોના પેકેજિંગ માટે અને તેમને વિવિધ આંતરકોષીય લક્ષ્યો સુધી પહોંચાડવા અથવા કોષની બહાર સ્ત્રાવ કરવા માટે જવાબદાર છે.
કારણ $(R)$ પણ સાચું છે અને તે $(A)$ ની કાર્યપદ્ધતિ સમજાવે છે. $ER$ માંથી પદાર્થો પરિવહન પુટિકાઓ દ્વારા ગોલ્ગી પ્રસાધનની સિસ (cis) બાજુ સુધી પહોંચે છે,સિસ્ટર્નીમાં તેનું રૂપાંતરણ થાય છે,અને ત્યારબાદ તે ટ્રાન્સ (trans) બાજુથી મુક્ત થતી સ્ત્રાવી પુટિકાઓમાં પેક થાય છે.
તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.
181
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કોને અંતઃપટલમય તંત્ર (endomembrane system) ના ભાગ તરીકે ગણવામાં આવે છે?
A
અંતઃકોષરસજાળ $\text{(ER)}$
B
કણાભસૂત્ર
C
હરિતકણ
D
પેરોક્સિસોમ્સ

Solution

(A) અંતઃપટલમય તંત્રમાં એવી અંગિકાઓનો સમાવેશ થાય છે જેમના કાર્યો એકબીજા સાથે સંકલિત હોય છે.
આમાં અંતઃકોષરસજાળ $\text{(ER)}$,ગોલ્ગી પ્રસાધન,લાયસોઝોમ્સ અને રસધાનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
કણાભસૂત્ર,હરિતકણ અને પેરોક્સિસોમ્સને અંતઃપટલમય તંત્રનો ભાગ ગણવામાં આવતા નથી કારણ કે તેમના કાર્યો આ તંત્રના ઘટકો સાથે સંકલિત હોતા નથી.
182
EasyMCQ
લિપિડ્સના જૈવસંશ્લેષણ (biosynthesis) માટેનું મુખ્ય સ્થાન ઓળખો.
A
ગોલ્ગી પ્રસાધન
B
કણાભસૂત્ર
C
લીલું અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$
D
ખરબચડી અંતઃકોષરસજાળ $(RER)$

Solution

(C) લીલું અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$.
લીલું અંતઃકોષરસજાળ $(SER)$ એ કોષની અંદર લિપિડ્સ,જેમાં સ્ટીરોઈડ્સ અને ફોસ્ફોલિપિડ્સનો સમાવેશ થાય છે,તેના જૈવસંશ્લેષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.

Cell: The Unit of Life — Endoplasmic reticulum and Golgi body · Frequently Asked Questions

1Are these Cell: The Unit of Life questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Cell: The Unit of Life Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.