Cell wall Questions in Gujarati

(C) યીસ્ટની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે પોલીસેકેરાઈડ્સની બનેલી હોય છે,જે તેને કાર્બોદિતોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેમાં ગ્લુકન,મેનન અને થોડા પ્રમાણમાં કાઈટીન જેવા પોલિમર્સ હોય છે,જે કોષને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(C) વનસ્પતિઓમાં દ્વિતીયક કોષદીવાલ,ખાસ કરીને દ્રઢોતક (sclerenchyma) કોષોમાં,લિગ્નિનના જમાવડા દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. લિગ્નિન એ મુખ્ય આંતરતંતુમય દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે જે સેલ્યુલોઝના સૂક્ષ્મતંતુઓ વચ્ચેની જગ્યાને ભરે છે,જે કોષદીવાલને માળખાકીય મજબૂતી,યાંત્રિક શક્તિ અને જલરોધક ક્ષમતા પ્રદાન કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(A) વનસ્પતિ કોષ અને પ્રાણી કોષ વચ્ચેનો પ્રાથમિક રચનાત્મક તફાવત વનસ્પતિ કોષમાં કોષદીવાલની હાજરી છે.
વનસ્પતિ કોષોમાં કોષદીવાલ નામનું સખત બાહ્ય આવરણ હોય છે,જે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝનું બનેલું હોય છે.
તેની સામે,પ્રાણી કોષોમાં કોષદીવાલ હોતી નથી અને તે ફક્ત કોષરસસ્તર (પ્લાઝ્મા મેમ્બ્રેન) દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચું વિધાન છે.

(C) વનસ્પતિ કોષની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ અને પેક્ટીનની બનેલી હોય છે.
સેલ્યુલેઝ એ સેલ્યુલોઝનું પાચન કરતો ઉત્સેચક છે અને પેક્ટિનેઝ એ પેક્ટીનનું પાચન કરતો ઉત્સેચક છે.
જ્યારે વનસ્પતિ કોષને આ ઉત્સેચકો સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે કોષદીવાલનું પાચન થઈ જાય છે અથવા તે દૂર થાય છે.
કોષનો બાકી રહેલો ભાગ,જેમાં કોષરસસ્તર અને તેની અંદરના ઘટકો (કોષરસ અને કોષકેન્દ્ર) હોય છે,તેને પ્રોટોપ્લાસ્ટ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) કોષોની વચ્ચે આવેલા સૂક્ષ્મ જીવરસના જોડાણો જે પાસ-પાસેના વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલને જોડે છે,તેને $Plasmodesmata$ (કોષરસતંતુ) કહેવામાં આવે છે.
આ નલિકાઓ કોષો વચ્ચે અણુઓના વહન અને સંદેશાવ્યવહાર માટે જવાબદાર છે.
$Chiasmata$ એ અર્ધીકરણ દરમિયાન રંગસૂત્રોના વ્યતીકરણ સાથે સંબંધિત છે.
$Tractile$ $fibres$ એ કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ સાથે સંકળાયેલા છે.

(C) મધ્યપટલ એ એક પાતળું,સિમેન્ટ જેવું સ્તર છે જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખવા માટે ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
આ પદાર્થો પાડોશી કોષોની કોષદીવાલ વચ્ચે બંધારણીય સ્થિરતા અને જોડાણ પૂરું પાડે છે.

(B) $Middle \text{ } lamella$ (મધ્યપટલ) એ એક પાતળું, અસ્ફટિકમય, સિમેન્ટિંગ સ્તર છે જે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે. તે બે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની પ્રાથમિક કોષદીવાલોને એકસાથે પકડી રાખવા માટે ગુંદર જેવું કાર્ય કરે છે.

(C) કોષદીવાલ કોષને બંધારણીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
જોકે સેલ્યુલોઝ કોષદીવાલનું પાયાનું માળખું બનાવે છે,પરંતુ કોષદીવાલને નોંધપાત્ર મજબૂતી,સખતપણું અને કઠિનતા આપવા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર પદાર્થ $Lignin$ (લિગ્નિન) છે,ખાસ કરીને જલવાહિની અને જલવાહિનીકીની દ્વિતીયક કોષદીવાલમાં.
$Lignin$ એ એક જટિલ કાર્બનિક પોલિમર છે જે કોષદીવાલમાં જમા થાય છે,જે તેને પાણી માટે અપ્રવેશ્ય બનાવે છે અને યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.

(B) ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓની કોષદીવાલ એક જટિલ રચના છે જે કોષને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તેનો મુખ્ય ઘટક સેલ્યુલોઝ છે,જે કોષદીવાલનું માળખું બનાવે છે.
સેલ્યુલોઝ ઉપરાંત,મધ્યપટલ (middle lamella) મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટ (પેક્ટીન) નું બનેલું હોય છે.
જોકે દ્વિતીય વૃદ્ધિ દરમિયાન અથવા વિશિષ્ટ પેશીઓમાં કોષદીવાલમાં લિગ્નિન,સુબેરિન અને લિપિડ્સ જમા થઈ શકે છે,પરંતુ સેલ્યુલોઝ અને પેક્ટીન એ તમામ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓની પ્રાથમિક કોષદીવાલમાં હાજર રહેલા પાયાના ઘટકો છે.
તેથી,ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં કોષદીવાલના બંધારણનું સૌથી સચોટ સામાન્ય વર્ણન સેલ્યુલોઝ અને પેક્ટીન છે.

(B) મધ્ય પટલ (middle lamella) એ એક સ્તર છે જે બે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની કોષ દીવાલને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ પેક્ટેટ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Calcium$ એ સાચું તત્વ છે કારણ કે તે મધ્ય પટલનું બંધારણીય માળખું બનાવે છે.

(A) મધ્ય પટલ એ એક પાતળું સ્તર છે જે ગુંદર જેવો પદાર્થ ધરાવે છે,જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોને એકસાથે જોડી રાખવા માટે સિમેન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટ્સનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પેક્ટિન એ મધ્ય પટલમાં હાજર રહેલ મુખ્ય રાસાયણિક પદાર્થ છે.

(C) મધ્યપટલ એ ચીકણા પદાર્થનું એક પાતળું સ્તર છે જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોની દીવાલો વચ્ચે સિમેન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
કોષદીવાલના નિર્માણ દરમિયાન,મધ્યપટલ એ સૌથી પહેલું જમા થતું સ્તર છે,જે પાસપાસેના કોષોની પ્રાથમિક કોષદીવાલની બહારની તરફ બને છે.
તેથી,તે પ્રાથમિક કોષદીવાલની બહાર આવેલું હોય છે.

(B) $1665$ માં,રોબર્ટ હૂકે પ્રાથમિક માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ બૂચ (cork) ના પાતળા છેદનું અવલોકન કર્યું હતું.
તેમણે મધપૂડા જેવી રચના જોઈ હતી જેમાં ઘણા નાના,પેટી જેવા ખાનાઓ હતા.
તેમણે આ ખાનાઓને 'કોષ' (લેટિનમાં 'નાનો ઓરડો') નામ આપ્યું હતું.
આ રચનાઓ વાસ્તવમાં બૂચના પેશીઓની મૃત કોષદીવાલો હતી.

(D) વનસ્પતિ કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ,પેક્ટિન અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
લિગ્નિન અને સુબેરીન એ ગૌણ કોષદીવાલના પદાર્થો છે જે ચોક્કસ પ્રકારના કોષોમાં (જેમ કે જલવાહિની કે બૂચના કોષોમાં) યાંત્રિક આધાર અથવા વોટરપ્રૂફિંગ માટે જમા થાય છે.
જોકે,'સામાન્ય' અથવા પ્રાથમિક કોષદીવાલના સંદર્ભમાં,પ્રોટીન એક બંધારણીય ઘટક ગણાય છે,જ્યારે લિગ્નિન અને સુબેરીન એ વિશિષ્ટ ગૌણ જમાવટ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$D$ (પ્રોટીન) એ પ્રાથમિક કોષદીવાલના મેટ્રિક્સનો પ્રમાણભૂત ઘટક છે,જ્યારે $A$,$B$ અને $C$ ઘણીવાર વિશિષ્ટ અથવા ગૌણ કોષદીવાલના ફેરફારો સાથે સંકળાયેલા હોય છે.

(A) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ કોષો,ફૂગ અને કેટલાક પ્રોટિસ્ટમાં જોવા મળતું સૌથી બહારનું,સખત,રક્ષણાત્મક અને નિર્જીવ સ્તર છે.
તે કોષને બંધારણીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
તેની સામે,ટોનોપ્લાસ્ટ (રસધાની પટલ),પ્લાઝ્માલેમા (કોષરસસ્તર) અને સ્ફેરોઝોમ (લિપિડનો સંગ્રહ કરતી અંગિકાઓ) એ કોષના જીવંત ઘટકો છે.

(C) વનસ્પતિ કોષની કોષદીવાલ સામાન્ય રીતે ત્રણ અલગ-અલગ સ્તરોની બનેલી હોય છે: મધ્યપટલ (middle lamella),પ્રાથમિક કોષદીવાલ અને દ્વિતીયક કોષદીવાલ. તેથી,તેને ત્રિસ્તરીય ગણવામાં આવે છે. મધ્યપટલ એ સૌથી બહારનું સ્તર છે,ત્યારબાદ પ્રાથમિક દીવાલ આવે છે,અને દ્વિતીયક દીવાલ તેની અંદરની તરફ જમા થાય છે.

(C) વનસ્પતિ કોષોમાં, કોષદીવાલ એ સૌથી બહારની સીમા છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $Middle$ $lamella$ (મધ્યપટલ) એ સૌથી બહારનું સ્તર છે જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલો વચ્ચે સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી, તે પેશીના સંદર્ભમાં કોષની રચનાનું સૌથી બહારનું સ્તર દર્શાવે છે.

(C) સેલ્યુલોઝ એ એક જટિલ કાર્બોદિત છે જેને પોલીસેકેરાઇડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનો એક રેખીય પોલિમર છે.
તે ઘણા મોનોસેકેરાઇડ એકમોનું બનેલું હોવાથી,તેને પોલીસેકેરાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) વનસ્પતિ કોષ દીવાલની રચનાના સંદર્ભમાં,સેલ્યુલોઝના અણુઓ મોટા એકમોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આશરે $20$ સેલ્યુલોઝ શૃંખલાઓ (માઈસેલ્સ) એકસાથે જોડાઈને એક માઈક્રોફાઈબ્રિલ બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $20$ છે.

(D) સેલ્યુલોઝ એ ગ્લુકોઝના એકમોથી બનેલો પોલિસેકેરાઇડ છે જે $\beta-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
કોષદીવાલમાં,આ સેલ્યુલોઝની શૃંખલાઓ એકત્રિત થઈને મોટી રચનાઓ બનાવે છે.
સેલ્યુલોઝના તંતુઓનો સૌથી નાનો બંધારણીય એકમ પ્રાથમિક તંતુ (Elementary fibril) અથવા પ્રોટોફિબ્રિલ તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રાથમિક તંતુઓને સામાન્ય રીતે $sub-microfibrils$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સેલ્યુલોઝનું બંધારણીય આયોજન નીચે મુજબ છે:
$1$. સેલ્યુલોઝની આણ્વિય શૃંખલાઓ જોડાઈને માઈસેલ (micelle) બનાવે છે.
$2$. આશરે $100$ સેલ્યુલોઝ શૃંખલાઓ એક માઈસેલ બનાવે છે.
$3$. લગભગ $20$ માઈસેલ જોડાઈને એક માઈક્રોફિબ્રિલ બનાવે છે.
$4$. આશરે $250$ માઈક્રોફિબ્રિલ્સ જોડાઈને સેલ્યુલોઝનો એક તંતુ (fibril) બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $250$ છે.

(A) $Middle \text{ lamella}$ (મધ્ય પટલ) એ એક સ્તર છે જે બે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટ (પોલીગેલેક્ટ્યુરોનોઇડ્સ) નું બનેલું હોય છે.
તેથી, પોલીગેલેક્ટ્યુરોનોઇડ્સ એ $Middle \text{ lamella}$ ના મુખ્ય ઘટકો છે.

(D) કોષદીવાલ એ એક સખત બાહ્ય આવરણ છે જે કોષોને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
$1$. જન્યુઓ (જેમ કે શુક્રકોષો) એ વિશિષ્ટ પ્રજનન કોષો છે જેમાં ફલન દરમિયાન જોડાણની પ્રક્રિયા સરળ બનાવવા માટે કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
$2$. અમીબા એ એક પ્રજીવ છે જેમાં સખત કોષદીવાલ હોતી નથી,જે તેને તેનો આકાર બદલવા અને હલનચલન તથા ખોરાક ગ્રહણ કરવા માટે ખોટા પગ (pseudopodia) બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે.
$3$. માયકોપ્લાઝ્મા એ બેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જેમાં કુદરતી રીતે જ કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,જેના કારણે તેઓ કોષદીવાલના સંશ્લેષણને લક્ષ્ય બનાવતી એન્ટિબાયોટિક્સ (જેમ કે પેનિસિલિન) સામે પ્રતિરોધક હોય છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પોમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.

(B) કોષદીવાલ એ એક સખત બાહ્ય આવરણ છે જે કોષોને માળખાકીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે. તે વનસ્પતિઓ,ફૂગ (જેમ કે મ્યુકર) અને બેક્ટેરિયામાં હાજર હોય છે. જોકે,પ્રાણીકોષોમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,જે તેમને વધુ લવચીકતા અને હલનચલન કરવાની ક્ષમતા આપે છે. તેથી,સાચો જવાબ પ્રાણીઓ છે.

(A) વનસ્પતિ કોષમાં,કોષદીવાલ કોષરસ પટલની બહારની તરફ આવેલી હોય છે.
બહારથી અંદર તરફના સ્તરોનો ક્રમ આ મુજબ છે: મધ્યપટલ $\rightarrow$ પ્રાથમિક કોષદીવાલ $\rightarrow$ દ્વિતીયક કોષદીવાલ.
દ્વિતીયક કોષદીવાલ એ પ્રાથમિક કોષદીવાલની અંદરની તરફ નિર્માણ પામે છે,તેથી તે કોષરસ પટલની સૌથી નજીકનું સ્તર છે.

(C) લોમાઝોમ એ ફૂગ અને કેટલાક લીલમાં કોષરસસ્તર અને કોષદીવાલની વચ્ચે જોવા મળતી કોથળી જેવી અથવા નલિકાકાર રચનાઓ છે.
તેઓ કોષરસસ્તરના અંતઃવલન (invagination) દ્વારા બને છે.
તેથી,તેઓ કોષરસસ્તરની બહાર પરંતુ કોષદીવાલની અંદર સ્થિત હોય છે.

(B) કોષરસતંતુઓ (Plasmodesmata) એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે.
આ નલિકાઓ વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
તેઓ કોષરસીય પુલ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને સતત રાખે છે,જેનાથી અણુઓ,આયનો અને પોષક તત્વોનું વહન સરળ બને છે.

(D) અ-જીવરસ કોષીય સમાવિષ્ટ એ કોષમાં જોવા મળતા નિષ્ક્રિય,નિર્જીવ પદાર્થો છે,જે ઘણીવાર સંગ્રહિત ખોરાક અથવા ચયાપચયના નકામા પદાર્થો તરીકે હોય છે.
$A$,$B$,અને $C$ (રિબોઝોમ્સ,કણાભસૂત્ર અને લાઈસોઝોમ્સ) એ બધા જીવંત કોષીય અંગિકાઓ છે જે જીવરસની બનેલી છે.
$D$ (સિસ્ટોલિથ્સ) એ અમુક વનસ્પતિઓના કોષોમાં જોવા મળતા કેલ્શિયમ કાર્બોનેટના સ્ફટિકીય નિક્ષેપો છે,જેને અ-જીવરસ સમાવિષ્ટ માનવામાં આવે છે.

(C) પ્રોટોપ્લાસ્ટ એટલે વનસ્પતિ,બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગનો એવો કોષ કે જેમાંથી તેની કોષદીવાલ સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવી હોય.
તેમાં કોષરસપટલ,કોષરસ અને કોષકેન્દ્ર સહિતના સમગ્ર કોષીય ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે,જે પટલની અંદર બંધ હોય છે.
તેથી,તે મૂળભૂત રીતે કોષદીવાલ વગરનો એક કોષ છે.

(A) કોષદીવાલ એ તમામ વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળતું સૌથી બહારનું,સખત,રક્ષણાત્મક,નિર્જીવ અને આધાર આપતું પડ છે.
જ્યારે વનસ્પતિ કોષને નિસ્યંદિત પાણીમાં (અલ્પસાંદ્ર દ્રાવણ) મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિને કારણે પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,જેનાથી કોષરસ ફૂલે છે અને કોષદીવાલ પર દબાણ લાવે છે,જેને આસૃતિદાબ (turgor pressure) કહેવાય છે.
કોષદીવાલ સખત અને સ્થિતિસ્થાપક હોય છે; તે આંતરિક આસૃતિદાબનો સામનો કરે છે અને કોષને ફૂટી જતો અટકાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,પ્રાણી કોષોમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,તેથી જ્યારે તેમને નિસ્યંદિત પાણીમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે આસૃતિદાબને રોકવા માટે કોઈ સખત સીમા ન હોવાથી તેઓ ફૂલીને ફૂટી જાય છે.

(D) $\text{કેલ્શિયમ}$ વનસ્પતિ કોષોમાં મધ્યપટલ (middle lamella) ના નિર્માણ માટે આવશ્યક છે.
તે $\text{કેલ્શિયમ}$ $\text{પેક્ટેટ}$ સ્વરૂપે હાજર હોય છે, જે પાસપાસેના કોષો વચ્ચે સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $\text{કોષદિવાલ}$ એ વનસ્પતિ, ફૂગ અને બેક્ટેરિયામાં કોષરસપટલની બહાર આવેલી એક મજબૂત અને નિર્જીવ રચના છે。
વનસ્પતિમાં તે સેલ્યુલોઝ, હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનની બનેલી હોય છે。
તેની છિદ્રાળુ પ્રકૃતિને કારણે, કોષદિવાલ પાણી, દ્રાવ્ય પદાર્થો અને વિવિધ અણુઓને મુક્તપણે પસાર થવા દે છે, તેથી તે $\text{મુક્ત } \text{પ્રવેશશીલ}$ (freely permeable) છે。
તેની સામે, $\text{કોષરસપટલ}$ એ $\text{પસંદગીમાન } \text{પ્રવેશશીલ}$ (selectively permeable) છે, કારણ કે તે કોષમાં પ્રવેશતા અને બહાર નીકળતા પદાર્થોનું નિયમન કરે છે。

(D) કોષદીવાલ એ એક મજબૂત, નિર્જીવ આવરણ છે જે અમુક કોષોના કોષરસસ્તરની બહાર આવેલું હોય છે.
તે કોષને બંધારણીય આધાર, રક્ષણ અને ચોક્કસ આકાર આપે છે.
$\text{વનસ્પતિ}$ કોષોમાં, કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે.
$\text{આદિકોષકેન્દ્રી}$ (પ્રોકેરિયોટીક) કોષોમાં (જેમ કે બેક્ટેરિયા), કોષદીવાલ પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની બનેલી હોય છે.
$\text{લીલના}$ કોષોમાં, કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝ, ગેલેક્ટન્સ અને મેનન્સની બનેલી હોય છે.
આમ, ત્રણેય પ્રકારના કોષોમાં કોષદીવાલ હાજર હોવાથી, સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) કોષદિવાલ એ ફૂગ અને વનસ્પતિઓમાં કોષરસસ્તરની બહારનું એક નિર્જીવ અને મજબૂત આવરણ છે. વનસ્પતિઓમાં તે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનની બનેલી હોય છે. તે નિર્જીવ રચના હોવાથી તેને 'મૃત' ગણવામાં આવે છે. વધુમાં,તે પાણી,દ્રાવ્ય પદાર્થો અને નાના અણુઓને પોતાની આરપાર મુક્તપણે અવરજવર કરવા દે છે,તેથી તે 'પ્રવેશશીલ' છે.

(D) કોષદિવાલ એ ફૂગ અને વનસ્પતિના કોષરસપટલની બહાર આવેલી એક મજબૂત અને નિર્જીવ રચના છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષને ચોક્કસ આકાર પૂરો પાડવો.
$2$. કોષને યાંત્રિક ઈજા અને ચેપ સામે રક્ષણ આપવું.
$3$. કોષ-કોષ વચ્ચેની આંતરક્રિયામાં મદદ કરવી.
$4$. બિનજરૂરી મહાઅણુઓ માટે અવરોધક તરીકે કાર્ય કરવું.
પાણીનું અંતઃશોષણ (Endosmosis) મુખ્યત્વે કોષરસપટલ અને કોષના આસૃતિ પોટેન્શિયલ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,કોષદિવાલ દ્વારા નહીં. વાસ્તવમાં,કોષદિવાલ કોષને વધુ પડતા અંતઃશોષણને કારણે ફૂલીને ફાટી જવાથી બચાવે છે. તેથી,આપેલા વિધાનો $(I)$ થી $(IV)$ એ કોષદિવાલના કાર્યો છે,જ્યારે $(V)$ એ કોષદિવાલનું સીધું કાર્ય નથી. પ્રશ્નમાં પૂછવામાં આવ્યું છે કે કયું કાર્ય નથી,અને આપેલા વિકલ્પોમાં $I$ થી $IV$ બધા જ કાર્યો છે,તેથી સાચો જવાબ 'એકપણ નહીં' આવશે.

(B) લિગ્નીન એ એક જટિલ પોલિમર છે જે વનસ્પતિના અમુક કોષો જેવા કે જલવાહક પેશીના ઘટકો (જલવાહિની અને જલવાહિનીકી) અને દ્રઢોતક (sclerenchyma) તંતુઓની કોષદીવાલમાં જમા થાય છે.
લિગ્નીનનું જમા થવું કોષદીવાલને સખત અને પાણી તેમજ દ્રાવ્ય પદાર્થો માટે અપ્રવેશશીલ બનાવે છે.
કોષદીવાલ અપ્રવેશશીલ બની જતી હોવાથી,કોષરસ પોષકતત્વો કે વાયુઓની આપ-લે કરી શકતો નથી,જેના પરિણામે કોષ મૃત પામે છે.
તેથી,લિગ્નીનયુક્ત કોષની કોષદીવાલ અપ્રવેશશીલ હોય છે અને તે કોષ પરિપક્વ અવસ્થાએ મૃત હોય છે.

(B) મધ્ય પટલ એ એક પાતળું,સિમેન્ટ જેવું સ્તર છે જે પાસપાસેની વનસ્પતિ કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખે છે. તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે. તેથી,મધ્ય પટલમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળતો રાસાયણિક ઘટક પેક્ટિન છે.

(D) કોષરસતંતુ એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલીક લીલના કોષોની કોષદિવાલમાંથી પસાર થાય છે.
તેઓ તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
તેઓ પાસપાસેના કોષોના કોષરસને ભૌતિક રીતે જોડે છે,તેથી તેમને કોષરસના સેતુ (Cytoplasmic bridges) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમને કોષદિવાલમાંથી પસાર થતા માર્ગો અથવા છિદ્રો તરીકે પણ વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોના સંદર્ભમાં વિકલ્પ $2$ અને $3$ બંને સાચા છે.

(B) મધ્ય પટલ એ એક પાતળું,સિમેન્ટ જેવું સ્તર છે જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેકટેટ્સનું બનેલું હોય છે.
આ પેકટેટ્સ ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે,જે વનસ્પતિ પેશીઓને બંધારણીય મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.

(B) મધ્યપટલ એ એક પાતળું,અસ્ફટિકમય સ્તર છે જે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની દીવાલો વચ્ચે સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
કોષ વિભાજન દરમિયાન,મધ્યપટલ એ કોષ પટ્ટિકા (cell plate) માંથી બનતું પ્રથમ સ્તર છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (મધ્યપટલ) છે.

(C) પેનિસિલિન એ બીટા-લેક્ટમ એન્ટિબાયોટિક છે જે બેક્ટેરિયાની કોષદિવાલના સંશ્લેષણને અટકાવીને કાર્ય કરે છે. ખાસ કરીને,તે પેપ્ટિડોગ્લાયકેન સાંકળોના ક્રોસ-લિંકિંગમાં દખલ કરે છે,જે બેક્ટેરિયલ કોષદિવાલની રચનાત્મક મજબૂતી માટે આવશ્યક છે. કાર્યક્ષમ કોષદિવાલ વિના,બેક્ટેરિયા આસૃતિજન્ય તૂટવા (osmotic lysis) માટે સંવેદનશીલ બની જાય છે અને મૃત્યુ પામે છે.

(B) $\text{કોષદિવાલ}$ એ વનસ્પતિ કોષો, ફૂગ અને કેટલાક બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતું એક મજબૂત, નિર્જીવ બાહ્ય આવરણ છે। તે કોષને બંધારણીય આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે। તેનાથી વિપરીત, $\text{કોષરસસ્તર}$, $\text{કણાભસૂત્ર}$ અને $\text{હરિતકણ}$ એ કોષના જીવંત ઘટકો છે જે સક્રિય ચયાપચયની ક્રિયાઓ કરે છે।

(C) કોષદિવાલ વગરના કોષના જીવંત ભાગને,જે કોષરસપટલથી ઘેરાયેલો હોય છે,તેને પ્રોટોપ્લાસ્ટ (જીવદ્રવ્યક) કહેવામાં આવે છે. જ્યારે કોષદિવાલને દૂર કરવામાં આવે (દા.ત. ઉત્સેચકો દ્વારા),ત્યારે બાકી રહેલા જીવંત ભાગને પ્રોટોપ્લાસ્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ પ્રોટોપ્લાસ્ટ છે.

(A) ક્લોર-ઝિંક આયોડાઈડ,જેને $Schulze's$ સોલ્યુશન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે માઈક્રોસ્કોપીમાં કોષદીવાલના ચોક્કસ ઘટકોને ઓળખવા માટે વપરાતું રાસાયણિક પ્રક્રિયક છે.
તે ખાસ કરીને સેલ્યુલોઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને વાદળી અથવા જાંબલી રંગ આપે છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ વનસ્પતિ પેશીઓમાં સેલ્યુલોઝ ધરાવતી કોષદીવાલોને અભિરંજિત કરવા માટે થાય છે.

(D) મધ્યપટલ એ એક પાતળું,સિમેન્ટ જેવું સ્તર છે જે પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખવા માટે ગુંદર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,કેલ્શિયમ પેક્ટેટ એ સાચો ઘટક છે.

(D) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ કોષો,ફૂગ અને બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતું સખત બાહ્ય પડ છે.
જ્યારે વનસ્પતિ કોષમાંથી કોષદીવાલ દૂર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બાકી રહેલા ભાગને,જેમાં કોષરસસ્તર અને કોષરસ (કોષકેન્દ્ર અને અંગિકાઓ સહિત) નો સમાવેશ થાય છે,તેને $Protoplast$ (પ્રોટોપ્લાસ્ટ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Etioplasts$,$Aleuroplasts$ અને $Amyloplasts$ એ વનસ્પતિ કોષોમાં જોવા મળતા રંજકકણોના પ્રકારો છે,કોષદીવાલ વગરના કોષ માટેનો આ શબ્દ નથી.

(A) કોષરસતંતુ (Plasmodesmata) એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલીક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે.
તેઓ વ્યક્તિગત વનસ્પતિ કોષો વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
આ નલિકાઓ કોષરસના સેતુ (bridges) બનાવે છે જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને જોડે છે,જેનાથી તેમની વચ્ચે અણુઓ,આયનો અને પોષક તત્વોનું વહન શક્ય બને છે.

(D) પુખ્ત વનસ્પતિકોષની લાક્ષણિકતા મજબૂત કોષદિવાલ,મોટી કેન્દ્રીય રસધાની અને જીવંત જીવદ્રવ્ય (કોષરસ અને કોષકેન્દ્ર) ની હાજરી છે.
કોષદિવાલ બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે,જ્યારે મોટી કેન્દ્રીય રસધાની કોષનો મોટો ભાગ રોકે છે,જે જીવદ્રવ્યને પરિઘ તરફ ધકેલે છે.
તેથી,ત્રણેય ઘટકો—જીવદ્રવ્ય,કોષદિવાલ અને રસધાની—પુખ્ત વનસ્પતિકોષના આવશ્યક લક્ષણો છે.

(D) પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષો વચ્ચે કોષરસની સાતત્યતા કોષરસતંતુઓ $(Plasmodesmata)$ તરીકે ઓળખાતા કોષરસના સેતુઓ દ્વારા જાળવવામાં આવે છે.
આ નલિકાઓ વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે.

(D) $\text{કોષદીવાલ}$ એ વનસ્પતિકોષના કોષરસસ્તરની બહાર આવેલું એક મજબૂત અને નિર્જીવ આવરણ છે।
તે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ, હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનનું બનેલું હોય છે।
પ્રાણીકોષમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે, જ્યારે તે વનસ્પતિકોષનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે, જે કોષને આધાર, રક્ષણ અને ચોક્કસ આકાર આપે છે।
કોષકેન્દ્ર, ગોલ્ગીકાય અને કોષકેન્દ્રિકા જેવી અંગિકાઓ વનસ્પતિકોષ અને પ્રાણીકોષ બંનેમાં જોવા મળે છે।