Cell wall Questions in Gujarati

(A) વનસ્પતિ કોષોમાં,સૌથી બહારનું સ્તર $Cell \ wall$ (કોષદીવાલ) છે.
તે એક મજબૂત,નિર્જીવ રચના છે જે કોષને યાંત્રિક આધાર અને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
કોષદીવાલની અંદર $Plasma \ membrane$ (કોષરસસ્તર) આવેલું હોય છે,જે જીવરસની સૌથી બહારની સીમા છે.
$Vacuoles$ (રસધાનીઓ) એ કોષરસમાં જોવા મળતી પટલમય જગ્યાઓ છે,અને $Tonoplast$ એ રસધાનીને ઘેરતું પટલ છે.

(D) આપેલ વનસ્પતિ કોષની આકૃતિમાં,લેબલ્સ નીચેની રચનાઓ દર્શાવે છે:
$X$: કોષદીવાલ
$Y$: અંતઃકોષરસજાળ
$Z$: કોષકેન્દ્રિકા
$P$: ગોલ્ગી પ્રસાધન
આમાંથી,કોષદીવાલ ($X$ તરીકે દર્શાવેલ) એ વનસ્પતિ કોષોની લાક્ષણિકતા છે અને તે પ્રાણીકોષમાં ગેરહાજર હોય છે. પ્રાણીકોષો માત્ર કોષરસસ્તર દ્વારા આવરિત હોય છે.

(D) મધ્યપટલ એ એક સ્તર છે જે બે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટ ($Ca$-પેક્ટેટ અને $Mg$-પેક્ટેટ) નું બનેલું હોય છે.
તે વનસ્પતિ કોષોનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે અને પ્રાણી કોષોમાં ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ,ફૂગ અને બેક્ટેરિયાના કોષરસપટલની બહાર આવેલી એક મજબૂત અને નિર્જીવ રચના છે. વનસ્પતિમાં તે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે. તેની છિદ્રાળુ પ્રકૃતિને કારણે,તે પાણી,દ્રાવ્ય પદાર્થો અને વિવિધ અણુઓને મુક્તપણે પસાર થવા દે છે,તેથી તે મોટાભાગના પદાર્થો માટે સંપૂર્ણ પ્રવેશશીલ હોય છે.

(C) કોષદીવાલની વૃદ્ધિ મુખ્યત્વે બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે: એપોર્ઝિશન (Apposition) અને ઇન્ટુસસ્પેશન (Intussusception).
એપોર્ઝિશન એટલે અસ્તિત્વ ધરાવતી દીવાલની સપાટી પર નવા દીવાલના દ્રવ્યોનું જમા થવું.
ઇન્ટુસસ્પેશન એટલે એવી પ્રક્રિયા જેમાં નવા દીવાલના દ્રવ્યો (જેમ કે સેલ્યુલોઝ માઇક્રોફિબ્રિલ્સ અને મેટ્રિક્સ પદાર્થો) અસ્તિત્વ ધરાવતી કોષદીવાલની રચનામાં અંદરની તરફ ઉમેરાય છે,જે તેને વિસ્તરણ પામવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,પૂર્વ અસ્તિત્વ ધરાવતી કોષદીવાલમાં નવા અણુઓનો ઉમેરો એટલે ઇન્ટુસસ્પેશન.

(C) પ્લાસ્મોડેસ્માટા એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે.
તેઓ વ્યક્તિગત કોષો વચ્ચે પરિવહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
આ નલિકાઓ કોષરસના સેતુઓ બનાવે છે જે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને જોડે છે,જેનાથી પ્રોટીન,$RNA$ અને પોષક તત્વો જેવા અણુઓની હેરફેર શક્ય બને છે.

(A) કોષરસતંતુ (Plasmodesmata) એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
તેઓ બે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને જોડીને એક અસરકારક વહનમાર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના દ્વારા પાણી,પોષક તત્વો અને સંકેત આપતા અણુઓનું વહન થઈ શકે છે.

(D) પ્રોટોપ્લાસ્ટ એટલે વનસ્પતિ,બેક્ટેરિયા અથવા ફૂગનો એવો કોષ કે જેની કોષદીવાલ યાંત્રિક અથવા ઉત્સેચકીય રીતે દૂર કરવામાં આવી હોય. તે કોષરસપટલ અને તેની અંદર રહેલા કોષના સમગ્ર ઘટકો (કોષરસ) નો બનેલો હોય છે. તેથી,પ્રોટોપ્લાસ્ટ એ કોષદીવાલ વગરનો કોષ છે.

(B) પ્રાણી કોષો અર્ધપ્રવેશશીલ કોષરસસ્તર (plasma membrane) દ્વારા આવરિત હોય છે.
પ્રાણી કોષોમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે કારણ કે કોષદીવાલ એક સખત રચના છે જે પ્રાણીઓની હલનચલન અને વૃદ્ધિની પદ્ધતિ સાથે સુસંગત નથી.
જોકે બંને વિધાનો તથ્યની દ્રષ્ટિએ સાચા છે,પરંતુ કોષરસસ્તરની હાજરી એ તમામ કોષોનું સાર્વત્રિક લક્ષણ છે (વનસ્પતિ કોષોમાં પણ કોષરસસ્તર હોય છે,જેમાં કોષદીવાલ પણ હોય છે) અને તે એ સમજાવતું નથી કે શા માટે પ્રાણી કોષોમાં વિશિષ્ટ રીતે કોષદીવાલનો અભાવ છે.
તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(N/A) $\Rightarrow$ કોષદીવાલ નામની નિર્જીવ અને મજબૂત રચના ફૂગ અને વનસ્પતિઓમાં કોષરસસ્તરના બહારના આવરણ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$\Rightarrow$ કોષદીવાલ માત્ર કોષને આકાર જ નથી આપતી અને તેને યાંત્રિક ઈજા તથા ચેપથી બચાવે છે,પરંતુ તે કોષ-કોષ વચ્ચેના આંતર-સંબંધોમાં પણ મદદ કરે છે અને અનિચ્છનીય બૃહદ અણુઓ માટે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$\Rightarrow$ લીલની કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝ,ગેલેક્ટન્સ,મેનન્સ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ જેવા ખનિજોની બનેલી હોય છે.
$\Rightarrow$ અન્ય વનસ્પતિઓમાં તે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ,પેક્ટિન અને પ્રોટીનની બનેલી હોય છે.
$\Rightarrow$ યુવાન વનસ્પતિ કોષની પ્રાથમિક કોષદીવાલ વૃદ્ધિ પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,જે કોષ પરિપક્વ થાય તેમ ઘટતી જાય છે અને કોષની અંદરની તરફ દ્વિતીય કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે.
$\Rightarrow$ મધ્યપટલ (middle lamella) એ મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ પેક્ટેટનું બનેલું સ્તર છે જે પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખે છે.
$\Rightarrow$ કોષદીવાલ અને મધ્યપટલમાંથી કોષરસતંતુઓ (plasmodesmata) પસાર થાય છે,જે પાડોશી કોષોના કોષરસને જોડે છે.

(N/A) કોષરસતંતુ (Plasmodesmata):
$\Rightarrow$ રચના: આ સાંકડી નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલોમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
કાર્ય: તે સંરસપથ (symplastic pathway) દ્વારા નજીકના વનસ્પતિ કોષો વચ્ચે અણુઓની હેરફેરને સરળ બનાવે છે.
$(B)$ મધ્યપટલ (Middle lamella):
$\Rightarrow$ રચના: તે નજીકના કોષોની પ્રાથમિક દીવાલો વચ્ચે આવેલું એક પાતળું,સિમેન્ટ જેવું સ્તર છે. તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું છે.
કાર્ય: તે ગુંદર તરીકે કામ કરે છે,જે નજીકના વનસ્પતિ કોષોને એકસાથે જોડી રાખે છે.
$(C)$ દ્વિતીયક કોષદીવાલ (Secondary wall):
$\Rightarrow$ રચના: તે એક જાડું,સખત સ્તર છે જે કોષની વૃદ્ધિ અટકી ગયા પછી પ્રાથમિક કોષદીવાલની અંદર બને છે. તે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને ઘણીવાર લિગ્નિનનું બનેલું હોય છે.
કાર્ય: તે વનસ્પતિ કોષને યાંત્રિક મજબૂતી અને માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(N/A) પ્લાઝ્મોડેસ્માટા એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલીક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
$\Rightarrow$ તે સિમ્પ્લાસ્ટિક માર્ગને સરળ બનાવે છે,જેનાથી પાણી,આયનો અને નાના અણુઓ કોષરસપટલને વારંવાર ઓળંગ્યા વગર એક કોષના કોષરસમાંથી બીજા કોષમાં સીધા જઈ શકે છે.
$\Rightarrow$ તે પ્રોટીન,ટ્રાન્સક્રિપ્શન ફેક્ટર્સ અને $RNA$ જેવા મોટા અણુઓના વહનને મંજૂરી આપે છે,જે કોષ-થી-કોષ સંકેત અને વિકાસના સંકલન માટે આવશ્યક છે.
$\Rightarrow$ તે વનસ્પતિના શરીરમાં લાંબા અંતર સુધી પોષક તત્વો અને સંકેત આપતા અણુઓના વહનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
$\Rightarrow$ તે નજીકના કોષો વચ્ચે કોષરસની સાતત્યતા જાળવવામાં મદદ કરે છે,જે વનસ્પતિ પેશીઓના શારીરિક એકીકરણ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

(A) વનસ્પતિ કોષમાં કોષદીવાલ જીવનચક્રના બંને તબક્કાઓ,એટલે કે બીજાણુજનક (sporophytic) અને જન્યુજનક (gametophytic) બંનેમાં જોવા મળે છે. તેથી,તે માત્ર બીજાણુજનક તબક્કામાં જ જોવા મળે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ કોષોનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે અને તે વનસ્પતિના જીવનચક્રના બીજાણુજનક (sporophytic) અને જન્યુજનક (gametophytic) બંને તબક્કાઓમાં હાજર હોય છે.
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે કોષદીવાલ માત્ર બીજાણુજનક તબક્કા પૂરતી મર્યાદિત નથી.
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે કોષદીવાલમાં વિવિધ ઉત્સેચકો હોય છે,જેમ કે પેરોક્સિડેઝ અને હાઇડ્રોલેઝ,જે જૈવિક રીતે સક્રિય હોય છે.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે કોષદીવાલમાં સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને લિગ્નિન જેવા મજબૂતી આપતા પોલિમર હોય છે,જે બંધારણીય આધાર પૂરો પાડે છે.

$(B)$ જ્યારે કોષને અધોસાંદ્ર (hypotonic) દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે। જો કોષમાં મજબૂત બાહ્ય આવરણનો અભાવ હોય, તો તે ફૂલે છે અને આસૃતિના દબાણને કારણે અંતે ફૂટી જાય છે.
પાત્ર $1$ માં, કોષ ફૂટી ગયો, જે સૂચવે છે કે તે પ્રાણીકોષ હોવાની શક્યતા છે જેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
પાત્ર $2$ માં, કોષે પોતાનો આકાર જાળવી રાખ્યો, જે સૂચવે છે કે તે વનસ્પતિ કોષ અથવા બેક્ટેરિયલ કોષ હોવાની શક્યતા છે જે મજબૂત કોષદીવાલ ધરાવે છે.
કોષદીવાલ એ એક નિર્જીવ, મજબૂત રચના છે જે રક્ષણ પૂરું પાડે છે, કોષનો આકાર જાળવી રાખે છે અને તેને અધોસાંદ્ર સ્થિતિમાં ફૂટતા અટકાવે છે.
તેથી, કોષદીવાલ એ રચના છે જે પાત્ર $2$ માં કોષનો આકાર જાળવી રાખે છે અને તેને પાત્ર $1$ ના કોષથી અલગ પાડે છે.

(C) મધ્યપટલ એ પાસપાસેના વનસ્પતિ કોષો વચ્ચે સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરતું એક પાતળું અને અસ્ફટિકમય સ્તર છે. તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે,જે કોષદીવાલને બંધારણીય સ્થિરતા અને જોડાણ પૂરું પાડે છે.

(B) કોષદીવાલ એ એક સખત,લવચીક અને મજબૂત સ્તર છે જે કોષરસસ્તરની આસપાસ આવેલું હોય છે. તે કોષનો આકાર નક્કી કરે છે અને આસૃતિના દબાણને કારણે બેક્ટેરિયાને ફૂટી જવાથી અથવા સંકોચાઈ જવાથી બચાવવા માટે મજબૂત માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(D) કોષદીવાલ એ નિર્જીવ,મજબૂત રચના છે જે ફૂગ અને વનસ્પતિના કોષરસપટલની બહારનું આવરણ બનાવે છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. તે કોષને ચોક્કસ આકાર આપે છે.
$2$. તે કોષને યાંત્રિક નુકસાન અને ચેપથી રક્ષણ આપે છે.
$3$. તે કોષ-કોષ વચ્ચેની આંતરક્રિયામાં મદદ કરે છે.
$4$. તે અનિચ્છનીય બૃહદ અણુઓ (macromolecules) માટે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આપેલા તમામ વિધાનો $(i), (ii), (iii)$ અને $(iv)$ કોષદીવાલના સાચા કાર્યો છે,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ એવું નથી જે કોષદીવાલનું કાર્ય ન હોય.

(D) વનસ્પતિની કોષદીવાલ એ એક નિર્જીવ અને મજબૂત રચના છે જે કોષરસપટલની બહારનું આવરણ બનાવે છે. તે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ,પેક્ટિન અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે. ઘણી પુખ્ત વનસ્પતિ કોષોમાં,કોષદીવાલમાં લિગ્નિન પણ જમા થાય છે જે તેને માળખાકીય આધાર અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.

(C) રોબર્ટ હૂકે માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ બૂચના પાતળા છેદનું અવલોકન કર્યું અને કોષદીવાલની શોધ કરી,જે ખાના જેવી રચનાઓ તરીકે દેખાતી હતી.
કોષકેન્દ્રની શોધ રોબર્ટ બ્રાઉન દ્વારા $1831$ માં કરવામાં આવી હતી.
કોષરસતરનું વર્ણન થિયોડોર શ્વાન દ્વારા $1838$ માં કરવામાં આવ્યું હતું.
કોષરસ શબ્દ સ્ટ્રાસબર્ગર દ્વારા $1882$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. દ્વિતીય કોષદીવાલ કોષના પરિપક્વ થવાની સાથે પ્રાથમિક કોષદીવાલની અંદરની સપાટી પર (કોષરસ પટલની તરફ) જમા થાય છે,બહારની બાજુએ નહીં. મધ્યપટલ કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે,દ્વિતીય કોષદીવાલ લાકડાવાળા ભાગોને મજબૂતી આપે છે,અને પ્લાઝ્મોડેસ્માટા પાડોશી કોષો વચ્ચે કોષરસીય જોડાણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) મધ્યપટલ એ એક પાતળું સ્તર છે જે વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલ વચ્ચે સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિધાન $a$ સાચું છે: તે વિવિધ પાડોશી કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખે છે.
વિધાન $b$ ખોટું છે: મધ્યપટલ મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ પેક્ટેટ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે,માત્ર મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું નહીં.
વિધાન $c$ સાચું છે: ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પેક્ટિનેઝ જેવા ઉત્સેચકોની ક્રિયાને કારણે મધ્યપટલ ઓગળી જાય છે,જેના પરિણામે ફળ નરમ બને છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $a$ અને $c$ છે.

(B) જ્યારે $RBC$ અને વનસ્પતિ કોષને નિસ્યંદિત પાણીમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે અંતઃઆસૃતિ (endosmosis) થાય છે કારણ કે નિસ્યંદિત પાણીનું જલક્ષમતા (water potential) કોષના કોષરસ કરતા વધારે હોય છે.
પરિણામે,પાણી બંને કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે.
$RBC$ માં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,તેથી તે ફૂલે છે અને આંતરિક આસૃતિ દબાણને કારણે અંતે ફૂટી જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,વનસ્પતિ કોષમાં મજબૂત કોષદીવાલ હોય છે જે આસૃતિદાબ (turgor pressure) ઉત્પન્ન કરે છે,જે કોષને ફૂટતા અટકાવે છે અને તેને લગભગ સમાન કદમાં જાળવી રાખે છે.

(C) મધ્યપટલ એ એક સ્તર છે જે બે નજીકના વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ પેક્ટેટ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Ca$ (કેલ્શિયમ) એ તત્વ છે જે મધ્યપટલમાં કેલ્શિયમ પેક્ટેટ તરીકે હાજર હોય છે.

(B) મધ્યપટલ એ એક સ્તર છે જે બે પાસપાસેની વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલને એકબીજા સાથે જોડે છે.
તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ પેક્ટેટનું બનેલું હોય છે.
તે વનસ્પતિ કોષોની લાક્ષણિકતા છે અને પ્રાણી કોષો,બેક્ટેરિયા અને ફૂગ (જેમ કે યીસ્ટ) માં ગેરહાજર હોય છે.

(NONE) કોષદિવાલ એ વનસ્પતિ,ફૂગ અને ઘણા બેક્ટેરિયાના કોષરસસ્તરની બહાર આવેલી એક મજબૂત અને નિર્જીવ રચના છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષનો આકાર નક્કી કરવો.
$2$. કોષને મજબૂત બંધારણીય માળખું પૂરું પાડવું.
$3$. કોષને યાંત્રિક નુકસાન અને ચેપથી બચાવવો.
$4$. આસૃતિના દબાણને કારણે કોષને તૂટતા (lysis) અથવા સંકોચાતા (plasmolysis) અટકાવવો.
આપેલા તમામ વિકલ્પો ($A$,$B$,$C$,અને $D$) કોષદિવાલના સાચા કાર્યો કે લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવે છે,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાં કોઈ પણ વિધાન 'અસંગત' નથી.

(B) કોષરસતંતુ (Plasmodesmata) એ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ છે જે વનસ્પતિ કોષો અને કેટલાક લીલના કોષોની કોષદીવાલમાંથી પસાર થાય છે,જે તેમની વચ્ચે વહન અને સંદેશાવ્યવહારને સક્ષમ બનાવે છે.
આ નલિકાઓ બે પાસપાસેના કોષોના કોષરસને જોડે છે,જેનાથી પાણી,પોષક તત્વો અને સિગ્નલિંગ પ્રોટીન જેવા અણુઓનું વહન શક્ય બને છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (કોષરસતંતુ) છે.

(A) $\text{મધ્યપટલ}$ $(Middle \text{ } lamella)$ એ કેલ્શિયમ પેક્ટેટથી સમૃદ્ધ સ્તર છે જે પાસપાસેના કોષોને એકબીજા સાથે જોડી રાખે છે। તે વનસ્પતિ કોષોની કોષદીવાલ વચ્ચે સિમેન્ટિંગ સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે, જે તેમને સંપર્કમાં રાખે છે।

(A) વિવિધ સજીવોમાં કોષદીવાલનું બંધારણ અલગ-અલગ હોય છે:
$1$. લીલ $(P)$ ની કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝ,ગેલેક્ટન્સ,મેનોઝ અને કેલ્શિયમ કાર્બોનેટ $(CaCO_3)$ જેવા ખનિજોની બનેલી હોય છે. તેથી,$P-IV$.
$2$. ફૂગ $(Q)$ ની કોષદીવાલ કાઈટીનની બનેલી હોય છે. તેથી,$Q-II$.
$3$. વનસ્પતિ $(R)$ ની કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝ,હેમીસેલ્યુલોઝ,પેક્ટિન અને પ્રોટીનની બનેલી હોય છે. તેથી,$R-III$.
$4$. પ્રાણીઓ $(S)$ માં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે. તેથી,$S-I$.
આમ,સાચી જોડ $(P-IV), (Q-II), (R-III), (S-I)$ છે.

(D) કોષદિવાલ એ એક નિર્જીવ અને દઢ રચના છે જે ફૂગ અને વનસ્પતિના કોષરસપટલની બહારનું આવરણ બનાવે છે.
તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. તે કોષને ચોક્કસ આકાર આપે છે.
$2$. તે કોષને યાંત્રિક નુકસાન અને ચેપથી રક્ષણ આપે છે.
$3$. તે કોષ-કોષ વચ્ચેના આંતરક્રિયામાં મદદ કરે છે.
$4$. તે અનિચ્છનીય મહાઅણુઓ સામે અવરોધ પૂરો પાડે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો કોષદિવાલના કાર્યો અથવા લાક્ષણિકતાઓ છે.

(C) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ કોષોનું સૌથી બહારનું,સખત અને નિર્જીવ આવરણ છે. તે મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનનું બનેલું હોય છે. તેની છિદ્રાળુ પ્રકૃતિને કારણે,તે પાણી,દ્રાવ્ય પદાર્થો અને વાયુઓને મુક્તપણે પસાર થવા દે છે. તેથી,કોષદીવાલને પ્રવેશશીલ પટલ તરીકે ગણવામાં આવે છે.

(C) $\text{કોષદીવાલ}$ એ મોટાભાગના બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતું એક સખત અને રક્ષણાત્મક બાહ્ય પડ છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય માળખાકીય આધાર પૂરો પાડવાનું અને કોષનો આકાર જાળવી રાખવાનું છે. એક મજબૂત અવરોધ તરીકે કાર્ય કરીને, તે બેક્ટેરિયાને ઊંચા આંતરિક આસૃતિ દબાણને કારણે ફાટી જવાથી (lysis) અથવા અલ્પસાંદ્ર કે અતિસાંદ્ર દ્રાવણમાં સંકોચાઈ જવાથી બચાવે છે.

(D) વનસ્પતિની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ,પેક્ટિન અને પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિન એ વનસ્પતિ કોષદીવાલના આવશ્યક બંધારણીય ઘટકો છે.
કાઈટિન એ ફૂગની કોષદીવાલ અને સંધિપાદ (આર્થ્રોપોડા) પ્રાણીઓના બાહ્ય કંકાલમાં જોવા મળતી પોલીસેકેરાઈડ છે,જે વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં જોવા મળતી નથી.
તેથી,વનસ્પતિની કોષદીવાલમાં કાઈટિન ગેરહાજર હોય છે.

(B) મૂળરોમ સહિત વનસ્પતિ કોષની કોષદીવાલ મુખ્યત્વે સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનની બનેલી હોય છે. તે એક મજબૂત અને નિર્જીવ રચના છે જે પાણી,દ્રાવ્ય પદાર્થો અને વિવિધ અણુઓને તેની આરપાર મુક્તપણે અવરજવર કરવા દે છે. તેથી,કોષદીવાલને મુક્ત પ્રવેશશીલ ગણવામાં આવે છે,જ્યારે તેની નીચે આવેલી કોષરસસ્તર (પ્લાઝ્મા મેમ્બ્રેન) પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ હોય છે.