Cell membrane Questions in Gujarati

(B) કોષરસસ્તરનો લિપિડ ઘટક મુખ્યત્વે ફોસ્ફોગ્લિસરાઈડ્સનો બનેલો હોય છે.
ફોસ્ફોગ્લિસરાઈડ્સ એ ગ્લિસરોલ આધારિત ફોસ્ફોલિપિડ્સ છે અને તે જૈવિક પટલના મુખ્ય બંધારણીય ઘટકો છે.
દરેક ગ્લિસરોફોસ્ફોલિપિડ અણુ એક નાનો ધ્રુવીય શીર્ષ સમૂહ અને બે લાંબી જલવિરાગી ફેટી એસિડ શૃંખલાઓનો બનેલો હોય છે.

(A) મનુષ્યના $RBC$ (રક્તકણ) કોષરસસ્તરની રચનાના અભ્યાસ માટે શ્રેષ્ઠ પદાર્થ છે.
$RBC$ ના કોષરસસ્તર પરના રાસાયણિક અભ્યાસોએ વૈજ્ઞાનિકોને કોષરસસ્તરની સંભવિત રચના વિશે અનુમાન કરવામાં મદદ કરી.
$RBC$ નું કોષરસસ્તર લિપિડ અને પ્રોટીનના જટિલ અને સુવ્યવસ્થિત જૂથનું બનેલું છે,જે કોષની બહારની સપાટી પર લિપિડ દ્વિસ્તર (lipid bilayer) સ્વરૂપે પથરાયેલું હોય છે,જેમાં પ્રોટીન અણુઓ ખૂંપેલા અથવા જોડાયેલા હોય છે.
આ પટલના ઘણા ગુણધર્મો ચોક્કસ પટલ પ્રોટીન અથવા લિપિડ્સ અથવા બંને વચ્ચેની વિશિષ્ટ આંતરક્રિયાઓમાંથી ઉદ્ભવે છે.

(A) $1972$ માં,એસ. જે. સિંગર અને ગાર્થ એલ. નિકોલસને કોષરસસ્તરની રચના સમજાવવા માટે ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ રજૂ કર્યું હતું. આ મોડેલ મુજબ,કોષરસસ્તર ફોસ્ફોલિપિડના દ્વિ-સ્તર (bilayer) નું બનેલું છે જેમાં પ્રોટીન અણુઓ ખૂંપેલા હોય છે,જે આડછેદમાં ગતિ કરી શકે છે,જેના કારણે તેને પ્રવાહી (fluid) સ્વરૂપ પ્રાપ્ત થાય છે.

(C) કોષરસ પટલના ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલના આધારે:
$A$ એ પ્રોટીન અથવા લિપિડ સાથે જોડાયેલ શર્કરા (કાર્બોહાઇડ્રેટ) શૃંખલા દર્શાવે છે.
$B$ એ પ્રોટીન અણુ દર્શાવે છે.
$C$ એ સંકલિત પ્રોટીન (ટ્રાન્સમેમ્બ્રેન પ્રોટીન) દર્શાવે છે જે સમગ્ર પટલમાં ફેલાયેલું હોય છે.
$D$ એ લિપિડ બાયલેયર (દ્વિસ્તર) દર્શાવે છે,જે પટલનું માળખાકીય માળખું બનાવે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ છે: $A$: શર્કરા,$B$: પ્રોટીન,$C$: સંકલિત પ્રોટીન,$D$: લિપિડ બાયલેયર.

(B) કોષરસસ્તર પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ (Selectively permeable) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે માત્ર અમુક ચોક્કસ પદાર્થોને જ પસાર થવા દે છે.
તે પ્રકૃતિમાં સ્થિતિસ્થાપક (Elastic) હોય છે,જે કોષને હલનચલન અને આકાર બદલવામાં મદદ કરે છે.
તે અસંમિત (Asymmetric) હોય છે કારણ કે લિપિડ દ્વિસ્તરના અંદરના અને બહારના સ્તરોમાં પ્રોટીન અને લિપિડનું બંધારણ અલગ-અલગ હોય છે.

(C) સિંગર અને નિકોલસન દ્વારા પ્રસ્તાવિત ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ,કોષરસસ્તરને અર્ધ-પ્રવાહી રચના તરીકે વર્ણવે છે.
તેમાં ફોસ્ફોલિપિડનું દ્વિસ્તર હોય છે જ્યાં જલરાગી શીર્ષ બહારની તરફ અને જલવિરાગી પૂંછડીઓ અંદરની તરફ હોય છે.
ફોસ્ફોલિપિડ્સનું આ દ્વિ-આણ્વીય સ્તર પટલની રચનાનો મુખ્ય અથવા મધ્ય ભાગ બનાવે છે.
પ્રોટીન આ દ્વિસ્તરમાં પરિઘવર્તી અથવા અંતર્ગત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે,ન કે મધ્યમાં સતત સ્તર બનાવે છે.

(B) $RBC$ પટલ કોષરસ પટલના પ્રવાહી મોઝેક સ્વભાવને કારણે અત્યંત લવચીક હોય છે,જે પ્રોટીન અને લિપિડ્સની ગતિશીલતાને મંજૂરી આપે છે.
પરિઘવર્તી (બાહ્ય) પ્રોટીન ખરેખર કોષરસ પટલની કોષરસીય સપાટી પર બાહ્ય સપાટીની તુલનામાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
જોકે,$RBC$ પટલની લવચીકતા મુખ્યત્વે લિપિડ બાયલેયરના પ્રવાહી સ્વભાવ અને નીચે રહેલા સાયટોસ્કેલેટલ નેટવર્ક (જેમ કે સ્પેક્ટ્રિન) ને આભારી છે,ન કે બાહ્ય પ્રોટીનના વિશિષ્ટ વિતરણને.
તેથી,બંને વિધાનો તથ્યની દ્રષ્ટિએ સાચા હોવા છતાં,કારણ એ વિધાનની સીધી સમજૂતી નથી.

(A) કોષરસસ્તર લિપિડના દ્વિસ્તરનું બનેલું હોય છે,જેમાં લિપિડ્સ તેમની હાઇડ્રોફોબિક પૂંછડીઓ અંદરની તરફ અને હાઇડ્રોફિલિક શીર્ષ બહારની તરફ રહે તે રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ગોઠવણી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે હાઇડ્રોફોબિક પૂંછડીઓ અધ્રુવીય સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બનની બનેલી હોય છે,જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
અંદરની તરફ રહેવાથી,આ પૂંછડીઓ કોષની અંદર અને બહાર રહેલા જલીય વાતાવરણ (પાણી) થી સુરક્ષિત રહે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનમાં વર્ણવેલ ગોઠવણી માટેની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(B) કોષરસસ્તર દ્વારા જલદ્રાવ્ય પદાર્થોના વહનને સરળ બનાવવા માટે,પટલમાં એક્વાપોરિન અથવા જલ માર્ગો આવેલા હોય છે.
આ જલ માર્ગો પાણીમાં દ્રાવ્ય પદાર્થોના નિષ્ક્રિય વહન માટે જવાબદાર છે.
રચનાત્મક રીતે,આ માર્ગો આઠ અલગ-અલગ પ્રકારના એક્વાપોરિનના બનેલા હોય છે.

(C) પટલીય ચેનલો એ વિશિષ્ટ આંતરપટલીય પ્રોટીન છે જે કોષરસ પટલ દ્વારા ચોક્કસ અણુઓ અથવા આયનોના વહનને સરળ બનાવે છે.
$1$. તેઓ ખરેખર પ્રોટીન છે.
$2$. તેઓ સામાન્ય રીતે ગેટ ધરાવે છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ વહનનું નિયમન કરવા માટે ખુલ્લી અને બંધ સ્થિતિ વચ્ચે બદલાઈ શકે છે.
$3$. વિધાન "બધા જ આયનો એક જ પ્રકારની ચેનલમાંથી પસાર થાય છે" તે ખોટું છે કારણ કે ચેનલો અત્યંત પસંદગીયુક્ત હોય છે; ઉદાહરણ તરીકે, પોટેશિયમ ચેનલ ફક્ત પોટેશિયમ આયનોને જ પસાર થવા દે છે, અને સોડિયમ ચેનલ ફક્ત સોડિયમ આયનોને જ પસાર થવા દે છે.
$4$. પોરિન્સ એ ચેનલ પ્રોટીનનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર છે જે રંજકકણો, કણાભસૂત્ર અને કેટલાક બેક્ટેરિયાના બાહ્ય પટલમાં મોટા છિદ્રો બનાવે છે, જે નાના પ્રોટીનના કદ સુધીના અણુઓને પસાર થવા દે છે.

(C) પોરિન્સ એ પ્રોટીન છે જે પ્લાસ્ટિડ્સ,કણાભસૂત્ર અને કેટલાક બેક્ટેરિયાના બાહ્ય પટલમાં મોટા છિદ્રો બનાવે છે. ખાસ કરીને,તે ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાના બાહ્ય પટલમાં જોવા મળે છે,ગ્રામ-પોઝિટિવ બેક્ટેરિયામાં નહીં. તેથી,વિકલ્પ $C$ અસંગત છે.

(A) પંપ એ પટલ પ્રોટીન છે જે સાંદ્રતા ઢાળની વિરુદ્ધ કોષ પટલની આરપાર પદાર્થોને લઈ જવા માટે ઉર્જા (સામાન્ય રીતે $ATP$ સ્વરૂપે) નો ઉપયોગ કરે છે.
ઉત્સેચકોની જેમ,આ પ્રોટીન તેઓ જે પદાર્થોનું વહન કરે છે તેના માટે અત્યંત વિશિષ્ટ હોય છે.
આથી,બંને વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સચોટ છે અને પંપની વિશિષ્ટતા એ ઉત્સેચકો જેવો જ એક લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે,તેથી કારણ એ વિધાનની યોગ્ય સમજૂતી આપે છે.

(A) કોષરસ પટલની પારગમ્યતા આયનોના વીજભાર અને કદ દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
એકવેલેન્ટ આયનો (જેમ કે $Na^+$ અને $K^+$) પટલની પારગમ્યતામાં ઘટાડો કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,દ્વિવેલેન્ટ આયનો (જેમ કે $Ca^{2+}$) કોષરસ પટલની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A$ = ઘટાડો અને $B$ = વધારો છે.

(D) $\Rightarrow$ પદાર્થોનું વહન મુખ્યત્વે કોષરસસ્તર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે કારણ કે તે પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ પટલ છે. તે પ્રોટીન અને કાર્બોદિતો વચ્ચે લિપિડના બે સ્તરો ધરાવે છે.
$\Rightarrow$ લિપિડમાં દ્રાવ્ય પદાર્થો પટલમાંથી ઝડપથી પ્રસરણ પામે છે,જ્યારે અન્ય નાના અણુઓ માટે પોરિન્સ (porins) જેવા વિશિષ્ટ પ્રોટીન હોય છે.
$\Rightarrow$ બીજી તરફ,કોષદીવાલ એક નિર્જીવ અને સખત રચના છે જે કોષને યાંત્રિક મજબૂતી અને રક્ષણ આપે છે,પરંતુ તે અણુઓના પસંદગીયુક્ત વહનમાં મદદ કરતી નથી.

(B) કોષરસસ્તરનું સૌથી વધુ સ્વીકૃત મૉડલ $Fluid \ Mosaic \ Model$ (તરલ કલા મૉડલ) છે.
આ મૉડલ $S.J. \ Singer$ અને $G.L. \ Nicolson$ દ્વારા $1972$ માં આપવામાં આવ્યું હતું.
આ મૉડલ મુજબ,કોષરસસ્તર ફોસ્ફોલિપિડના દ્વિસ્તરનું બનેલું છે જેમાં પ્રોટીન અણુઓ ખૂંપેલા હોય છે,જે સ્તરમાં પાર્શ્વિય રીતે ગતિ કરી શકે છે,જે તેને તરલ પ્રકૃતિ આપે છે.

(D) માનવ રક્તકણ (erythrocyte) ની કોષરસ પટલનું રાસાયણિક બંધારણ વ્યાપકપણે અભ્યાસ કરવામાં આવ્યું છે.
તેમાં આશરે $52 \%$ પ્રોટીન અને $40 \%$ લિપિડ હોય છે.
બાકીનું પ્રમાણ કાર્બોદિતો અને અન્ય ઘટકોનું બનેલું હોય છે.
તેથી,$P = 52 \%$ અને $Q = 40 \%$ થાય છે.

(C) કોષરસપટલ લિપિડના દ્વિસ્તરનું બનેલું હોય છે.
દરેક લિપિડ અણુમાં એક ધ્રુવીય જલરાગી શીર્ષ અને એક અધ્રુવીય જલવિરાગી પૂંછડી હોય છે.
ધ્રુવીય શીર્ષ બહારની સપાટી તરફ હોય છે,જ્યારે અધ્રુવીય પૂંછડી,જે સંતૃપ્ત હાઈડ્રોકાર્બનની બનેલી હોય છે,તે અંદરની તરફ ગોઠવાયેલી હોવાથી જલીય વાતાવરણથી સુરક્ષિત રહે છે.
વિકલ્પ $C$ અસંગત છે કારણ કે પૂંછડી અધ્રુવીય હોય છે,ધ્રુવીય નહીં,અને તે સંતૃપ્ત હાઈડ્રોકાર્બનની બનેલી હોય છે.

(D) કોષરસસ્તરની રચનામાં,કાર્બોદિતના અણુઓ લિપિડ અને પ્રોટીન બંને સાથે જોડાઈ શકે છે.
જ્યારે કાર્બોદિત લિપિડ સાથે જોડાય છે,ત્યારે તેમને ગ્લાયકોલિપિડ્સ કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે કાર્બોદિત પ્રોટીન સાથે જોડાય છે,ત્યારે તેમને ગ્લાયકોપ્રોટીન્સ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) ફ્લુઈડ મોઝેક મોડેલ મુજબ,લિપિડની અર્ધતરલ પ્રકૃતિને કારણે પટલમાં પ્રોટીન પાશ્વીય ગતિ કરી શકે છે.
લિપિડના અણુઓ એમ્ફિપેથીક હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ જલઅનુરાગી (ધ્રુવીય શીર્ષ) અને જલવિરાગી (અધ્રુવીય પૂંછડી) એમ બંને ભાગ ધરાવે છે.
સાનુકૂલિત વહન માટે અણુઓને પટલની આરપાર લઈ જવા માટે વિશિષ્ટ પટલ પ્રોટીન (વાહક પ્રોટીન અથવા ચેનલ) ની જરૂર પડે છે.
સરળ પ્રસરણ એ પટલ પ્રોટીનની મદદ વગર સીધી લિપિડ દ્વિસ્તર દ્વારા અણુઓનું વહન છે.
તેથી,સરળ પ્રસરણમાં પ્રોટીન ઉપયોગી છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) કોષરસસ્તરના ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલમાં:
$P$ એ પટલની સપાટી સાથે જોડાયેલી શર્કરાની શૃંખલાઓ (કાર્બોદિતો) દર્શાવે છે.
$Q$ એ પરિઘવર્તી પ્રોટીન દર્શાવે છે,જે લિપિડ દ્વિસ્તરની સપાટી સાથે છૂટથી જોડાયેલું હોય છે.

(C) $Na^{+}-K^{+}$ પંપ એ કોષરસસ્તરમાં જોવા મળતી સક્રિય વહન (active transport) પદ્ધતિનો એક પ્રકાર છે.
તે આંતરપટલીય પ્રોટીન (transmembrane protein) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ખાસ કરીને $Na^{+}-K^{+}$ ATPase ઉત્સેચક તરીકે ઓળખાય છે.
આ પ્રોટીન $ATP$ ના જળવિભાજનથી પ્રાપ્ત થતી ઉર્જાનો ઉપયોગ કરીને $Na^{+}$ આયનોને કોષની બહાર અને $K^{+}$ આયનોને કોષની અંદર તેમના સાંદ્રતા ઢાળની વિરુદ્ધ દિશામાં વહન કરે છે.
તેથી,'પંપ' પોતે એક પ્રોટીન અણુ છે.

(C) પ્રસરણ એટલે કણોનું વધુ સાંદ્રતા ધરાવતા વિસ્તારમાંથી ઓછી સાંદ્રતા ધરાવતા વિસ્તાર તરફનું વહન.
વાયુઓમાં આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો ખૂબ જ નબળા હોય છે અને કણોની ગતિજ ઉર્જા ખૂબ જ વધારે હોય છે,જેના કારણે તેઓ મુક્તપણે અને ઝડપથી ગતિ કરી શકે છે.
તેથી,પ્રસરણનો દર વાયુઓમાં સૌથી વધુ હોય છે,ત્યારબાદ પ્રવાહીમાં અને ઘન પદાર્થોમાં સૌથી ધીમો હોય છે.

(D) સક્રિય વહન અણુઓને સાંદ્રતા ઢોળાંશની વિરુદ્ધ દિશામાં પંપ કરવા માટે ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે. આ પ્રક્રિયા ચોક્કસ પટલીય પ્રોટીન દ્વારા કરવામાં આવે છે જેને પંપ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રોટીન કોષરસપટલની આરપાર પદાર્થોને વહન કરવા માટે સામાન્ય રીતે $ATP$ માંથી મેળવેલી ઊર્જાનો ઉપયોગ કરે છે.

(B) પમ્પ એ વિશિષ્ટ પ્રકારના પટલીય પ્રોટીન છે જે કોષરસસ્તરની આરપાર અણુઓ અથવા આયનોને તેમના સાંદ્રતા ઢાળની વિરુદ્ધ દિશામાં વહન કરવા માટે ઉર્જા (સામાન્ય રીતે $ATP$ માંથી) નો ઉપયોગ કરે છે. આ સક્રિય વહન માટે આવશ્યક છે. તેથી,પમ્પ પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.

(B) કોષરસસ્તર મુખ્યત્વે લિપિડના દ્વિસ્તરનું બનેલું હોય છે,જેનો અંદરનો ભાગ હાઇડ્રોફોબિક (જલવિરાગી) હોય છે.
જે પદાર્થો હાઇડ્રોફોબિક અથવા લિપિડમાં દ્રાવ્ય હોય છે,તે સાદા પ્રસરણ દ્વારા લિપિડના દ્વિસ્તરમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
જોકે,હાઇડ્રોફિલિક (જલઅનુરાગી) ભાગ ધરાવતા પદાર્થો ધ્રુવીય અથવા વીજભારિત હોય છે અને તે લિપિડના દ્વિસ્તરના અધ્રુવીય,હાઇડ્રોફોબિક ભાગમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,હાઇડ્રોફિલિક પદાર્થોને કોષરસસ્તર ઓળંગવા માટે વિશિષ્ટ વહન પ્રોટીન (જેમ કે ચેનલ અથવા વાહક પ્રોટીન) ની જરૂર પડે છે.

(B) કોષરસસ્તરની રચનાના આધારે:
$A$ એ પ્રોટીન સાથે જોડાયેલ કાર્બોહાઇડ્રેટ શૃંખલા દર્શાવે છે,જે ગ્લાયકોપ્રોટીન છે અને તે કોષ-કોષ ઓળખ માટે જવાબદાર છે.
$B$ એ ચેનલ બનાવતા અંતર્ગત પ્રોટીનને દર્શાવે છે,જે ટનલ પ્રોટીન છે અને તે ધ્રુવીય અણુઓના વહન માટે માર્ગ પૂરો પાડે છે.
$C$ એ લિપિડ બાયલેયર (દ્વિસ્તર) દર્શાવે છે,જે પટલનું બંધારણીય માળખું બનાવે છે.
$D$ એ લિપિડના દ્વિસ્તરમાં રહેલા કોલેસ્ટ્રોલના અણુઓ દર્શાવે છે,જે પટલને સ્થિરતા આપે છે અને તેની તરલતાનું નિયમન કરે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A \rightarrow$ ગ્લાયકોપ્રોટીન,$B \rightarrow$ ટનલ પ્રોટીન,$C \rightarrow$ લિપિડ બાયલેયર,$D \rightarrow$ કોલેસ્ટ્રોલ છે.

(D) જીવંત કોષના કોષરસસ્તરને,જેમાં મૂળના કોષોનો પણ સમાવેશ થાય છે,તેને પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ (selectively permeable) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે તે કોષની જરૂરિયાતોને આધારે અમુક અણુઓ અને આયનોને પસાર થવા દે છે જ્યારે અન્યને અટકાવે છે.
જોકે 'અર્ધપ્રવેશશીલ' (semipermeable) શબ્દનો પણ ક્યારેક ઉપયોગ થાય છે,પરંતુ 'પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ' એ વધુ સચોટ જૈવિક શબ્દ છે કારણ કે તે ચોક્કસ દ્રાવ્યોના વહનને સક્રિયપણે નિયંત્રિત કરે છે.

(B) કોષદીવાલ એ વનસ્પતિ કોષનું સૌથી બહારનું પડ છે,જેમાં મૂળરોમ કોષોનો પણ સમાવેશ થાય છે. તે સેલ્યુલોઝની બનેલી હોય છે અને પાણી તથા દ્રાવ્ય પદાર્થો માટે મુક્ત રીતે પ્રવેશશીલ છે,જે તેમને સરળતાથી પસાર થવા દે છે.
કોષરસસ્તર (કોષીય પટલ) એ કોષદીવાલની અંદર આવેલું પડ છે. તે પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ (અર્ધપ્રવેશશીલ) છે,જેનો અર્થ છે કે તે કોષની જરૂરિયાત મુજબ ચોક્કસ અણુઓના પ્રવેશ અને નિકાસનું નિયમન કરે છે.
તેથી,વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ બંને સાચા છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે: માનવ $RBCs$ ના પટલમાં આશરે $52\%$ પ્રોટીન અને $40\%$ લિપિડ્સ હોય છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: ફોસ્ફોલિપિડ્સ દ્વિસ્તરમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જેમાં ધ્રુવીય શીર્ષ બહારની તરફ અને જલવિરાગી પૂંછડીઓ અંદરની તરફ હોય છે.
વિધાન $C$ ખોટું છે: મેસોઝોમ્સ એ આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) કોષોમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ રચનાઓ છે,સુકોષકેન્દ્રીમાં નહીં.
વિધાન $D$ સાચું છે: લિપિડ અણુઓની જલવિરાગી પૂંછડીઓ અંદરની તરફ હોય છે,જેથી તે જલીય માધ્યમથી સુરક્ષિત રહે છે.
વિધાન $E$ સાચું છે: ગ્લાયકોકેલિક્સ એ કોષરસસ્તરની બહારની સપાટી પર આવેલું શર્કરાનું આવરણ છે.
આમ,વિધાનો $A, B, D$ અને $E$ સાચા છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,વિકલ્પ $(3)$ સૌથી યોગ્ય છે કારણ કે તેમાં સાચા વિધાનો $A, B$ અને $D$ નો સમાવેશ થાય છે.