TS EAMCET 2006 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

191 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ175 of 191 questions

Page 1 of 4 · Gujarati

1
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સંયોજન $A$ બનાવે છે. નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા પણ $A$ આપે છે?
A
$C_2H_5Cl, KOH$ (alc.),$\Delta$
B
$2 C_2H_5OH, \text{conc. } H_2SO_4, 140^{\circ}C$
C
$C_2H_5Cl, Mg$ (dry ether)
D
$C_2H_2, \text{dil. } H_2SO_4, HgSO_4$

Solution

(B) ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને વિલિયમસન ઇથર સંશ્લેષણ દ્વારા ડાયઇથાઇલ ઇથર $(A)$ બનાવે છે:
$C_2H_5Cl + C_2H_5ONa \rightarrow C_2H_5OC_2H_5 + NaCl$
ડાયઇથાઇલ ઇથર એ ઇથાઇલ આલ્કોહોલની સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથે $140^{\circ}C$ તાપમાને આંતર-આણ્વીય નિર્જલીકરણ દ્વારા પણ મેળવવામાં આવે છે:
$2 C_2H_5OH \xrightarrow{H_2SO_4, 140^{\circ}C} C_2H_5OC_2H_5 + H_2O$
2
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે એસિટોનની પ્રક્રિયા બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણ સાથે કરવામાં આવે ત્યારે કઈ નીપજ બને છે?
A
$CH_3-CO-CH_2-C(OH)(CH_3)_2$
B
$CH_3-CO-CH(CH_3)-CH(OH)-CH_3$
C
$CH_3-CO-CH(OH)-CH(CH_3)-CH_3$
D
$CH_3-C(OH)(CH_3)-C(OH)(CH_3)_2$

Solution

(A) જ્યારે એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ ની પ્રક્રિયા બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ba(OH)_2)$ જેવા બેઇઝ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
એસિટોનના બે અણુઓ પ્રક્રિયા કરીને $4$-હાઇડ્રોક્સી-$4$-મિથાઈલપેન્ટેન-$2$-ઓન બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે ડાયએસીટોન આલ્કોહોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા: $2CH_3COCH_3 \xrightarrow{Ba(OH)_2} CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_2-COCH_3$.
3
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે લાલ અવક્ષેપ બને છે. નીચેનામાંથી તે કયું છે?
A
$Cu_2O$
B
$Cu$
C
$CuO$
D
$CuSO_4$

Solution

(A) જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને એસીટેટ આયનો બને છે,જ્યારે ફેહલિંગ દ્રાવણમાં રહેલા $Cu^{2+}$ આયનોનું $Cu^+$ આયનોમાં રિડક્શન થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને પરિણામે ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ અવક્ષેપ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CHO + 2Cu(OH)_2 + NaOH \longrightarrow CH_3COONa + Cu_2O \downarrow (\text{Red}) + 3H_2O$
4
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે એનિલિન ઉત્પન્ન કરી શકે છે?
A
$C_6H_5NO_2 + Zn / KOH$
B
$C_6H_5NO_2 + Zn / NH_4Cl$
C
$C_6H_5NO_2 + LiAlH_4$
D
$C_6H_5NO_2 + Zn / HCl$

Solution

(D) એસિડિક માધ્યમમાં $Zn / HCl$ નો ઉપયોગ કરીને નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું રિડક્શન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NO_2 + 6[H] \xrightarrow{Zn/HCl} C_6H_5NH_2 + 2H_2O$
5
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
List-$I$ અને List-$II$ માંથી યોગ્ય જોડીઓ મેળવો :
List-$I$List-$II$
$1$. નાઈટ્રોજન અણુઓ$(A)$ સતત વર્ણપટ
$2$. અગ્નિદીપ્ત ઘન પદાર્થો$(B)$ શોષણ વર્ણપટ
$3$. ફ્રોનહોફર રેખાઓ$(C)$ બેન્ડ વર્ણપટ
$4$. લોખંડના સળિયા વચ્ચેનો વિદ્યુત આર્ક$(D)$ ઉત્સર્જન વર્ણપટ
Question diagram
A
$1-C, 2-A, 3-B, 4-D$
B
$1-B, 2-A, 3-D, 4-C$
C
$1-D, 2-A, 3-B, 4-C$
D
$1-A, 2-C, 3-D, 4-B$

Solution

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$1$. નાઈટ્રોજન અણુઓ બેન્ડ વર્ણપટ ઉત્પન્ન કરે છે કારણ કે આણ્વિય વર્ણપટમાં કંપન અને પરિભ્રમણ ઉર્જા સ્તરોને કારણે બેન્ડ જોવા મળે છે. તેથી,$1-C$.
$2$. અગ્નિદીપ્ત ઘન પદાર્થો સતત વર્ણપટ ઉત્સર્જિત કરે છે કારણ કે તેમાં પરમાણુઓ ખૂબ નજીક ગોઠવાયેલા હોય છે,જેના કારણે ઉર્જા સ્તરો એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે. તેથી,$2-A$.
$3$. ફ્રોનહોફર રેખાઓ એ સૌર વર્ણપટમાં જોવા મળતી ઘેરી રેખાઓ છે,જે સૂર્યના વાતાવરણમાં રહેલા વાયુઓ દ્વારા પ્રકાશના શોષણને કારણે ઉદ્ભવે છે. તેથી,$3-B$.
$4$. લોખંડના સળિયા વચ્ચેનો વિદ્યુત આર્ક લોખંડના પરમાણુઓની લાક્ષણિક રેખીય ઉત્સર્જન વર્ણપટ ઉત્પન્ન કરે છે. તેથી,$4-D$.
તેથી,સાચો ક્રમ $1-C, 2-A, 3-B, 4-D$ છે.
6
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$4.8 \times 10^{-13} ~kg$ દળ અને $2.4 \times 10^{-18} ~C$ વીજભાર ધરાવતું એક તેલનું ટીપું $1 ~cm$ અંતરે રહેલી બે વિદ્યુતભારીત આડી પ્લેટો વચ્ચે સ્થિર છે. જો હવે પ્લેટોની ધ્રુવીયતા બદલવામાં આવે,તો ટીપાનો તાત્કાલિક પ્રવેગ કેટલો હશે ($~ms^{-2}$ માં)? $(g = 10 ~ms^{-2})$
A
$5$
B
$10$
C
$15$
D
$20$

Solution

(D) શરૂઆતમાં,તેલનું ટીપું પ્લેટો વચ્ચે સંતુલનમાં છે. નીચેની તરફ લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ $mg$ એ ઉપરની તરફ લાગતા વિદ્યુત બળ $qE$ દ્વારા સંતુલિત થાય છે. તેથી,$qE = mg$.
જ્યારે પ્લેટોની ધ્રુવીયતા ઉલટાવવામાં આવે છે,ત્યારે વિદ્યુત બળ $qE$ હવે ગુરુત્વાકર્ષણની દિશામાં એટલે કે નીચેની તરફ લાગે છે.
ટીપા પર લાગતું કુલ બળ $F_{net} = mg + qE$ થાય છે.
કારણ કે $qE = mg$,તેથી $F_{net} = mg + mg = 2mg$.
તાત્કાલિક પ્રવેગ $a = \frac{F_{net}}{m} = \frac{2mg}{m} = 2g$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ $g = 10 ~ms^{-2}$ હોવાથી,પ્રવેગ $a = 2 \times 10 = 20 ~ms^{-2}$ થાય.
7
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન $CO$ સાથે $150^{\circ} C$ તાપમાને અને $500 \ atm$ દબાણે $BF_3$ ની હાજરીમાં ગરમ કરવાથી ઇથાઇલ પ્રોપિયોનેટ બનાવે છે?
A
$C_2H_5OH$
B
$CH_3OCH_3$
C
$C_2H_5OC_2H_5$
D
$CH_3OC_2H_5$

Solution

(C) ડાયઇથાઇલ ઇથર $(C_2H_5OC_2H_5)$ ને $BF_3$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $150^{\circ} C$ તાપમાને અને $500 \ atm$ દબાણે $CO$ સાથે ગરમ કરતા ઇથાઇલ પ્રોપિયોનેટ $(C_2H_5COOC_2H_5)$ બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $C_2H_5OC_2H_5 + CO \xrightarrow{BF_3, 150^{\circ} C, 500 \ atm} C_2H_5COOC_2H_5$.
8
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
બેન્ઝીનમાં હાજર સિગ્મા $(\sigma)$ અને પાઈ $(\pi)$ બંધોની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$12, 6$
B
$6, 6$
C
$6, 12$
D
$12, 3$

Solution

(D) બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ છ કાર્બન પરમાણુઓની ષટ્કોણીય રીંગ ધરાવે છે,જેમાં દરેક કાર્બન એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
તેમાં $6$ $C-C$ બંધ અને $6$ $C-H$ બંધ હોય છે.
રીંગમાં $3$ દ્વિબંધ અને $3$ એકલ બંધ હોય છે.
દરેક એકલ બંધ એ $\sigma$ બંધ છે,અને દરેક દ્વિબંધમાં એક $\sigma$ બંધ અને એક $\pi$ બંધ હોય છે.
કુલ $\sigma$ બંધ = $6$ ($C-C$ $\sigma$ બંધ) + $6$ ($C-H$ $\sigma$ બંધ) = $12$ $\sigma$ બંધ.
કુલ $\pi$ બંધ = $3$ $\pi$ બંધ.
આમ,બેન્ઝીનમાં $12$ $\sigma$ બંધ અને $3$ $\pi$ બંધ હોય છે.
9
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક અણુ $(X)$ પાસે $(i)$ $sp^2$ અને $s$ કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી બનેલા ચાર સિગ્મા બંધ,$(ii)$ $sp^2$ અને $sp^2$ કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી બનેલો એક સિગ્મા બંધ અને $(iii)$ $p_z$ અને $p_z$ કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી બનેલો એક $\pi$ બંધ છે. નીચેનામાંથી કયો અણુ $(X)$ છે?
A
$C_2H_6$
B
$C_2H_3Cl$
C
$C_2H_2Cl_2$
D
$C_2H_4$

Solution

(D) $C_2H_4$ (ઈથીન) અણુનું બંધારણ $CH_2=CH_2$ છે.
દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$(i)$ કાર્બનની $sp^2$ કક્ષકો અને હાઇડ્રોજનની $s$ કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી ચાર $C-H$ સિગ્મા બંધ બને છે.
$(ii)$ $sp^2$ અને $sp^2$ કક્ષકોના અતિવ્યાપનથી એક $C-C$ સિગ્મા બંધ બને છે.
$(iii)$ દરેક કાર્બન પરમાણુ પર રહેલી અસંકરિત $p_z$ કક્ષકોના પાર્શ્વિય અતિવ્યાપનથી એક $\pi$ બંધ બને છે.
આમ,અણુ $(X)$ એ $C_2H_4$ છે.
10
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયો રાસાયણિક સંતુલનનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ નથી?
A
સંતુલન સમયે પુરોગામી પ્રક્રિયાનો દર પ્રતિગામી પ્રક્રિયાના દર જેટલો હોય છે.
B
રાસાયણિક સંતુલન પ્રાપ્ત કર્યા પછી,પ્રક્રિયકો અને નીપજોની સાંદ્રતા સમય સાથે બદલાતી નથી.
C
$A_{(g)} \rightleftharpoons B_{(g)}$ માટે,$K_c$ નું મૂલ્ય $10^{-2}$ છે. જો આ પ્રક્રિયા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં કરવામાં આવે,તો $K_c$ નું મૂલ્ય ઘટે છે.
D
સંતુલન પ્રાપ્ત કર્યા પછી,પુરોગામી અને પ્રતિગામી બંને પ્રક્રિયાઓ ચાલુ રહે છે.

Solution

(C) ઉદ્દીપકની હાજરીમાં સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ પર કોઈ અસર થતી નથી. તેથી,વિધાન $(c)$ ખોટું છે.
11
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$27^{\circ} C$ તાપમાને પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $10^{-3} \ min^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયાનો તાપમાન ગુણાંક $2$ છે. તો $17^{\circ} C$ તાપમાને આ પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક ($min^{-1}$ માં) કેટલો હશે?
A
$10^{-3}$
B
$5 \times 10^{-4}$
C
$2 \times 10^{-3}$
D
$10^{-2}$

Solution

(B) તાપમાન ગુણાંક એ $10^{\circ} C$ ના તફાવત ધરાવતા તાપમાને વેગ અચળાંકોનો ગુણોત્તર છે.
આપેલ છે: તાપમાન ગુણાંક $= \frac{k_{t+10}}{k_t} = 2$.
અહીં,$t+10 = 27^{\circ} C$,તેથી $t = 17^{\circ} C$.
તેથી,$2 = \frac{k_{27}}{k_{17}} = \frac{10^{-3}}{k_{17}}$.
$k_{17} = \frac{10^{-3}}{2} = 0.5 \times 10^{-3} = 5 \times 10^{-4} \ min^{-1}$.
12
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેના વિધાનોનું અવલોકન કરો :
$I$. તત્વોના ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો તેમની ઇલેક્ટ્રોનિક રચનાના આવર્તનીય વિધેયો છે.
$II$. ફ્લોરિનની વિદ્યુતઋણતા ક્લોરિનની વિદ્યુતઋણતા કરતા ઓછી છે.
$III$. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં વિદ્યુતધનાત્મકતા ઘટે છે.
સાચો જવાબ છે :
A
$I$,$II$ અને $III$ સાચા છે
B
માત્ર $I$ સાચું છે
C
માત્ર $I$ અને $II$ સાચા છે
D
માત્ર $II$ અને $III$ સાચા છે

Solution

(B) વિધાન $I$ સાચું છે કારણ કે આધુનિક આવર્ત નિયમ મુજબ તત્વોના ભૌતિક અને રાસાયણિક ગુણધર્મો તેમના પરમાણુ ક્રમાંક (જે તેમની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના દર્શાવે છે) ના આવર્તનીય વિધેયો છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે ફ્લોરિન $(F)$ ની વિદ્યુતઋણતા $(4.0)$ તમામ તત્વોમાં સૌથી વધુ છે,જે ક્લોરિન ($Cl$,$3.0$) કરતા વધારે છે.
વિધાન $III$ ખોટું છે કારણ કે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદ વધવાને કારણે અને આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટવાને કારણે વિદ્યુતધનાત્મકતા (ધાત્વીય ગુણધર્મ) વધે છે.
તેથી,માત્ર વિધાન $I$ સાચું છે.
13
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
બાર કોષો,જે દરેકનું emf $E$ વોલ્ટ છે,શ્રેણીમાં જોડાયેલા છે અને એક બંધ બોક્સમાં રાખવામાં આવ્યા છે. આમાંથી કેટલાક કોષો ખોટી રીતે જોડાયેલા છે જેમાં ધન અને ઋણ ટર્મિનલ ઉલટાવી દેવામાં આવ્યા છે. આ $12$ કોષોની બેટરીને એક એમીટર,એક બાહ્ય અવરોધ $R$ ઓહ્મ અને બે કોષોની બેટરી (અગાઉ વપરાયેલા સમાન પ્રકારના બે કોષો,જે સંપૂર્ણ રીતે શ્રેણીમાં જોડાયેલા છે) સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. જ્યારે $12$ કોષોની બેટરી અને $2$ કોષોની બેટરી એકબીજાને મદદ કરે છે ત્યારે પરિપથમાં પ્રવાહ $3 \text{ A}$ છે અને જ્યારે તેઓ એકબીજાનો વિરોધ કરે છે ત્યારે તે $2 \text{ A}$ છે. તો,$12$ કોષોની બેટરીમાં ખોટી રીતે જોડાયેલા કોષોની સંખ્યા કેટલી છે:
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $12$ કોષોની બેટરીમાં $m$ કોષો ખોટી રીતે જોડાયેલા છે. દરેક ખોટી રીતે જોડાયેલ કોષ એક યોગ્ય રીતે જોડાયેલ કોષના emf ને રદ કરે છે. આમ,$12$ કોષોની બેટરીનું અસરકારક emf $(12 - m)E - mE = (12 - 2m)E$ થાય છે.
જ્યારે $12$ કોષોની બેટરી અને $2$ કોષોની બેટરી એકબીજાને મદદ કરે છે,ત્યારે પરિપથમાં કુલ emf $(12 - 2m)E + 2E = (14 - 2m)E$ થાય છે. પ્રવાહ $i_1 = \frac{(14 - 2m)E}{R} = 3 \text{ A}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે ... $(i)$.
જ્યારે તેઓ એકબીજાનો વિરોધ કરે છે,ત્યારે પરિપથમાં કુલ emf $(12 - 2m)E - 2E = (10 - 2m)E$ થાય છે. પ્રવાહ $i_2 = \frac{(10 - 2m)E}{R} = 2 \text{ A}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે ... (ii).
સમીકરણ $(i)$ ને સમીકરણ (ii) વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{3}{2} = \frac{14 - 2m}{10 - 2m}$
$3(10 - 2m) = 2(14 - 2m)$
$30 - 6m = 28 - 4m$
$2 = 2m$
$m = 1$.
તેથી,ખોટી રીતે જોડાયેલા કોષોની સંખ્યા $1$ છે.
Solution diagram
14
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક અવરોધ $r$,એક કેપેસિટર $C$ અને એક અવરોધ $2r$ ના એક-એક છેડાઓને એકસાથે જોડવામાં આવે છે. બીજા છેડાઓને અનુક્રમે $E, E$ અને $2E$ emf ધરાવતી બેટરીઓ $P, Q$ અને $R$ ના ધન ટર્મિનલ સાથે જોડવામાં આવે છે. બેટરીઓના ઋણ ટર્મિનલને એકસાથે જોડવામાં આવે છે. આ પરિપથમાં,સ્થાયી પ્રવાહ સાથે કેપેસિટર પરનો પોટેન્શિયલ ડ્રોપ કેટલો હશે?
A
$\frac{E}{3}$
B
$\frac{E}{2}$
C
$\frac{2E}{3}$
D
$E$

Solution

(A) સ્થાયી અવસ્થામાં,કેપેસિટર શાખામાંથી કોઈ પ્રવાહ વહેતો નથી.
ધારો કે અવરોધો અને કેપેસિટરનો સામાન્ય જંકશન પોઈન્ટ $A$ છે અને બેટરીઓના ઋણ ટર્મિનલનો સામાન્ય જંકશન $B$ છે. ધારો કે $B$ પરનું પોટેન્શિયલ $0 \text{ V}$ છે.
ધારો કે $A$ પરનું પોટેન્શિયલ $V_A$ છે.
ઉપરની અને નીચેની શાખામાંથી વહેતો પ્રવાહ $i$:
$i = \frac{(2E - E)}{(r + 2r)} = \frac{E}{3r}$.
$A$ પરનું પોટેન્શિયલ ઉપરની શાખાનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય:
$V_A - 0 = E - i \cdot r = E - (\frac{E}{3r}) \cdot r = E - \frac{E}{3} = \frac{2E}{3}$.
મધ્ય શાખામાંથી કોઈ પ્રવાહ વહેતો ન હોવાથી,કેપેસિટર પરનો પોટેન્શિયલ ડ્રોપ એ $A$ અને બેટરી $Q$ ના ધન ટર્મિનલ (જે $B$ ની સાપેક્ષે $E$ પોટેન્શિયલ પર છે) વચ્ચેના પોટેન્શિયલ તફાવત જેટલો હોય છે.
કેપેસિટર પરનો પોટેન્શિયલ ડ્રોપ $V_C = |E - V_A| = |E - \frac{2E}{3}| = \frac{E}{3}$.
Solution diagram
15
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં $Fe^{2+}$ પેરામેગ્નેટિક છે
B
શ્વસન દરમિયાન જ્યારે $Fe^{2+}$ ડાયામેગ્નેટિકમાંથી પેરામેગ્નેટિક અવસ્થામાં બદલાય છે ત્યારે તેનું કદ વધે છે.
C
હિમોગ્લોબિનમાં ચાર હિમ ગ્રુપ હાજર હોય છે
D
હિમ એ પ્રોસ્થેટિક ગ્રુપ છે અને તે બિન-પ્રોટીન ભાગ છે.

Solution

(A) ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં,$Fe^{2+}$ લો-સ્પિન અવસ્થામાં હોય છે,જે ડાયામેગ્નેટિક છે. તેથી,ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં $Fe^{2+}$ પેરામેગ્નેટિક છે તે વિધાન ખોટું છે.
16
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$Mn^{2+}, Cr^{2+}$ અને $V^{2+}$ ના સ્પિન ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ ($BM$ માં) નો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Mn^{2+} > V^{2+} > Cr^{2+}$
B
$V^{2+} > Cr^{2+} > Mn^{2+}$
C
$Mn^{2+} > Cr^{2+} > V^{2+}$
D
$Cr^{2+} > V^{2+} > Mn^{2+}$

Solution

(C) સ્પિન ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે; અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જેટલી વધારે,તેટલી સ્પિન ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ વધારે.
$Mn$ $(Z=25)$ માટે: $[Ar] 3d^5 4s^2$. તેથી,$Mn^{2+} = [Ar] 3d^5$. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $5$.
$Cr$ $(Z=24)$ માટે: $[Ar] 3d^5 4s^1$. તેથી,$Cr^{2+} = [Ar] 3d^4$. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $4$.
$V$ $(Z=23)$ માટે: $[Ar] 3d^3 4s^2$. તેથી,$V^{2+} = [Ar] 3d^3$. અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $3$.
ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{n(n+2)} \ BM$ હોવાથી,જ્યાં $n$ એ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે,સાચો ક્રમ $Mn^{2+} (5) > Cr^{2+} (4) > V^{2+} (3)$ છે.
17
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે સંયોજન $X$ નું એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંયોજન $Y$ બને છે. સંયોજન $Y$ નું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $X$ મળે છે. $X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
$C_2H_5OH, CH_3COOH$
B
$CH_3COCH_3, CH_3COOH$
C
$C_2H_5OH, CH_3COCH_3$
D
$CH_3CHO, CH_3COCH_3$

Solution

(A) જ્યારે ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(X)$ નું એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે એસિટિક એસિડ $(Y)$ નીચે મુજબ મળે છે:
$3 CH_3CH_2OH(X) + 2 K_2Cr_2O_7 + 8 H_2SO_4 \longrightarrow 3 CH_3COOH(Y) + 2 Cr_2(SO_4)_3 + 2 K_2SO_4 + 11 H_2O$
કાર્બોક્સિલિક એસિડનું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન થવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ મળે છે:
$CH_3COOH(Y) \xrightarrow{LiAlH_4, \text{ether}} CH_3CH_2OH(X)$
આમ,$X$ એ $C_2H_5OH$ છે અને $Y$ એ $CH_3COOH$ છે.
18
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
વિધાન $(A)$: $96.5 \ A$ નો પ્રવાહ $100 \ s$ માટે જલીય $AgNO_3$ દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. જમા થયેલ સિલ્વરનું વજન $10.8 \ g$ છે ($Ag$ નો પરમાણુભાર = $108$).
કારણ $(R)$: વિદ્યુતવિભાજ્યના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન જમા થયેલ પદાર્થનું દળ તેમાંથી પસાર થતા વિદ્યુતના જથ્થાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
સાચો જવાબ છે:
A
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(C) આપેલ છે: $i = 96.5 \ A$,$t = 100 \ s$,$Ag$ નો પરમાણુભાર = $108 \ g/mol$.
વીજભાર $Q = i \times t = 96.5 \times 100 = 9650 \ C$.
ફેરાડેના વિદ્યુતવિભાજનના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$w = \frac{M \times i \times t}{n \times F}$.
$Ag^+ + e^- \rightarrow Ag$ માટે,$n = 1$.
$w = \frac{108 \times 9650}{1 \times 96500} = 10.8 \ g$.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે દળ વિદ્યુતના જથ્થાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે,જે ખોટું છે. ફેરાડેના નિયમ મુજબ,જમા થયેલ દળ વિદ્યુતના જથ્થાના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(w \propto Q)$.
તેથી,$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
19
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$241.25 \ A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર કરીને $125 \ mL$ ના $1 \ M \ AgNO_3$ દ્રાવણમાં રહેલા તમામ સિલ્વરને જમા કરવા માટે જરૂરી સમય ($sec$ માં) કેટલો છે? $(1 \ F = 96500 \ C)$
A
$10$
B
$50$
C
$1000$
D
$100$

Solution

(B) સિલ્વરના જમા થવા માટેની પ્રક્રિયા: $Ag^+ + e^- \rightarrow Ag(s)$.
$Ag^+$ આયનોના મોલની સંખ્યા $= \text{મોલારિટી} \times \text{કદ (લીટરમાં)} = 1 \ M \times 0.125 \ L = 0.125 \ mol$.
$1 \ mol \ Ag^+$ ને જમા કરવા માટે $1 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોન $(1 \ F)$ ની જરૂર પડે છે,તેથી જરૂરી કુલ વિદ્યુતભાર $Q = 0.125 \ F$ છે.
$Q = 0.125 \times 96500 \ C = 12062.5 \ C$.
સૂત્ર $Q = I \times t$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $I = 241.25 \ A$:
$t = \frac{Q}{I} = \frac{12062.5 \ C}{241.25 \ A} = 50 \ sec$.
20
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$Zn^{2+}|Zn$,$Cu^{2+}|Cu$ અને $Ag^{+}|Ag$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અનુક્રમે $-0.76 \ V$,$0.34 \ V$ અને $0.8 \ V$ છે. નીચે મુજબના કોષો બનાવવામાં આવ્યા છે:
$(1)$ $Zn|Zn^{2+}||Cu^{2+}|Cu$
$(2)$ $Zn|Zn^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$(3)$ $Cu|Cu^{2+}||Ag^{+}|Ag$
આ કોષોના $E_{cell}^{\circ}$ નો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$2 > 3 > 1$
B
$2 > 1 > 3$
C
$1 > 2 > 3$
D
$3 > 1 > 2$

Solution

(B) આપેલ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ:
$E^{\circ}_{Zn^{2+}|Zn} = -0.76 \ V$
$E^{\circ}_{Cu^{2+}|Cu} = 0.34 \ V$
$E^{\circ}_{Ag^{+}|Ag} = 0.8 \ V$
કોષ $(1)$ માટે: $Zn|Zn^{2+}||Cu^{2+}|Cu$
$E^{\circ}_{cell(1)} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.34 - (-0.76) = 1.10 \ V$
કોષ $(2)$ માટે: $Zn|Zn^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$E^{\circ}_{cell(2)} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.8 - (-0.76) = 1.56 \ V$
કોષ $(3)$ માટે: $Cu|Cu^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$E^{\circ}_{cell(3)} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.8 - 0.34 = 0.46 \ V$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $1.56 \ V (2) > 1.10 \ V (1) > 0.46 \ V (3)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $2 > 1 > 3$ છે.
21
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$l$ લંબાઈ અને $b$ પહોળાઈ ધરાવતું એક લંબચોરસ લૂપ,$i$ પ્રવાહ ધરાવતા અનંત લાંબા તારથી $x$ અંતરે એવી રીતે મૂકવામાં આવ્યું છે કે જેથી પ્રવાહની દિશા પહોળાઈને સમાંતર હોય. જો લૂપ પ્રવાહ ધરાવતા તારથી દૂર લંબ દિશામાં $v$ વેગથી ગતિ કરે,તો લૂપમાં ઉદ્ભવતા emf નું મૂલ્ય કેટલું હશે? ($\mu_0=$ મુક્ત અવકાશની પરમિએબિલિટી)
A
$\frac{\mu_0 i v}{2 \pi x}\left(\frac{l+b}{b}\right)$
B
$\frac{\mu_0 i^2 v}{4 \pi^2 x} \log \left(\frac{b}{l}\right)$
C
$\frac{\mu_0 i l b v}{2 \pi x(l+x)}$
D
$\frac{\mu_0 i l b v}{2 \pi} \log \left(\frac{x+l}{x}\right)$

Solution

(C) અનંત લાંબા તારથી $r$ અંતરે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = \frac{\mu_0 i}{2 \pi r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
લૂપની બે બાજુઓ જેની લંબાઈ $b$ છે,તે તારથી $x$ અને $x+l$ અંતરે સમાંતર છે.
ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ગતિ કરતા વાહકમાં ઉદ્ભવતું ગતિકીય emf $e = B v L$ છે.
$x$ અંતરે રહેલી બાજુમાં ઉદ્ભવતું emf $e_1 = B_1 v b = \left(\frac{\mu_0 i}{2 \pi x}\right) v b$ છે.
$x+l$ અંતરે રહેલી બાજુમાં ઉદ્ભવતું emf $e_2 = B_2 v b = \left(\frac{\mu_0 i}{2 \pi (x+l)}\right) v b$ છે.
જેમ લૂપ દૂર જાય છે,તેમ આ emf એકબીજાનો વિરોધ કરે છે. emf નું કુલ મૂલ્ય $|e| = |e_1 - e_2|$ છે.
$|e| = \frac{\mu_0 i v b}{2 \pi} \left( \frac{1}{x} - \frac{1}{x+l} \right) = \frac{\mu_0 i v b}{2 \pi} \left( \frac{x+l-x}{x(x+l)} \right) = \frac{\mu_0 i l b v}{2 \pi x(x+l)}$.
Solution diagram
22
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$l$ બાજુવાળી એક નાની ચોરસ વાયરની લૂપને $L$ બાજુવાળી એક મોટી ચોરસ લૂપની અંદર મૂકવામાં આવે છે $(L \gg l)$. જો લૂપ્સ એક જ સમતલમાં હોય અને તેમના કેન્દ્રો એકબીજા પર સંપાત થતા હોય,તો સિસ્ટમનું મ્યુચ્યુઅલ ઇન્ડક્ટન્સ કોના પ્રમાણમાં છે?
A
$\frac{L}{l}$
B
$\frac{l}{L}$
C
$\frac{L^2}{l}$
D
$\frac{l^2}{L}$

Solution

(D) $I$ પ્રવાહ ધરાવતી $L$ બાજુવાળી ચોરસ લૂપ દ્વારા તેના કેન્દ્ર પર ઉત્પન્ન થતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ એ કેન્દ્રથી $d = L/2$ અંતરે રહેલા ચાર વાયરના ક્ષેત્રોના સરવાળા જેટલું હોય છે.
એક વાયર માટે,ક્ષેત્ર $B_{wire} = \frac{\mu_0 I}{4 \pi d} (\sin 45^\circ + \sin 45^\circ) = \frac{\mu_0 I}{4 \pi (L/2)} (2 \times \frac{1}{\sqrt{2}}) = \frac{\mu_0 I}{\sqrt{2} \pi L}$ છે.
આવા ચાર વાયર હોવાથી,કેન્દ્ર પર કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = 4 \times \frac{\mu_0 I}{\sqrt{2} \pi L} = \frac{2 \sqrt{2} \mu_0 I}{\pi L}$ થાય.
$L \gg l$ હોવાથી,આપણે ધારી શકીએ કે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ નાની લૂપના ક્ષેત્રફળ $S_2 = l^2$ પર સમાન છે.
નાની લૂપ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ $\phi_2 = B \times S_2 = \frac{2 \sqrt{2} \mu_0 I}{\pi L} \times l^2$ છે.
મ્યુચ્યુઅલ ઇન્ડક્ટન્સ $M$ ને $M = \frac{\phi_2}{I} = \frac{2 \sqrt{2} \mu_0}{\pi} \frac{l^2}{L}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,$M \propto \frac{l^2}{L}$.
Solution diagram
23
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$x$-અક્ષ પર,ત્રણ વિદ્યુતભારો $\frac{q}{2}, -q$ અને $\frac{q}{2}$ ને અનુક્રમે $x=0, x=a$ અને $x=2a$ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. વિદ્યુતભાર $-q$ થી $r$ અંતરે આવેલા બિંદુ $P$ પર પરિણામી વિદ્યુત સ્થિતિમાન (જ્યાં $r > a$) કેટલું હશે? ($\varepsilon_0$ એ શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી છે):
A
$\frac{q a}{4 \pi \varepsilon_0 r^2}$
B
$\frac{q a^2}{4 \pi \varepsilon_0 r^3}$
C
$\frac{q a^2}{16 \pi \varepsilon_0 r^3}$
D
$\frac{q}{4 \pi \varepsilon_0 r}$

Solution

(B) વિદ્યુતભારો $x=0$ $(q/2)$,$x=a$ $(-q)$,અને $x=2a$ $(q/2)$ પર આવેલા છે.
બિંદુ $P$ એ $x=a$ પરના $-q$ વિદ્યુતભારથી $r$ અંતરે છે. બિંદુ $P$ એ વિદ્યુતભારોની જમણી બાજુએ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો યામ $x_P = a + r$ થશે.
ત્રણેય વિદ્યુતભારોથી બિંદુ $P$ ના અંતર નીચે મુજબ છે:
$1$. $x=0$ પરના $q/2$ થી: $d_1 = (a+r) - 0 = r+a$
$2$. $x=a$ પરના $-q$ થી: $d_2 = (a+r) - a = r$
$3$. $x=2a$ પરના $q/2$ થી: $d_3 = (a+r) - 2a = r-a$
બિંદુ $P$ પર કુલ વિદ્યુત સ્થિતિમાન $V$ એ દરેક વિદ્યુતભારને કારણે ઉદ્ભવતા સ્થિતિમાનનો સરવાળો છે:
$V = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{q/2}{r+a} - \frac{q}{r} + \frac{q/2}{r-a} \right]$
$V = \frac{q}{8 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{1}{r+a} - \frac{2}{r} + \frac{1}{r-a} \right]$
$V = \frac{q}{8 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{r(r-a) - 2(r^2-a^2) + r(r+a)}{r(r^2-a^2)} \right]$
$V = \frac{q}{8 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{r^2 - ar - 2r^2 + 2a^2 + r^2 + ar}{r(r^2-a^2)} \right]$
$V = \frac{q}{8 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{2a^2}{r(r^2-a^2)} \right]$
જ્યારે $r \gg a$ હોય,ત્યારે આપણે $r^2 - a^2 \approx r^2$ લઈ શકીએ:
$V \approx \frac{q}{8 \pi \varepsilon_0} \cdot \frac{2a^2}{r^3} = \frac{q a^2}{4 \pi \varepsilon_0 r^3}$
Solution diagram
24
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$X$-અક્ષ પર,ત્રણ વિદ્યુતભારો $\frac{q}{2}, -q$ અને $\frac{q}{2}$ ને અનુક્રમે $x=0, x=a$ અને $x=2a$ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. $x=a+r$ પર પરિણામી વિદ્યુત સ્થિતિમાન (જો $a \ll r$ હોય) કેટલું થશે? ($\varepsilon_0$ એ શૂન્યાવકાશની પરમિટિવિટી છે)
A
$\frac{q a}{4 \pi \varepsilon_0 r^2}$
B
$\frac{q a^2}{4 \pi \varepsilon_0 r^3}$
C
$\frac{q(a^2/4)}{4 \pi \varepsilon_0 r^3}$
D
$\frac{q}{4 \pi \varepsilon_0 r}$

Solution

(B) વિદ્યુતભારોના તંત્રને કારણે કોઈ બિંદુએ વિદ્યુત સ્થિતિમાન $V$ એ વ્યક્તિગત વિદ્યુતભારોને કારણે મળતા સ્થિતિમાનનો બેઝિક સરવાળો છે.
વિદ્યુતભારોના સ્થાન $x_1 = 0, x_2 = a$ અને $x_3 = 2a$ છે. બિંદુ $P$ એ $x = a+r$ પર છે.
બિંદુ $P$ થી વિદ્યુતભારોના અંતર નીચે મુજબ છે:
$r_1 = (a+r) - 0 = r+a$
$r_2 = (a+r) - a = r$
$r_3 = (a+r) - 2a = r-a$
કુલ સ્થિતિમાન $V_P$ છે:
$V_P = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{q/2}{r+a} - \frac{q}{r} + \frac{q/2}{r-a} \right]$
$V_P = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{1}{2(r+a)} - \frac{1}{r} + \frac{1}{2(r-a)} \right]$
$V_P = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{r(r-a) - 2(r^2-a^2) + r(r+a)}{2r(r^2-a^2)} \right]$
$V_P = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{r^2 - ar - 2r^2 + 2a^2 + r^2 + ar}{2r(r^2-a^2)} \right]$
$V_P = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0} \left[ \frac{2a^2}{2r(r^2-a^2)} \right] = \frac{q a^2}{4 \pi \varepsilon_0 r(r^2-a^2)}$
અહીં $a \ll r$ હોવાથી,$r^2 - a^2 \approx r^2$ લેતા,
તેથી,$V_P = \frac{q a^2}{4 \pi \varepsilon_0 r^3}$.
Solution diagram
25
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$CFCl_3$ એ ઓઝોનનું ઓક્સિજનમાં વિઘટન કરવા માટે જવાબદાર છે. નીચેનામાંથી કયું ઓઝોન સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સિજન બનાવે છે?
A
$Cl_2$
B
$Cl^{-}$
C
$F^{-}$
D
$Cl^{\bullet}$

Solution

(D) ક્લોરોફ્લોરોકાર્બન $(CFCs)$ સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં ઓઝોન સ્તરના ઘટાડા માટે જવાબદાર છે.
$CFCl_3$ અલ્ટ્રાવાયોલેટ કિરણોત્સર્ગની હાજરીમાં વિઘટન પામીને ક્લોરિન મુક્ત મુલક $(Cl^{\bullet})$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ ક્લોરિન મુક્ત મુલકો ઓઝોન $(O_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરિન મોનોક્સાઇડ $(ClO^{\bullet})$ અને ઓક્સિજન $(O_2)$ બનાવે છે:
$Cl^{\bullet} + O_3 \rightarrow ClO^{\bullet} + O_2$
આમ,ક્લોરિન મુક્ત મુલક $(Cl^{\bullet})$ એ પ્રજાતિ છે જે ઓઝોન સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
26
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
કાર્નાલાઇટમાં કયા ધાતુ આયનો હાજર હોય છે?
A
$Mg^{2+}, K^{+}$
B
$Al^{3+}, Na^{+}$
C
$Na^{+}, Mg^{2+}$
D
$Zn^{2+}, Mg^{2+}$

Solution

(A) કાર્નાલાઇટનું રાસાયણિક સૂત્ર $KCl \cdot MgCl_2 \cdot 6 H_2 O$ છે.
તેથી,કાર્નાલાઇટમાં $K^{+}$ અને $Mg^{2+}$ ધાતુ આયનો હાજર હોય છે.
27
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
પ્રકાશની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મના હવા દ્વારા થતા ઓક્સિડેશનને ધીમું કરવા માટે નીચેનામાંથી શું ઉમેરવામાં આવે છે?
A
કાર્બોનિલ ક્લોરાઇડ
B
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ
C
સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
D
નાઇટ્રિક એસિડ

Solution

(B) ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ પ્રકાશની હાજરીમાં હવામાં ઓક્સિડેશન પામીને ફોસજીન $(COCl_2)$ નામનો અત્યંત ઝેરી વાયુ બનાવે છે.
$2CHCl_3 + O_2 \xrightarrow{light} 2COCl_2 + 2HCl$
આને રોકવા માટે,ક્લોરોફોર્મમાં થોડી માત્રામાં ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ ઋણ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે અને બનેલા ફોસજીનને હાનિકારક ડાયઇથાઇલ કાર્બોનેટમાં ફેરવે છે.
28
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે ગરમ કરવાથી ઇથિલીન બનાવે છે?
A
જલીય $KOH$
B
$Zn / HCl$
C
આલ્કોહોલિક $KOH$
D
$HI$

Solution

(C) માત્ર આલ્કોહોલિક $KOH$ આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે ડીહાઇડ્રોહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા આપે છે. જ્યારે ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ ને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $HCl$ નો અણુ દૂર કરીને ઇથિલીન $(CH_2=CH_2)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CH_2Cl + KOH (\text{alc.}) \rightarrow CH_2=CH_2 + KCl + H_2O$
29
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન નિર્જળ એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડની હાજરીમાં બેન્ઝીન સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફિનોન બનાવે છે?
A
$CH_3Cl$
B
$CH_3COOH$
C
$CH_3CHO$
D
$CH_3COCl$

Solution

(D) ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશનમાં નિર્જળ એલ્યુમિનિયમ ક્લોરાઇડ $(AlCl_3)$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં બેન્ઝીનની એસિલ હેલાઇડ (જેમ કે $CH_3COCl$) અથવા એસિડ એનહાઇડ્રાઇડ સાથેની પ્રક્રિયાનો સમાવેશ થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_6 + CH_3COCl \xrightarrow{AlCl_3} C_6H_5COCH_3 + HCl$
આમ,બેન્ઝીન એસિટિલ ક્લોરાઇડ $(CH_3COCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફિનોન બનાવે છે.
30
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$X$ ના વિદ્યુતવિભાજનથી એનોડ પર $Y$ મળે છે. $Y$ ના શૂન્યાવકાશ નિસ્યંદનથી $H_2O_2$ મળે છે. $X$ અને $Y$ માં હાજર પેરોક્સી $(O-O)$ બંધની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$1, 1$
B
$1, 2$
C
શૂન્ય,$1$
D
શૂન્ય,શૂન્ય

Solution

(C) $50 \%$ સલ્ફ્યુરિક એસિડના વિદ્યુતવિભાજન અને ત્યારબાદ શૂન્યાવકાશ નિસ્યંદન દ્વારા $30 \%$ હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડનું દ્રાવણ મેળવી શકાય છે.
વિદ્યુતવિભાજનની પ્રથમ નીપજ પરડાયસલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2S_2O_8)$ છે,જે નિસ્યંદન દરમિયાન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2O_2$ બનાવે છે.
$2H_2SO_4 \longrightarrow 2H^{+} + 2HSO_4^-$
$2HSO_4^- \longrightarrow H_2S_2O_8 + 2e^-$ (એનોડ પર)
$H_2S_2O_8 + 2H_2O \longrightarrow 2H_2SO_4 + H_2O_2$
અહીં,'$X$' એ $H_2SO_4$ છે અને '$Y$' એ $H_2S_2O_8$ છે.
$H_2SO_4$ (સલ્ફ્યુરિક એસિડ) માં શૂન્ય પેરોક્સી બંધ હોય છે.
$H_2S_2O_8$ (માર્શલ એસિડ) માં એક પેરોક્સી બંધ $(-O-O-)$ હોય છે.
તેથી,$X$ અને $Y$ માં પેરોક્સી બંધની સંખ્યા અનુક્રમે શૂન્ય અને $1$ છે.
31
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક દ્રઢ આધાર પરથી લટકતી સ્પ્રિંગના મુક્ત છેડે $m$ દળનો બ્લોક લટકાવવામાં આવે છે અને તેને ધીમેથી સંતુલન સ્થિતિમાં આવવા દેવામાં આવે છે. ત્યારે સ્પ્રિંગમાં ખેંચાણ $d$ છે. જો તે જ બ્લોકને તે જ સ્પ્રિંગ સાથે જોડવામાં આવે અને અચાનક નીચે પડવા દેવામાં આવે,તો ખેંચાણનું પ્રમાણ કેટલું હશે? (બળ અચળાંક,$k$)
A
$\frac{m g}{k}$
B
$2 d$
C
$\frac{m g}{3 k}$
D
$4 d$

Solution

(B) જ્યારે બ્લોકને ધીમેથી નીચે ઉતારવામાં આવે છે,ત્યારે સંતુલન સ્થિતિ ત્યારે પ્રાપ્ત થાય છે જ્યારે સ્પ્રિંગ બળ ગુરુત્વાકર્ષણ બળ જેટલું થાય: $k d = m g$,જેનો અર્થ છે $d = \frac{m g}{k}$.
જ્યારે બ્લોકને સ્પ્રિંગની અખેંચાયેલી સ્થિતિમાંથી અચાનક પડવા દેવામાં આવે છે,ત્યારે બ્લોક સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. મહત્તમ ખેંચાણ $x$ પર,ગુરુત્વાકર્ષણીય સ્થિતિ ઉર્જામાં થતો ફેરફાર એ સ્પ્રિંગમાં સંગ્રહિત સ્થિતિસ્થાપક સ્થિતિ ઉર્જા જેટલો હોય છે:
$m g x = \frac{1}{2} k x^2$
$x$ માટે ઉકેલતા (જ્યાં $x \neq 0$):
$x = \frac{2 m g}{k}$
કારણ કે $d = \frac{m g}{k}$,આપણે આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકીએ છીએ:
$x = 2 d$.
32
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
બે ટૂંકા ચુંબકો $AB$ અને $CD$ એ $X-Y$ સમતલમાં છે અને $X$-અક્ષને સમાંતર છે. તેમના કેન્દ્રોના યામ અનુક્રમે $(0,2)$ અને $(2,0)$ છે. $CD$ ના ઉત્તર-દક્ષિણ ધ્રુવોને જોડતી રેખા $AB$ ની વિરુદ્ધ છે અને તે ધન $X$-અક્ષ પર આવેલી છે. બિંદુ $P(2,2)$ પર $AB$ અને $CD$ ને કારણે પરિણામી ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા $100 \times 10^{-7} \ T$ છે. જ્યારે $CD$ ચુંબકના ધ્રુવો ઉલટાવવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા $50 \times 10^{-7} \ T$ થાય છે. $AB$ અને $CD$ ના ચુંબકીય મોમેન્ટના મૂલ્યો ($Am^2$ માં) શોધો:
A
$300; 200$
B
$600; 400$
C
$200; 100$
D
$300; 150$

Solution

(A) ધારો કે $M_1$ એ ચુંબક $AB$ ની ચુંબકીય મોમેન્ટ છે અને $M_2$ એ ચુંબક $CD$ ની ચુંબકીય મોમેન્ટ છે. બિંદુ $P(2,2)$ એ ચુંબક $AB$ ની અક્ષીય રેખા પર તેના કેન્દ્ર $(0,2)$ થી $r_1 = 2$ અંતરે છે,અને ચુંબક $CD$ ની વિષુવવૃત્તીય રેખા પર તેના કેન્દ્ર $(2,0)$ થી $r_2 = 2$ અંતરે છે.
$AB$ ને કારણે $P$ પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર (અક્ષીય) $B_1 = \frac{\mu_0}{4\pi} \frac{2M_1}{r_1^3} = 10^{-7} \times \frac{2M_1}{2^3} = 10^{-7} \times \frac{M_1}{4}$ છે.
$CD$ ને કારણે $P$ પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર (વિષુવવૃત્તીય) $B_2 = \frac{\mu_0}{4\pi} \frac{M_2}{r_2^3} = 10^{-7} \times \frac{M_2}{2^3} = 10^{-7} \times \frac{M_2}{8}$ છે.
આપેલ પરિણામી ક્ષેત્ર $B = B_1 + B_2 = 100 \times 10^{-7} \ T$:
$10^{-7} (\frac{M_1}{4} + \frac{M_2}{8}) = 100 \times 10^{-7} \Rightarrow 2M_1 + M_2 = 800$ (સમીકરણ $i$).
જ્યારે $CD$ ના ધ્રુવો ઉલટાવવામાં આવે છે,ત્યારે $B_2$ ની દિશા ઉલટાય છે,તેથી $B' = B_1 - B_2 = 50 \times 10^{-7} \ T$:
$10^{-7} (\frac{M_1}{4} - \frac{M_2}{8}) = 50 \times 10^{-7} \Rightarrow 2M_1 - M_2 = 400$ (સમીકરણ $ii$).
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા: $4M_1 = 1200 \Rightarrow M_1 = 300 \ Am^2$.
$M_1$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા: $2(300) + M_2 = 800 \Rightarrow M_2 = 200 \ Am^2$.
Solution diagram
33
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક પ્રોટોન, એક ડ્યુટેરોન (${ }_1 H^2$ નું ન્યુક્લિયસ) અને એક $\alpha$-કણ સમાન ગતિઊર્જા સાથે સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ક્ષેત્રને લંબ રૂપે પ્રવેશ કરે છે. તેમના વર્તુળાકાર પથની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$1: 2: 4$
B
$1: \sqrt{2}: 1$
C
$2: \sqrt{2}: 1$
D
$1: 1: 2$

Solution

(B) ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ગતિ કરતા વિદ્યુતભારિત કણના વર્તુળાકાર પથની ત્રિજ્યા $r = \frac{mv}{qB} = \frac{\sqrt{2mK}}{qB}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં ગતિઊર્જા $K$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ બધા કણો માટે સમાન હોવાથી, $r \propto \frac{\sqrt{m}}{q}$ મળે છે.
પ્રોટોન $(p)$ માટે: દળ $m_p = m$, વિદ્યુતભાર $q_p = q$. તેથી, $r_p \propto \frac{\sqrt{m}}{q}$.
ડ્યુટેરોન $(d)$ માટે: દળ $m_d = 2m$, વિદ્યુતભાર $q_d = q$. તેથી, $r_d \propto \frac{\sqrt{2m}}{q}$.
$\alpha$-કણ $(\alpha)$ માટે: દળ $m_\alpha = 4m$, વિદ્યુતભાર $q_\alpha = 2q$. તેથી, $r_\alpha \propto \frac{\sqrt{4m}}{2q} = \frac{2\sqrt{m}}{2q} = \frac{\sqrt{m}}{q}$.
આમ, ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર $r_p : r_d : r_\alpha = \frac{\sqrt{m}}{q} : \frac{\sqrt{2m}}{q} : \frac{\sqrt{m}}{q} = 1 : \sqrt{2} : 1$ થાય છે.
34
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે કોઈ ધન વિદ્યુતભારિત કણ સમાન વેગ સાથે સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તેનો ગતિપથ કેવો હોઈ શકે છે:
$(1)$ સુરેખ રેખા
$(2)$ વર્તુળ
$(3)$ હેલિક્સ (કુંતલાકાર)
A
માત્ર $(1)$
B
$(1)$ અથવા $(2)$
C
$(1)$ અથવા $(3)$
D
$(1)$,$(2)$ અને $(3)$ માંથી કોઈપણ

Solution

(D) વિદ્યુતભારિત કણ પર લાગતું ચુંબકીય બળ $\vec{F} = q(\vec{v} \times \vec{B})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1$. જો વેગ $\vec{v}$ એ ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ ને સમાંતર અથવા પ્રતિ-સમાંતર હોય,તો $\vec{v} \times \vec{B} = 0$ થાય,તેથી $\vec{F} = 0$ થાય. કણ સુરેખ રેખામાં ગતિ ચાલુ રાખે છે.
$2$. જો વેગ $\vec{v}$ એ ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ ને લંબ હોય,તો બળ કેન્દ્રગામી બળ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના કારણે કણ વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે.
$3$. જો વેગ $\vec{v}$ એ ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે (જ્યાં $\theta \neq 0^\circ, 90^\circ, 180^\circ$),તો ક્ષેત્રને સમાંતર વેગનો ઘટક અચળ રહે છે,જ્યારે લંબ ઘટક વર્તુળાકાર ગતિ કરાવે છે. આના પરિણામે હેલિકલ (કુંતલાકાર) ગતિપથ મળે છે.
તેથી,$\vec{v}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેના ખૂણાના આધારે ત્રણેય ગતિપથ શક્ય છે.
35
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
મુક્ત રીતે લટકાવેલી ચુંબકીય સોય પર સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રની અસર નીચે મુજબ છે:
A
ટોર્ક અને પરિણામી બળ બંને હાજર છે
B
ટોર્ક હાજર છે પરંતુ કોઈ પરિણામી બળ નથી
C
ટોર્ક અને પરિણામી બળ બંને ગેરહાજર છે
D
પરિણામી બળ હાજર છે પરંતુ ટોર્ક નથી

Solution

(B) જ્યારે ચુંબકીય સોયને સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ માં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્તર ધ્રુવ પર $F = mB$ જેટલું બળ અને દક્ષિણ ધ્રુવ પર $F = -mB$ જેટલું બળ લાગે છે,જ્યાં $m$ એ ધ્રુવમાન છે.
બળો મૂલ્યમાં સમાન અને દિશામાં વિરુદ્ધ હોવાથી,પરિણામી બળ $F_{net} = F + (-F) = 0$ થાય છે.
જોકે,આ બળો અલગ-અલગ બિંદુઓ પર લાગતા હોવાથી,તે ટોર્ક $\tau = p_m \times B$ ઉત્પન્ન કરે છે,જે સોયને ચુંબકીય ક્ષેત્ર સાથે સંરેખિત કરવા માટે ફેરવે છે.
તેથી,ટોર્ક હાજર છે પરંતુ કોઈ પરિણામી બળ નથી.
36
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$\sqrt{12-\sqrt{68+48 \sqrt{2}}}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\sqrt{2}-3$
B
$2+\sqrt{2}$
C
$2-\sqrt{2}$
D
$6-2 \sqrt{8}$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\sqrt{12-\sqrt{68+48 \sqrt{2}}}$
અંદરના વર્ગમૂળ $\sqrt{68+48 \sqrt{2}}$ ને સરળ બનાવતા:
$68+48 \sqrt{2} = 68+2 \times 6 \times 4 \sqrt{2} = (6+4 \sqrt{2})^2$
તેથી,$\sqrt{68+48 \sqrt{2}} = 6+4 \sqrt{2}$
હવે આ કિંમતને મુખ્ય પદાવલિમાં મૂકતા:
$\sqrt{12-(6+4 \sqrt{2})} = \sqrt{6-4 \sqrt{2}}$
$= \sqrt{(2)^2 + (\sqrt{2})^2 - 2 \times 2 \times \sqrt{2}} = \sqrt{(2-\sqrt{2})^2}$
$= 2-\sqrt{2}$
37
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
જેના બીજ $\sin ^2 18^{\circ}$ અને $\cos ^2 36^{\circ}$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$16 x^2-12 x+1=0$
B
$16 x^2+12 x+1=0$
C
$16 x^2-12 x-1=0$
D
$16 x^2+10 x+1=0$

Solution

(A) આપેલ બીજ $\alpha = \sin ^2 18^{\circ}$ અને $\beta = \cos ^2 36^{\circ}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$ અને $\cos 36^{\circ} = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$.
બીજનો સરવાળો $= \sin ^2 18^{\circ} + \cos ^2 36^{\circ} = \left(\frac{\sqrt{5}-1}{4}\right)^2 + \left(\frac{\sqrt{5}+1}{4}\right)^2$.
$= \frac{5+1-2\sqrt{5}}{16} + \frac{5+1+2\sqrt{5}}{16} = \frac{12}{16} = \frac{3}{4}$.
બીજનો ગુણાકાર $= \sin ^2 18^{\circ} \cdot \cos ^2 36^{\circ} = \left(\frac{\sqrt{5}-1}{4}\right)^2 \cdot \left(\frac{\sqrt{5}+1}{4}\right)^2$.
$= \left(\frac{(\sqrt{5}-1)(\sqrt{5}+1)}{16}\right)^2 = \left(\frac{5-1}{16}\right)^2 = \left(\frac{4}{16}\right)^2 = \left(\frac{1}{4}\right)^2 = \frac{1}{16}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x^2 - \frac{3}{4}x + \frac{1}{16} = 0$.
$16$ વડે ગુણતા,આપણને $16x^2 - 12x + 1 = 0$ મળે છે.
38
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$1+i\sqrt{3}$ ના ભિન્ન $(2n)^{\text{th}}$ મૂળનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$0$
B
$-1-i\sqrt{3}$
C
$1+i\sqrt{3}$
D
$-1+i\sqrt{3}$

Solution

(C) ધારો કે $z = 1+i\sqrt{3}$. મૂળ $z_k = r^{1/2n} e^{i(\theta + 2k\pi)/2n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $k = 0, 1, \dots, 2n-1$,$r = |z| = 2$ અને $\theta = \pi/3$ છે.
$z^m = A$ ના $m$ મૂળનો ગુણાકાર $(-1)^{m-1} (-A)$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$m = 2n$ અને $A = 1+i\sqrt{3}$ છે.
ગુણાકાર $= (-1)^{2n-1} (-(1+i\sqrt{3}))$.
$2n-1$ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{2n-1} = -1$.
ગુણાકાર $= (-1) \times (-(1+i\sqrt{3})) = 1+i\sqrt{3}$.
39
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$1 \ cm$ ત્રિજ્યાનો હવાનો પરપોટો $1.5 \ g/cc$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં $0.25 \ cm/s$ ની અચળ ઝડપે નીચેથી ઉપર તરફ ગતિ કરે છે. જો હવાની ઘનતા અવગણવામાં આવે,તો પ્રવાહીનો સ્નિગ્ધતા ગુણાંક આશરે કેટલો હશે? ($Pa \cdot s$ માં):
A
$13000$
B
$1300$
C
$130$
D
$13$

Solution

(C) પ્રવાહીમાં ઉપર તરફ ગતિ કરતા હવાના પરપોટાનો ટર્મિનલ વેગ $v$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $v = \frac{2}{9} \frac{r^2 \rho g}{\eta}$,જ્યાં $\rho$ એ પ્રવાહીની ઘનતા છે,$r$ એ ત્રિજ્યા છે અને $\eta$ એ સ્નિગ્ધતા ગુણાંક છે.
$\eta$ ને સૂત્રનો કર્તા બનાવતા: $\eta = \frac{2}{9} \frac{r^2 \rho g}{v}$.
આપેલ કિંમતો: $r = 1 \ cm = 10^{-2} \ m$,$\rho = 1.5 \ g/cc = 1.5 \times 10^3 \ kg/m^3$,$v = 0.25 \ cm/s = 0.25 \times 10^{-2} \ m/s$,અને $g = 9.8 \ m/s^2$.
કિંમતો મૂકતા: $\eta = \frac{2}{9} \cdot \frac{(10^{-2})^2 \cdot (1.5 \times 10^3) \cdot 9.8}{0.25 \times 10^{-2}}$.
$\eta = \frac{2}{9} \cdot \frac{10^{-4} \cdot 1500 \cdot 9.8}{0.0025} = \frac{2}{9} \cdot \frac{0.15 \cdot 9.8}{0.0025} = \frac{2}{9} \cdot 588 \approx 130.6 \ Pa \cdot s$.
આમ,સ્નિગ્ધતા ગુણાંક આશરે $130 \ Pa \cdot s$ છે.
40
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$1 ~kg$ અને $2 ~kg$ દળના બે બ્લોક્સ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક લીસી ગરગડી પરથી પસાર થતા ધાતુના તાર વડે જોડાયેલા છે. ધાતુનું બ્રેકિંગ સ્ટ્રેસ $2 \times 10^9 ~N/m^2$ છે. જો તાર તૂટે નહીં તે માટે તેનો લઘુત્તમ ત્રિજ્યા કેટલી હોવી જોઈએ? $g = 10 ~m/s^2$ લો.
Question diagram
A
$4.6 \times 10^{-5} ~m$
B
$4.6 \times 10^{-6} ~m$
C
$2.5 \times 10^{-6} ~m$
D
$2.5 \times 10^{-5} ~m$

Solution

(A) તારમાં સ્ટ્રેસ $\text{Stress} = \frac{\text{Tension}}{\text{Area of cross-section}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તારને તૂટતો અટકાવવા માટે,તારમાં સ્ટ્રેસ બ્રેકિંગ સ્ટ્રેસ કરતા વધવો જોઈએ નહીં.
ધારો કે તારમાં તણાવ $T$ છે અને સિસ્ટમનો પ્રવેગ $a$ છે.
બે બ્લોક્સ માટે ગતિના સમીકરણો:
$1 ~kg$ બ્લોક માટે: $T - 1(10) = 1a \implies T - 10 = a$
$2 ~kg$ બ્લોક માટે: $2(10) - T = 2a \implies 20 - T = 2a$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(T - 10) + (20 - T) = a + 2a \implies 10 = 3a \implies a = \frac{10}{3} ~m/s^2$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $a$ ની કિંમત મૂકતા: $T = 10 + \frac{10}{3} = \frac{40}{3} ~N$.
તારનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ છે.
સ્ટ્રેસ $\frac{T}{A} = \frac{40/3}{\pi r^2}$ છે.
આને બ્રેકિંગ સ્ટ્રેસ સાથે સરખાવતા: $\frac{40/3}{\pi r^2} = 2 \times 10^9$.
$r^2 = \frac{40}{3 \times \pi \times 2 \times 10^9} = \frac{20}{3 \pi \times 10^9} \approx 2.122 \times 10^{-9} ~m^2$.
$r = \sqrt{2.122 \times 10^{-9}} \approx 4.606 \times 10^{-5} ~m$.
41
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક પદાર્થને પૃથ્વી પરથી સમક્ષિતિજ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે અમુક પ્રારંભિક વેગ સાથે ફેંકવામાં આવે છે. જો તેની અવધિ (range) $20 \ m$ હોય,તો તેના દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી હશે?
A
$5 \sqrt{3}$
B
$\frac{5}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{10}{\sqrt{3}}$
D
$10 \sqrt{3}$

Solution

(B) સમક્ષિતિજ અવધિ $R$ નું સૂત્ર $R = \frac{u^2 \sin 2\theta}{g}$ છે.
આપેલ છે કે $R = 20 \ m$ અને $\theta = 30^{\circ}$,તેથી $20 = \frac{u^2 \sin(60^{\circ})}{g}$.
આમ,$\frac{u^2}{g} = \frac{20}{\sin 60^{\circ}} = \frac{20}{\sqrt{3}/2} = \frac{40}{\sqrt{3}}$.
મહત્તમ ઊંચાઈ $H$ નું સૂત્ર $H = \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$H = \frac{1}{2} \times \left(\frac{u^2}{g}\right) \times \sin^2 30^{\circ}$.
$H = \frac{1}{2} \times \frac{40}{\sqrt{3}} \times \left(\frac{1}{2}\right)^2$.
$H = \frac{20}{\sqrt{3}} \times \frac{1}{4} = \frac{5}{\sqrt{3}} \ m$.
42
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
રસ્તા પર ઉભેલા એક માણસે વરસાદથી બચવા માટે તેની છત્રીને શિરોલંબ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે રાખવી પડે છે. તે છત્રી ફેંકી દે છે અને $10 ~km/h$ ની ઝડપે દોડવાનું શરૂ કરે છે. તેને જણાય છે કે વરસાદના ટીપાં તેના માથા પર શિરોલંબ રીતે પડે છે. વરસાદના ટીપાંની વાસ્તવિક ઝડપ કેટલી હશે?
A
$20 ~km/h$
B
$10 \sqrt{3} ~km/h$
C
$20 \sqrt{3} ~km/h$
D
$10 ~km/h$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{v}_{r,g}$ એ જમીનની સાપેક્ષમાં વરસાદનો વેગ છે,$\vec{v}_{m,g}$ એ જમીનની સાપેક્ષમાં માણસનો વેગ છે,અને $\vec{v}_{r,m}$ એ માણસની સાપેક્ષમાં વરસાદનો વેગ છે.
જ્યારે માણસ સ્થિર હોય છે,ત્યારે વરસાદ શિરોલંબ સાથે $30^{\circ}$ ના ખૂણે પડતો જણાય છે,જે $\vec{v}_{r,g}$ ની દિશા છે.
જ્યારે માણસ $10 ~km/h$ ની ઝડપે દોડે છે,ત્યારે વરસાદ તેને શિરોલંબ રીતે અથડાય છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{v}_{r,m}$ નો સમક્ષિતિજ ઘટક શૂન્ય છે.
સાપેક્ષ વેગ $\vec{v}_{r,m} = \vec{v}_{r,g} - \vec{v}_{m,g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{v}_{r,m}$ શિરોલંબ હોવા માટે,$\vec{v}_{r,g}$ નો સમક્ષિતિજ ઘટક એ $\vec{v}_{m,g}$ ના સમક્ષિતિજ ઘટક જેટલો હોવો જોઈએ.
આમ,$v_{r,g} \sin 30^{\circ} = v_{m,g} = 10 ~km/h$.
$v_{r,g} = \frac{10}{\sin 30^{\circ}} = \frac{10}{0.5} = 20 ~km/h$.
Solution diagram
43
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
એક સાદા લોલકનો ગોળો $l$ લંબાઈની દોરી વડે સ્થિર સમાન ગોળાથી નીચે લટકાવેલ છે. જો બંને ગોળાઓ પર $q$ જેટલો વિદ્યુતભાર હોય,તો લોલકનો આવર્તકાળ કેટલો હશે? (ગોળાઓની ત્રિજ્યા અવગણો.)
A
$2 \pi \sqrt{\frac{l}{g+\frac{q^2}{l^2 m}}}$
B
$2 \pi \sqrt{\frac{l}{g-\frac{q^2}{l^2 m}}}$
C
$2 \pi \sqrt{\frac{l}{g}}$
D
$2 \pi \sqrt{\frac{l}{g-\frac{q^2}{l}}}$

Solution

(C) આ તંત્રમાં,સ્થિર ગોળો એ દોલન કરતા ગોળાની બરાબર ઉપર સ્થિત છે.
દોરી શિરોલંબ હોવાથી,બે સમાન વિદ્યુતભારો $q$ વચ્ચે લાગતું સ્થિત વિદ્યુત અપાકર્ષણ બળ દોરીની રેખા પર જ લાગે છે.
આ સ્થિત વિદ્યુત બળ દોરીમાં ઉદ્ભવતા તણાવ બળની દિશામાં જ લાગે છે અને દોરીને લંબ કોઈ ઘટક ધરાવતું નથી.
તેથી,લોલકના નાના દોલનો માટે પુનઃસ્થાપક બળ માત્ર ગુરુત્વાકર્ષણના ઘટક $mg \sin \theta$ પર જ આધાર રાખે છે.
સ્થિત વિદ્યુત બળ દોલન કરતા ગોળા માટે પુનઃસ્થાપક ટોર્ક કે ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે મળતા અસરકારક પ્રવેગને અસર કરતું નથી,તેથી આવર્તકાળ બદલાતો નથી.
આમ,આવર્તકાળ $T = 2 \pi \sqrt{\frac{l}{g}}$ છે.
44
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ ઓપ્ટિકલ સાધનો બનાવવા માટે થાય છે?
A
$SiO_2$
B
$Si$
C
$SiH_4$
D
$SiC$

Solution

(A) સિલિકા,જે $SiO_2$ તરીકે ઓળખાય છે,તેનો ઉપયોગ તેની ઉચ્ચ પારદર્શિતા અને થર્મલ સ્થિરતાને કારણે ઓપ્ટિકલ સાધનો બનાવવા માટે થાય છે.
45
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$NCl_3$ ના જળવિભાજનથી $NH_3$ અને $X$ મળે છે. નીચેનામાંથી $X$ કયું છે?
A
$HClO_4$
B
$HClO_3$
C
$HOCl$
D
$HClO_2$

Solution

(C) $NCl_3$ નું જળવિભાજન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમોનિયા $(NH_3)$ અને હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HOCl)$ આપે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$NCl_3 + 3H_2O \longrightarrow NH_3 + 3HOCl$
તેથી,$X$ એ $HOCl$ છે.
46
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3; \Delta H = -284.5 \ kJ$
B
ઓઝોન અસંતૃપ્ત કાર્બન સંયોજનો સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા આપે છે.
C
સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $I_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ અને સોડિયમ આયોડાઇડ બનાવે છે.
D
ઓઝોન લેડ સલ્ફાઇડનું ઓક્સિડેશન કરીને લેડ સલ્ફેટ બનાવે છે.

Solution

(A) ઓક્સિજનમાંથી ઓઝોનનું નિર્માણ એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે,ઉષ્માક્ષેપક નહીં.
$3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3 \quad \Delta H = +284.5 \ kJ \ \text{mol}^{-1}$.
તેથી,વિધાન $3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3; \Delta H = -284.5 \ kJ$ ખોટું છે કારણ કે એન્થાલ્પી ફેરફાર ધન છે,ઋણ નથી.
47
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
નીચેના વિધાનોનું અવલોકન કરો :
$I$. બ્લીચિંગ પાવડરનો ઉપયોગ ક્લોરોફોર્મની બનાવટમાં થાય છે.
$II$. બ્લીચિંગ પાવડર $CoCl_2$ ની હાજરીમાં વિઘટન પામીને $O_2$ મુક્ત કરે છે.
$III$. ફ્લોરિનની બનાવટમાં જલીય $KHF_2$ નો ઉપયોગ થાય છે.
સાચું સંયોજન કયું છે :
A
$I$,$II$ અને $III$ સાચા છે
B
માત્ર $II$ સાચું છે
C
માત્ર $I$ અને $III$ સાચા છે
D
માત્ર $I$ અને $II$ સાચા છે

Solution

(D) $I$. બ્લીચિંગ પાવડર $(CaOCl_2)$ ઇથેનોલ અથવા એસિટોન સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ બનાવે છે. આ એક પ્રમાણભૂત પ્રયોગશાળા પદ્ધતિ છે.
$II$. બ્લીચિંગ પાવડર કોબાલ્ટ ક્લોરાઇડ $(CoCl_2)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં વિઘટન પામીને ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત કરે છે: $2CaOCl_2 \xrightarrow{CoCl_2} 2CaCl_2 + O_2$.
$III$. ફ્લોરિન પોટેશિયમ હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(KHF_2)$ અને નિર્જળ હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(HF)$ ના મિશ્રણના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. જલીય $KHF_2$ નો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી કારણ કે પાણીનું ઓક્સિડેશન થઈને ઓક્સિજન મળે છે,ફ્લોરાઇડ આયનોનું ફ્લોરિન વાયુમાં ઓક્સિડેશન થતું નથી.
તેથી,વિધાનો $I$ અને $II$ સાચા છે.
48
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
હવામાં $Ne, Ar$ અને $Kr$ ની હાજરીનો (વજન દ્વારા $\%$) સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Ne > Ar > Kr$
B
$Ar > Ne > Kr$
C
$Ar > Kr > Ne$
D
$Ne > Kr > Ar$

Solution

(B) વાતાવરણમાં નિષ્ક્રિય વાયુઓની હાજરીનું પ્રમાણ (કદ/વજન દ્વારા) નીચે મુજબ છે:
$Ar \approx 0.93\%$,$Ne \approx 0.0018\%$,$Kr \approx 0.00011\%$.
તેથી,હાજરીનો સાચો ક્રમ $Ar > Ne > Kr$ છે.
49
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$\theta$ ના તમામ મૂલ્યો માટે,$3-\cos \theta+\cos \left(\theta+\frac{\pi}{3}\right)$ ના મૂલ્યો કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$[2,4]$
B
$[1,5]$
C
$[-2,3]$
D
$[-2,1]$

Solution

(A) ધારો કે $f(\theta) = 3-\cos \theta+\cos \left(\theta+\frac{\pi}{3}\right)$.
નિત્યસમ $\cos(A+B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(\theta) = 3-\cos \theta + \left(\cos \theta \cdot \cos \frac{\pi}{3} - \sin \theta \cdot \sin \frac{\pi}{3}\right)$
$f(\theta) = 3-\cos \theta + \frac{1}{2} \cos \theta - \frac{\sqrt{3}}{2} \sin \theta$
$f(\theta) = 3 - \frac{1}{2} \cos \theta - \frac{\sqrt{3}}{2} \sin \theta$
$f(\theta) = 3 - \left(\cos \theta \cdot \cos \frac{\pi}{3} + \sin \theta \cdot \sin \frac{\pi}{3}\right)$
$f(\theta) = 3 - \cos \left(\theta - \frac{\pi}{3}\right)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $-1 \leq \cos \left(\theta - \frac{\pi}{3}\right) \leq 1$,
તેથી $3 - (1) \leq f(\theta) \leq 3 - (-1)$
$2 \leq f(\theta) \leq 4$.
આમ,અંતરાલ $[2,4]$ છે.
50
ChemistryMCQTS EAMCET · 2006
$e^{\log (\cosh^{-1} 2)}$ ની કિંમત શોધો :
A
$\log (2-\sqrt{3})$
B
$\log (\sqrt{3}-2)$
C
$\log (2+\sqrt{3})$
D
$\log (2+\sqrt{5})$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $e^{\log (x)} = x$.
તેથી,$e^{\log (\cosh^{-1} 2)} = \cosh^{-1} 2$.
વ્યસ્ત હાઇપરબોલિક કોસાઇન વિધેયના લઘુગણકીય સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$\cosh^{-1} x = \log (x + \sqrt{x^2 - 1})$.
$x = 2$ મૂકતા,આપણને $\cosh^{-1} 2 = \log (2 + \sqrt{2^2 - 1})$ મળે છે.
$= \log (2 + \sqrt{4 - 1}) = \log (2 + \sqrt{3})$.
51
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2006
$CH_3 CH_2 OH \underset{\text{step-}1}{\stackrel{Cl_2}{\longrightarrow}} CH_3 CHO$ $\underset{\text{step-}2}{\stackrel{3 Cl_2}{\longrightarrow}} Cl_3 CCHO$
ઉપરની પ્રક્રિયાઓમાં,સ્ટેપ-$1$ અને સ્ટેપ-$2$ માં $Cl_2$ ની ભૂમિકા અનુક્રમે શું છે?
A
ઓક્સિડેશન,ક્લોરિનેશન
B
રિડક્શન,ક્લોરિનેશન
C
ઓક્સિડેશન,એડિશન
D
રિડક્શન,સબસ્ટિટ્યુશન

Solution

(A) સ્ટેપ-$1$ માં,$CH_3 CH_2 OH$ નું $Cl_2$ દ્વારા $CH_3 CHO$ માં રૂપાંતર થાય છે. આ એક ઓક્સિડેશન પ્રક્રિયા છે જેમાં પ્રાઈમરી આલ્કોહોલ ગ્રુપ $(-CH_2 OH)$ નું ઓક્સિડેશન થઈને આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ બને છે.
સ્ટેપ-$2$ માં,$CH_3 CHO$ એ $3 Cl_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Cl_3 C CHO$ બનાવે છે. આ એક ક્લોરિનેશન પ્રક્રિયા છે જેમાં મિથાઈલ ગ્રુપના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા વિસ્થાપિત થાય છે.
52
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
નીચેની યાદીઓને જોડો:
Question diagram
A
$A$. ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક$1$. $H_2 / Pd-BaSO_4$
$B$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન$2$. $N_2H_4 / KOH / \text{ethylene glycol}$
$C$. રોઝનમંડ રિડક્શન$3$. $CH_3MgX$
$D$. વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન$4$. $Zn-Hg / conc. HCl$
$5$. $H_2 / Ni$

Solution

(B) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક $CH_3MgX$ $(3)$ છે.
$B$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન $Zn-Hg / conc. HCl$ $(4)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$C$. રોઝનમંડ રિડક્શન $H_2 / Pd-BaSO_4$ $(1)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$D$. વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન ઇથિલિન ગ્લાયકોલમાં $N_2H_4 / KOH$ $(2)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $A-3, B-4, C-1, D-2$ છે.
53
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$CH_3 CH_2 OH$ $\xrightarrow{Cl_2} CH_3 CHO$ $\xrightarrow{3 Cl_2} Cl_3 CCHO$. ઉપરની પ્રક્રિયાઓમાં,સ્ટેપ-$1$ અને સ્ટેપ-$2$ માં $Cl_2$ ની ભૂમિકા અનુક્રમે શું છે?
A
ઓક્સિડેશન,ક્લોરિનેશન
B
રિડક્શન,ક્લોરિનેશન
C
ઓક્સિડેશન,યોગશીલ પ્રક્રિયા
D
રિડક્શન,વિસ્થાપન

Solution

(A) સ્ટેપ-$1$ માં: $CH_3 CH_2 OH + Cl_2 \rightarrow CH_3 CHO + 2HCl$. અહીં,$Cl_2$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(-CH_2OH)$ ને આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
સ્ટેપ-$2$ માં: $CH_3 CHO + 3Cl_2 \rightarrow CCl_3 CHO + 3HCl$. અહીં,$Cl_2$ મિથાઈલ સમૂહના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓને ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા બદલે છે,જે ક્લોરિનેશન પ્રક્રિયા (ખાસ કરીને,વિસ્થાપન પ્રક્રિયા) છે.
54
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
ઈથાઈલ ક્લોરાઈડ સોડિયમ ઈથોક્સાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સંયોજન $A$ બનાવે છે. નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા પણ $A$ આપે છે?
A
$C_2H_5Cl, KOH$ (આલ્કોહોલિક),$\Delta$
B
$2C_2H_5OH$,સાંદ્ર $H_2SO_4, 140^{\circ}C$
C
$C_2H_5Cl, Mg$ (સૂકો ઈથર)
D
$C_2H_2$,મંદ $H_2SO_4, HgSO_4$

Solution

(B) ઈથાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_2H_5Cl)$ ની સોડિયમ ઈથોક્સાઈડ $(C_2H_5ONa)$ સાથેની પ્રક્રિયા વિલિયમસન ઈથર સંશ્લેષણ છે,જે સંયોજન $A$ તરીકે ડાયઈથાઈલ ઈથર $(C_2H_5-O-C_2H_5)$ આપે છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_2H_5Cl + C_2H_5ONa \rightarrow C_2H_5-O-C_2H_5 + NaCl$.
ડાયઈથાઈલ ઈથર એ ઈથાઈલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ના આંતર-આણ્વીય નિર્જલીકરણ દ્વારા પણ મેળવી શકાય છે,જેમાં સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં $140^{\circ}C$ તાપમાને પ્રક્રિયા થાય છે:
$2C_2H_5OH \xrightarrow{conc. H_2SO_4, 140^{\circ}C} C_2H_5-O-C_2H_5 + H_2O$.
55
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેની યાદીઓને જોડો:
યાદી-$I$યાદી-$II$
$A$. ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક$1$. $H_2 / Pd-BaSO_4$
$B$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન$2$. $N_2H_4 / KOH / (CH_2OH)_2$
$C$. રોઝનમંડ રિડક્શન$3$. $CH_3MgX$
$D$. વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન$4$. $Zn-Hg / \text{conc. } HCl$
$5$. $H_2 / Ni$
A
$A-3, B-4, C-2, D-1$
B
$A-3, B-4, C-1, D-2$
C
$A-2, B-1, C-4, D-5$
D
$A-5, B-3, C-2, D-1$

Solution

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. ગ્રીગ્નાર્ડ પ્રક્રિયક $CH_3MgX$ $(3)$ છે.
$B$. ક્લેમેન્સન રિડક્શન $Zn-Hg / \text{conc. } HCl$ $(4)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$C$. રોઝનમંડ રિડક્શન $H_2 / Pd-BaSO_4$ $(1)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
$D$. વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન $N_2H_4 / KOH / (CH_2OH)_2$ $(2)$ નો ઉપયોગ કરે છે.
આમ,સાચી જોડ $A-3, B-4, C-1, D-2$ છે.
56
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે એસિટોનની પ્રક્રિયા બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે કઈ નીપજ બને છે?
A
$CH_3-CO-CH_2-C(OH)(CH_3)_2$
B
$CH_3-CO-CH(CH_3)-CH(OH)-CH_3$
C
$CH_3-CO-CH(OH)-CH(CH_3)-CH_3$
D
$CH_3-C(OH)(CH_3)-C(OH)(CH_3)_2$

Solution

(A) જ્યારે એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ ની પ્રક્રિયા બેરિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ba(OH)_2)$ જેવા બેઇઝ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
એસિટોનના બે અણુઓ પ્રક્રિયા કરીને $4$-હાઇડ્રોક્સી-$4$-મિથાઈલપેન્ટેન-$2$-ઓન બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે ડાયએસીટોન આલ્કોહોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2CH_3COCH_3 \xrightarrow{Ba(OH)_2} CH_3-CO-CH_2-C(OH)(CH_3)_2$
તેથી,સાચી નીપજ વિકલ્પ $A$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવી છે.
57
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે લાલ અવક્ષેપ બને છે. નીચેનામાંથી તે કયું છે?
A
$Cu_2O$
B
$Cu$
C
$CuO$
D
$CuSO_4$

Solution

(A) જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન થઈને એસીટેટ આયનો બને છે,જ્યારે ફેહલિંગ દ્રાવણમાં રહેલા $Cu^{2+}$ આયનોનું રિડક્શન થઈને $Cu^+$ આયનો બને છે.
આ પ્રક્રિયાને પરિણામે ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ અવક્ષેપ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CHO + 2Cu(OH)_2 + NaOH \longrightarrow CH_3COONa + Cu_2O \downarrow (\text{Red}) + 3H_2O$
58
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે એનિલિન ઉત્પન્ન કરી શકે છે?
A
$C_6H_5NO_2 + Zn / KOH$
B
$C_6H_5NO_2 + Zn / NH_4Cl$
C
$C_6H_5NO_2 + LiAlH_4$
D
$C_6H_5NO_2 + Zn / HCl$

Solution

(D) $Zn / HCl$ નો ઉપયોગ કરીને એસિડિક માધ્યમમાં નાઈટ્રોબેન્ઝીન $(C_6H_5NO_2)$ નું રિડક્શન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે એનિલિન $(C_6H_5NH_2)$ મળે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5NO_2 + 6[H] \xrightarrow{Zn/HCl} C_6H_5NH_2 + 2H_2O$
59
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન $BF_3$ ની હાજરીમાં $150^{\circ} C$ તાપમાને અને $500 \ atm$ દબાણે $CO$ સાથે ગરમ કરવાથી ઇથાઇલ પ્રોપિયોનેટ બનાવે છે?
A
$C_2H_5OH$
B
$CH_3OCH_3$
C
$C_2H_5OC_2H_5$
D
$CH_3OC_2H_5$

Solution

(C) $BF_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં $150^{\circ} C$ તાપમાન અને $500 \ atm$ દબાણે ઈથરની કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ સાથેની પ્રક્રિયા કાર્બોનાઈલેશન પ્રક્રિયા છે.
ડાયઈથાઈલ ઈથર $(C_2H_5OC_2H_5)$ એ $CO$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઇથાઇલ પ્રોપિયોનેટ $(C_2H_5COOC_2H_5)$ બનાવે છે:
$C_2H_5OC_2H_5 + CO \xrightarrow{BF_3, 150^{\circ} C, 500 \ atm} C_2H_5COOC_2H_5$.
60
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$27^{\circ} C$ તાપમાને પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $10^{-3} \ min^{-1}$ છે. આ પ્રક્રિયાનો તાપમાન ગુણાંક $2$ છે. તો $17^{\circ} C$ તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક ($min^{-1}$ માં) કેટલો હશે?
A
$10^{-3}$
B
$5 \times 10^{-4}$
C
$2 \times 10^{-3}$
D
$10^{-2}$

Solution

(B) તાપમાન ગુણાંક એ $10^{\circ} C$ ના તફાવત ધરાવતા તાપમાને વેગ અચળાંકોનો ગુણોત્તર છે: $\text{તાપમાન ગુણાંક} = \frac{k_{(t+10)}}{k_t}$.
આપેલ છે,$\text{તાપમાન ગુણાંક} = 2$,$k_{(27^{\circ} C)} = 10^{-3} \ min^{-1}$,અને આપણે $k_{(17^{\circ} C)}$ શોધવાનું છે.
કિંમતો મૂકતા: $2 = \frac{k_{(27^{\circ} C)}}{k_{(17^{\circ} C)}}$.
$2 = \frac{10^{-3}}{k_{(17^{\circ} C)}}$.
$k_{(17^{\circ} C)} = \frac{10^{-3}}{2} = 0.5 \times 10^{-3} = 5 \times 10^{-4} \ min^{-1}$.
61
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં $Fe^{2+}$ પેરામેગ્નેટિક છે
B
શ્વસન દરમિયાન જ્યારે $Fe^{2+}$ ડાયામેગ્નેટિકમાંથી પેરામેગ્નેટિક અવસ્થામાં બદલાય છે ત્યારે તેનું કદ વધે છે.
C
હિમોગ્લોબિનમાં ચાર હિમ જૂથો હાજર હોય છે
D
હિમ એ પ્રોસ્થેટિક જૂથ છે અને તે બિન-પ્રોટીન ભાગ છે.

Solution

(A) ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં,$Fe^{2+}$ લો-સ્પિન અવસ્થામાં હોય છે,જે તેને ડાયામેગ્નેટિક બનાવે છે. તેથી,ઓક્સિહિમોગ્લોબિનમાં $Fe^{2+}$ પેરામેગ્નેટિક છે તે વિધાન ખોટું છે.
62
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$Mn^{2+}, Cr^{2+}$ અને $V^{2+}$ ના સ્પિન ઓન્લી મેગ્નેટિક મોમેન્ટ ($BM$ માં) નો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Mn^{2+} > V^{2+} > Cr^{2+}$
B
$V^{2+} > Cr^{2+} > Mn^{2+}$
C
$Mn^{2+} > Cr^{2+} > V^{2+}$
D
$Cr^{2+} > V^{2+} > Mn^{2+}$

Solution

(C) સ્પિન ઓન્લી મેગ્નેટિક મોમેન્ટ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે; અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા જેટલી વધારે,તેટલી સ્પિન ઓન્લી મેગ્નેટિક મોમેન્ટ વધારે.
$Mn$ $(Z=25)$: $[Ar] 3d^5 4s^2$
$Mn^{2+}$: $[Ar] 3d^5$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $5$
$Cr$ $(Z=24)$: $[Ar] 3d^5 4s^1$
$Cr^{2+}$: $[Ar] 3d^4$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $4$
$V$ $(Z=23)$: $[Ar] 3d^3 4s^2$
$V^{2+}$: $[Ar] 3d^3$,અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા = $3$
તેથી,સ્પિન ઓન્લી મેગ્નેટિક મોમેન્ટનો સાચો ક્રમ $Mn^{2+} > Cr^{2+} > V^{2+}$ છે.
63
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
જ્યારે સંયોજન $X$ નું એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે સંયોજન $Y$ બને છે. સંયોજન $Y$ નું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી $X$ મળે છે. $X$ અને $Y$ અનુક્રમે શું છે?
A
$C_2 H_5 OH, CH_3 COOH$
B
$CH_3 COCH_3, CH_3 COOH$
C
$C_2 H_5 OH, CH_3 COCH_3$
D
$CH_3 CHO, CH_3 COCH_3$

Solution

(A) જ્યારે ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(X)$ નું એસિડિક પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ દ્વારા ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે,ત્યારે એસિટિક એસિડ $(Y)$ બને છે:
$3 CH_3 CH_2 OH + 2 K_2 Cr_2 O_7 + 8 H_2 SO_4 \longrightarrow 3 CH_3 COOH + 2 Cr_2(SO_4)_3 + 2 K_2 SO_4 + 11 H_2 O$
કાર્બોક્સિલિક એસિડનું $LiAlH_4$ સાથે રિડક્શન કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ મળે છે:
$CH_3 COOH \xrightarrow{LiAlH_4} CH_3 CH_2 OH$
આમ,$X$ એ $C_2 H_5 OH$ છે અને $Y$ એ $CH_3 COOH$ છે.
64
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$Assertion (A)$: $96.5 \ A$ નો પ્રવાહ $100 \ s$ માટે જલીય $AgNO_3$ દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. જમા થયેલ સિલ્વરનું વજન $10.8 \ g$ છે ($Ag$ નો પરમાણુભાર $= 108$).
$Reason (R)$: વિદ્યુતવિભાજ્યના વિદ્યુતવિભાજન દરમિયાન જમા થયેલ પદાર્થનું દળ તેમાંથી પસાર થતા વિદ્યુત જથ્થાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
સાચો જવાબ છે:
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(C) આપેલ છે: $i = 96.5 \ A$,$t = 100 \ s$,$Ag$ નો પરમાણુભાર $= 108 \ g/mol$.
ફેરાડેના નિયમ મુજબ: $Q = i \times t = 96.5 \ A \times 100 \ s = 9650 \ C$.
પ્રક્રિયા $Ag^+ + e^- \rightarrow Ag$ મુજબ,$1 \ mole \ e^-$ $(96500 \ C)$ $108 \ g \ Ag$ જમા કરે છે.
જમા થયેલ $Ag$ નું દળ $= \frac{108 \times 9650}{96500} = 10.8 \ g$.
આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
ફેરાડેના વિદ્યુતવિભાજનના પ્રથમ નિયમ મુજબ,જમા થયેલ પદાર્થનું દળ પસાર થતા વિદ્યુત જથ્થાના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(w = Z \times Q)$.
તેથી,વિધાન $(R)$ ખોટું છે.
65
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2006
$241.25 \ A$ નો વિદ્યુતપ્રવાહ પસાર કરીને $125 \ mL$ ના $1 \ M \ AgNO_3$ દ્રાવણમાં રહેલા તમામ સિલ્વરને જમા કરવા માટે જરૂરી સમય ($sec$ માં) કેટલો છે? $(1 \ F = 96500 \ C)$
A
$10$
B
$50$
C
$1000$
D
$100$

Solution

(B) સિલ્વરના જમા થવા માટેની પ્રક્રિયા: $Ag^+ + e^- \rightarrow Ag(s)$.
$125 \ mL$ ના $1 \ M \ AgNO_3$ દ્રાવણમાં $Ag^+$ ના મોલની સંખ્યા: $n = M \times V(L) = 1 \times 0.125 = 0.125 \ mol$.
$1 \ mol \ Ag^+$ ને જમા કરવા માટે $1 \ mol$ ઇલેક્ટ્રોન $(1 \ F)$ ની જરૂર પડે છે,તેથી $0.125 \ mol \ Ag^+$ માટે $0.125 \ F$ ની જરૂર પડશે.
કુલ વિદ્યુતભાર $Q = 0.125 \times 96500 \ C = 12062.5 \ C$.
સૂત્ર $Q = I \times t$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $I = 241.25 \ A$:
$t = \frac{Q}{I} = \frac{12062.5}{241.25} = 50 \ sec$.
66
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$Zn^{2+}|Zn$,$Cu^{2+}|Cu$ અને $Ag^{+}|Ag$ ના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ અનુક્રમે $-0.76 \ V$,$0.34 \ V$ અને $0.80 \ V$ છે. નીચે મુજબના કોષો બનાવવામાં આવ્યા છે:
$(1)$ $Zn|Zn^{2+}||Cu^{2+}|Cu$
$(2)$ $Zn|Zn^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$(3)$ $Cu|Cu^{2+}||Ag^{+}|Ag$
આ કોષોના $E_{\text{cell}}^{\circ}$ નો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$2 > 3 > 1$
B
$2 > 1 > 3$
C
$1 > 2 > 3$
D
$3 > 1 > 2$

Solution

(B) આપેલ પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ:
$E^{\circ}_{Zn^{2+}|Zn} = -0.76 \ V$
$E^{\circ}_{Cu^{2+}|Cu} = 0.34 \ V$
$E^{\circ}_{Ag^{+}|Ag} = 0.80 \ V$
કોષ $(1)$ માટે: $Zn|Zn^{2+}||Cu^{2+}|Cu$
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.34 - (-0.76) = 1.10 \ V$
કોષ $(2)$ માટે: $Zn|Zn^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.80 - (-0.76) = 1.56 \ V$
કોષ $(3)$ માટે: $Cu|Cu^{2+}||Ag^{+}|Ag$
$E^{\circ}_{cell} = E^{\circ}_{cathode} - E^{\circ}_{anode} = 0.80 - 0.34 = 0.46 \ V$
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $1.56 \ V (2) > 1.10 \ V (1) > 0.46 \ V (3)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $2 > 1 > 3$ છે.
67
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
પ્રકાશની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મના હવા દ્વારા થતા ઓક્સિડેશનને ધીમું કરવા માટે નીચેનામાંથી શું ઉમેરવામાં આવે છે?
A
કાર્બોનિલ ક્લોરાઇડ
B
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ
C
સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ
D
નાઇટ્રિક એસિડ

Solution

(B) ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ પ્રકાશની હાજરીમાં હવા દ્વારા ઓક્સિડેશન પામીને ફોસ્જીન $(COCl_2)$ નામનો અત્યંત ઝેરી વાયુ બનાવે છે.
$2CHCl_3 + O_2 \xrightarrow{light} 2COCl_2 + 2HCl$
આને રોકવા માટે,ક્લોરોફોર્મમાં $1\%$ ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ ઉમેરવામાં આવે છે.
ઇથાઇલ આલ્કોહોલ ઋણ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે અને બનેલા ફોસ્જીનને હાનિકારક ડાયઇથાઇલ કાર્બોનેટમાં ફેરવે છે.
68
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ સાથે ગરમ કરવાથી ઇથિલીન બનાવે છે?
A
જલીય $KOH$
B
$Zn / HCl$
C
આલ્કોહોલિક $KOH$
D
$HI$

Solution

(C) માત્ર આલ્કોહોલિક $KOH$ આલ્કાઇલ હેલાઇડ સાથે ડિહાઇડ્રોહેલોજિનેશન પ્રક્રિયા આપે છે. જ્યારે ઇથાઇલ ક્લોરાઇડ $(CH_3CH_2Cl)$ ને આલ્કોહોલિક $KOH$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઇથિલીન $(CH_2=CH_2)$ બનાવવા માટે વિલોપન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2Cl + KOH (alc.) \rightarrow CH_2=CH_2 + KCl + H_2O$
69
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
$NCl_3$ ના જળવિભાજનથી $NH_3$ અને $X$ મળે છે. નીચેનામાંથી $X$ કયું છે?
A
$HClO_4$
B
$HClO_3$
C
$HOCl$
D
$HClO_2$

Solution

(C) $NCl_3$ નું જળવિભાજન પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમોનિયા $(NH_3)$ અને હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HOCl)$ આપે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$NCl_3 + 3H_2O \longrightarrow NH_3 + 3HOCl$
તેથી,$X$ એ $HOCl$ છે.
70
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
$3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3 ; \Delta H = -284.5 \ kJ$
B
ઓઝોન અસંતૃપ્ત કાર્બન સંયોજનો સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા આપે છે.
C
સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $I_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ અને સોડિયમ આયોડાઇડ બનાવે છે.
D
ઓઝોન લેડ સલ્ફાઇડનું લેડ સલ્ફેટમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.

Solution

(A) ઓક્સિજનમાંથી ઓઝોનનું નિર્માણ એ ઉષ્માશોષક પ્રક્રિયા છે,ઉષ્માક્ષેપક નથી.
સાચી પ્રક્રિયા છે: $3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3 ; \Delta H = +284.5 \ kJ$.
તેથી,વિધાન $3 O_2 \underset{\text{silent electric discharge}}{\rightleftharpoons} 2 O_3 ; \Delta H = -284.5 \ kJ$ ખોટું છે.
71
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેના વિધાનોનું અવલોકન કરો :
$I$. બ્લીચિંગ પાવડરનો ઉપયોગ ક્લોરોફોર્મની બનાવટમાં થાય છે.
$II$. બ્લીચિંગ પાવડર $CoCl_2$ ની હાજરીમાં વિઘટન પામીને $O_2$ મુક્ત કરે છે.
$III$. ફ્લોરિનની બનાવટમાં જલીય $KHF_2$ નો ઉપયોગ થાય છે.
સાચો વિકલ્પ કયો છે :
A
$I, II$ અને $III$ સાચા છે
B
માત્ર $II$ સાચું છે
C
માત્ર $I$ અને $III$ સાચા છે
D
માત્ર $I$ અને $II$ સાચા છે

Solution

(D) $I$. બ્લીચિંગ પાવડર $(CaOCl_2)$ ઇથેનોલ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ બનાવે છે. આ ક્લોરોફોર્મ બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
$II$. બ્લીચિંગ પાવડર કોબાલ્ટ ક્લોરાઇડ $(CoCl_2)$ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં વિઘટન પામીને ઓક્સિજન વાયુ મુક્ત કરે છે: $2CaOCl_2 \xrightarrow{CoCl_2} 2CaCl_2 + O_2$.
$III$. ફ્લોરિન પોટેશિયમ હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(KHF_2)$ અને નિર્જળ હાઇડ્રોજન ફ્લોરાઇડ $(HF)$ ના મિશ્રણના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. જલીય $KHF_2$ નો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી કારણ કે પાણીનું ઓક્સિડેશન થઈને ઓક્સિજન મળે છે,ફ્લોરાઇડ આયનોનું ઓક્સિડેશન થતું નથી.
આમ,વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.
72
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
હવામાં $Ne, Ar$ અને $Kr$ ની હાજરીનો (વજન દ્વારા \%) સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Ne > Ar > Kr$
B
$Ar > Ne > Kr$
C
$Ar > Kr > Ne$
D
$Ne > Kr > Ar$

Solution

(B) વાતાવરણમાં નિષ્ક્રિય વાયુઓની હાજરીનું પ્રમાણ (કદ દ્વારા,જે આ વાયુઓ માટે વજનના પ્રમાણસર છે) નીચે મુજબ છે:
$Ar$ $(0.934\%)$ > $Ne$ $(0.0018\%)$ > $Kr$ $(0.00011\%)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $Ar > Ne > Kr$ છે.
73
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયા ચલનો સમૂહ આલેખ દોરતી વખતે ઋણ ઢાળ સાથેની સીધી રેખા આપે છે? ($P =$ બાષ્પ દબાણ,$T =$ તાપમાન $K$ માં)
A
$y$-અક્ષ$x$-અક્ષ
$P$$T$
B
$y$-અક્ષ$x$-અક્ષ
$\log_{10} P$$T$
C
$y$-અક્ષ$x$-અક્ષ
$\log_{10} P$$\frac{1}{T}$
D
$y$-અક્ષ$x$-અક્ષ
$\log_{10} P$$\log_{10} \frac{1}{T}$

Solution

(C) ક્લોસિયસ-ક્લેપરોન સમીકરણ મુજબ,બાષ્પ દબાણ $(P)$ અને તાપમાન $(T)$ વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $\log_{10} P = -\frac{\Delta H_{vap}}{2.303 R} \cdot \frac{1}{T} + C$.
આને સીધી રેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \log_{10} P$ અને $x = \frac{1}{T}$,ઢાળ $m = -\frac{\Delta H_{vap}}{2.303 R}$ ઋણ મળે છે.
તેથી,$y$-અક્ષ પર $\log_{10} P$ અને $x$-અક્ષ પર $\frac{1}{T}$ લેતા ઋણ ઢાળવાળી સીધી રેખા મળે છે.
74
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2006
નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
પરમાણુઓના ન્યુક્લિયસ ન્યુક્લિયર પ્રતિક્રિયાઓમાં ભાગ લે છે
B
$_{20}Ca^{40}$ અને $_{18}Ar^{40}$ એ આઈસોટોન્સ (isotones) છે
C
$1 \ amu$ દળ ક્ષતિ આશરે $931.5 \ MeV$ ની બરાબર છે
D
યુરેનિયમ $(U^{238})$ શ્રેણીને $(4n+2)$ શ્રેણી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે

Solution

(B) આઈસોટોન્સ એ એવી સ્પીસીઝ છે જેમાં ન્યુટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે.
$_{20}Ca^{40}$ માં,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $40 - 20 = 20$ છે.
$_{18}Ar^{40}$ માં,ન્યુટ્રોનની સંખ્યા $40 - 18 = 22$ છે.
ન્યુટ્રોનની સંખ્યા અલગ હોવાથી,$_{20}Ca^{40}$ અને $_{18}Ar^{40}$ એ આઈસોટોન્સ નથી.
તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલું વિધાન ખોટું છે.
75
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2006
'ગોલ્ડ સોલ' (gold sol) માટે વિક્ષેપિત કલા (disperse phase),વિક્ષેપન માધ્યમ (dispersion medium) અને કલીલ દ્રાવણની પ્રકૃતિ (લાયોફિલિક કે લાયોફોબિક) અનુક્રમે શું છે?
A
ઘન,ઘન,લાયોફોબિક
B
પ્રવાહી,પ્રવાહી,લાયોફોબિક
C
ઘન,પ્રવાહી,લાયોફોબિક
D
ઘન,પ્રવાહી,લાયોફિલિક

Solution

(C) ગોલ્ડનું કલીલ દ્રાવણ ત્યારે મળે છે જ્યારે વિક્ષેપિત કલા ઘન હોય અને વિક્ષેપન માધ્યમ પ્રવાહી હોય.
ધાતુઓ જેવા પદાર્થોને માત્ર પાણીના સંપર્કમાં લાવવાથી કલીલ અવસ્થામાં લાવી શકાતા નથી,તેથી આ હેતુ માટે ખાસ પદ્ધતિઓ વિકસાવવામાં આવે છે.
આથી,તેમને હાઇડ્રોફોબિક અથવા લાયોફોબિક કલીલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real TS EAMCET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live TS EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in TS EAMCET 2006?

There are 191 Chemistry questions from the TS EAMCET 2006 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are TS EAMCET 2006 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice TS EAMCET 2006 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full TS EAMCET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from TS EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix TS EAMCET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick TS EAMCET 2006 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.