ChemistryQ1–87 of 103 questions
Page 1 of 2 · Gujarati
1
ChemistryMCQAIPMT · 1989
એક વાયુ $X$ માટે $C_p$ અને $C_v$ નો ગુણોત્તર $1.4$ છે. $NTP$ પર તેના $11.2 \ L$ માં રહેલા વાયુ $X$ ના પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$6.02 \times 10^{23}$
B
$1.2 \times 10^{23}$
C
$3.01 \times 10^{23}$
D
$2.01 \times 10^{23}$
Solution
(A) ઉષ્મા ધારિતાનો ગુણોત્તર $\frac{C_p}{C_v} = 1.4$ સૂચવે છે કે વાયુ $X$ દ્વિ-પરમાણ્વીય છે.
$NTP$ પર,કોઈપણ વાયુના $22.4 \ L$ માં $1 \ mol$ અણુઓ હોય છે.
તેથી,વાયુ $X$ ના $11.2 \ L$ માં $\frac{11.2}{22.4} = 0.5 \ mol$ અણુઓ હશે.
અણુઓની સંખ્યા $= 0.5 \times 6.022 \times 10^{23} = 3.011 \times 10^{23}$ અણુઓ.
વાયુ દ્વિ-પરમાણ્વીય હોવાથી,દરેક અણુમાં $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
પરમાણુઓની સંખ્યા $= 2 \times 3.011 \times 10^{23} = 6.022 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ.
$NTP$ પર,કોઈપણ વાયુના $22.4 \ L$ માં $1 \ mol$ અણુઓ હોય છે.
તેથી,વાયુ $X$ ના $11.2 \ L$ માં $\frac{11.2}{22.4} = 0.5 \ mol$ અણુઓ હશે.
અણુઓની સંખ્યા $= 0.5 \times 6.022 \times 10^{23} = 3.011 \times 10^{23}$ અણુઓ.
વાયુ દ્વિ-પરમાણ્વીય હોવાથી,દરેક અણુમાં $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
પરમાણુઓની સંખ્યા $= 2 \times 3.011 \times 10^{23} = 6.022 \times 10^{23}$ પરમાણુઓ.
0 likesView Solution
2
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
$2.8 \, kg$ ઇથિલિનના સંપૂર્ણ દહન માટે જરૂરી ઓક્સિજનનું વજન કેટલું છે? ($kg$ માં)
A
$2.8$
B
$9.6$
C
$6.4$
D
$96$
Solution
(B) ઇથિલિન $(C_2H_4)$ ના દહન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_2H_4 + 3O_2 \to 2CO_2 + 2H_2O$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$1 \, \text{મોલ}$ $C_2H_4$ $(28 \, g)$ ને $3 \, \text{મોલ}$ $O_2$ $(3 \times 32 = 96 \, g)$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$28 \, g$ $C_2H_4$ માટે $96 \, g$ $O_2$ જરૂરી છે.
$2.8 \, kg$ $(2800 \, g)$ $C_2H_4$ માટે જરૂરી $O_2$ નું દળ:
$\text{Mass of } O_2 = \frac{96 \, g}{28 \, g} \times 2800 \, g = 9600 \, g = 9.6 \, kg$.
$C_2H_4 + 3O_2 \to 2CO_2 + 2H_2O$
પ્રક્રિયાના તત્વયોગમિતિ (stoichiometry) મુજબ:
$1 \, \text{મોલ}$ $C_2H_4$ $(28 \, g)$ ને $3 \, \text{મોલ}$ $O_2$ $(3 \times 32 = 96 \, g)$ ની જરૂર પડે છે.
તેથી,$28 \, g$ $C_2H_4$ માટે $96 \, g$ $O_2$ જરૂરી છે.
$2.8 \, kg$ $(2800 \, g)$ $C_2H_4$ માટે જરૂરી $O_2$ નું દળ:
$\text{Mass of } O_2 = \frac{96 \, g}{28 \, g} \times 2800 \, g = 9600 \, g = 9.6 \, kg$.
1 likesView Solution
3
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
પરમાણુ ન્યુક્લિયસના અસ્તિત્વ માટેના પ્રાયોગિક પુરાવા શેમાંથી મળે છે?
A
મિલિકનનો ઓઈલ ડ્રોપ પ્રયોગ
B
પરમાણુ ઉત્સર્જન સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી
C
કેથોડ કિરણોનું ચુંબકીય વિચલન
D
પાતળી ધાતુની વરખ દ્વારા આલ્ફા કણોનું પ્રકીર્ણન
Solution
(D) પરમાણુ ન્યુક્લિયસના અસ્તિત્વ માટેના પ્રાયોગિક પુરાવા રધરફોર્ડના $\alpha$-કણ પ્રકીર્ણન પ્રયોગ દ્વારા મળ્યા હતા.
આ પ્રયોગમાં,$\alpha$-કણોના કિરણપુંજને પાતળી સોનાની વરખ પર આપાત કરવામાં આવ્યા હતા.
કેટલાક $\alpha$-કણો મોટા ખૂણે વિચલિત થયા અને કેટલાક પાછા ફર્યા તે અવલોકન પરથી એ નિષ્કર્ષ નીકળ્યો કે પરમાણુનો ધન વીજભાર અને મોટાભાગનું દળ ન્યુક્લિયસ નામના ખૂબ જ નાના કેન્દ્રીય ભાગમાં કેન્દ્રિત હોય છે.
આ પ્રયોગમાં,$\alpha$-કણોના કિરણપુંજને પાતળી સોનાની વરખ પર આપાત કરવામાં આવ્યા હતા.
કેટલાક $\alpha$-કણો મોટા ખૂણે વિચલિત થયા અને કેટલાક પાછા ફર્યા તે અવલોકન પરથી એ નિષ્કર્ષ નીકળ્યો કે પરમાણુનો ધન વીજભાર અને મોટાભાગનું દળ ન્યુક્લિયસ નામના ખૂબ જ નાના કેન્દ્રીય ભાગમાં કેન્દ્રિત હોય છે.
0 likesView Solution
4
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું વિધાન હાઇડ્રોજન પરમાણુના બોહરના મોડેલનો ભાગ નથી?
A
કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા ક્વોન્ટાઇઝ્ડ હોય છે
B
કેન્દ્રની સૌથી નજીકની કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા સૌથી ઓછી હોય છે
C
ઇલેક્ટ્રોન કેન્દ્રની આસપાસ વિવિધ કક્ષાઓમાં પરિભ્રમણ કરે છે
D
કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થાન અને વેગ એકસાથે નક્કી કરી શકાતા નથી
Solution
(D) સાચો જવાબ $(D)$ છે.
બોહરનું મોડેલ ધારે છે કે ઇલેક્ટ્રોન ચોક્કસ ત્રિજ્યા અને વેગ સાથેની સુનિશ્ચિત વર્તુળાકાર કક્ષાઓમાં ફરે છે.
વિધાન $(D)$ હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંતનું વર્ણન કરે છે,જે જણાવે છે કે ઇલેક્ટ્રોનનું ચોક્કસ સ્થાન અને ચોક્કસ વેગ એકસાથે નક્કી કરવું અશક્ય છે.
આ સિદ્ધાંત બોહર મોડેલની સુનિશ્ચિત કક્ષાઓની ધારણાથી વિપરીત છે.
બોહરનું મોડેલ ધારે છે કે ઇલેક્ટ્રોન ચોક્કસ ત્રિજ્યા અને વેગ સાથેની સુનિશ્ચિત વર્તુળાકાર કક્ષાઓમાં ફરે છે.
વિધાન $(D)$ હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંતનું વર્ણન કરે છે,જે જણાવે છે કે ઇલેક્ટ્રોનનું ચોક્કસ સ્થાન અને ચોક્કસ વેગ એકસાથે નક્કી કરવું અશક્ય છે.
આ સિદ્ધાંત બોહર મોડેલની સુનિશ્ચિત કક્ષાઓની ધારણાથી વિપરીત છે.
0 likesView Solution
5
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
ક્રિપ્ટોન $(_{36}Kr)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $(_{18}Ar) \ 4s^2, 3d^{10}, 4p^6$ છે. $37^{th}$ ઇલેક્ટ્રોન નીચેનામાંથી કયા સબ-લેવલમાં જશે?
A
$4f$
B
$4d$
C
$3p$
D
$5s$
Solution
(D) $37^{th}$ ઇલેક્ટ્રોન $5s$ સબ-લેવલમાં પ્રવેશ કરશે.
આઉફબાઉના સિદ્ધાંત મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન વધતી જતી ઉર્જાના ક્રમમાં કક્ષકોમાં ભરાય છે.
$4p$ કક્ષક માટે,$n=4$ અને $l=1$,તેથી $(n+l) = 4+1 = 5$.
$5s$ કક્ષક માટે,$n=5$ અને $l=0$,તેથી $(n+l) = 5+0 = 5$.
જ્યારે $(n+l)$ ના મૂલ્યો સમાન હોય,ત્યારે જે કક્ષક માટે $n$ નું મૂલ્ય ઓછું હોય તે પહેલા ભરાય છે. $4p$ માટે $n=4$ અને $5s$ માટે $n=5$ હોવાથી,$4p$ કક્ષક $5s$ કક્ષક પહેલા ભરાય છે.
તેથી,ક્રિપ્ટોનમાં $4p^6$ રચના પૂર્ણ થયા પછી,આગામી ઇલેક્ટ્રોન $(37^{th})$ $5s$ કક્ષકમાં પ્રવેશ કરે છે.
આઉફબાઉના સિદ્ધાંત મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન વધતી જતી ઉર્જાના ક્રમમાં કક્ષકોમાં ભરાય છે.
$4p$ કક્ષક માટે,$n=4$ અને $l=1$,તેથી $(n+l) = 4+1 = 5$.
$5s$ કક્ષક માટે,$n=5$ અને $l=0$,તેથી $(n+l) = 5+0 = 5$.
જ્યારે $(n+l)$ ના મૂલ્યો સમાન હોય,ત્યારે જે કક્ષક માટે $n$ નું મૂલ્ય ઓછું હોય તે પહેલા ભરાય છે. $4p$ માટે $n=4$ અને $5s$ માટે $n=5$ હોવાથી,$4p$ કક્ષક $5s$ કક્ષક પહેલા ભરાય છે.
તેથી,ક્રિપ્ટોનમાં $4p^6$ રચના પૂર્ણ થયા પછી,આગામી ઇલેક્ટ્રોન $(37^{th})$ $5s$ કક્ષકમાં પ્રવેશ કરે છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જો એક ઇલેક્ટ્રોનનો સ્પિન ક્વોન્ટમ આંક $+ \frac{1}{2}$ અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $- 1$ હોય,તો તે કઈ કક્ષકમાં હોઈ શકે નહીં?
A
$d$-કક્ષક
B
$f$-કક્ષક
C
$p$-કક્ષક
D
$s$-કક્ષક
Solution
(D) ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $m$ એ ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $l$ પર આધાર રાખે છે,જ્યાં $m$ ની કિંમત $-l$ થી $+l$ સુધી હોય છે.
$s$-કક્ષક માટે,$l = 0$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે $m = 0$ થાય.
આપેલ ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $m = - 1$ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન $s$-કક્ષકમાં હોઈ શકે નહીં.
$s$-કક્ષક માટે,$l = 0$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે $m = 0$ થાય.
આપેલ ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $m = - 1$ હોવાથી,ઇલેક્ટ્રોન $s$-કક્ષકમાં હોઈ શકે નહીં.
0 likesView Solution
7
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
એક તટસ્થ પરમાણુ કે જેના ન્યુક્લિયસમાં $20$ પ્રોટોન છે,તેમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા કેટલી હોય?
A
$20$
B
$10$
C
$30$
D
$40$
Solution
(A) તટસ્થ પરમાણુ માટે,ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પ્રોટોનની સંખ્યા જેટલી હોય છે.
પરમાણુમાં $20$ પ્રોટોન હોવાથી,વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવવા માટે તેમાં $20$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
પરમાણુમાં $20$ પ્રોટોન હોવાથી,વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવવા માટે તેમાં $20$ ઇલેક્ટ્રોન હોવા જોઈએ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
8
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયો સિદ્ધાંત/નિયમ એક કક્ષકમાં ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ સંખ્યા બે સુધી મર્યાદિત કરે છે?
A
આઉફબાઉનો સિદ્ધાંત
B
પાઉલીનો અપવર્જનનો સિદ્ધાંત
C
હુંડનો મહત્તમ ગુણકતાનો નિયમ
D
હાઈઝનબર્ગનો અનિશ્ચિતતાનો સિદ્ધાંત
Solution
(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
પાઉલીના અપવર્જનના સિદ્ધાંત મુજબ,પરમાણુમાં રહેલા કોઈપણ બે ઇલેક્ટ્રોન માટે ચારેય ક્વોન્ટમ આંક $(n, l, m_l, m_s)$ ના મૂલ્યો સમાન હોઈ શકે નહીં.
એક કક્ષક પ્રથમ ત્રણ ક્વોન્ટમ આંક $(n, l, m_l)$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે,તેથી એક જ કક્ષકમાં રહેલા બે ઇલેક્ટ્રોનને અલગ પાડવા માટે માત્ર તેમનો સ્પિન ક્વોન્ટમ આંક $(m_s)$ જ અલગ હોઈ શકે,જે ફક્ત $+1/2$ અથવા $-1/2$ હોઈ શકે છે.
તેથી,એક કક્ષકમાં વિરુદ્ધ સ્પિન ધરાવતા મહત્તમ બે ઇલેક્ટ્રોન સમાઈ શકે છે.
પાઉલીના અપવર્જનના સિદ્ધાંત મુજબ,પરમાણુમાં રહેલા કોઈપણ બે ઇલેક્ટ્રોન માટે ચારેય ક્વોન્ટમ આંક $(n, l, m_l, m_s)$ ના મૂલ્યો સમાન હોઈ શકે નહીં.
એક કક્ષક પ્રથમ ત્રણ ક્વોન્ટમ આંક $(n, l, m_l)$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે,તેથી એક જ કક્ષકમાં રહેલા બે ઇલેક્ટ્રોનને અલગ પાડવા માટે માત્ર તેમનો સ્પિન ક્વોન્ટમ આંક $(m_s)$ જ અલગ હોઈ શકે,જે ફક્ત $+1/2$ અથવા $-1/2$ હોઈ શકે છે.
તેથી,એક કક્ષકમાં વિરુદ્ધ સ્પિન ધરાવતા મહત્તમ બે ઇલેક્ટ્રોન સમાઈ શકે છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
અણુમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ અવસ્થામાં છે. અણુનો આકાર કેવો હશે?
A
પિરામિડલ
B
ચતુષ્ફલકીય
C
અષ્ટફલકીય
D
ત્રિકોણીય સમતલીય
Solution
(D) $sp^2$ સંકરણમાં,મધ્યસ્થ પરમાણુ ત્રણ સંકર કક્ષકો બનાવે છે જે સમબાજુ ત્રિકોણના ખૂણાઓ તરફ નિર્દેશિત હોય છે.
આ ગોઠવણીને કારણે કક્ષકો વચ્ચે $120^{\circ}$ નો બંધકોણ જોવા મળે છે.
તેથી,$sp^2$ સંકરણ ધરાવતા અને મધ્યસ્થ પરમાણુ પર કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ન હોય તેવા અણુનો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય હોય છે.
આ ગોઠવણીને કારણે કક્ષકો વચ્ચે $120^{\circ}$ નો બંધકોણ જોવા મળે છે.
તેથી,$sp^2$ સંકરણ ધરાવતા અને મધ્યસ્થ પરમાણુ પર કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ન હોય તેવા અણુનો આકાર ત્રિકોણીય સમતલીય હોય છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કોના બંધારણમાં $sp$ સંકરણ પામેલ કાર્બન રહેલો છે?
A
$CH_2 = CCl - CH = CH_2$
B
$CCl_2 = CCl_2$
C
$CH_2 = C = CH_2$
D
$CH_2 = CH - CH = CH_2$
Solution
(C) $CH_2 = C = CH_2$ (એલીન) સંયોજનમાં,મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે દ્વિબંધ દ્વારા અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે $\pi$ બંધ અને બે $\sigma$ બંધ બનાવે છે,તેથી તે $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં માત્ર $sp^2$ સંકરણ પામેલ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
મધ્યસ્થ કાર્બન પરમાણુ બે $\pi$ બંધ અને બે $\sigma$ બંધ બનાવે છે,તેથી તે $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં માત્ર $sp^2$ સંકરણ પામેલ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
એક સંયોજનનું બંધારણીય સૂત્ર $CH_3 - CH = C = CH_2$ છે. ડાબેથી જમણે ચાર કાર્બન પર સંકરણનો પ્રકાર જણાવો.
A
$sp^3, sp^2, sp, sp^2$
B
$sp^2, sp^3, sp^2, sp$
C
$sp^3, sp^2, sp^2, sp^2$
D
$sp^3, sp, sp^2, sp^2$
Solution
(A) કાર્બન પરમાણુનું સંકરણ તેની સાથે જોડાયેલા $\pi$ બંધની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
$1$. પ્રથમ કાર્બન $(CH_3-)$ $3$ હાઇડ્રોજન અને $1$ કાર્બન સાથે એકલ બંધ ($4$ $\sigma$ બંધ) દ્વારા જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
$2$. બીજો કાર્બન $(-CH=)$ $1$ હાઇડ્રોજન,$1$ એકલ બંધ અને $1$ દ્વિબંધ ($1$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$3$. ત્રીજો કાર્બન $(=C=)$ બે દ્વિબંધ ($2$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
$4$. ચોથો કાર્બન $(=CH_2)$ $2$ હાઇડ્રોજન અને $1$ દ્વિબંધ ($1$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,ડાબેથી જમણે સંકરણનો ક્રમ $sp^3, sp^2, sp, sp^2$ છે.
$1$. પ્રથમ કાર્બન $(CH_3-)$ $3$ હાઇડ્રોજન અને $1$ કાર્બન સાથે એકલ બંધ ($4$ $\sigma$ બંધ) દ્વારા જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
$2$. બીજો કાર્બન $(-CH=)$ $1$ હાઇડ્રોજન,$1$ એકલ બંધ અને $1$ દ્વિબંધ ($1$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$3$. ત્રીજો કાર્બન $(=C=)$ બે દ્વિબંધ ($2$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp$ સંકરણ ધરાવે છે.
$4$. ચોથો કાર્બન $(=CH_2)$ $2$ હાઇડ્રોજન અને $1$ દ્વિબંધ ($1$ $\pi$ બંધ) સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
તેથી,ડાબેથી જમણે સંકરણનો ક્રમ $sp^3, sp^2, sp, sp^2$ છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં મધ્યસ્થ પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે?
A
$BeF_2$
B
$BCl_3$
C
$C_2H_2$
D
$NH_3$
Solution
(B) મધ્યસ્થ પરમાણુનું સંકરણ નીચેના સૂત્ર દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે: $\text{Steric Number} = (\text{બંધિત પરમાણુઓની સંખ્યા}) + (\text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા})$.
$BeF_2$ માટે: $\text{Steric Number} = 2 + 0 = 2$ ($sp$ સંકરણ).
$BCl_3$ માટે: $\text{Steric Number} = 3 + 0 = 3$ ($sp^2$ સંકરણ).
$C_2H_2$ માટે: કાર્બન પરમાણુઓનો સ્ટેરિક નંબર $2$ છે ($sp$ સંકરણ).
$NH_3$ માટે: $\text{Steric Number} = 3 + 1 = 4$ ($sp^3$ સંકરણ).
આમ,$sp^2$ સંકરણ ધરાવતો અણુ $BCl_3$ છે.
$BeF_2$ માટે: $\text{Steric Number} = 2 + 0 = 2$ ($sp$ સંકરણ).
$BCl_3$ માટે: $\text{Steric Number} = 3 + 0 = 3$ ($sp^2$ સંકરણ).
$C_2H_2$ માટે: કાર્બન પરમાણુઓનો સ્ટેરિક નંબર $2$ છે ($sp$ સંકરણ).
$NH_3$ માટે: $\text{Steric Number} = 3 + 1 = 4$ ($sp^3$ સંકરણ).
આમ,$sp^2$ સંકરણ ધરાવતો અણુ $BCl_3$ છે.
0 likesView Solution
13
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયા અણુમાં પરમાણુઓની ગોઠવણી રેખીય નથી?
A
$H_2S$
B
$C_2H_2$
C
$BeH_2$
D
$CO_2$
Solution
(A) $H_2S$ માં,મધ્યસ્થ સલ્ફર પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવે છે,જેના પરિણામે તેનો આકાર વળેલો (બેન્ટ) હોય છે.
તેની સામે,$C_2H_2$ ($sp$ સંકરણ),$BeH_2$ ($sp$ સંકરણ),અને $CO_2$ ($sp$ સંકરણ) માં મધ્યસ્થ પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ન હોવાથી તેમની ગોઠવણી રેખીય હોય છે.
તેની સામે,$C_2H_2$ ($sp$ સંકરણ),$BeH_2$ ($sp$ સંકરણ),અને $CO_2$ ($sp$ સંકરણ) માં મધ્યસ્થ પરમાણુ $sp$ સંકરણ ધરાવે છે અને કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ન હોવાથી તેમની ગોઠવણી રેખીય હોય છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$H_2O$ દ્વિધ્રુવીય છે,જ્યારે $BeF_2$ નથી. આનું કારણ શું છે?
A
$H_2O$ રેખીય છે અને $BeF_2$ કોણીય છે
B
$H_2O$ કોણીય છે અને $BeF_2$ રેખીય છે
C
$F$ ની વિદ્યુતઋણતા $O$ કરતા વધારે છે
D
$H_2O$ માં હાઇડ્રોજન બંધન જોવા મળે છે જ્યારે $BeF_2$ એક સ્વતંત્ર અણુ છે
Solution
(B) ધ્રુવીય અણુના દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાનું કુલ મૂલ્ય તેના ભૌમિતિક આકાર પર આધાર રાખે છે,એટલે કે બંધોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રાનો સદિશ સરવાળો.
પાણી $(H_2O)$ કોણીય બંધારણ ધરાવે છે જેમાં બંધકોણ $105^{\circ}$ છે,જેના કારણે તે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.
જોકે,$BeF_2$ એક રેખીય અણુ છે જેમાં બે $Be-F$ બંધોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સમાન મૂલ્યની અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે.
પાણી $(H_2O)$ કોણીય બંધારણ ધરાવે છે જેમાં બંધકોણ $105^{\circ}$ છે,જેના કારણે તે ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે.
જોકે,$BeF_2$ એક રેખીય અણુ છે જેમાં બે $Be-F$ બંધોની દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા સમાન મૂલ્યની અને વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા શૂન્ય થાય છે.
1 likesView Solution
15
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં હાઇડ્રોજન બંધ જોવા મળે છે?
A
$SiH_4$
B
$LiH$
C
$HI$
D
$NH_3$
Solution
(D) જ્યારે હાઇડ્રોજન $N$,$O$ અથવા $F$ જેવા અત્યંત વિદ્યુતઋણ પરમાણુ સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલ હોય ત્યારે હાઇડ્રોજન બંધ રચાય છે.
$NH_3$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ અત્યંત વિદ્યુતઋણ હોવાથી તે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
$NH_3$ માં,નાઇટ્રોજન પરમાણુ અત્યંત વિદ્યુતઋણ હોવાથી તે હાઇડ્રોજન બંધ બનાવી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું ધાત્વિક બંધને લાગુ પડતું નથી?
A
સંયોજકતા કક્ષકોનું અતિવ્યાપન
B
ગતિશીલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન
C
સ્થાનિકીકૃત ન હોય તેવા (Delocalized) ઇલેક્ટ્રોન
D
અત્યંત દિશાત્મક બંધ
Solution
(D) ધાત્વિક બંધમાં,ધાતુના કેટાયનો ગતિશીલ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનના સમુદ્રથી ઘેરાયેલા હોય છે.
સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બધી દિશાઓમાંથી સમાન રીતે કાર્ય કરે છે,જેનો અર્થ છે કે બંધ દિશાત્મક નથી.
તેથી,સહસંયોજક બંધથી વિપરીત,ધાત્વિક બંધમાં અત્યંત દિશાત્મક લાક્ષણિકતાઓ હોતી નથી.
સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બધી દિશાઓમાંથી સમાન રીતે કાર્ય કરે છે,જેનો અર્થ છે કે બંધ દિશાત્મક નથી.
તેથી,સહસંયોજક બંધથી વિપરીત,ધાત્વિક બંધમાં અત્યંત દિશાત્મક લાક્ષણિકતાઓ હોતી નથી.
0 likesView Solution
17
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
દબાણ સમાન રહેતા,આદર્શ વાયુના આપેલ દળનું કદ તાપમાનમાં દરેક અંશ સેલ્સિયસના વધારા સાથે તેના કદના ચોક્કસ અંશ જેટલું વધે છે,જે કયા તાપમાને માપવામાં આવે છે?
A
$0\,^{\circ}C$
B
તેનું ક્રાંતિક તાપમાન
C
પરમ શૂન્ય
D
તેનું બોયલ તાપમાન
Solution
(A) ચાર્લ્સના નિયમ મુજબ,અચળ દબાણે કદ અને તાપમાન વચ્ચેનો સંબંધ $V_t = V_0(1 + \alpha_v t)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$V_t$ એ $t\,^{\circ}C$ પરનું કદ છે,$V_0$ એ $0\,^{\circ}C$ પરનું કદ છે,અને $\alpha_v$ એ કદ વિસ્તરણનો ગુણાંક છે,જે $\frac{1}{273.15}\,^{\circ}C^{-1}$ જેટલો છે.
તાપમાનમાં દરેક $1\,^{\circ}C$ ના વધારા માટે,કદમાં થતો ફેરફાર $\Delta V = V_0 \times \alpha_v \times 1 = \frac{V_0}{273.15}$ છે.
આમ,કદ તેના $0\,^{\circ}C$ પરના કદના $\frac{1}{273.15}$ જેટલા ચોક્કસ અંશથી વધે છે.
અહીં,$V_t$ એ $t\,^{\circ}C$ પરનું કદ છે,$V_0$ એ $0\,^{\circ}C$ પરનું કદ છે,અને $\alpha_v$ એ કદ વિસ્તરણનો ગુણાંક છે,જે $\frac{1}{273.15}\,^{\circ}C^{-1}$ જેટલો છે.
તાપમાનમાં દરેક $1\,^{\circ}C$ ના વધારા માટે,કદમાં થતો ફેરફાર $\Delta V = V_0 \times \alpha_v \times 1 = \frac{V_0}{273.15}$ છે.
આમ,કદ તેના $0\,^{\circ}C$ પરના કદના $\frac{1}{273.15}$ જેટલા ચોક્કસ અંશથી વધે છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
સાચું વાયુ સમીકરણ કયું છે?
A
$\frac{V_1 T_2}{P_1} = \frac{V_2 T_1}{P_2}$
B
$\frac{P_1 V_1}{P_2 V_2} = \frac{T_1}{T_2}$
C
$\frac{P_1 T_2}{V_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$
D
$\frac{V_1 V_2}{T_1 T_2} = P_1 P_2$
Solution
(B) સંયુક્ત વાયુ નિયમ મુજબ,નિશ્ચિત જથ્થાના વાયુ માટે,દબાણ $(P)$,કદ $(V)$ અને તાપમાન $(T)$ વચ્ચેનો સંબંધ $\frac{P_1 V_1}{T_1} = \frac{P_2 V_2}{T_2}$ છે.
આ સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{P_1 V_1}{P_2 V_2} = \frac{T_1}{T_2}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
આ સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{P_1 V_1}{P_2 V_2} = \frac{T_1}{T_2}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
19
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
જો $P$,$V$,$M$,$T$ અને $R$ અનુક્રમે દબાણ,કદ,મોલર દળ,તાપમાન અને વાયુ અચળાંક હોય,તો આદર્શ વાયુ માટે ઘનતા નીચેનામાંથી કઈ રીતે દર્શાવી શકાય?
A
$\frac{RT}{PM}$
B
$\frac{P}{RT}$
C
$\frac{M}{V}$
D
$\frac{PM}{RT}$
Solution
(D) આદર્શ વાયુનું સમીકરણ $PV = nRT$ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$ હોવાથી,જ્યાં $m$ એ દળ અને $M$ એ મોલર દળ છે,આપણે $PV = \frac{m}{M}RT$ લખી શકીએ.
ઘનતા $(d = \frac{m}{V})$ માટે પદોને ગોઠવતા,આપણને $d = \frac{m}{V} = \frac{PM}{RT}$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
મોલની સંખ્યા $n = \frac{m}{M}$ હોવાથી,જ્યાં $m$ એ દળ અને $M$ એ મોલર દળ છે,આપણે $PV = \frac{m}{M}RT$ લખી શકીએ.
ઘનતા $(d = \frac{m}{V})$ માટે પદોને ગોઠવતા,આપણને $d = \frac{m}{V} = \frac{PM}{RT}$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
વાયુ '$X$' માટે $C_p$ અને $C_v$ નો ગુણોત્તર $1.4$ છે. $N.T.P.$ પર તેના $11.2 \ L$ માં રહેલા વાયુ '$X$' ના પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$6.02 \times 10^{23}$
B
$1.2 \times 10^{24}$
C
$3.01 \times 10^{23}$
D
$2.01 \times 10^{23}$
Solution
(A) આપેલ છે કે $\frac{C_p}{C_v} = 1.4$,તેથી વાયુ '$X$' દ્વિપરમાણ્વીય છે.
$N.T.P.$ પર,કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \text{ mol}$ નું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
$11.2 \ L$ માં વાયુ '$X$' ના મોલની સંખ્યા = $\frac{11.2 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.5 \ mol$.
અણુઓની સંખ્યા = $\text{મોલ} \times N_A = 0.5 \times 6.022 \times 10^{23} = 3.011 \times 10^{23}$.
વાયુ દ્વિપરમાણ્વીય હોવાથી,દરેક અણુમાં $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
પરમાણુઓની સંખ્યા = $2 \times (3.011 \times 10^{23}) = 6.022 \times 10^{23}$.
$N.T.P.$ પર,કોઈપણ આદર્શ વાયુના $1 \text{ mol}$ નું કદ $22.4 \ L$ હોય છે.
$11.2 \ L$ માં વાયુ '$X$' ના મોલની સંખ્યા = $\frac{11.2 \ L}{22.4 \ L/mol} = 0.5 \ mol$.
અણુઓની સંખ્યા = $\text{મોલ} \times N_A = 0.5 \times 6.022 \times 10^{23} = 3.011 \times 10^{23}$.
વાયુ દ્વિપરમાણ્વીય હોવાથી,દરેક અણુમાં $2$ પરમાણુઓ હોય છે.
પરમાણુઓની સંખ્યા = $2 \times (3.011 \times 10^{23}) = 6.022 \times 10^{23}$.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$CH_4$ અણુઓની સરેરાશ ઝડપ કયા તાપમાને $300 \ K$ તાપમાને રહેલા $O_2$ અણુઓની સરેરાશ ઝડપ જેટલી થશે? ........... $K$
A
$1200$
B
$150$
C
$600$
D
$300$
Solution
(B) સરેરાશ ઝડપનું સૂત્ર $V_{av} = \sqrt{\frac{8RT}{\pi M}}$ છે.
$CH_4$ અને $O_2$ ની સરેરાશ ઝડપ સમાન હોવા માટે: $\sqrt{\frac{8RT_{CH_4}}{\pi M_{CH_4}}} = \sqrt{\frac{8RT_{O_2}}{\pi M_{O_2}}}$.
આ સમીકરણ $\frac{T_{CH_4}}{M_{CH_4}} = \frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}$ માં પરિણમે છે.
અહીં $T_{O_2} = 300 \ K$,$M_{O_2} = 32 \ g/mol$,અને $M_{CH_4} = 16 \ g/mol$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{T_{CH_4}}{16} = \frac{300}{32}$.
$T_{CH_4} = \frac{300 \times 16}{32} = 150 \ K$.
$CH_4$ અને $O_2$ ની સરેરાશ ઝડપ સમાન હોવા માટે: $\sqrt{\frac{8RT_{CH_4}}{\pi M_{CH_4}}} = \sqrt{\frac{8RT_{O_2}}{\pi M_{O_2}}}$.
આ સમીકરણ $\frac{T_{CH_4}}{M_{CH_4}} = \frac{T_{O_2}}{M_{O_2}}$ માં પરિણમે છે.
અહીં $T_{O_2} = 300 \ K$,$M_{O_2} = 32 \ g/mol$,અને $M_{CH_4} = 16 \ g/mol$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{T_{CH_4}}{16} = \frac{300}{32}$.
$T_{CH_4} = \frac{300 \times 16}{32} = 150 \ K$.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
રાસાયણિક સંતુલન $A + B \rightleftharpoons C + D$ માં,જ્યારે બે પ્રક્રિયકોના પ્રત્યેકના $1 \ mol$ મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે નીપજોના પ્રત્યેકના $0.6 \ mol$ બને છે. ગણતરી કરેલ સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$1$
B
$0.36$
C
$2.25$
D
$4/9$
Solution
(C) રાસાયણિક સમીકરણ $A + B \rightleftharpoons C + D$ છે.
શરૂઆતના મોલ: $A = 1, B = 1, C = 0, D = 0$.
સંતુલન સમયે મોલ: $A = 1 - 0.6 = 0.4, B = 1 - 0.6 = 0.4, C = 0.6, D = 0.6$.
સંતુલન અચળાંક $K_c$ નું સૂત્ર: $K_c = \frac{[C][D]}{[A][B]}$.
સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા: $K_c = \frac{0.6 \times 0.6}{0.4 \times 0.4} = \frac{0.36}{0.16} = 2.25$.
શરૂઆતના મોલ: $A = 1, B = 1, C = 0, D = 0$.
સંતુલન સમયે મોલ: $A = 1 - 0.6 = 0.4, B = 1 - 0.6 = 0.4, C = 0.6, D = 0.6$.
સંતુલન અચળાંક $K_c$ નું સૂત્ર: $K_c = \frac{[C][D]}{[A][B]}$.
સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા: $K_c = \frac{0.6 \times 0.6}{0.4 \times 0.4} = \frac{0.36}{0.16} = 2.25$.
0 likesView Solution
23
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$298 \ K$ તાપમાને બે વાયુરૂપ સંતુલન $SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$ અને $2SO_{3(g)} \rightleftharpoons 2SO_{2(g)} + O_{2(g)}$ ના સંતુલન અચળાંકો અનુક્રમે $K_1$ અને $K_2$ છે. $K_1$ અને $K_2$ વચ્ચેનો કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$K_1 = K_2$
B
$K_2 = K_1^2$
C
$K_2 = \frac{1}{K_1^2}$
D
$K_2 = \frac{1}{K_1}$
Solution
(C) પ્રથમ સંતુલન માટે: $SO_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \rightleftharpoons SO_{3(g)}$,સંતુલન અચળાંક $K_1 = \frac{[SO_3]}{[SO_2][O_2]^{1/2}}$ છે.
બીજા સંતુલન માટે: $2SO_{3(g)} \rightleftharpoons 2SO_{2(g)} + O_{2(g)}$,સંતુલન અચળાંક $K_2 = \frac{[SO_2]^2 [O_2]}{[SO_3]^2}$ છે.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,$K_2 = \left( \frac{1}{K_1} \right)^2 = \frac{1}{K_1^2}$ મળે છે.
તેથી,સાચો સંબંધ $K_2 = \frac{1}{K_1^2}$ છે.
બીજા સંતુલન માટે: $2SO_{3(g)} \rightleftharpoons 2SO_{2(g)} + O_{2(g)}$,સંતુલન અચળાંક $K_2 = \frac{[SO_2]^2 [O_2]}{[SO_3]^2}$ છે.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,$K_2 = \left( \frac{1}{K_1} \right)^2 = \frac{1}{K_1^2}$ મળે છે.
તેથી,સાચો સંબંધ $K_2 = \frac{1}{K_1^2}$ છે.
0 likesView Solution
24
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
વિયોજન અચળાંક $K_a$ અને સાંદ્રતા $c$ ધરાવતા નિર્બળ એસિડમાં હાઇડ્રોજન આયનની સાંદ્રતા લગભગ કોના જેટલી હોય છે?
A
$\sqrt{K_a c}$
B
$c/K_a$
C
$K_a c$
D
$\sqrt{K_a/c}$
Solution
(A) નિર્બળ એસિડ $HA$ માટે જે $HA \rightleftharpoons H^{+} + A^{-}$ તરીકે વિયોજન પામે છે,વિયોજન અચળાંક $K_a = \frac{[H^{+}][A^{-}]}{[HA]}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધારો કે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $c$ છે અને વિયોજન અંશ $\alpha$ છે.
તેથી $[H^{+}] = c\alpha$,$[A^{-}] = c\alpha$,અને $[HA] = c(1-\alpha)$.
$K_a = \frac{(c\alpha)(c\alpha)}{c(1-\alpha)} = \frac{c\alpha^2}{1-\alpha}$.
એસિડ નિર્બળ હોવાથી,$\alpha <<< 1$,તેથી $1-\alpha \approx 1$.
આમ,$K_a \approx c\alpha^2$,જે $\alpha = \sqrt{K_a/c}$ આપે છે.
તેથી,$[H^{+}] = c\alpha = c \times \sqrt{K_a/c} = \sqrt{K_a c}$.
ધારો કે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $c$ છે અને વિયોજન અંશ $\alpha$ છે.
તેથી $[H^{+}] = c\alpha$,$[A^{-}] = c\alpha$,અને $[HA] = c(1-\alpha)$.
$K_a = \frac{(c\alpha)(c\alpha)}{c(1-\alpha)} = \frac{c\alpha^2}{1-\alpha}$.
એસિડ નિર્બળ હોવાથી,$\alpha <<< 1$,તેથી $1-\alpha \approx 1$.
આમ,$K_a \approx c\alpha^2$,જે $\alpha = \sqrt{K_a/c}$ આપે છે.
તેથી,$[H^{+}] = c\alpha = c \times \sqrt{K_a/c} = \sqrt{K_a c}$.
0 likesView Solution
25
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્યમાં વિયોજનની માત્રા ક્યારે વધે છે?
A
મંદન વધારતા
B
દબાણ વધારતા
C
મંદન ઘટાડતા
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) ઓસ્ટવાલ્ડના મંદન નિયમ મુજબ,નિર્બળ વિદ્યુતવિભાજ્ય માટે,વિયોજનની માત્રા $(\alpha)$ એ મંદન $(V)$ સાથે $\alpha = \sqrt{K_a \times V}$ સમીકરણ દ્વારા સંબંધિત છે.
જેમ મંદન $(V)$ વધે છે,તેમ વિયોજનની માત્રા $(\alpha)$ વધે છે.
જેમ મંદન $(V)$ વધે છે,તેમ વિયોજનની માત્રા $(\alpha)$ વધે છે.
0 likesView Solution
26
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં $HCl$ વાયુ પસાર કરતા,$NaCl$ ની દ્રાવ્યતા
A
વધે છે
B
ઘટે છે
C
અપરિવર્તિત રહે છે
D
$NaCl$ નું વિઘટન થાય છે
Solution
(B) સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
જ્યારે $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $H^+$ અને $Cl^-$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે.
આ દ્રાવણમાં $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરે છે.
કોમન આયન ઇફેક્ટ (common ion effect) મુજબ,$Cl^-$ આયનોની વધેલી સાંદ્રતા સંતુલન $NaCl(s) \rightleftharpoons Na^+(aq) + Cl^-(aq)$ ને ડાબી બાજુ ખસેડે છે.
પરિણામે,$NaCl$ ની દ્રાવ્યતા ઘટે છે,જેના કારણે $NaCl$ ના અવક્ષેપ મળે છે.
જ્યારે $NaCl$ ના સંતૃપ્ત દ્રાવણમાં $HCl$ વાયુ પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $H^+$ અને $Cl^-$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે.
આ દ્રાવણમાં $Cl^-$ આયનોની સાંદ્રતામાં વધારો કરે છે.
કોમન આયન ઇફેક્ટ (common ion effect) મુજબ,$Cl^-$ આયનોની વધેલી સાંદ્રતા સંતુલન $NaCl(s) \rightleftharpoons Na^+(aq) + Cl^-(aq)$ ને ડાબી બાજુ ખસેડે છે.
પરિણામે,$NaCl$ ની દ્રાવ્યતા ઘટે છે,જેના કારણે $NaCl$ ના અવક્ષેપ મળે છે.
0 likesView Solution
27
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયા ક્ષારને પાણીમાં ઓગાળતા તેનું જળવિભાજન (hydrolysis) થશે?
A
$NaCl$
B
$NH_4Cl$
C
$KCl$
D
$Na_2SO_4$
Solution
(B) $NH_4Cl$ એ નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ અને પ્રબળ એસિડ $(HCl)$ નો ક્ષાર છે.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે.
$NH_4Cl + H_2O \rightleftharpoons NH_4OH + HCl$
$NH_4^+ + H_2O \rightleftharpoons NH_4OH + H^+$
$NaCl$,$KCl$,અને $Na_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર છે,તેથી તેમનું જળવિભાજન થતું નથી.
જ્યારે તેને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે જળવિભાજન પામીને એસિડિક દ્રાવણ બનાવે છે.
$NH_4Cl + H_2O \rightleftharpoons NH_4OH + HCl$
$NH_4^+ + H_2O \rightleftharpoons NH_4OH + H^+$
$NaCl$,$KCl$,અને $Na_2SO_4$ એ પ્રબળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝના ક્ષાર છે,તેથી તેમનું જળવિભાજન થતું નથી.
0 likesView Solution
28
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$NH_4CN$ ના જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ માટે કયું સૂત્ર સાચું છે?
A
$\sqrt{\frac{K_w}{K_a \times K_b}}$
B
$\frac{K_w}{K_a \times K_b}$
C
$\sqrt{\frac{K_b}{c}}$
D
$\frac{K_a}{K_b}$
Solution
(B) $NH_4CN$ એ નિર્બળ એસિડ $(HCN)$ અને નિર્બળ બેઇઝ $(NH_4OH)$ થી બનેલો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$K_h = \frac{K_w}{K_a \times K_b}$
જ્યાં $K_w$ એ પાણીનો આયનીય ગુણાકાર છે,$K_a$ એ નિર્બળ એસિડનો વિયોજન અચળાંક છે અને $K_b$ એ નિર્બળ બેઇઝનો વિયોજન અચળાંક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઇઝના ક્ષાર માટે,જળવિભાજન અચળાંક $(K_h)$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$K_h = \frac{K_w}{K_a \times K_b}$
જ્યાં $K_w$ એ પાણીનો આયનીય ગુણાકાર છે,$K_a$ એ નિર્બળ એસિડનો વિયોજન અચળાંક છે અને $K_b$ એ નિર્બળ બેઇઝનો વિયોજન અચળાંક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
0 likesView Solution
29
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
$25\,^oC$ તાપમાને પાણીનો $pH$ આશરે કેટલો હોય છે?
A
$2$
B
$7$
C
$10$
D
$12$
Solution
(B) $25\,^oC$ તાપમાને,શુદ્ધ પાણી તટસ્થ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા હાઇડ્રોક્સાઇડ આયનોની સાંદ્રતા જેટલી હોય છે: $[H^{+}] = [OH^{-}]$.
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ $1.0 \times 10^{-14}$ છે.
તેથી,$[H^{+}] \times [OH^{-}] = 10^{-14}$,જે સૂચવે છે કે $[H^{+}]^2 = 10^{-14}$,તેથી $[H^{+}] = 10^{-7} \, M$.
$pH$ ની ગણતરી $pH = -\log[H^{+}] = -\log(10^{-7}) = 7$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
પાણીનો આયનીય ગુણાકાર $(K_w)$ $1.0 \times 10^{-14}$ છે.
તેથી,$[H^{+}] \times [OH^{-}] = 10^{-14}$,જે સૂચવે છે કે $[H^{+}]^2 = 10^{-14}$,તેથી $[H^{+}] = 10^{-7} \, M$.
$pH$ ની ગણતરી $pH = -\log[H^{+}] = -\log(10^{-7}) = 7$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
30
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું મિશ્રણ એસિડિક બફર બનાવે છે?
A
$NaOH + HCl$
B
$CH_3COOH + CH_3COONa$
C
$NH_4OH + NH_4Cl$
D
$H_2CO_3 + (NH_4)_2CO_3$
Solution
(B) એસિડિક બફર દ્રાવણ નિર્બળ એસિડ અને પ્રબળ બેઇઝ સાથેના તેના ક્ષારના મિશ્રણથી તૈયાર થાય છે.
$CH_3COOH$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને $CH_3COONa$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ સાથેનો તેનો ક્ષાર છે.
તેથી,$CH_3COOH + CH_3COONa$ નું મિશ્રણ એસિડિક બફર બનાવે છે.
$CH_3COOH$ એ નિર્બળ એસિડ છે અને $CH_3COONa$ એ પ્રબળ બેઇઝ $(NaOH)$ સાથેનો તેનો ક્ષાર છે.
તેથી,$CH_3COOH + CH_3COONa$ નું મિશ્રણ એસિડિક બફર બનાવે છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
એક બફર દ્રાવણમાં $0.2 \ M \ NH_4OH$ અને $0.02 \ M \ NH_4Cl$ ના સમાન કદ છે. બેઝનો $pK_b$ $5$ છે. તો $pH$ કેટલું હશે?
A
$10$
B
$9$
C
$4$
D
$7$
Solution
(A) બેઝિક બફર માટે,સૂત્ર $pOH = pK_b + \log \frac{[salt]}{[base]}$ છે.
અહીં કદ સમાન હોવાથી,સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર એ મોલના ગુણોત્તર જેટલો જ રહેશે.
$pOH = 5 + \log \frac{0.02}{0.2} = 5 + \log(0.1) = 5 - 1 = 4$.
$pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pH = 14 - 4 = 10$ થાય.
અહીં કદ સમાન હોવાથી,સાંદ્રતાનો ગુણોત્તર એ મોલના ગુણોત્તર જેટલો જ રહેશે.
$pOH = 5 + \log \frac{0.02}{0.2} = 5 + \log(0.1) = 5 - 1 = 4$.
$pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pH = 14 - 4 = 10$ થાય.
0 likesView Solution
32
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$10^{-9}$ વિયોજન અચળાંક ધરાવતા નિર્બળ એસિડ $HA$ ના $0.1 \ M$ દ્રાવણનો $pOH$ કેટલો થાય?
A
$10$
B
$3$
C
$11$
D
$9$
Solution
(D) નિર્બળ એસિડ $HA$ માટે,વિયોજન અચળાંક $K_a = 10^{-9}$ અને સાંદ્રતા $C = 0.1 \ M$ છે.
હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા $[H^+]$ સૂત્ર $[H^+] = \sqrt{K_a \times C}$ દ્વારા મેળવી શકાય છે.
$[H^+] = \sqrt{10^{-9} \times 0.1} = \sqrt{10^{-10}} = 10^{-5} \ M$.
$pH = -\log[H^+] = -\log(10^{-5}) = 5$.
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pOH = 14 - pH$ થાય.
$pOH = 14 - 5 = 9$.
હાઇડ્રોજન આયનોની સાંદ્રતા $[H^+]$ સૂત્ર $[H^+] = \sqrt{K_a \times C}$ દ્વારા મેળવી શકાય છે.
$[H^+] = \sqrt{10^{-9} \times 0.1} = \sqrt{10^{-10}} = 10^{-5} \ M$.
$pH = -\log[H^+] = -\log(10^{-5}) = 5$.
$25^{\circ}C$ તાપમાને $pH + pOH = 14$ હોવાથી,$pOH = 14 - pH$ થાય.
$pOH = 14 - 5 = 9$.
0 likesView Solution
33
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$C(\text{diamond}) + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}; \Delta H = -395 \text{ kJ}$
$C(\text{graphite}) + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}; \Delta H = -393.5 \text{ kJ}$
જો ગ્રેફાઇટમાંથી હીરો (diamond) બનાવવામાં આવે,તો આ પ્રક્રિયા માટે $\Delta H$ . . . . . . $\text{kJ}$ થશે.
$C(\text{graphite}) + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}; \Delta H = -393.5 \text{ kJ}$
જો ગ્રેફાઇટમાંથી હીરો (diamond) બનાવવામાં આવે,તો આ પ્રક્રિયા માટે $\Delta H$ . . . . . . $\text{kJ}$ થશે.
A
$-1.5$
B
$+1.5$
C
$+3$
D
$-3$
Solution
(B) ધ્યેય $C(\text{graphite}) \to C(\text{diamond})$ રૂપાંતરણ માટે $\Delta H$ શોધવાનો છે.
હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$CO_{2(g)} \to C(\text{diamond}) + O_{2(g)}; \Delta H = +395 \text{ kJ}$
$C(\text{graphite}) + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}; \Delta H = -393.5 \text{ kJ}$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$C(\text{graphite}) \to C(\text{diamond}); \Delta H = 395 - 393.5 = +1.5 \text{ kJ}$.
હેસના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$CO_{2(g)} \to C(\text{diamond}) + O_{2(g)}; \Delta H = +395 \text{ kJ}$
$C(\text{graphite}) + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}; \Delta H = -393.5 \text{ kJ}$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$C(\text{graphite}) \to C(\text{diamond}); \Delta H = 395 - 393.5 = +1.5 \text{ kJ}$.
0 likesView Solution
34
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
આલ્કલાઇન પાયરોગેલોલ અને તજનો તેલ (oil of cinnamon) દ્વારા અનુક્રમે શોષાતા વાયુઓ કયા છે?
A
$O_{3}, CH_{4}$
B
$O_{2}, O_{3}$
C
$SO_{2}, CH_{4}$
D
$N_{2}O, O_{3}$
Solution
(B) આલ્કલાઇન પાયરોગેલોલ એ ગેસ વિશ્લેષણમાં $O_{2}$ વાયુ માટે જાણીતું શોષક છે.
તજનો તેલ (જેમાં સિનામાલ્ડિહાઇડ હોય છે) નો ઉપયોગ $O_{3}$ વાયુને શોષવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $O_{2}$ અને $O_{3}$ છે.
તજનો તેલ (જેમાં સિનામાલ્ડિહાઇડ હોય છે) નો ઉપયોગ $O_{3}$ વાયુને શોષવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $O_{2}$ અને $O_{3}$ છે.
0 likesView Solution
35
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે પોટેશિયમ બ્રોમાઈડના જલીય દ્રાવણની પ્રક્રિયા નીચેનામાંથી કોની સાથે કરવામાં આવે ત્યારે બ્રોમિન મુક્ત થાય છે?
A
$Cl_2$
B
$I_2$
C
મંદ $H_2SO_4$
D
$SO_2$
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$Cl_2 + 2KBr \to 2KCl + Br_2$
વધુ વિદ્યુતઋણ હેલોજન ઓછા વિદ્યુતઋણ હેલોજનને તેના ક્ષારના દ્રાવણમાંથી વિસ્થાપિત કરી શકે છે. ક્લોરિન એ બ્રોમિન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોવાથી,તે $KBr$ માંથી બ્રોમિનને વિસ્થાપિત કરે છે.
$Cl_2 + 2KBr \to 2KCl + Br_2$
વધુ વિદ્યુતઋણ હેલોજન ઓછા વિદ્યુતઋણ હેલોજનને તેના ક્ષારના દ્રાવણમાંથી વિસ્થાપિત કરી શકે છે. ક્લોરિન એ બ્રોમિન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોવાથી,તે $KBr$ માંથી બ્રોમિનને વિસ્થાપિત કરે છે.
0 likesView Solution
36
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જો આપણે $Na_2CO_3$ ના $HCl$ સાથેના ટાઇટ્રેશનમાં સૂચક તરીકે ફિનોલ્ફથેલિનનો ઉપયોગ કરીએ,તો સામાન્ય પરિણામ શું મળે છે?
A
કોઈ દૃશ્યમાન ફેરફાર થશે નહીં
B
સૂચક એસિડ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે
C
સૂચક બેઝ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે
D
સોડિયમ ક્લોરાઇડ અને કાર્બોનિક એસિડ બનશે
Solution
(A) $Na_2CO_3$ નું $HCl$ સાથે ફિનોલ્ફથેલિનનો ઉપયોગ કરીને ટાઇટ્રેશન કરવામાં આવે ત્યારે પ્રક્રિયા આ મુજબ થાય છે: $Na_2CO_3 + HCl \rightarrow NaHCO_3 + NaCl$।
ફિનોલ્ફથેલિન $8.2$ થી $10.0$ ના $pH$ ગાળામાં રંગ બદલે છે.
આ પ્રક્રિયાના અંતિમ બિંદુએ,દ્રાવણમાં $NaHCO_3$ હોય છે,જે નિર્બળ બેઝિક છે,પરંતુ જેમ $pH$ $8.2$ થી નીચે જાય છે તેમ ફિનોલ્ફથેલિન સૂચક રંગહીન બની જાય છે.
તેથી,સાચું અવલોકન એ છે કે દ્રાવણ રંગહીન બને છે.
ફિનોલ્ફથેલિન $8.2$ થી $10.0$ ના $pH$ ગાળામાં રંગ બદલે છે.
આ પ્રક્રિયાના અંતિમ બિંદુએ,દ્રાવણમાં $NaHCO_3$ હોય છે,જે નિર્બળ બેઝિક છે,પરંતુ જેમ $pH$ $8.2$ થી નીચે જાય છે તેમ ફિનોલ્ફથેલિન સૂચક રંગહીન બની જાય છે.
તેથી,સાચું અવલોકન એ છે કે દ્રાવણ રંગહીન બને છે.
0 likesView Solution
37
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન સીસ-ટ્રાન્સ (cis-trans) સમઘટકતા દર્શાવી શકે છે?
A
$HC \equiv CH$
B
$ClCH=CHCl$
C
$CH_3-CHCl-COOH$
D
$ClCH_2-CH_2Cl$
Solution
(B) સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા (ભૌમિતિક સમઘટકતા) એવા સંયોજનોમાં જોવા મળે છે જેમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ હોય અને દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય.
$ClCH=CHCl$ ($1$,$2$-ડાયક્લોરોઈથીન) માં,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ એક $H$ પરમાણુ અને એક $Cl$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ હોવાથી,તે બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: સીસ$-1,2-$ડાયક્લોરોઈથીન અને ટ્રાન્સ$-1,2-$ડાયક્લોરોઈથીન.
તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
$ClCH=CHCl$ ($1$,$2$-ડાયક્લોરોઈથીન) માં,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ એક $H$ પરમાણુ અને એક $Cl$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ હોવાથી,તે બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: સીસ$-1,2-$ડાયક્લોરોઈથીન અને ટ્રાન્સ$-1,2-$ડાયક્લોરોઈથીન.
તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
0 likesView Solution
38
ChemistryMCQAIPMT · 1989
ચક્રીય હાઇડ્રોકાર્બન અણુ $A$ માં તમામ કાર્બન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં છે. તમામ કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ સમાન છે,જે $1.54 \ \mathring{A}$ થી ઓછી પરંતુ $1.34 \ \mathring{A}$ થી વધુ છે. $C-C$ બંધકોણ કેટલો હશે?
A
$109^{\circ}28'$
B
$100^{\circ}$
C
$180^{\circ}$
D
$120^{\circ}$
Solution
(D) અણુ $A$ એ બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ છે.
બેન્ઝીનમાં,તમામ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે,જેમાં બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
બેન્ઝીનમાં કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ $1.39 \ \mathring{A}$ છે,જે સિંગલ બોન્ડ $(1.54 \ \mathring{A})$ અને ડબલ બોન્ડ $(1.34 \ \mathring{A})$ ની વચ્ચેની છે.
તેથી,$C-C$ બંધકોણ $120^{\circ}$ હશે.
બેન્ઝીનમાં,તમામ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
$sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ ત્રિકોણીય સમતલીય ભૂમિતિ ધરાવે છે,જેમાં બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
બેન્ઝીનમાં કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ $1.39 \ \mathring{A}$ છે,જે સિંગલ બોન્ડ $(1.54 \ \mathring{A})$ અને ડબલ બોન્ડ $(1.34 \ \mathring{A})$ ની વચ્ચેની છે.
તેથી,$C-C$ બંધકોણ $120^{\circ}$ હશે.
0 likesView Solution
39
ChemistryMCQAIPMT · 1989
ઓછા કાર્બન સંખ્યા ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બન બનાવવાની સૌથી મહત્વની પદ્ધતિ કઈ છે?
A
વધારે કાર્બન સંખ્યા ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બનનું પાયરોલિસિસ
B
ફેટી એસિડના ક્ષારોનું વિદ્યુતવિભાજન
C
સેબાટીયર અને સેન્ડરેન્સ પ્રક્રિયા
D
સીધું સંશ્લેષણ
Solution
(A) પાયરોલિસિસ (અથવા ક્રેકિંગ) એ ઉચ્ચ આણ્વીય ભાર ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બનને ગરમ કરીને ઓછા આણ્વીય ભાર ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બનમાં તોડવાની પ્રક્રિયા છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
$C_6H_{14} \xrightarrow[\Delta]{\text{Pyrolysis}} C_2H_4 + C_4H_{10}$
આમ,ઓછી કાર્બન સંખ્યા ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બન મેળવવા માટે વિકલ્પ $A$ સાચી પદ્ધતિ છે.
ઉદાહરણ તરીકે:
$C_6H_{14} \xrightarrow[\Delta]{\text{Pyrolysis}} C_2H_4 + C_4H_{10}$
આમ,ઓછી કાર્બન સંખ્યા ધરાવતા હાઇડ્રોકાર્બન મેળવવા માટે વિકલ્પ $A$ સાચી પદ્ધતિ છે.
1 likesView Solution
40
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
એક હાઇડ્રોકાર્બન હાઇપોક્લોરસ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1-$ક્લોરો$-2-$હાઇડ્રોક્સિઇથેન આપે છે. તે હાઇડ્રોકાર્બન કયું છે?
A
ઇથિલિન
B
મિથેન
C
ઇથેન
D
એસીટિલિન
Solution
(A) આલ્કીનની હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HOCl)$ સાથેની પ્રક્રિયા ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
$CH_2=CH_2 + HOCl \to CH_2(OH)-CH_2Cl$
આ નીપજ $1-$ક્લોરો$-2-$હાઇડ્રોક્સિઇથેન છે.
તેથી,હાઇડ્રોકાર્બન ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ છે.
$CH_2=CH_2 + HOCl \to CH_2(OH)-CH_2Cl$
આ નીપજ $1-$ક્લોરો$-2-$હાઇડ્રોક્સિઇથેન છે.
તેથી,હાઇડ્રોકાર્બન ઇથિલિન $(CH_2=CH_2)$ છે.
0 likesView Solution
41
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
ચક્રીય હાઇડ્રોકાર્બન અણુ $A$ માં તમામ કાર્બન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં છે. તમામ કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ સમાન છે અને તે $1.54 \ \mathring{A}$ કરતા ઓછી પરંતુ $1.34 \ \mathring{A}$ કરતા વધારે છે. $C-C-C$ બંધકોણ કેટલો હશે?
A
$120^{\circ}$
B
$180^{\circ}$
C
$100^{\circ}$
D
$109^{\circ}28'$
Solution
(A) વર્ણવેલ ચક્રીય હાઇડ્રોકાર્બન $A$ એ બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ છે.
બેન્ઝીનમાં,તમામ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને એક જ સમતલમાં હોય છે.
બેન્ઝીનમાં કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ $1.39 \ \mathring{A}$ છે,જે $1.34 \ \mathring{A} < 1.39 \ \mathring{A} < 1.54 \ \mathring{A}$ ની શરતનું પાલન કરે છે.
સમતલીય વલયમાં $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ માટે,$C-C-C$ બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
બેન્ઝીનમાં,તમામ કાર્બન પરમાણુઓ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને એક જ સમતલમાં હોય છે.
બેન્ઝીનમાં કાર્બન-કાર્બન બંધની લંબાઈ $1.39 \ \mathring{A}$ છે,જે $1.34 \ \mathring{A} < 1.39 \ \mathring{A} < 1.54 \ \mathring{A}$ ની શરતનું પાલન કરે છે.
સમતલીય વલયમાં $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ માટે,$C-C-C$ બંધકોણ $120^{\circ}$ હોય છે.
0 likesView Solution
42
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે $2-$મિથાઈલપ્રોપીનને નિર્જળ ઝિંક ક્લોરાઈડની હાજરીમાં એસિટાઈલ ક્લોરાઈડ સાથે ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે મળતી નીપજનું કાર્બનિક બંધારણ દર્શાવો.
A
$CH_3-C(Cl)(CH_3)-CH_2-COCH_3$
B
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-COCH_3$
C
$CH_3-COO-C(CH_3)_3$
D
$CH_3-CO-C(CH_3)=CH_2$
Solution
(A) આ પ્રક્રિયા લુઈસ એસિડ $(ZnCl_2)$ દ્વારા ઉદ્દીપિત આલ્કીન સાથે એસિટાઈલ ક્લોરાઈડનું ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
એસિટાઈલ કેટાયન $(CH_3CO^+)$ એ $2-$મિથાઈલપ્રોપીનના ટર્મિનલ કાર્બન પર હુમલો કરીને સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી,$(CH_3)_2C^+-CH_2-COCH_3$ બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી ત્યારબાદ ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન,$CH_3-C(Cl)(CH_3)-CH_2-COCH_3$ આપે છે.
એસિટાઈલ કેટાયન $(CH_3CO^+)$ એ $2-$મિથાઈલપ્રોપીનના ટર્મિનલ કાર્બન પર હુમલો કરીને સ્થાયી તૃતીયક કાર્બોકેટાયન મધ્યવર્તી,$(CH_3)_2C^+-CH_2-COCH_3$ બનાવે છે.
આ મધ્યવર્તી ત્યારબાદ ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4-$ક્લોરો$-4-$મિથાઈલપેન્ટેન$-2-$ઓન,$CH_3-C(Cl)(CH_3)-CH_2-COCH_3$ આપે છે.
0 likesView Solution
43
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
પ્રોપીન જ્યારે પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં $HBr$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે ત્યારે બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ
B
આઇસોપ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ
C
$n-$પ્રોપાઇલ આલ્કોહોલ
D
$1, 3-$ડાયબ્રોમોપ્રોપેન
Solution
(A) પેરોક્સાઇડની હાજરીમાં,પ્રોપીન જેવા અસમપ્રમાણ આલ્કીન સાથે $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ થાય છે.
આ નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયકનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા વધુ હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{peroxide}} CH_3-CH_2-CH_2-Br$ ($n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ).
તેથી,મુખ્ય નીપજ $n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ છે.
આ નિયમ મુજબ,પ્રક્રિયકનો ઋણ ભાગ $(Br^-)$ તે કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાય છે જેની પાસે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા વધુ હોય છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{peroxide}} CH_3-CH_2-CH_2-Br$ ($n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ).
તેથી,મુખ્ય નીપજ $n-$પ્રોપાઇલ બ્રોમાઇડ છે.
0 likesView Solution
44
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
એસીટીલીનિક હાઈડ્રોજન એસિડિક હોય છે કારણ કે
A
એસીટીલીનમાં $C-H$ બંધની સિગ્મા ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા કાર્બનની નજીક હોય છે,જેમાં $50\%$ $s-$લક્ષણ હોય છે
B
એસીટીલીનમાં દરેક કાર્બન પર માત્ર એક જ હાઈડ્રોજન હોય છે
C
બે કાર્બન ધરાવતા શક્ય હાઈડ્રોકાર્બન પૈકી એસીટીલીનમાં સૌથી ઓછા હાઈડ્રોજન હોય છે
D
એસીટીલીન $C_nH_{2n-2}$ આણ્વિય સૂત્ર ધરાવતા આલ્કાઈન વર્ગનું છે
Solution
(A) એસીટીલીનમાં $C-H$ બંધનું નિર્માણ $sp-$સંકરિત કાર્બન પરમાણુ દ્વારા થાય છે.
$s-$ઈલેક્ટ્રોન $p$ ઈલેક્ટ્રોન કરતા ન્યુક્લિયસની વધુ નજીક હોવાથી,$sp$ સંકરિત કક્ષકો તેમના નાના (લંબાઈમાં) અને જાડા લોબ્સને કારણે વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે,જે $sp^2$ અને $sp^3$ ની તુલનામાં ઈલેક્ટ્રોન દ્વારા ન્યુક્લિયસની નજીક વિતાવેલો સમય વધારે છે.
આમ,જે બંધમાં વધુ $s-$લક્ષણ હોય છે તેમાં ઈલેક્ટ્રોન ન્યુક્લિયસની વધુ નજીક હોય છે.
આલ્કાઈન્સ $(C \equiv C-H)$ બંધમાં,$s-$લક્ષણ $50\%$ છે,તેથી આ બંધ બનાવતા ઈલેક્ટ્રોન કાર્બન ન્યુક્લિયસ દ્વારા વધુ મજબૂતીથી આકર્ષાય છે.
આમ,એસીટીલીનિક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ અને $sp^3$ ની સરખામણીમાં વધુ વિદ્યુતઋણ બને છે અને તેથી કાર્બન પરમાણુ પર રહેલા હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(C \equiv C-H)$ ને પ્રોટોન $(H^+)$ તરીકે સરળતાથી દૂર કરી શકાય છે.
$s-$ઈલેક્ટ્રોન $p$ ઈલેક્ટ્રોન કરતા ન્યુક્લિયસની વધુ નજીક હોવાથી,$sp$ સંકરિત કક્ષકો તેમના નાના (લંબાઈમાં) અને જાડા લોબ્સને કારણે વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે,જે $sp^2$ અને $sp^3$ ની તુલનામાં ઈલેક્ટ્રોન દ્વારા ન્યુક્લિયસની નજીક વિતાવેલો સમય વધારે છે.
આમ,જે બંધમાં વધુ $s-$લક્ષણ હોય છે તેમાં ઈલેક્ટ્રોન ન્યુક્લિયસની વધુ નજીક હોય છે.
આલ્કાઈન્સ $(C \equiv C-H)$ બંધમાં,$s-$લક્ષણ $50\%$ છે,તેથી આ બંધ બનાવતા ઈલેક્ટ્રોન કાર્બન ન્યુક્લિયસ દ્વારા વધુ મજબૂતીથી આકર્ષાય છે.
આમ,એસીટીલીનિક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ અને $sp^3$ ની સરખામણીમાં વધુ વિદ્યુતઋણ બને છે અને તેથી કાર્બન પરમાણુ પર રહેલા હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(C \equiv C-H)$ ને પ્રોટોન $(H^+)$ તરીકે સરળતાથી દૂર કરી શકાય છે.
0 likesView Solution
45
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયો પ્રક્રિયક સંયોજન $(iii)$ ને બાકીના સંયોજનોથી અલગ પાડવા માટે સૌથી વધુ યોગ્ય છે?
$(i)$ $CH_3-C\equiv C-CH_3$
$(ii)$ $CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$
$(iii)$ $CH_3-CH_2-C\equiv CH$
$(iv)$ $CH_3-CH=CH_2$
$(i)$ $CH_3-C\equiv C-CH_3$
$(ii)$ $CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$
$(iii)$ $CH_3-CH_2-C\equiv CH$
$(iv)$ $CH_3-CH=CH_2$
A
કાર્બન ટેટ્રાક્લોરાઈડમાં બ્રોમિન
B
એસિટિક એસિડમાં બ્રોમિન
C
આલ્કલાઇન $KMnO_4$
D
એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ પ્રક્રિયક
Solution
(D) ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ,જેમ કે સંયોજન $(iii)$,$sp$-હાઈબ્રિડાઈઝ્ડ કાર્બન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઈડના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$CH_3-CH_2-C\equiv CH + [Ag(NH_3)_2]^+ + OH^-$ $\rightarrow CH_3-CH_2-C\equiv C^- Ag^+ \text{ (સફેદ અવક્ષેપ)} + 2NH_3 + H_2O$
સંયોજનો $(i)$,$(ii)$,અને $(iv)$ માં એસિડિક ટર્મિનલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,તેથી તેઓ આ પ્રક્રિયક સાથે અવક્ષેપ બનાવતા નથી.
એમોનિયેકલ સિલ્વર નાઈટ્રેટ (ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) ટર્મિનલ આલ્કાઈન્સ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર એસિટિલાઈડના સફેદ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$CH_3-CH_2-C\equiv CH + [Ag(NH_3)_2]^+ + OH^-$ $\rightarrow CH_3-CH_2-C\equiv C^- Ag^+ \text{ (સફેદ અવક્ષેપ)} + 2NH_3 + H_2O$
સંયોજનો $(i)$,$(ii)$,અને $(iv)$ માં એસિડિક ટર્મિનલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતા નથી,તેથી તેઓ આ પ્રક્રિયક સાથે અવક્ષેપ બનાવતા નથી.
0 likesView Solution
46
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$R-CH_2-CCl_2-R \xrightarrow{\text{Reagent}} R-C \equiv C-R$
પ્રક્રિયક કયો છે?
પ્રક્રિયક કયો છે?
A
$Na$
B
$HCl \text{ અને } H_2O$
C
$C_2H_5OH \text{ માં } KOH$
D
$Zn$
Solution
(C) $(C) \, R-CH_2-CCl_2-R \xrightarrow{KOH \text{ (alc.)}} R-C \equiv C-R + 2HCl$
આ પ્રક્રિયા ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશનનું ઉદાહરણ છે,જેમાં આલ્કાઈન બનાવવા માટે જેમ-ડાયહેલાઈડમાંથી $HCl$ ના બે અણુઓ દૂર થાય છે.
આલ્કોહોલિક $KOH$ આ વિલોપન પ્રક્રિયા માટે પ્રબળ બેઈઝ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયા ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશનનું ઉદાહરણ છે,જેમાં આલ્કાઈન બનાવવા માટે જેમ-ડાયહેલાઈડમાંથી $HCl$ ના બે અણુઓ દૂર થાય છે.
આલ્કોહોલિક $KOH$ આ વિલોપન પ્રક્રિયા માટે પ્રબળ બેઈઝ તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
47
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે એમોનિયેકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે ત્યારે નીચેનામાંથી કયું કોપર ડેરિવેટિવ બનાવે છે?
A
$C_2H_6$
B
$C_2H_4$
C
$C_2H_2$
D
$C_6H_6$
Solution
(C) એમોનિયેકલ ક્યુપ્રસ ક્લોરાઈડ (આલ્કાઈન માટેનું ટોલેન્સ પ્રક્રિયક) ટર્મિનલ આલ્કાઈન સાથે પ્રક્રિયા કરીને કોપર એસિટિલાઈડના લાલ અવક્ષેપ બનાવે છે.
$2NH_4OH + Cu_2Cl_2 \to 2CuOH + 2NH_4Cl$
$CuOH + 2NH_4OH \to [Cu(NH_3)_2]OH + 2H_2O$
$HC \equiv CH + 2[Cu(NH_3)_2]OH \to CuC \equiv CCu + 4NH_3 + 2H_2O$
$C_2H_2$ (એસીટીલીન) એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન હોવાથી,તે કોપર ડેરિવેટિવ (કોપર એસિટિલાઈડ) બનાવે છે.
$2NH_4OH + Cu_2Cl_2 \to 2CuOH + 2NH_4Cl$
$CuOH + 2NH_4OH \to [Cu(NH_3)_2]OH + 2H_2O$
$HC \equiv CH + 2[Cu(NH_3)_2]OH \to CuC \equiv CCu + 4NH_3 + 2H_2O$
$C_2H_2$ (એસીટીલીન) એ ટર્મિનલ આલ્કાઈન હોવાથી,તે કોપર ડેરિવેટિવ (કોપર એસિટિલાઈડ) બનાવે છે.
0 likesView Solution
48
ChemistryMCQAIPMT · 1989
દ્વિ-ક્ષાર (double salt) નું ઉદાહરણ કયું છે?
A
બ્લીચિંગ પાવડર
B
હાયપો
C
$K_4[Fe(CN)_6]$
D
પોટાશ એલમ
Solution
(D) દ્વિ-ક્ષાર એ એક સ્ફટિકીય સંયોજન છે જેમાં બે અલગ-અલગ ક્ષાર ચોક્કસ મોલર ગુણોત્તરમાં જોડાયેલા હોય છે.
આ ક્ષારો જલીય દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થઈ જાય છે.
પોટાશ એલમ,જેનું સૂત્ર $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ છે,તે દ્વિ-ક્ષારનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તેની સામે,$K_4[Fe(CN)_6]$ એ એક સવર્ગ સંયોજન (complex salt) છે જે તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થતું નથી.
આ ક્ષારો જલીય દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થઈ જાય છે.
પોટાશ એલમ,જેનું સૂત્ર $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ છે,તે દ્વિ-ક્ષારનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
તેની સામે,$K_4[Fe(CN)_6]$ એ એક સવર્ગ સંયોજન (complex salt) છે જે તેના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થતું નથી.
0 likesView Solution
49
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
$Ortho$-નાઈટ્રોફિનોલ સ્ટીમ વોલેટાઈલ (બાષ્પશીલ) છે જ્યારે $para$-નાઈટ્રોફિનોલ નથી. આ શેના કારણે છે?
A
$Ortho$-નાઈટ્રોફિનોલમાં રહેલ આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ
B
આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ
C
$para$-નાઈટ્રોફિનોલમાં રહેલ આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ
D
આમાંથી કોઈ નહીં
Solution
(A) $Ortho$-નાઈટ્રોફિનોલ અને $para$-નાઈટ્રોફિનોલને સ્ટીમ ડિસ્ટિલેશન (વરાળ નિસ્યંદન) દ્વારા અલગ કરી શકાય છે.
$o$-નાઈટ્રોફિનોલ આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધને કારણે સ્ટીમ વોલેટાઈલ છે,જે આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોને ઘટાડે છે.
તેનાથી વિપરીત,$p$-નાઈટ્રોફિનોલ આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે,જે અણુઓના જોડાણ તરફ દોરી જાય છે,જે તેનું ઉત્કલન બિંદુ વધારે છે અને તેને ઓછું બાષ્પશીલ બનાવે છે.
$ortho$-નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ થાય છે કારણ કે $-NO_2$ અને $-OH$ સમૂહો એકબીજાની નજીક હોય છે.
$o$-નાઈટ્રોફિનોલ આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધને કારણે સ્ટીમ વોલેટાઈલ છે,જે આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળોને ઘટાડે છે.
તેનાથી વિપરીત,$p$-નાઈટ્રોફિનોલ આંતરઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ દર્શાવે છે,જે અણુઓના જોડાણ તરફ દોરી જાય છે,જે તેનું ઉત્કલન બિંદુ વધારે છે અને તેને ઓછું બાષ્પશીલ બનાવે છે.
$ortho$-નાઈટ્રોફિનોલમાં આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ થાય છે કારણ કે $-NO_2$ અને $-OH$ સમૂહો એકબીજાની નજીક હોય છે.
0 likesView Solution
50
ChemistryMCQAIPMT · 1989
સ્લીપિંગ સિકનેસ (નિદ્રાલુ રોગ) માટેનું વાહક કયું છે?
A
ઘરમાખી
B
ત્સે-ત્સે માખી
C
સેન્ડફ્લાય (રેતીની માખી)
D
ફળમાખી
Solution
(B) સ્લીપિંગ સિકનેસ, જેને આફ્રિકન ટ્રાયપેનોસોમિયાસિસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Trypanosoma$ $brucei$ નામના પ્રજીવ (protozoan) દ્વારા થતો રોગ છે.
આ રોગ ચેપગ્રસ્ત $Tsetse$ $fly$ (ત્સે-ત્સે માખી - $Glossina$ પ્રજાતિ) ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી, $Tsetse$ $fly$ આ રોગ માટે જૈવિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ રોગ ચેપગ્રસ્ત $Tsetse$ $fly$ (ત્સે-ત્સે માખી - $Glossina$ પ્રજાતિ) ના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે.
તેથી, $Tsetse$ $fly$ આ રોગ માટે જૈવિક વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
51
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
એલ્યુમિનિયમના નિષ્કર્ષણમાં વપરાતો વિદ્યુતવિભાજ્ય કયો છે?
A
ફ્યુઝ્ડ ક્રાયોલાઇટ સાથે ફેલ્ડસ્પાર
B
ફ્યુઝ્ડ ક્રાયોલાઇટ સાથે ફ્લોરસ્પાર
C
પિગળેલા ક્રાયોલાઇટમાં શુદ્ધ એલ્યુમિના
D
બોક્સાઇટ અને પિગળેલા ક્રાયોલાઇટ સાથે શુદ્ધ એલ્યુમિના
Solution
(C) એલ્યુમિનિયમના નિષ્કર્ષણ માટેની હોલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયામાં,શુદ્ધ એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ ને પિગળેલા ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ માં ઓગાળવામાં આવે છે.
આ મિશ્રણનો ઉપયોગ વિદ્યુતવિભાજ્ય તરીકે થાય છે કારણ કે તે મિશ્રણનું ગલનબિંદુ ઘટાડે છે અને તેની વિદ્યુત વાહકતા વધારે છે.
આ મિશ્રણનો ઉપયોગ વિદ્યુતવિભાજ્ય તરીકે થાય છે કારણ કે તે મિશ્રણનું ગલનબિંદુ ઘટાડે છે અને તેની વિદ્યુત વાહકતા વધારે છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સ્થાયી દ્વિપરમાણ્વીય અણુ બનાવતું નથી?
A
આયોડિન
B
ફોસ્ફરસ
C
નાઈટ્રોજન
D
ઓક્સિજન
Solution
(B) $I_2$,$N_2$,અને $O_2$ જેવા તત્વો સ્થાયી દ્વિપરમાણ્વીય અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
ફોસ્ફરસ,તેના નાના કદ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ અપાકર્ષણને કારણે,દ્વિપરમાણ્વીય $P_2$ અણુને બદલે ચતુષ્ફલકીય $P_4$ અણુ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
ફોસ્ફરસ,તેના નાના કદ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વચ્ચેના ઉચ્ચ અપાકર્ષણને કારણે,દ્વિપરમાણ્વીય $P_2$ અણુને બદલે ચતુષ્ફલકીય $P_4$ અણુ બનાવવાનું પસંદ કરે છે.
0 likesView Solution
53
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
એમોનિયા વાયુ માટે નીચેનામાંથી કયું સૌથી યોગ્ય સૂકવણીકારક (drying agent) છે?
A
કેલ્શિયમ ઓક્સાઈડ
B
નિર્જળ કેલ્શિયમ ક્લોરાઈડ
C
ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઈડ
D
સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ
Solution
(A) એમોનિયા $(NH_3)$ એક બેઝિક વાયુ છે.
બેઝિક વાયુને સૂકવવા માટે,આપણે બેઝિક સૂકવણીકારકનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
જો એસિડિક સૂકવણીકારકનો ઉપયોગ કરવામાં આવે,તો તે એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્ષાર બનાવશે.
$CaCl_2$ એ $NH_3$ સાથે એડક્ટ $(CaCl_2 \cdot 8NH_3)$ બનાવે છે.
$P_2O_5$ અને $H_2SO_4$ એસિડિક છે અને તે $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $CaO$ (ક્વિકલાઈમ) એકમાત્ર યોગ્ય બેઝિક સૂકવણીકારક છે.
બેઝિક વાયુને સૂકવવા માટે,આપણે બેઝિક સૂકવણીકારકનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
જો એસિડિક સૂકવણીકારકનો ઉપયોગ કરવામાં આવે,તો તે એમોનિયા સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્ષાર બનાવશે.
$CaCl_2$ એ $NH_3$ સાથે એડક્ટ $(CaCl_2 \cdot 8NH_3)$ બનાવે છે.
$P_2O_5$ અને $H_2SO_4$ એસિડિક છે અને તે $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એમોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $CaO$ (ક્વિકલાઈમ) એકમાત્ર યોગ્ય બેઝિક સૂકવણીકારક છે.
0 likesView Solution
54
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી દરેક સફેદ અને લાલ ફોસ્ફરસ માટે સાચું છે સિવાય કે તેઓ
A
બંને $CS_2$ માં દ્રાવ્ય છે
B
હવામાં ગરમ કરીને ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે
C
એક જ પ્રકારના અણુઓ ધરાવે છે
D
એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે. સફેદ ફોસ્ફરસ $CS_2$ માં દ્રાવ્ય છે,જ્યારે લાલ ફોસ્ફરસ તેમાં અદ્રાવ્ય છે. બંને સ્વરૂપો $P_4$ એકમો (એક જ પ્રકારના અણુઓ) ધરાવે છે,બંનેને હવામાં ગરમ કરીને ઓક્સિડેશન કરી શકાય છે,અને તેઓ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં એકબીજામાં રૂપાંતરિત થઈ શકે છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું જાણીતું નથી?
A
$NCl_5$
B
$NI_3$
C
$SbCl_3$
D
$NCl_3$
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
$NCl_5$ જાણીતું નથી કારણ કે નાઈટ્રોજનમાં તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-ઓર્બિટલ્સનો અભાવ હોય છે,જે તેને તેની સહસંયોજકતા $4$ થી આગળ વધારતા અટકાવે છે.
$NCl_5$ જાણીતું નથી કારણ કે નાઈટ્રોજનમાં તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-ઓર્બિટલ્સનો અભાવ હોય છે,જે તેને તેની સહસંયોજકતા $4$ થી આગળ વધારતા અટકાવે છે.
0 likesView Solution
56
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
નાઈટ્રોજનનો નીચેનામાંથી કયો ઓક્સાઈડ $HNO_3$ નો એનહાઈડ્રાઈડ છે?
A
$NO$
B
$N_2O_3$
C
$N_2O_4$
D
$N_2O_5$
Solution
(D) એસિડનો એનહાઈડ્રાઈડ એસિડમાંથી પાણીના અણુઓને દૂર કરીને બનાવવામાં આવે છે.
નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2HNO_3 \rightarrow N_2O_5 + H_2O$
આમ,$N_2O_5$ એ $HNO_3$ નો એનહાઈડ્રાઈડ છે.
નાઈટ્રિક એસિડ $(HNO_3)$ માટે,પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2HNO_3 \rightarrow N_2O_5 + H_2O$
આમ,$N_2O_5$ એ $HNO_3$ નો એનહાઈડ્રાઈડ છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કોનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે?
A
$NH_3$
B
$PH_3$
C
$AsH_3$
D
$SbH_3$
Solution
(B) સમૂહ $15$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સનું ઉત્કલનબિંદુ આણ્વીય દળ અને હાઇડ્રોજન બંધની હાજરી પર આધાર રાખે છે.
$NH_3$ માં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ હોય છે.
બાકીના હાઇડ્રાઇડ્સ $(PH_3, AsH_3, SbH_3, BiH_3)$ માટે,આણ્વીય દળમાં વધારા સાથે ઉત્કલનબિંદુ વધે છે,કારણ કે વાન ડર વાલ્સ બળો મજબૂત બને છે.
આમ,$PH_3$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.
$NH_3$ માં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધને કારણે તેનું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી વધુ હોય છે.
બાકીના હાઇડ્રાઇડ્સ $(PH_3, AsH_3, SbH_3, BiH_3)$ માટે,આણ્વીય દળમાં વધારા સાથે ઉત્કલનબિંદુ વધે છે,કારણ કે વાન ડર વાલ્સ બળો મજબૂત બને છે.
| \text{હાઇડ્રાઇડ} | \text{ઉત્કલનબિંદુ } $(K)$ |
| $NH_3$ | $238.5$ |
| $PH_3$ | $185.5$ |
| $AsH_3$ | $210.6$ |
| $SbH_3$ | $254.6$ |
| $BiH_3$ | $290.0$ |
આમ,$PH_3$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
કોઈ પદાર્થની બે કે તેથી વધુ સ્ફટિકમય રચનાઓ ધારણ કરવાની ક્ષમતાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સમઘટકતા (Isomerism)
B
બહુરૂપતા (Polymorphism)
C
સમરૂપતા (Isomorphism)
D
અસ્ફટિકમયતા (Amorphism)
Solution
(B) બહુરૂપતા (Polymorphism) એ પદાર્થની બે કે તેથી વધુ સ્ફટિકમય સ્વરૂપો અથવા રચનાઓ દર્શાવવાની ક્ષમતા છે.
0 likesView Solution
59
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
હવામાંથી વિભાગીય નિસ્યંદન દ્વારા ઓક્સિજન મેળવવું શક્ય છે કારણ કે
A
ઓક્સિજન આવર્ત કોષ્ટકના નાઈટ્રોજનથી અલગ સમૂહમાં છે
B
ઓક્સિજન નાઈટ્રોજન કરતા વધુ સક્રિય છે
C
ઓક્સિજનનું $b.p.$ નાઈટ્રોજન કરતા વધારે છે
D
ઓક્સિજનની ઘનતા નાઈટ્રોજન કરતા ઓછી છે
Solution
(C) પ્રવાહી હવાનું વિભાગીય નિસ્યંદન તેના ઘટકોના ઉત્કલન બિંદુ $(b.p.)$ ના તફાવત પર આધારિત છે.
ઓક્સિજનનું ઉત્કલન બિંદુ $(90 \ K)$ નાઈટ્રોજન $(77 \ K)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન પહેલા ઉકળી જાય છે અને પ્રવાહી ઓક્સિજન પાછળ રહી જાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.
ઓક્સિજનનું ઉત્કલન બિંદુ $(90 \ K)$ નાઈટ્રોજન $(77 \ K)$ કરતા વધારે છે.
તેથી,નાઈટ્રોજન પહેલા ઉકળી જાય છે અને પ્રવાહી ઓક્સિજન પાછળ રહી જાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
60
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
ઓક્સિજન કોની સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી?
A
$P$
B
$Na$
C
$S$
D
$Cl$
Solution
(D) આપેલા તત્વો પૈકી,$P$,$Na$,અને $S$ ઓક્સિજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરીને તેમના ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
$P_4 + 5O_2 \longrightarrow P_4O_{10}$
$S + O_2 \longrightarrow SO_2$
$4Na + O_2 \longrightarrow 2Na_2O$
ક્લોરિન $(Cl)$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં ઓક્સિજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરતું નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
$P_4 + 5O_2 \longrightarrow P_4O_{10}$
$S + O_2 \longrightarrow SO_2$
$4Na + O_2 \longrightarrow 2Na_2O$
ક્લોરિન $(Cl)$ સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં ઓક્સિજન સાથે સીધી પ્રક્રિયા કરતું નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
ઘન મિથેન એ
A
આણ્વિય ઘન
B
આયનીય ઘન
C
સહસંયોજક ઘન
D
શક્ય નથી
Solution
(A) $CH_4$ અણુઓમાં,દરેક અણુની અંદરના પરમાણુઓ વચ્ચે મજબૂત સહસંયોજક બંધ હોય છે.
જોકે,ઘન $CH_4$ માં,અણુઓ નબળા વાન ડર વાલ્સ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જેથી ઘટક કણો નબળા આંતરઆણ્વિય બળો દ્વારા જોડાયેલા અણુઓ હોવાથી,તેને આણ્વિય ઘન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
જોકે,ઘન $CH_4$ માં,અણુઓ નબળા વાન ડર વાલ્સ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જેથી ઘટક કણો નબળા આંતરઆણ્વિય બળો દ્વારા જોડાયેલા અણુઓ હોવાથી,તેને આણ્વિય ઘન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
62
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયો સૌથી પ્રબળ $o, p-$નિર્દેશક સમૂહ છે?
A
$OH$
B
$Cl$
C
$C_6H_5$
D
$Br$
Solution
(A) $o, p-$નિર્દેશક સમૂહની પ્રબળતા રેઝોનન્સ અસર ($+R$ અથવા $+M$ અસર) દ્વારા બેન્ઝીન વલયમાં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા દાન કરવાની તેની ક્ષમતા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$1$. $-OH$ પાસે ઓક્સિજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે પ્રબળ $+R$ અસર હોય છે,જે તેને શક્તિશાળી સક્રિયકર્તા સમૂહ બનાવે છે.
$2$. $-Cl$ અને $-Br$ તેમની પ્રબળ $-I$ અસરને કારણે નિષ્ક્રિયકર્તા સમૂહ છે,જોકે તેઓ $+R$ અસરને કારણે $o, p-$નિર્દેશક છે.
$3$. $-C_6H_5$ (ફિનાઇલ સમૂહ) એક સક્રિયકર્તા સમૂહ છે પરંતુ વલયમાં ઇલેક્ટ્રોન દાન કરવાની બાબતમાં $-OH$ કરતા નબળો છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $-OH$ સૌથી પ્રબળ $o, p-$નિર્દેશક સમૂહ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી:
$1$. $-OH$ પાસે ઓક્સિજન પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે પ્રબળ $+R$ અસર હોય છે,જે તેને શક્તિશાળી સક્રિયકર્તા સમૂહ બનાવે છે.
$2$. $-Cl$ અને $-Br$ તેમની પ્રબળ $-I$ અસરને કારણે નિષ્ક્રિયકર્તા સમૂહ છે,જોકે તેઓ $+R$ અસરને કારણે $o, p-$નિર્દેશક છે.
$3$. $-C_6H_5$ (ફિનાઇલ સમૂહ) એક સક્રિયકર્તા સમૂહ છે પરંતુ વલયમાં ઇલેક્ટ્રોન દાન કરવાની બાબતમાં $-OH$ કરતા નબળો છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાં $-OH$ સૌથી પ્રબળ $o, p-$નિર્દેશક સમૂહ છે.
0 likesView Solution
63
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
પાણીની બાષ્પીભવનની ગુપ્ત ઉષ્મા $9700 \, Cal/mole$ છે અને જો ઉત્કલનબિંદુ $100 \, ^oC$ હોય,તો પાણીનો એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક .......... $^oC \, kg/mol$ છે.
A
$0.51$
B
$1.03$
C
$10.26$
D
$1.83$
Solution
(A) એબ્યુલિયોસ્કોપિક અચળાંક $(K_b)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $K_b = \frac{R \times T_b^2 \times M}{1000 \times \Delta H_{vap}}$
જ્યાં:
$R = 1.987 \, cal \, K^{-1} \, mol^{-1} \approx 2 \, cal \, K^{-1} \, mol^{-1}$
$T_b = 100 + 273 = 373 \, K$
$\Delta H_{vap} = 9700 \, cal/mol$
$M = 18 \, g/mol$ (પાણીનું આણ્વીય દળ)
કિંમતો મૂકતા:
$K_b = \frac{2 \times (373)^2 \times 18}{1000 \times 9700}$
$K_b = \frac{2 \times 139129 \times 18}{9700000}$
$K_b = \frac{5008644}{9700000} \approx 0.516 \, ^oC \, kg/mol$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
જ્યાં:
$R = 1.987 \, cal \, K^{-1} \, mol^{-1} \approx 2 \, cal \, K^{-1} \, mol^{-1}$
$T_b = 100 + 273 = 373 \, K$
$\Delta H_{vap} = 9700 \, cal/mol$
$M = 18 \, g/mol$ (પાણીનું આણ્વીય દળ)
કિંમતો મૂકતા:
$K_b = \frac{2 \times (373)^2 \times 18}{1000 \times 9700}$
$K_b = \frac{2 \times 139129 \times 18}{9700000}$
$K_b = \frac{5008644}{9700000} \approx 0.516 \, ^oC \, kg/mol$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
64
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
એક મોનોએટોમિક પદાર્થના ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ યુનિટ સેલમાં રહેલા પરમાણુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$6$
Solution
(C) ફેસ-સેન્ટર્ડ ક્યુબિક $(FCC)$ યુનિટ સેલમાં,પરમાણુઓ ખૂણાઓ પર અને દરેક ફલકના કેન્દ્રમાં હાજર હોય છે.
ખૂણાઓ પરના પરમાણુઓની સંખ્યા = $8 \times \frac{1}{8} = 1$.
ફલકના કેન્દ્રો પરના પરમાણુઓની સંખ્યા = $6 \times \frac{1}{2} = 3$.
પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા = $1 + 3 = 4$.
ખૂણાઓ પરના પરમાણુઓની સંખ્યા = $8 \times \frac{1}{8} = 1$.
ફલકના કેન્દ્રો પરના પરમાણુઓની સંખ્યા = $6 \times \frac{1}{2} = 3$.
પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા = $1 + 3 = 4$.
0 likesView Solution
65
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે $\alpha$-કણનું ઉત્સર્જન થાય ત્યારે શું થાય છે?
A
દળ ક્રમાંક $12$ એકમ ઘટે છે,પરમાણુ ક્રમાંક $4$ એકમ ઘટે છે
B
દળ ક્રમાંક $4$ એકમ ઘટે છે,પરમાણુ ક્રમાંક $2$ એકમ ઘટે છે
C
માત્ર દળ ક્રમાંક ઘટે છે
D
માત્ર પરમાણુ ક્રમાંક ઘટે છે
Solution
(B) $\alpha$-કણ એ હિલિયમનું ન્યુક્લિયસ છે,જેને $_2^4He$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસ $\alpha$-કણનું ઉત્સર્જન કરે છે,ત્યારે તેનો દળ ક્રમાંક $(A)$ $4$ જેટલો ઘટે છે અને તેનો પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ $2$ જેટલો ઘટે છે.
ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $_Z^AX \rightarrow _{Z-2}^{A-4}Y + _2^4He$.
જ્યારે રેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસ $\alpha$-કણનું ઉત્સર્જન કરે છે,ત્યારે તેનો દળ ક્રમાંક $(A)$ $4$ જેટલો ઘટે છે અને તેનો પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ $2$ જેટલો ઘટે છે.
ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $_Z^AX \rightarrow _{Z-2}^{A-4}Y + _2^4He$.
0 likesView Solution
66
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું ગ્લુકોઝનું ઇથેનોલમાં રૂપાંતર કરવા માટે ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે?
A
ઝાયમેઝ
B
ઇન્વર્ટેઝ
C
માલ્ટેઝ
D
ડાયસ્ટેઝ
Solution
(A) $Zymase$ ઉત્સેચક ગ્લુકોઝનું ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં આથવણ લાવવા માટે જવાબદાર છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{12}O_6 \xrightarrow{\text{Zymase}} 2C_2H_5OH + 2CO_2$
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_{12}O_6 \xrightarrow{\text{Zymase}} 2C_2H_5OH + 2CO_2$
0 likesView Solution
67
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
જો વિક્ષિપ્ત કલા પ્રવાહી હોય અને વિક્ષેપન માધ્યમ ઘન હોય,તો તે કલિલને શું કહેવામાં આવે છે?
A
$A$. સોલ
B
$B$. પાયસ (ઈમલ્શન)
C
$C$. જેલ
D
$D$. ફીણ
Solution
(C) . $\text{પ્રવાહી (વિક્ષિપ્ત કલા)} + \text{ઘન (વિક્ષેપન માધ્યમ)} = \text{જેલ (કલિલ)}$.
ઉદાહરણ તરીકે માખણ,ચીઝ અને જેલી.
ઉદાહરણ તરીકે માખણ,ચીઝ અને જેલી.
0 likesView Solution
68
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
ગોલ્ડ નંબર એ શેનું માપ છે?
A
લાયોફોબિક કલિલ પર લાયોફિલિક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્રિયા
B
લાયોફિલિક કલિલ પર લાયોફોબિક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્રિયા
C
પ્રમાણિત લાલ ગોલ્ડ સોલમાં સોનાના $mg$ ની સંખ્યા
D
ગોલ્ડ સોલની સ્થિરતા
Solution
(A) લાયોફોબિક સોલ યોગ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરવાથી સરળતાથી સ્કંદિત (coagulate) થાય છે.
વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરવાથી લાયોફોબિક સોલના અવક્ષેપનને રોકવા માટે,તેમાં થોડું લાયોફિલિક કલિલ ઉમેરવામાં આવે છે.
આવા લાયોફિલિક કલિલને રક્ષણાત્મક કલિલ કહેવામાં આવે છે અને તેની રક્ષણાત્મક ક્રિયાને ગોલ્ડ નંબરના સંદર્ભમાં માપવામાં આવે છે.
આમ,ગોલ્ડ નંબર એ લાયોફોબિક કલિલ પર લાયોફિલિક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્રિયાનું માપ છે.
વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરવાથી લાયોફોબિક સોલના અવક્ષેપનને રોકવા માટે,તેમાં થોડું લાયોફિલિક કલિલ ઉમેરવામાં આવે છે.
આવા લાયોફિલિક કલિલને રક્ષણાત્મક કલિલ કહેવામાં આવે છે અને તેની રક્ષણાત્મક ક્રિયાને ગોલ્ડ નંબરના સંદર્ભમાં માપવામાં આવે છે.
આમ,ગોલ્ડ નંબર એ લાયોફોબિક કલિલ પર લાયોફિલિક કલિલની રક્ષણાત્મક ક્રિયાનું માપ છે.
0 likesView Solution
69
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે કલિલમાં વિદ્યુતવિભાજ્યનું વધારાનું પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે
A
સ્કંદન પામે છે
B
અવક્ષેપિત થાય છે
C
મંદ થાય છે
D
કોઈ ફેરફાર થતો નથી
Solution
(A) જ્યારે કલિલમાં વિદ્યુતવિભાજ્યનું વધારાનું પ્રમાણ ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે કલિલના કણો તેમની ઉપર રહેલા વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે કલિલના કણોનો વીજભાર તટસ્થ થાય છે,જે તેમના સ્કંદન (coagulation) અથવા અવક્ષેપન તરફ દોરી જાય છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે કલિલના કણોનો વીજભાર તટસ્થ થાય છે,જે તેમના સ્કંદન (coagulation) અથવા અવક્ષેપન તરફ દોરી જાય છે.
0 likesView Solution
70
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કઈ ધાતુ ભેજવાળી હવામાં સરળતાથી ક્ષારણ પામે છે?
A
સોનું
B
ચાંદી
C
નિકલ
D
લોખંડ
Solution
(D) . લોખંડ.
લોખંડ ભેજ અને ઓક્સિજનની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન પામીને હાઇડ્રેટેડ આયર્ન$(III)$ ઓક્સાઇડ બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે કાટ કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $4Fe(s) + 3O_2(g) + 2xH_2O(l) \to 2Fe_2O_3 \cdot xH_2O(s)$.
લોખંડ ભેજ અને ઓક્સિજનની હાજરીમાં ઓક્સિડેશન પામીને હાઇડ્રેટેડ આયર્ન$(III)$ ઓક્સાઇડ બનાવે છે,જેને સામાન્ય રીતે કાટ કહેવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $4Fe(s) + 3O_2(g) + 2xH_2O(l) \to 2Fe_2O_3 \cdot xH_2O(s)$.
0 likesView Solution
71
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
દ્વિ-ક્ષાર (double salt) નું ઉદાહરણ કયું છે?
A
બ્લીચિંગ પાવડર
B
$K_4[Fe(CN)_6]$
C
હાયપો
D
પોટાશ એલમ
Solution
(D) . પોટાશ એલમ એ $K_2SO_4 \cdot Al_2(SO_4)_3 \cdot 24H_2O$ સૂત્ર ધરાવતો દ્વિ-ક્ષાર છે.
દ્વિ-ક્ષાર જલીય દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે,જ્યારે $K_4[Fe(CN)_6]$ જેવા સવર્ગ સંયોજનો તેમ કરતા નથી.
દ્વિ-ક્ષાર જલીય દ્રાવણમાં તેમના ઘટક આયનોમાં સંપૂર્ણપણે વિયોજિત થાય છે,જ્યારે $K_4[Fe(CN)_6]$ જેવા સવર્ગ સંયોજનો તેમ કરતા નથી.
0 likesView Solution
72
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
જ્યારે નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયામાં વાદળી રંગ મળતો નથી?
A
એમોનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ કોપર સલ્ફેટમાં ઓગળે છે
B
કોપર સલ્ફેટનું દ્રાવણ $K_4[Fe(CN)_6]$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે
C
ફેરિક ક્લોરાઇડ સોડિયમ ફેરોસાયનાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે
D
નિર્જળ $CuSO_4$ પાણીમાં ઓગળવામાં આવે છે
Solution
(B) $CuSO_4$ અને $K_4[Fe(CN)_6]$ વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી $Cu_2[Fe(CN)_6]$ ના ચોકલેટી ભૂરા રંગના અવક્ષેપ મળે છે,વાદળી રંગ નહીં.
$2CuSO_4 + K_4[Fe(CN)_6] \to Cu_2[Fe(CN)_6] + 2K_2SO_4$ (ચોકલેટી ભૂરો).
જ્યારે,$4NH_4OH + CuSO_4 \to [Cu(NH_3)_4]SO_4 + 4H_2O$ ઘેરો વાદળી દ્રાવણ આપે છે.
નિર્જળ $CuSO_4 + 5H_2O \to CuSO_4 \cdot 5H_2O$ વાદળી રંગ આપે છે.
$4FeCl_3 + 3Na_4[Fe(CN)_6] \to Fe_4[Fe(CN)_6]_3 + 12NaCl$ પ્રશિયન બ્લુ અવક્ષેપ આપે છે.
$2CuSO_4 + K_4[Fe(CN)_6] \to Cu_2[Fe(CN)_6] + 2K_2SO_4$ (ચોકલેટી ભૂરો).
જ્યારે,$4NH_4OH + CuSO_4 \to [Cu(NH_3)_4]SO_4 + 4H_2O$ ઘેરો વાદળી દ્રાવણ આપે છે.
નિર્જળ $CuSO_4 + 5H_2O \to CuSO_4 \cdot 5H_2O$ વાદળી રંગ આપે છે.
$4FeCl_3 + 3Na_4[Fe(CN)_6] \to Fe_4[Fe(CN)_6]_3 + 12NaCl$ પ્રશિયન બ્લુ અવક્ષેપ આપે છે.
0 likesView Solution
73
ChemistryEasyMCQAIPMT · 1989
ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મ અને પ્લેટોમાં કયો આવશ્યક ઘટક હોય છે?
A
સિલ્વર નાઈટ્રેટ
B
સિલ્વર બ્રોમાઈડ
C
સોડિયમ ક્લોરાઈડ
D
ઓલિક એસિડ
Solution
(B) $AgBr$ પ્રકાશ પ્રત્યે સૌથી વધુ સંવેદનશીલ છે અને ફોટોકેમિકલ રિડક્શન અનુભવે છે.
$2AgBr \xrightarrow{\text{Light}} 2Ag + Br_2$
$2AgBr \xrightarrow{\text{Light}} 2Ag + Br_2$
0 likesView Solution
74
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કઈ ધાતુ $NaCN$ ના દ્રાવણનો ઉપયોગ કરીને લીચિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા અને ત્યારબાદ ઝિંક ડસ્ટ ઉમેરીને ધાતુના અવક્ષેપન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે?
A
કોપર
B
સિલ્વર
C
નિકલ
D
આયર્ન
Solution
(B) તેની કાચી ધાતુ (જેમ કે $Ag_2S$) માંથી સિલ્વર $(Ag)$ નું નિષ્કર્ષણ હવા $(O_2)$ ની હાજરીમાં $NaCN$ ના મંદ દ્રાવણ સાથે લીચિંગ દ્વારા કરવામાં આવે છે:
$Ag_2S + 4NaCN \to 2Na[Ag(CN)_2] + Na_2S$
$2Na_2S + 2O_2 + H_2O \to 2NaOH + Na_2S_2O_3$
ત્યારબાદ ઝિંક ડસ્ટનો ઉપયોગ કરીને વિસ્થાપન દ્વારા સંકીર્ણમાંથી સિલ્વર મેળવવામાં આવે છે:
$2Na[Ag(CN)_2] + Zn \to Na_2[Zn(CN)_4] + 2Ag$
$Ag_2S + 4NaCN \to 2Na[Ag(CN)_2] + Na_2S$
$2Na_2S + 2O_2 + H_2O \to 2NaOH + Na_2S_2O_3$
ત્યારબાદ ઝિંક ડસ્ટનો ઉપયોગ કરીને વિસ્થાપન દ્વારા સંકીર્ણમાંથી સિલ્વર મેળવવામાં આવે છે:
$2Na[Ag(CN)_2] + Zn \to Na_2[Zn(CN)_4] + 2Ag$
0 likesView Solution
75
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
એક તત્વને તેની કાચી ધાતુમાંથી અલગ કરતી વખતે,કાચી ધાતુને દળીને મંદ $KCN$ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરાવીને દ્રાવ્ય નીપજ પોટેશિયમ આર્જેન્ટોસાયનાઇડ બનાવવામાં આવે છે. તે તત્વ કયું છે?
A
લેડ
B
ક્રોમિયમ
C
મેંગેનીઝ
D
સિલ્વર
Solution
(D) તેની કાચી ધાતુ (જેમ કે $Ag_2S$) માંથી $Ag$ (સિલ્વર) નું નિષ્કર્ષણ કરવા માટે,ઝીણી દળેલી કાચી ધાતુને હવા $(O_2)$ ની હાજરીમાં $KCN$ ના મંદ દ્રાવણ સાથે લીચિંગ કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $4Ag(s) + 8CN^-(aq) + 2H_2O(aq) + O_2(g) \rightarrow 4[Ag(CN)_2]^-(aq) + 4OH^-(aq)$.
બનતું દ્રાવ્ય સંકીર્ણ પોટેશિયમ આર્જેન્ટોસાયનાઇડ,$K[Ag(CN)_2]$ છે.
આમ,નિષ્કર્ષણ કરવામાં આવતું તત્વ સિલ્વર $(Ag)$ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $4Ag(s) + 8CN^-(aq) + 2H_2O(aq) + O_2(g) \rightarrow 4[Ag(CN)_2]^-(aq) + 4OH^-(aq)$.
બનતું દ્રાવ્ય સંકીર્ણ પોટેશિયમ આર્જેન્ટોસાયનાઇડ,$K[Ag(CN)_2]$ છે.
આમ,નિષ્કર્ષણ કરવામાં આવતું તત્વ સિલ્વર $(Ag)$ છે.
0 likesView Solution
76
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
જો આપણે રીમર-ટીમેન પ્રક્રિયામાં ક્લોરોફોર્મની જગ્યાએ પાયરીન $(CCl_4)$ નો ઉપયોગ કરીએ,તો બનતી નીપજ કઈ છે?
A
સેલિસીલાલ્ડિહાઈડ
B
ફિનોલ્ફથેલીન
C
સેલિસિલિક એસિડ
D
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ
Solution
(C) જ્યારે ફિનોલ જલીય $NaOH$ ની હાજરીમાં $CCl_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે રીમર-ટીમેન પ્રક્રિયાનું એક સ્વરૂપ છે.
$CHCl_3$ ની જેમ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ બનાવવાને બદલે,$CCl_4$ નો ઉપયોગ કરવાથી ફિનોલના ઓર્થો સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ દાખલ થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5OH + CCl_4 + 4NaOH \rightarrow C_6H_4(OH)(COOH) + 4NaCl + 2H_2O$.
બનતી નીપજ સેલિસિલિક એસિડ છે.
$CHCl_3$ ની જેમ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ બનાવવાને બદલે,$CCl_4$ નો ઉપયોગ કરવાથી ફિનોલના ઓર્થો સ્થાન પર કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ દાખલ થાય છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5OH + CCl_4 + 4NaOH \rightarrow C_6H_4(OH)(COOH) + 4NaCl + 2H_2O$.
બનતી નીપજ સેલિસિલિક એસિડ છે.
0 likesView Solution
77
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
રૂમ તાપમાને $ZnCl_2 +$ સાંદ્ર $HCl$ સાથે તરત જ ધૂંધળાપણું (turbidity) ઉત્પન્ન કરતો આલ્કોહોલ કયો છે?
A
$1-$બ્યુટેનોલ
B
$2-$બ્યુટેનોલ
C
$2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ
D
$2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-1-$ઓલ
Solution
(C) આલ્કોહોલની $ZnCl_2 +$ સાંદ્ર $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Lucas$ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$3^o$ આલ્કોહોલ તરત જ પ્રક્રિયા કરીને ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$2^o$ આલ્કોહોલ લગભગ $5$ મિનિટ પછી પ્રક્રિયા આપે છે.
$1^o$ આલ્કોહોલ રૂમ તાપમાને પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$(CH_3)_3C-OH$ ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ) એ $3^o$ આલ્કોહોલ છે,જે તરત જ ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$3^o$ આલ્કોહોલ તરત જ પ્રક્રિયા કરીને ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
$2^o$ આલ્કોહોલ લગભગ $5$ મિનિટ પછી પ્રક્રિયા આપે છે.
$1^o$ આલ્કોહોલ રૂમ તાપમાને પ્રક્રિયા આપતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$(CH_3)_3C-OH$ ($2-$મિથાઈલપ્રોપેન$-2-$ઓલ) એ $3^o$ આલ્કોહોલ છે,જે તરત જ ધૂંધળાપણું ઉત્પન્ન કરે છે.
0 likesView Solution
78
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે ઇથાઇલ આલ્કોહોલ $C_2H_5OH$ ને એમોનિયા સાથે મિશ્ર કરીને ગરમ એલ્યુમિના પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતું સંયોજન કયું છે?
A
$C_2H_5NH_2$
B
$C_2H_4$
C
$C_2H_5OC_2H_5$
D
$CH_3OCH_3$
Solution
(A) જ્યારે ઇથાઇલ આલ્કોહોલને એમોનિયાની હાજરીમાં ગરમ એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ પરથી પસાર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે એમોનોલિસિસ પ્રક્રિયા દ્વારા ઇથાઇલએમાઇન બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_2H_5OH + NH_3 \xrightarrow{Al_2O_3, \Delta} C_2H_5NH_2 + H_2O$
આમ,સાચી નીપજ ઇથાઇલએમાઇન $(C_2H_5NH_2)$ છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_2H_5OH + NH_3 \xrightarrow{Al_2O_3, \Delta} C_2H_5NH_2 + H_2O$
આમ,સાચી નીપજ ઇથાઇલએમાઇન $(C_2H_5NH_2)$ છે.
0 likesView Solution
79
ChemistryDifficultMCQAIPMT · 1989
$3 CH_3COCH_3 \xrightarrow{HCl} (CH_3)_2C = CH - CO - CH = C(CH_3)_2$
જ્યારે એસિટોનને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ વાયુ સાથે સંતૃપ્ત કરવામાં આવે છે ત્યારે આ નીપજ $B$ મળે છે. $B$ શું હોઈ શકે?
જ્યારે એસિટોનને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ વાયુ સાથે સંતૃપ્ત કરવામાં આવે છે ત્યારે આ નીપજ $B$ મળે છે. $B$ શું હોઈ શકે?
A
ફોરોન (Phorone)
B
ફોર્મોઝ (Formose)
C
ડાયએસીટોન આલ્કોહોલ (Diacetone alcohol)
D
મેસિટિલ ઓક્સાઇડ (Mesityl oxide)
Solution
(A) જ્યારે એસિટોન $(CH_3COCH_3)$ ને સૂકા હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ વાયુ સાથે સંતૃપ્ત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે આલ્ડોલ સંઘનન અને ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ પામીને ફોરોન બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3 CH_3COCH_3 \xrightarrow{HCl} (CH_3)_2C = CH - CO - CH = C(CH_3)_2 + 2 H_2O$
બનેલી નીપજ ફોરોન છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3 CH_3COCH_3 \xrightarrow{HCl} (CH_3)_2C = CH - CO - CH = C(CH_3)_2 + 2 H_2O$
બનેલી નીપજ ફોરોન છે.
0 likesView Solution
80
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા કીટોનનું હાઇડ્રોકાર્બનમાં રૂપાંતર કરવાની પદ્ધતિ છે?
A
આલ્ડોલ સંઘનન
B
રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા
C
કેનિઝારો પ્રક્રિયા
D
વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન
Solution
(D) $Wolf-Kishner$ રિડક્શન એ કાર્બોનિલ સંયોજનો (આલ્ડીહાઇડ અને કીટોન) ને તેમના અનુરૂપ આલ્કેન (હાઇડ્રોકાર્બન) માં રૂપાંતરિત કરવા માટે વપરાતી પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં, કીટોનની પ્રક્રિયા હાઇડ્રેઝિન $(NH_2NH_2)$ સાથે કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ઇથિલિન ગ્લાયકોલ જેવા ઊંચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા દ્રાવકમાં પ્રબળ બેઇઝ $KOH$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે।
એસીટોન માટેની પ્રક્રિયા:
$CH_3COCH_3 \xrightarrow{NH_2NH_2 / KOH, \text{glycol}, \Delta} CH_3CH_2CH_3 + N_2 + H_2O$
આ પ્રક્રિયામાં, કીટોનની પ્રક્રિયા હાઇડ્રેઝિન $(NH_2NH_2)$ સાથે કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ઇથિલિન ગ્લાયકોલ જેવા ઊંચા ઉત્કલનબિંદુ ધરાવતા દ્રાવકમાં પ્રબળ બેઇઝ $KOH$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે।
એસીટોન માટેની પ્રક્રિયા:
$CH_3COCH_3 \xrightarrow{NH_2NH_2 / KOH, \text{glycol}, \Delta} CH_3CH_2CH_3 + N_2 + H_2O$
0 likesView Solution
81
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
પેરાલ્ડીહાઈડનો ઉપયોગ $ . . . . . . $ તરીકે થાય છે.
A
દવા
B
ઝેર
C
પોલિમર
D
રંગ
Solution
(A) પેરાલ્ડીહાઈડનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે શામક અને હિપ્નોટિક દવા તરીકે થાય છે.
ઐતિહાસિક રીતે તેનો ઉપયોગ અનિદ્રા અને આંચકી જેવી સ્થિતિઓની સારવાર માટે થતો હતો,જોકે સુરક્ષિત અને વધુ અસરકારક વિકલ્પોના વિકાસને કારણે સમય જતાં તેનો ઉપયોગ ઘટ્યો છે.
પેરાલ્ડીહાઈડ તેની શામક અસરો માટે જાણીતું છે,જે ઊંઘ લાવી શકે છે અને ચિંતા ઘટાડી શકે છે.
તેથી,તેને દવા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
ઐતિહાસિક રીતે તેનો ઉપયોગ અનિદ્રા અને આંચકી જેવી સ્થિતિઓની સારવાર માટે થતો હતો,જોકે સુરક્ષિત અને વધુ અસરકારક વિકલ્પોના વિકાસને કારણે સમય જતાં તેનો ઉપયોગ ઘટ્યો છે.
પેરાલ્ડીહાઈડ તેની શામક અસરો માટે જાણીતું છે,જે ઊંઘ લાવી શકે છે અને ચિંતા ઘટાડી શકે છે.
તેથી,તેને દવા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
82
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
આકૃતિમાં દર્શાવેલ પોલિમર જ્યારે કાર્બન સંયોજનને સ્થિર રાખવામાં આવે ત્યારે મેળવવામાં આવે છે. તે સફેદ ઘન પદાર્થ છે. આ પોલિમર કયું છે?
A
ટ્રાયોક્સેન
B
ફોર્મોઝ
C
પેરાફોર્માલ્ડિહાઈડ
D
મેટાલ્ડિહાઈડ
Solution
(A) આકૃતિમાં દર્શાવેલ બંધારણ ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ નો ચક્રીય ટ્રાયમર છે,જેને $1,3,5$-ટ્રાયોક્સેન અથવા ફક્ત ટ્રાયોક્સેન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ફોર્માલ્ડિહાઈડના ટ્રાયમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
પ્રક્રિયા છે: $3HCHO \rightleftharpoons (CH_2O)_3$ (ટ્રાયોક્સેન).
તે એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં ફોર્માલ્ડિહાઈડના ટ્રાયમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
પ્રક્રિયા છે: $3HCHO \rightleftharpoons (CH_2O)_3$ (ટ્રાયોક્સેન).
0 likesView Solution
83
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
$RCOOH \xrightarrow{ } RCH_2OH$. એસિડનું આલ્કોહોલમાં રિડક્શન માત્ર કોના દ્વારા થઈ શકે છે?
A
$Zn/HCl$
B
$Na/\text{alcohol}$
C
એલ્યુમિનિયમ આઈસોપ્રોપોક્સાઈડ અને આઈસોપ્રોપાઈલ આલ્કોહોલ
D
$LiAlH_4$
Solution
(D) કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(RCOOH)$ નું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(RCH_2OH)$ માં રિડક્શન કરવા માટે પ્રબળ રિડક્શનકર્તાની જરૂર પડે છે.
$LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એ એક શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું સીધું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
$LiAlH_4$ (લિથિયમ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ) એ એક શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે જે કાર્બોક્સિલિક એસિડનું સીધું પ્રાથમિક આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
84
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું નાઇટ્રોજન સંયોજન હોફમેન પ્રક્રિયા (એટલે કે $Br_2$ અને પ્રબળ $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા) દ્વારા પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ આપે છે તે દર્શાવો.
A
$R-CO-NH-CH_3$
B
$R-CO-O-NH_4$
C
$R-CO-NH_2$
D
$R-CO-NHOH$
Solution
(C) હોફમેન બ્રોમામાઇડ ડિગ્રેડેશન પ્રક્રિયા એ પ્રાથમિક એમાઇડ્સની લાક્ષણિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઇડ $(R-CONH_2)$ પ્રબળ બેઇઝ જેમ કે પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ ની હાજરીમાં બ્રોમિન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ બનાવે છે,જેમાં મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$R-CONH_2 + Br_2 + 4KOH \xrightarrow{} R-NH_2 + 2KBr + K_2CO_3 + 2H_2O$
તેથી,જે સંયોજન આ પ્રક્રિયા આપે છે તે $R-CONH_2$ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,પ્રાથમિક એમાઇડ $(R-CONH_2)$ પ્રબળ બેઇઝ જેમ કે પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ ની હાજરીમાં બ્રોમિન $(Br_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને પ્રાથમિક એમાઇન $(R-NH_2)$ બનાવે છે,જેમાં મૂળ એમાઇડ કરતા એક કાર્બન પરમાણુ ઓછો હોય છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$R-CONH_2 + Br_2 + 4KOH \xrightarrow{} R-NH_2 + 2KBr + K_2CO_3 + 2H_2O$
તેથી,જે સંયોજન આ પ્રક્રિયા આપે છે તે $R-CONH_2$ છે.
0 likesView Solution
85
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
રબરને સલ્ફર સાથે ગરમ કરવાની પ્રક્રિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
ગેલ્વેનાઇઝેશન
B
વલ્કેનાઇઝેશન
C
બેસેમરાઇઝેશન
D
સલ્ફોનેશન
Solution
(B) ભૌતિક ગુણધર્મો જેવા કે પાણી પ્રતિકારકતા,ઓછું પાણી શોષણ અને ઓક્સિડાઇઝિંગ એજન્ટો સામે પ્રતિકાર સુધારવા માટે,વલ્કેનાઇઝેશન નામની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં કાચા રબરને સલ્ફર અને યોગ્ય ઉમેરણ સાથે $373 \ K$ થી $415 \ K$ તાપમાનની વચ્ચે ગરમ કરવામાં આવે છે.
વલ્કેનાઇઝેશન દરમિયાન,સલ્ફર દ્વિ-બંધના સક્રિય સ્થાનો પર ક્રોસ-લિંક્સ બનાવે છે,જેનાથી રબર સખત બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં કાચા રબરને સલ્ફર અને યોગ્ય ઉમેરણ સાથે $373 \ K$ થી $415 \ K$ તાપમાનની વચ્ચે ગરમ કરવામાં આવે છે.
વલ્કેનાઇઝેશન દરમિયાન,સલ્ફર દ્વિ-બંધના સક્રિય સ્થાનો પર ક્રોસ-લિંક્સ બનાવે છે,જેનાથી રબર સખત બને છે.
0 likesView Solution
86
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
જ્યારે ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડને $600\,^{\circ}C$ તાપમાને ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે બનતી નીપજ કઈ છે?
A
ફોસ્ફિન,$PH_3$
B
ફોસ્ફરસ પેન્ટોક્સાઇડ,$P_2O_5$
C
ફોસ્ફરસ એસિડ,$H_3PO_3$
D
મેટાફોસ્ફોરિક એસિડ,$HPO_3$
Solution
(D) ઓર્થોફોસ્ફોરિક એસિડ $(H_3PO_4)$ ને $600\,^{\circ}C$ તાપમાને ગરમ કરતા તેનું વિઘટન થઈને મેટાફોસ્ફોરિક એસિડ $(HPO_3)$ અને પાણીની વરાળ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $H_3PO_4 \xrightarrow{600\,^{\circ}C} HPO_3 + H_2O$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $H_3PO_4 \xrightarrow{600\,^{\circ}C} HPO_3 + H_2O$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
87
ChemistryMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી?
A
પેન્ટેન-$1$-ઓન
B
પેન્ટેન-$2$-ઓન
C
પ્રોપેન-$2$-ઓન
D
ઇથેનોલ
Solution
(A) આયોડોફોર્મ કસોટી એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ અથવા $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે.
$A$. પેન્ટેન-$1$-ઓન (જે વાસ્તવમાં $Pentanal$ છે) માં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોતું નથી,કારણ કે કાર્બોનિલ જૂથ છેડાના સ્થાન પર હોય છે.
$B$. પેન્ટેન-$2$-ઓનમાં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$C$. પ્રોપેન-$2$-ઓન (એસીટોન) માં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$D$. ઇથેનોલમાં $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
$A$. પેન્ટેન-$1$-ઓન (જે વાસ્તવમાં $Pentanal$ છે) માં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોતું નથી,કારણ કે કાર્બોનિલ જૂથ છેડાના સ્થાન પર હોય છે.
$B$. પેન્ટેન-$2$-ઓનમાં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$C$. પ્રોપેન-$2$-ઓન (એસીટોન) માં $CH_3-C(=O)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
$D$. ઇથેનોલમાં $CH_3-CH(OH)-$ જૂથ હોય છે અને તે ધન આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIPMT style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in AIPMT 1989?
There are 103 Chemistry questions from the AIPMT 1989 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIPMT 1989 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIPMT 1989 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from AIPMT previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick AIPMT 1989 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.