BiologyQ51–83 of 121 questions
Page 2 of 2 · Gujarati
51
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
ચાલની નલિકાઓ ખોરાકના વહન સાથે સંકળાયેલ છે કારણ કે તે .... ધરાવે છે.
A
પરિવેશિત ગર્ત
B
છિદ્રો વગરની અંતિમ દીવાલો
C
પરિઘીય કોષરસ અને છિદ્રિષ્ઠ કોષદીવાલ
D
કોષરસનો અભાવ
Solution
(C) ચાલની નલિકાઓ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં અન્નવાહક પેશીના મુખ્ય વહન ઘટકો છે.
તેઓ લાંબી,નલિકા જેવી રચનાઓ છે જે લંબવર્તી રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે અને સાથી કોષો સાથે સંકળાયેલી હોય છે.
તેમની અંતિમ દીવાલો ચાળણી જેવી રીતે છિદ્રિષ્ઠ હોય છે,જેને 'ચાલની પટ્ટિકા' (sieve plates) કહેવામાં આવે છે.
પુખ્ત ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં પરિઘીય કોષરસનું સ્તર અને મોટી મધ્યસ્થ રસધાની હોય છે,પરંતુ તેમાં કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.
પરિઘીય કોષરસ અને છિદ્રિષ્ઠ અંતિમ દીવાલો (ચાલની પટ્ટિકા) ની હાજરી ખોરાકના પદાર્થોના કાર્યક્ષમ વહનને સરળ બનાવે છે.
તેઓ લાંબી,નલિકા જેવી રચનાઓ છે જે લંબવર્તી રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે અને સાથી કોષો સાથે સંકળાયેલી હોય છે.
તેમની અંતિમ દીવાલો ચાળણી જેવી રીતે છિદ્રિષ્ઠ હોય છે,જેને 'ચાલની પટ્ટિકા' (sieve plates) કહેવામાં આવે છે.
પુખ્ત ચાલની નલિકાના ઘટકોમાં પરિઘીય કોષરસનું સ્તર અને મોટી મધ્યસ્થ રસધાની હોય છે,પરંતુ તેમાં કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.
પરિઘીય કોષરસ અને છિદ્રિષ્ઠ અંતિમ દીવાલો (ચાલની પટ્ટિકા) ની હાજરી ખોરાકના પદાર્થોના કાર્યક્ષમ વહનને સરળ બનાવે છે.
0 likesView Solution
52
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
પ્રકાંડના અગ્ર ભાગનું આયોજન $Corpus$ (કોર્પસ) અને $Tunica$ (ટ્યુનિકા) માં ........ દ્વારા નિશ્ચિત થાય છે.
A
કોષ વિભાજનની ધરી
B
વર્ધનશીલ ક્રિયાનો વિસ્તાર
C
કોષીય વૃદ્ધિનો દર
D
પ્રકાંડાગ્રની વૃદ્ધિનો દર
Solution
(A) $Tunica-Corpus$ સિદ્ધાંત,જે $Schmidt$ $(1924)$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો,તે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પ્રકાંડાગ્રના વર્ધનશીલ પેશીના આયોજનને સમજાવે છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,પ્રકાંડના અગ્ર ભાગને કોષ વિભાજનની ધરીના આધારે બે અલગ વિસ્તારોમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. $Tunica$ (ટ્યુનિકા): પરિઘવર્તી સ્તર(ઓ) જ્યાં કોષો મુખ્યત્વે પ્રતિનત (anticlinal) વિભાજન દ્વારા વિભાજિત થાય છે,જે સપાટીની વૃદ્ધિમાં પરિણમે છે.
$2$. $Corpus$ (કોર્પસ): કોષોનો કેન્દ્રીય જથ્થો જ્યાં વિભાજન વિવિધ ધરીઓમાં થાય છે,જે કદમાં વધારો કરવામાં ફાળો આપે છે.
તેથી,$Tunica$ અને $Corpus$ વચ્ચેનો તફાવત કોષ વિભાજનની ધરી દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,પ્રકાંડના અગ્ર ભાગને કોષ વિભાજનની ધરીના આધારે બે અલગ વિસ્તારોમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. $Tunica$ (ટ્યુનિકા): પરિઘવર્તી સ્તર(ઓ) જ્યાં કોષો મુખ્યત્વે પ્રતિનત (anticlinal) વિભાજન દ્વારા વિભાજિત થાય છે,જે સપાટીની વૃદ્ધિમાં પરિણમે છે.
$2$. $Corpus$ (કોર્પસ): કોષોનો કેન્દ્રીય જથ્થો જ્યાં વિભાજન વિવિધ ધરીઓમાં થાય છે,જે કદમાં વધારો કરવામાં ફાળો આપે છે.
તેથી,$Tunica$ અને $Corpus$ વચ્ચેનો તફાવત કોષ વિભાજનની ધરી દ્વારા નક્કી થાય છે.
0 likesView Solution
53
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
પૃષ્ઠવંશીઓના રુધિરમાં જોવા મળતું ખનિજ તત્ત્વ . . . . . . છે.
A
મૅગ્નેશિયમ
B
આયર્ન
C
કેલ્શિયમ
D
કૉપર
Solution
(B) પૃષ્ઠવંશીઓના રુધિરમાં હિમોગ્લોબિન હોય છે,જે રક્તકણો $(RBCs)$ માં જોવા મળતું શ્વસન રંજકદ્રવ્ય છે.
હિમોગ્લોબિન એ એક સંયુક્ત પ્રોટીન છે જે ગ્લોબિન નામના પ્રોટીન ભાગ અને હિમ નામના બિન-પ્રોટીન પ્રોસ્થેટિક સમૂહનું બનેલું છે.
હિમ સમૂહના કેન્દ્રમાં આયર્ન $(Fe^{2+})$ આયન હોય છે,જે ઓક્સિજનના અણુઓ સાથે જોડાવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આયર્ન એ પૃષ્ઠવંશીઓના રુધિરમાં જોવા મળતું આવશ્યક ખનિજ તત્ત્વ છે.
હિમોગ્લોબિન એ એક સંયુક્ત પ્રોટીન છે જે ગ્લોબિન નામના પ્રોટીન ભાગ અને હિમ નામના બિન-પ્રોટીન પ્રોસ્થેટિક સમૂહનું બનેલું છે.
હિમ સમૂહના કેન્દ્રમાં આયર્ન $(Fe^{2+})$ આયન હોય છે,જે ઓક્સિજનના અણુઓ સાથે જોડાવા માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આયર્ન એ પૃષ્ઠવંશીઓના રુધિરમાં જોવા મળતું આવશ્યક ખનિજ તત્ત્વ છે.
0 likesView Solution
54
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
હાર્વેસિયન નલિકાઓ ............. માં જોવા મળે છે.
A
ભુજાસ્થિ (Humerus)
B
ઉર્વસ્થિ (Femur)
C
સ્કંધાસ્થિ (Scapula)
D
અક્ષક (Clavicle)
Solution
(A) હાર્વેસિયન નલિકાઓ સસ્તન પ્રાણીઓના સઘન અસ્થિ (compact bone) ની લાક્ષણિકતા છે.
આ નલિકાઓમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Humerus$ (ભુજાસ્થિ) એ લાંબુ અસ્થિ છે જે સઘન અસ્થિ પેશીનું બનેલું હોય છે,જેમાં હાર્વેસિયન તંત્રો જોવા મળે છે.
જોકે $Femur$ (ઉર્વસ્થિ) માં પણ હાર્વેસિયન નલિકાઓ હોય છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં લાંબા અસ્થિના ઉદાહરણ તરીકે $Humerus$ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે.
આ નલિકાઓમાં રુધિરવાહિનીઓ,ચેતાઓ અને લસિકાવાહિનીઓ આવેલી હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Humerus$ (ભુજાસ્થિ) એ લાંબુ અસ્થિ છે જે સઘન અસ્થિ પેશીનું બનેલું હોય છે,જેમાં હાર્વેસિયન તંત્રો જોવા મળે છે.
જોકે $Femur$ (ઉર્વસ્થિ) માં પણ હાર્વેસિયન નલિકાઓ હોય છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં લાંબા અસ્થિના ઉદાહરણ તરીકે $Humerus$ નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
55
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
હિસ્ટેમાઈનનો સ્રાવ કરતા કોષો ..... માં જોવા મળે છે.
A
સંયોજક પેશી
B
ફેફસાં
C
સ્નાયુ પેશી
D
ચેતાપેશી
Solution
(A) હિસ્ટેમાઈન એ એક રાસાયણિક મધ્યસ્થી છે જે બળતરા પ્રતિભાવો અને એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓમાં સામેલ છે.
તે મુખ્યત્વે માસ્ટ કોષો (mast cells) દ્વારા સ્ત્રાવ પામે છે,જે સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળતા શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર છે.
આ કોષો ખાસ કરીને ત્વચા,શ્વસન માર્ગ અને પાચન માર્ગમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ રોગપ્રતિકારક તંત્રની સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
તે મુખ્યત્વે માસ્ટ કોષો (mast cells) દ્વારા સ્ત્રાવ પામે છે,જે સંયોજક પેશીઓમાં જોવા મળતા શ્વેત રક્તકણોનો એક પ્રકાર છે.
આ કોષો ખાસ કરીને ત્વચા,શ્વસન માર્ગ અને પાચન માર્ગમાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ રોગપ્રતિકારક તંત્રની સંરક્ષણ પ્રણાલીમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
56
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
ન્યુક્લિઓપ્રોટીનનું સંશ્લેષણ ક્યાં થાય છે?
A
કોષકેન્દ્રરસ
B
કોષકેન્દ્રપટલ
C
કોષકેન્દ્રિકા
D
કોષરસ
Solution
(C) કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રની અંદર આવેલી એક ગોળાકાર રચના છે. તે સક્રિય રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સંશ્લેષણ અને પ્રક્રિયાનું સ્થાન છે. રિબોઝોમ્સ $rRNA$ અને રિબોઝોમલ પ્રોટીન (ન્યુક્લિઓપ્રોટીન) ના બનેલા હોવાથી,કોષકેન્દ્રિકા એ ન્યુક્લિઓપ્રોટીન અને રિબોઝોમલ સબ-યુનિટ્સના સંશ્લેષણ અને જોડાણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે.
0 likesView Solution
57
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
કોષીય અંગિકાઓને નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ દ્વારા સ્વતંત્ર રીતે અલગ કરી શકાય છે?
A
ક્રોમેટોગ્રાફી
B
$X-$ કિરણોનું વિવર્તન
C
વિભેદનીય સેન્ટ્રિફ્યુગેશન
D
ઓટો-રેડિયોગ્રાફી
Solution
(C) વિભેદનીય સેન્ટ્રિફ્યુગેશન (Differential centrifugation) એ કોષીય અંગિકાઓને તેમના કદ,આકાર અને ઘનતાના આધારે અલગ કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કોષીય હોમોજીનેટને સેન્ટ્રિફ્યુગેશનની વધતી જતી ગતિએ ફેરવવામાં આવે છે.
જેમ જેમ ગતિ વધે છે,તેમ ઊંચા સેડિમેન્ટેશન ગુણાંક ધરાવતી અંગિકાઓ (જેમ કે કોષકેન્દ્ર) પહેલા નીચે બેસી જાય છે,ત્યારબાદ કણાભસૂત્ર,લાયસોઝોમ્સ અને માઇક્રોસોમ્સ અલગ પડે છે.
તેથી,કોષીય અંગિકાઓને સ્વતંત્ર રીતે અલગ કરવા માટે આ પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કોષીય હોમોજીનેટને સેન્ટ્રિફ્યુગેશનની વધતી જતી ગતિએ ફેરવવામાં આવે છે.
જેમ જેમ ગતિ વધે છે,તેમ ઊંચા સેડિમેન્ટેશન ગુણાંક ધરાવતી અંગિકાઓ (જેમ કે કોષકેન્દ્ર) પહેલા નીચે બેસી જાય છે,ત્યારબાદ કણાભસૂત્ર,લાયસોઝોમ્સ અને માઇક્રોસોમ્સ અલગ પડે છે.
તેથી,કોષીય અંગિકાઓને સ્વતંત્ર રીતે અલગ કરવા માટે આ પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.
0 likesView Solution
58
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
પોલીરિબોઝોમ કોની ગોઠવણીથી બને છે?
A
રિબોઝોમ્સ અને $r-RNA$
B
માત્ર $r-RNA$
C
પેરોક્સિઝોમ્સ
D
$m-RNA$ પર જોડાયેલા અનેક રિબોઝોમ્સ
Solution
(D) પોલીરિબોઝોમ (અથવા પોલિસોમ) એ એક એવી રચના છે જેમાં એક જ $m-RNA$ અણુ સાથે અનેક રિબોઝોમ્સ જોડાયેલા હોય છે.
આ રિબોઝોમ્સ $m-RNA$ નું એકસાથે ભાષાંતર (translation) કરે છે,જે એક જ પ્રકારની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાની અનેક નકલોનું ઝડપી સંશ્લેષણ શક્ય બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રોકેરિયોટિક અને યુકેરિયોટિક બંને કોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ છે.
આ રિબોઝોમ્સ $m-RNA$ નું એકસાથે ભાષાંતર (translation) કરે છે,જે એક જ પ્રકારની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાની અનેક નકલોનું ઝડપી સંશ્લેષણ શક્ય બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રોકેરિયોટિક અને યુકેરિયોટિક બંને કોષોમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે અત્યંત કાર્યક્ષમ છે.
0 likesView Solution
59
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
કોષરસપટલ શેનું બનેલું છે?
A
પ્રોટીન અને કાર્બોદિતો
B
પ્રોટીન અને લિપિડ
C
પ્રોટીન,લિપિડ અને કાર્બોદિતો
D
પ્રોટીન,લિપિડ અને કેટલાક ન્યુક્લિક ઍસિડ્સ
Solution
(C) કોષરસપટલ (પ્લાઝ્મા મેમ્બ્રેન) મુખ્યત્વે લિપિડ્સ અને પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે. લિપિડનું દ્વિસ્તર બંધારણીય માળખું બનાવે છે,જ્યારે પ્રોટીન તેમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ ઉપરાંત,પટલની બહારની સપાટી પર કાર્બોદિતો હાજર હોય છે,જે પ્રોટીન (ગ્લાયકોપ્રોટીન) અથવા લિપિડ (ગ્લાયકોલિપિડ) સાથે જોડાયેલા હોય છે. તેથી,કોષરસપટલ પ્રોટીન,લિપિડ અને કાર્બોદિતોનું બનેલું છે.
0 likesView Solution
60
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
ગ્લોમેર્યુલર ગાળણમાંથી ઉપયોગી પદાર્થોનું પુનઃ શોષણ .. માં થાય છે.
A
સંગ્રહણ નલિકા
B
હેન્લેનો પાશ
C
નિકટવર્તી ગૂંચળાકાર નલિકા
D
દૂરસ્થ ગૂંચળાકાર નલિકા
Solution
(C) ગ્લોમેર્યુલર ગાળણમાંથી ઉપયોગી પદાર્થોના પુનઃ શોષણ માટેનું મુખ્ય સ્થાન $Proximal \text{ Convoluted Tubule} (PCT)$ એટલે કે નિકટવર્તી ગૂંચળાકાર નલિકા છે.
લગભગ $70-80\%$ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અને પાણી, તેમજ $100\%$ ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડનું શોષણ $PCT$ માં થાય છે।
આ પ્રક્રિયા શરીરના આંતરિક વાતાવરણ અને $pH$ સંતુલન જાળવવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
લગભગ $70-80\%$ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ અને પાણી, તેમજ $100\%$ ગ્લુકોઝ અને એમિનો એસિડનું શોષણ $PCT$ માં થાય છે।
આ પ્રક્રિયા શરીરના આંતરિક વાતાવરણ અને $pH$ સંતુલન જાળવવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
0 likesView Solution
61
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
લાંબા અસ્થિઓના અંતિમ છેડાઓ .......... કાસ્થિ દ્વારા આવરિત હોય છે.
A
કેલ્સિફાઇડ
B
તંતુમય
C
સ્થિતિસ્થાપક
D
હાયેલીન (કાચવત)
Solution
(D) સાંધા આગળ લાંબા અસ્થિઓના છેડાઓ હાયેલીન કાસ્થિ (કાચવત કાસ્થિ) દ્વારા આવરિત હોય છે,જેને આર્ટિક્યુલર કાસ્થિ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રકારની કાસ્થિ એક લીસી અને ઘર્ષણરહિત સપાટી પૂરી પાડે છે જે સાંધાના હલનચલનને સરળ બનાવે છે.
હાયેલીન કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે અને તે કાચ જેવી પારદર્શક દેખાવ ધરાવે છે.
આ પ્રકારની કાસ્થિ એક લીસી અને ઘર્ષણરહિત સપાટી પૂરી પાડે છે જે સાંધાના હલનચલનને સરળ બનાવે છે.
હાયેલીન કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે અને તે કાચ જેવી પારદર્શક દેખાવ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
62
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
આંખનું સંવેદી રંજકકણયુક્ત સ્તર કયું છે?
A
શ્વેતપટલ (Sclera)
B
નેત્રપટલ (Retina)
C
રંજકપટલ (Choroid)
D
કીકી (Pupil)
Solution
(B) માનવ આંખની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે:
$1$. બાહ્ય સ્તર શ્વેતપટલ (Sclera) છે,જે સઘન સંયોજક પેશીનું બનેલું છે.
$2$. મધ્ય સ્તર રંજકપટલ (Choroid) છે,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે ભૂરા રંગનું દેખાય છે. આ રંજકદ્રવ્યયુક્ત સ્તર છે.
$3$. અંદરનું સ્તર નેત્રપટલ (Retina) છે,જેમાં ત્રણ પ્રકારના કોષો આવેલા છે: ગેંગ્લિયોનિક કોષો,દ્વિધ્રુવી કોષો અને પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડ અને શંકુ કોષો). નેત્રપટલ એ આંખનું સંવેદી સ્તર છે.
તેથી,આંખનું સંવેદી સ્તર નેત્રપટલ (Retina) છે.
$1$. બાહ્ય સ્તર શ્વેતપટલ (Sclera) છે,જે સઘન સંયોજક પેશીનું બનેલું છે.
$2$. મધ્ય સ્તર રંજકપટલ (Choroid) છે,જેમાં ઘણી રુધિરવાહિનીઓ હોય છે અને તે ભૂરા રંગનું દેખાય છે. આ રંજકદ્રવ્યયુક્ત સ્તર છે.
$3$. અંદરનું સ્તર નેત્રપટલ (Retina) છે,જેમાં ત્રણ પ્રકારના કોષો આવેલા છે: ગેંગ્લિયોનિક કોષો,દ્વિધ્રુવી કોષો અને પ્રકાશગ્રાહી કોષો (દંડ અને શંકુ કોષો). નેત્રપટલ એ આંખનું સંવેદી સ્તર છે.
તેથી,આંખનું સંવેદી સ્તર નેત્રપટલ (Retina) છે.
0 likesView Solution
63
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કઈ મસ્તિષ્ક ચેતા હૃદયના ધબકારાનું નિયંત્રણ કરે છે?
A
$X$
B
$IX$
C
$VIII$
D
$VI$
Solution
(A) $X$ મસ્તિષ્ક ચેતાને વેગસ ચેતા (Vagus nerve) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્રનો એક મુખ્ય ભાગ છે અને હૃદયના ધબકારાને ધીમા કરીને તેનું નિયમન કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. વેગસ ચેતા હૃદયને પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતા પુરવઠો પૂરો પાડે છે,જે ખાસ કરીને સાયનોએટ્રિયલ $(SA)$ નોડ અને એટ્રિયોવેન્ટ્રિક્યુલર $(AV)$ નોડ પર કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
64
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
વિકસતા ભ્રૂણમાં, કોષો આકાર અને કાર્યમાં ફેરફાર અનુભવે છે. આ પ્રક્રિયાને શું કહેવામાં આવે છે?
A
વિભેદન
B
રૂપાંતરણ
C
આકારજનન
D
પુનઃગોઠવણી
Solution
(A) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન, કોષો ચોક્કસ કાર્યો કરવા માટે વિશિષ્ટ બને છે અને અલગ આકાર પ્રાપ્ત કરે છે. કોષીય વિશેષતાની આ પ્રક્રિયાને $\text{વિભેદન}$ (Differentiation) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. વિભેદન દ્વારા, યુગ્મનજ (zygote) માંથી ઉતરી આવેલા કોષો શરીરના વિવિધ પેશીઓ અને અંગોમાં વિકસે છે.
0 likesView Solution
65
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
મનુષ્યમાં દ્વિકીય (diploid) રંગસૂત્રોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$46$
B
$4$
C
$18$
D
$12$
Solution
(A) મનુષ્યમાં,દૈહિક કોષો દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે,જે દરેક પિતૃ પાસેથી વારસામાં મળે છે.
દરેક સેટમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.
તેથી,માનવ કોષમાં દ્વિકીય રંગસૂત્રોની કુલ સંખ્યા $23 \times 2 = 46$ છે.
આમાં $22$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
દરેક સેટમાં $23$ રંગસૂત્રો હોય છે.
તેથી,માનવ કોષમાં દ્વિકીય રંગસૂત્રોની કુલ સંખ્યા $23 \times 2 = 46$ છે.
આમાં $22$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
66
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
એક સામાન્ય લીલા નર મકાઈના છોડનું સંકરણ રંગહીન માદા છોડ સાથે કરવામાં આવે છે. તેની સંતતિ આલ્બીનો (રંગહીન) હોય છે. આનું કારણ શું છે?
A
આલ્બિનિઝમનું લક્ષણ પ્રભાવી છે.
B
આલ્બીનો છોડમાં એવું રસાયણ હોય છે જે લીલા નર છોડમાંથી આવતા રંજકદ્રવ્યોનો નાશ કરે છે.
C
રંજકકણો (Plastids) માદા પિતૃમાંથી વારસામાં મળે છે.
D
નર છોડના લીલા રંજકદ્રવ્યોમાં વિકૃતિ આવી છે.
0 likesView Solution
67
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયું ઉત્સેચકનો ભાગ નથી પરંતુ ઉત્સેચકને સક્રિય કરે છે?
A
$K^+$
B
$C$
C
$N$
D
$Si$
Solution
(A) ઘણા ઉત્સેચકોને તેમની સક્રિયતા માટે બિન-પ્રોટીન ઘટકોની જરૂર હોય છે. તેમને સહકારક (cofactors) કહેવામાં આવે છે. સહકારક પ્રોસ્થેટિક સમૂહો,સહ-ઉત્સેચકો અથવા ધાતુ આયનો હોઈ શકે છે. ધાતુ આયનો સક્રિય સ્થાન પર રહેલા પાર્શ્વ શૃંખલાઓ સાથે સંકલન બંધ બનાવે છે અને તે જ સમયે પ્રક્રિયાર્થી સાથે એક અથવા વધુ સંકલન બંધ બનાવે છે. $K^+$ (પોટેશિયમ આયન) એ એક જાણીતો ધાતુ આયન સહકારક છે જે પાયરુવેટ કાઇનેઝ જેવા અનેક ઉત્સેચકોને સક્રિય કરે છે,જે ગ્લાયકોલિસિસમાં સામેલ છે. તેથી,$K^+$ એ ઉત્સેચકની રચનાનો ભાગ નથી પરંતુ તેની ઉદ્દીપકીય સક્રિયતા માટે આવશ્યક છે.
0 likesView Solution
68
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
દ્વિધ્રુવીયતા (Dyad) શું દર્શાવે છે?
A
બે રંગસૂત્રિકા અને એક સેન્ટ્રોમીયર
B
બે રંગસૂત્રિકા અને બે સેન્ટ્રોમીયર
C
ચાર રંગસૂત્રિકા અને બે સેન્ટ્રોમીયર
D
ચાર રંગસૂત્રિકા અને ચાર સેન્ટ્રોમીયર
Solution
(A) દ્વિધ્રુવીયતા (Dyad) એવા રંગસૂત્રને દર્શાવે છે જે કોષચક્રના $S$-તબક્કા દરમિયાન સ્વયંજનન પામ્યું હોય,જેમાં એક જ સેન્ટ્રોમીયર સાથે જોડાયેલી બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) હોય છે.
અર્ધીકરણ-$I$ દરમિયાન,આ દ્વિધ્રુવીયતા જોડાઈને બાયવેલન્ટ (bivalents) અથવા ટેટ્રાડ (tetrads) બનાવે છે.
તેથી,એક દ્વિધ્રુવીયતા બે રંગસૂત્રિકા અને એક સેન્ટ્રોમીયરની બનેલી હોય છે.
અર્ધીકરણ-$I$ દરમિયાન,આ દ્વિધ્રુવીયતા જોડાઈને બાયવેલન્ટ (bivalents) અથવા ટેટ્રાડ (tetrads) બનાવે છે.
તેથી,એક દ્વિધ્રુવીયતા બે રંગસૂત્રિકા અને એક સેન્ટ્રોમીયરની બનેલી હોય છે.
0 likesView Solution
69
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
સ્થલજ વસવાટમાં,તાપમાન અને વર્ષાની પરિસ્થિતિ મુખ્યત્વે કોના દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે?
A
પાણીનું રૂપાંતરણ
B
બાષ્પોત્સર્જન
C
તાપીય અવધિકાળ
D
સ્થળાંતરણ
Solution
(B) સ્થલજ વસવાટમાં,વનસ્પતિઓ સ્થાનિક આબોહવા,ખાસ કરીને તાપમાન અને વરસાદની ભાતને પ્રભાવિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
બાષ્પોત્સર્જન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો,જેમ કે પર્ણોમાંથી પાણીની વરાળ સ્વરૂપે બાષ્પ બહાર નીકળે છે.
આ પ્રક્રિયા વાતાવરણમાં પાણીની વરાળ મુક્ત કરે છે,જે સ્થાનિક ભેજમાં વધારો કરે છે અને વાદળ નિર્માણ તથા વરસાદને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
વધુમાં,બાષ્પોત્સર્જનની ઠંડક આપતી અસર આસપાસના પર્યાવરણના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,બાષ્પોત્સર્જન એ એક મુખ્ય જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે સ્થલજ નિવસનતંત્રના સૂક્ષ્મ વાતાવરણને અસર કરે છે.
બાષ્પોત્સર્જન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો,જેમ કે પર્ણોમાંથી પાણીની વરાળ સ્વરૂપે બાષ્પ બહાર નીકળે છે.
આ પ્રક્રિયા વાતાવરણમાં પાણીની વરાળ મુક્ત કરે છે,જે સ્થાનિક ભેજમાં વધારો કરે છે અને વાદળ નિર્માણ તથા વરસાદને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
વધુમાં,બાષ્પોત્સર્જનની ઠંડક આપતી અસર આસપાસના પર્યાવરણના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,બાષ્પોત્સર્જન એ એક મુખ્ય જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે સ્થલજ નિવસનતંત્રના સૂક્ષ્મ વાતાવરણને અસર કરે છે.
0 likesView Solution
70
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
જમીનમાંથી ફૉસ્ફરસ અને નાઇટ્રોજન આયનો સામાન્ય રીતે ધોવાઈ જાય છે (leached),કારણ કે તેઓ સામાન્ય રીતે આ સ્વરૂપમાં હોય છે:
A
કુદરતી આયનો
B
ઋણભારિત આયનો (Anions)
C
ધનભારિત આયનો (Cations)
D
ધન અને ઋણ બંને આયનો પરંતુ ધ્રુવીય મિશ્રણ
Solution
(B) જમીનના કણો સામાન્ય રીતે ઋણભારિત હોય છે.
આ ઋણભારને કારણે,તેઓ $K^+$,$Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ જેવા ધનભારિત આયનો (Cations) ને આકર્ષે છે અને જકડી રાખે છે.
તેનાથી વિપરીત,$NO_3^-$ (નાઇટ્રેટ) અને $PO_4^{3-}$ (ફૉસ્ફેટ) જેવા ઋણભારિત આયનો (Anions) જમીનના ઋણભારિત કણો દ્વારા અપાકર્ષાય છે.
આ અપાકર્ષણને કારણે,આ ઋણ આયનો જમીન સાથે બંધાતા નથી અને પાણી દ્વારા સરળતાથી ધોવાઈ જાય છે,ખાસ કરીને ભારે વરસાદ અથવા સિંચાઈ દરમિયાન.
આ ઋણભારને કારણે,તેઓ $K^+$,$Ca^{2+}$ અને $Mg^{2+}$ જેવા ધનભારિત આયનો (Cations) ને આકર્ષે છે અને જકડી રાખે છે.
તેનાથી વિપરીત,$NO_3^-$ (નાઇટ્રેટ) અને $PO_4^{3-}$ (ફૉસ્ફેટ) જેવા ઋણભારિત આયનો (Anions) જમીનના ઋણભારિત કણો દ્વારા અપાકર્ષાય છે.
આ અપાકર્ષણને કારણે,આ ઋણ આયનો જમીન સાથે બંધાતા નથી અને પાણી દ્વારા સરળતાથી ધોવાઈ જાય છે,ખાસ કરીને ભારે વરસાદ અથવા સિંચાઈ દરમિયાન.
0 likesView Solution
71
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
કયો પાક સૌરઊર્જામાંથી $2-4 \ kg/m^2$ ની સૌથી વધુ ચોખ્ખી પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા આપે છે?
A
ઘઉં
B
શેરડી
C
ડાંગર
D
બાજરો
Solution
(B) શેરડી $(Saccharum \ officinarum)$ એ $C_4$ વનસ્પતિ છે જે ઉચ્ચ પ્રકાશસંશ્લેષણીય કાર્યક્ષમતા દર્શાવે છે.
તે ખેતીલાયક પાકોમાં સૌથી વધુ ચોખ્ખી પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા ધરાવતા પાકોમાંનો એક છે,જે ઘણીવાર વાર્ષિક $2-4 \ kg/m^2$ સુધી પહોંચે છે.
આ ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા $C_4$ પથને કારણે છે,જે પ્રકાશશ્વસન (photorespiration) ઘટાડે છે અને વનસ્પતિને ઉચ્ચ પ્રકાશ તીવ્રતા અને તાપમાનની સ્થિતિમાં પણ કાર્બન સ્થાપનનો ઊંચો દર જાળવી રાખવા દે છે.
તે ખેતીલાયક પાકોમાં સૌથી વધુ ચોખ્ખી પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા ધરાવતા પાકોમાંનો એક છે,જે ઘણીવાર વાર્ષિક $2-4 \ kg/m^2$ સુધી પહોંચે છે.
આ ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા $C_4$ પથને કારણે છે,જે પ્રકાશશ્વસન (photorespiration) ઘટાડે છે અને વનસ્પતિને ઉચ્ચ પ્રકાશ તીવ્રતા અને તાપમાનની સ્થિતિમાં પણ કાર્બન સ્થાપનનો ઊંચો દર જાળવી રાખવા દે છે.
0 likesView Solution
72
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
પ્રકાશશ્વસન (Photorespiration) માટેનો પ્રક્રિયક કયો છે?
A
ફૉસ્ફોગ્લિસરિક ઍસિડ
B
ગ્લાયકોલેટ
C
સેરીન
D
ગ્લાયસિન
Solution
(B) પ્રકાશશ્વસન એ $C_3$ વનસ્પતિઓમાં થતી એક પ્રક્રિયા છે જ્યારે $RuBisCO$ ઉત્સેચક કાર્બોક્સિલેઝને બદલે ઓક્સિજનેઝ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$RuBP$ $(Ribulose-1,5-bisphosphate)$ એ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3-phosphoglycerate$ નો એક અણુ અને $2-phosphoglycolate$ નો એક અણુ બનાવે છે.
ત્યારબાદ $2-phosphoglycolate$ નું ડિફોસ્ફોરાયલેશન થઈને $Glycolate$ બને છે.
$Glycolate$ એ મુખ્ય પ્રક્રિયક છે જે પેરોક્સિઝોમમાં પ્રકાશશ્વસન માર્ગ (જેને $C_2$ ચક્ર પણ કહેવાય છે) માં પ્રવેશે છે.
તેથી,$Glycolate$ એ પ્રકાશશ્વસન માટેનો સાચો પ્રક્રિયક છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$RuBP$ $(Ribulose-1,5-bisphosphate)$ એ $O_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $3-phosphoglycerate$ નો એક અણુ અને $2-phosphoglycolate$ નો એક અણુ બનાવે છે.
ત્યારબાદ $2-phosphoglycolate$ નું ડિફોસ્ફોરાયલેશન થઈને $Glycolate$ બને છે.
$Glycolate$ એ મુખ્ય પ્રક્રિયક છે જે પેરોક્સિઝોમમાં પ્રકાશશ્વસન માર્ગ (જેને $C_2$ ચક્ર પણ કહેવાય છે) માં પ્રવેશે છે.
તેથી,$Glycolate$ એ પ્રકાશશ્વસન માટેનો સાચો પ્રક્રિયક છે.
0 likesView Solution
73
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
$C_4$ વનસ્પતિઓમાં કૅલ્વિન ચક્ર ક્યાં થાય છે?
A
સ્ટ્રોમામાં આવેલા પુલકંચુકીય હરિતકણમાં
B
ગ્રાનાના પુલકંચુકીય હરિતકણમાં
C
ગ્રાનાના મધ્યપર્ણીય હરિતકણમાં
D
સ્ટ્રોમાના મધ્યપર્ણીય હરિતકણમાં
Solution
(A) $C_4$ વનસ્પતિઓમાં,કૅલ્વિન ચક્ર ફક્ત પુલકંચુકીય (bundle sheath) કોષોમાં જ થાય છે.
આ કોષોમાં રહેલા હરિતકણો કૅલ્વિન ચક્ર માટે વિશિષ્ટ હોય છે,કારણ કે તેમાં ગ્રાનાનો અભાવ હોય છે (અગ્રાનાલ હરિતકણ) અને તેમાં $RuBisCO$ ઉત્સેચક પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે.
પ્રાથમિક $CO_2$ સ્થાપન મધ્યપર્ણીય કોષોમાં થાય છે,જે $4$-કાર્બન સંયોજન $(OAA)$ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ કૅલ્વિન ચક્ર માટે પુલકંચુકીય કોષોમાં વહન પામે છે.
આ કોષોમાં રહેલા હરિતકણો કૅલ્વિન ચક્ર માટે વિશિષ્ટ હોય છે,કારણ કે તેમાં ગ્રાનાનો અભાવ હોય છે (અગ્રાનાલ હરિતકણ) અને તેમાં $RuBisCO$ ઉત્સેચક પુષ્કળ પ્રમાણમાં હોય છે.
પ્રાથમિક $CO_2$ સ્થાપન મધ્યપર્ણીય કોષોમાં થાય છે,જે $4$-કાર્બન સંયોજન $(OAA)$ બનાવે છે,જે ત્યારબાદ કૅલ્વિન ચક્ર માટે પુલકંચુકીય કોષોમાં વહન પામે છે.
0 likesView Solution
74
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
ઘાસના ઘણા પ્રકારના પાંદડાઓમાં વળવાની અથવા ઉકેલાવાની ક્ષમતા હોય છે કારણ કે તેમાં ........ હોય છે.
A
ખૂબ પાતળા હોય છે.
B
આઈસોબાયલેટરલ (isobilateral) હોય છે.
C
વિશિષ્ટ બુલિફોર્મ કોષો (bulliform cells) ધરાવે છે.
D
સમાંતર વાહક પેશીઓ (vascular bundles) ધરાવે છે.
Solution
(C) ઘાસમાં,શિરાઓની સાથેના અમુક અધિસ્તરીય કોષો વિશિષ્ટ,મોટા,ખાલી અને રંગહીન કોષોમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જેને $ \text{bulliform cells} $ (બુલિફોર્મ કોષો) કહેવામાં આવે છે.
જ્યારે આ કોષો પાણીના શોષણને કારણે સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પાંદડું ખુલી જાય છે.
જ્યારે પાણીની અછત હોય છે,ત્યારે આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) થઈ જાય છે,જેના કારણે પાંદડું અંદરની તરફ વળી જાય છે. આ પ્રક્રિયા બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
જ્યારે આ કોષો પાણીના શોષણને કારણે સ્ફીત (turgid) બને છે,ત્યારે પાંદડું ખુલી જાય છે.
જ્યારે પાણીની અછત હોય છે,ત્યારે આ કોષો પાણી ગુમાવે છે અને શિથિલ (flaccid) થઈ જાય છે,જેના કારણે પાંદડું અંદરની તરફ વળી જાય છે. આ પ્રક્રિયા બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
75
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં નીચેનામાંથી શું વધે છે?
A
ખનીજ તત્ત્વોનું ઉપર તરફ વહન
B
પાણીનું શોષણ
C
આંતરગાંઠોનું વિસ્તરણ
D
રસારોહણ
Solution
(C) પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં,વનસ્પતિઓ 'ઇટિઓલેશન' (etiolation) તરીકે ઓળખાતી ઘટના દર્શાવે છે.
ઇટિઓલેશન એ અપૂર્ણ અથવા સંપૂર્ણ પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં ઉગતી સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી પ્રક્રિયા છે.
તે લાંબા અને નબળા પ્રકાંડ,લાંબી આંતરગાંઠોને કારણે નાના પર્ણો અને આછા પીળા રંગ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તેથી,પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં આંતરગાંઠોનું વિસ્તરણ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે કારણ કે વનસ્પતિ પ્રકાશના સ્ત્રોત સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરે છે.
ઇટિઓલેશન એ અપૂર્ણ અથવા સંપૂર્ણ પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં ઉગતી સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી પ્રક્રિયા છે.
તે લાંબા અને નબળા પ્રકાંડ,લાંબી આંતરગાંઠોને કારણે નાના પર્ણો અને આછા પીળા રંગ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
તેથી,પ્રકાશની ગેરહાજરીમાં આંતરગાંઠોનું વિસ્તરણ નોંધપાત્ર રીતે વધે છે કારણ કે વનસ્પતિ પ્રકાશના સ્ત્રોત સુધી પહોંચવાનો પ્રયત્ન કરે છે.
1 likesView Solution
76
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કોણ પર્ણના વૃદ્ધત્વ (senescence) ને વિલંબિત કરવામાં મદદ કરે છે?
A
એબ્સિસિક ઍસિડ
B
ઑક્ઝિન
C
ફ્લોરીજન
D
સાયટોકાઈનીન
Solution
(D) સાયટોકાઈનીન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે અને પર્ણના વૃદ્ધત્વ (senescence) ની પ્રક્રિયાને વિલંબિત કરે છે.
તેઓ પર્ણોમાં ક્લોરોફિલનું પ્રમાણ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી અકાળે પીળા પડવાની અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયા અટકે છે.
બીજી તરફ,એબ્સિસિક ઍસિડ વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
તેઓ પર્ણોમાં ક્લોરોફિલનું પ્રમાણ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણને લાંબા સમય સુધી જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી અકાળે પીળા પડવાની અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયા અટકે છે.
બીજી તરફ,એબ્સિસિક ઍસિડ વૃદ્ધત્વ અને પર્ણપતનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
77
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
બગીચાના ઘાસનું વ્યવસ્થાપન વધુ અસરકારક રીતે થાય છે કારણ કે
A
તે કવચની ઉત્તેજના સાથે પુનઃસર્જન પામે છે.
B
અગ્રસ્થ પ્રભાવિતા દૂર થાય છે અને આંતરવિષ્ટ વર્ધમાન પેશીઓ ઉત્તેજાય છે.
C
અગ્રસ્થ પ્રભાવિતા દૂર થાય છે.
D
અગ્રસ્થ પ્રભાવિતા દૂર થાય છે અને પાર્શ્વસ્થ વર્ધમાનની વૃદ્ધિ પ્રેરાય છે.
Solution
(B) બગીચાના ઘાસનું વ્યવસ્થાપન નિયમિત કાપણી દ્વારા કરવામાં આવે છે. જ્યારે ઘાસનો ઉપરનો ભાગ કાપવામાં આવે છે,ત્યારે અગ્રસ્થ કલિકા (જે ઓક્સિનના ઉત્પાદનને કારણે અગ્રસ્થ પ્રભાવિતાનો સ્ત્રોત છે) દૂર થાય છે. અગ્રસ્થ પ્રભાવિતા દૂર થવાથી આંતરવિષ્ટ વર્ધમાન પેશીઓ,જે ગાંઠો અથવા આંતરગાંઠોના પાયા પર સ્થિત હોય છે,તે સક્રિય થાય છે અને ઘાસની વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે ઘાસ વધુ ઘટ્ટ અને સમાન બને છે.
0 likesView Solution
78
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
સ્વાદુરસનો સ્રાવ ............ દ્વારા ઉત્તેજિત થાય છે.
A
એન્ટરોકાઇનેઝ
B
કોલીસસ્ટોકાઈનીન
C
ટ્રીપ્સીનોજેન
D
સિક્રિટીન
Solution
(D) સ્વાદુરસનો સ્રાવ મુખ્યત્વે જઠરાંત્રીય અંતઃસ્ત્રાવો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. $Secretin$ (સિક્રિટીન) સ્વાદુપિંડ પર કાર્ય કરીને પાણી અને બાયકાર્બોનેટ આયનોના સ્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. $Cholecystokinin$ $(CCK)$ સ્વાદુપિંડને પાચક ઉત્સેચકોનો સ્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ બંને અંતઃસ્ત્રાવો સ્વાદુરસના સ્રાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,પરંતુ $Secretin$ એ સ્વાદુરસના જલીય ઘટકોના સ્રાવને ઉત્તેજિત કરવા માટે જાણીતો મુખ્ય અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તેથી,સૌથી યોગ્ય ઉત્તર $Secretin$ (સિક્રિટીન) છે.
$1$. $Secretin$ (સિક્રિટીન) સ્વાદુપિંડ પર કાર્ય કરીને પાણી અને બાયકાર્બોનેટ આયનોના સ્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. $Cholecystokinin$ $(CCK)$ સ્વાદુપિંડને પાચક ઉત્સેચકોનો સ્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ બંને અંતઃસ્ત્રાવો સ્વાદુરસના સ્રાવમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,પરંતુ $Secretin$ એ સ્વાદુરસના જલીય ઘટકોના સ્રાવને ઉત્તેજિત કરવા માટે જાણીતો મુખ્ય અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તેથી,સૌથી યોગ્ય ઉત્તર $Secretin$ (સિક્રિટીન) છે.
0 likesView Solution
79
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
ત્રિદલ વાલ્વ (Tricuspid valve) ............... ની વચ્ચે જોવા મળે છે.
A
શિરાકોટર અને જમણું કર્ણક
B
જમણું કર્ણક અને જમણું ક્ષેપક
C
ડાબું ક્ષેપક અને ડાબું કર્ણક
D
ક્ષેપક અને મહાધમની
Solution
(B) માનવ હૃદયમાં ચાર ખંડો હોય છે: બે કર્ણક અને બે ક્ષેપક.
$1$. ત્રિદલ વાલ્વ એ ત્રણ પડ ધરાવતો વાલ્વ છે જે જમણા કર્ણક અને જમણા ક્ષેપકની વચ્ચે આવેલો હોય છે.
$2$. તેનું મુખ્ય કાર્ય ક્ષેપકના સંકોચન (ventricular systole) દરમિયાન રુધિરને જમણા ક્ષેપકમાંથી પાછું જમણા કર્ણકમાં જતું અટકાવવાનું છે.
$3$. દ્વિદલ વાલ્વ (mitral valve) એ ડાબા કર્ણક અને ડાબા ક્ષેપકની વચ્ચે આવેલો હોય છે.
$4$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
$1$. ત્રિદલ વાલ્વ એ ત્રણ પડ ધરાવતો વાલ્વ છે જે જમણા કર્ણક અને જમણા ક્ષેપકની વચ્ચે આવેલો હોય છે.
$2$. તેનું મુખ્ય કાર્ય ક્ષેપકના સંકોચન (ventricular systole) દરમિયાન રુધિરને જમણા ક્ષેપકમાંથી પાછું જમણા કર્ણકમાં જતું અટકાવવાનું છે.
$3$. દ્વિદલ વાલ્વ (mitral valve) એ ડાબા કર્ણક અને ડાબા ક્ષેપકની વચ્ચે આવેલો હોય છે.
$4$. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
80
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
નીચેનામાંથી કયા કોષો સૂક્ષ્મ જીવોનું ઝડપથી ભક્ષણ કરે છે?
A
એસીડોફિલ્સ
B
એકકેન્દ્રીકણ (Monocytes)
C
ન્યુટ્રોફિલ્સ
D
બંને $(B)$ અને $(C)$
Solution
(D) ન્યુટ્રોફિલ્સ અને એકકેન્દ્રીકણ (Monocytes) એ શ્વેતકણો $(WBCs)$ ના પ્રકારો છે જે શરીરની સંરક્ષણ પ્રણાલી તરીકે કાર્ય કરે છે.
ન્યુટ્રોફિલ્સ એ સૌથી વધુ સંખ્યામાં જોવા મળતા શ્વેતકણો $(60-65\%)$ છે અને તે ભક્ષક કોષો છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ વિદેશી સૂક્ષ્મ જીવોને ગળી જાય છે અને તેનો નાશ કરે છે.
એકકેન્દ્રીકણ $(6-8\%)$ પણ ભક્ષક કોષો છે અને તે મેક્રોફેજમાં રૂપાંતરિત થઈને બેક્ટેરિયા અને કોષીય કચરાનું ભક્ષણ કરે છે.
તેથી, ન્યુટ્રોફિલ્સ અને એકકેન્દ્રીકણ બંને સૂક્ષ્મ જીવોના ઝડપી ભક્ષણ માટે જવાબદાર છે.
ન્યુટ્રોફિલ્સ એ સૌથી વધુ સંખ્યામાં જોવા મળતા શ્વેતકણો $(60-65\%)$ છે અને તે ભક્ષક કોષો છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ વિદેશી સૂક્ષ્મ જીવોને ગળી જાય છે અને તેનો નાશ કરે છે.
એકકેન્દ્રીકણ $(6-8\%)$ પણ ભક્ષક કોષો છે અને તે મેક્રોફેજમાં રૂપાંતરિત થઈને બેક્ટેરિયા અને કોષીય કચરાનું ભક્ષણ કરે છે.
તેથી, ન્યુટ્રોફિલ્સ અને એકકેન્દ્રીકણ બંને સૂક્ષ્મ જીવોના ઝડપી ભક્ષણ માટે જવાબદાર છે.
0 likesView Solution
81
BiologyMediumMCQAIPMT · 1989
$A$ રુધિર જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિને રુધિર ચઢાવવાની જરૂર છે. તેમને કયા રુધિર જૂથનું રુધિર આપી શકાય?
A
$A$ અને $B$
B
$A$ અને $AB$
C
$A$ અને $O$
D
$A, B, AB$ અને $O$
Solution
(C) રુધિર જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિના રક્તકણોની સપાટી પર $A$ એન્ટિજન હોય છે અને તેમના રુધિરરસમાં એન્ટિ-$B$ એન્ટિબોડી હોય છે.
પ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા ટાળવા માટે,દાતાના રુધિરમાં $B$ એન્ટિજન હોવા જોઈએ નહીં.
તેથી,$A$ રુધિર જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિ $A$ રુધિર જૂથ (સમાન પ્રકાર) અથવા $O$ રુધિર જૂથ (સાર્વત્રિક દાતા,કારણ કે તેમાં $A$ કે $B$ બંને એન્ટિજનનો અભાવ હોય છે) ધરાવતી વ્યક્તિ પાસેથી રુધિર મેળવી શકે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
પ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા ટાળવા માટે,દાતાના રુધિરમાં $B$ એન્ટિજન હોવા જોઈએ નહીં.
તેથી,$A$ રુધિર જૂથ ધરાવતી વ્યક્તિ $A$ રુધિર જૂથ (સમાન પ્રકાર) અથવા $O$ રુધિર જૂથ (સાર્વત્રિક દાતા,કારણ કે તેમાં $A$ કે $B$ બંને એન્ટિજનનો અભાવ હોય છે) ધરાવતી વ્યક્તિ પાસેથી રુધિર મેળવી શકે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
82
BiologyDifficultMCQAIPMT · 1989
તાજા એકત્રિત કરેલા રુધિરમાંથી કૅલ્શિયમ દૂર કરવામાં આવે તો શું થાય?
A
રુધિર ગંઠાવામાં વિલંબ થાય છે
B
રુધિર ગંઠાતું અટકે છે
C
તે તાત્કાલિક ગંઠાઈ જાય છે
D
હીમોગ્લોબિનનું વિઘટન અટકે છે
Solution
(B) રુધિર ગંઠાવાની પ્રક્રિયામાં કૅલ્શિયમ આયનો $(Ca^{2+})$ ખૂબ જ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયામાં જરૂરી કારકોને સક્રિય કરવા માટે,ખાસ કરીને પ્રોથ્રોમ્બિનનું થ્રોમ્બિનમાં રૂપાંતર કરવા માટે અનિવાર્ય છે. જ્યારે તાજા એકત્રિત કરેલા રુધિરમાંથી કૅલ્શિયમ દૂર કરવામાં આવે (દા.ત. $EDTA$ કે સોડિયમ સાઇટ્રેટ જેવા ચીલેટિંગ એજન્ટ ઉમેરીને),ત્યારે રુધિર ગંઠાવાની પ્રક્રિયા અટકી જાય છે,જેનાથી રુધિર ગંઠાતું નથી.
0 likesView Solution
83
BiologyEasyMCQAIPMT · 1989
ધમનીઓ $O_2$ યુક્ત રુધિરનું વહન કરે છે,સિવાય કે:
A
ફુપ્ફુસીય ધમની
B
હૃદયની ધમની
C
યકૃત ધમની
D
દૈહિક ધમની
Solution
(A) માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,ધમનીઓ એવી રુધિરવાહિનીઓ છે જે હૃદયથી દૂર રુધિરનું વહન કરે છે.
મોટાભાગની ધમનીઓ શરીરના પેશીઓ સુધી ઓક્સિજનયુક્ત ($O_2$ સમૃદ્ધ) રુધિર પહોંચાડે છે.
ફુપ્ફુસીય ધમની આ નિયમનો અપવાદ છે,કારણ કે તે હૃદયના જમણા ક્ષેપકમાંથી ઓક્સિજનવિહીન ($CO_2$ સમૃદ્ધ) રુધિરને ઓક્સિજન મેળવવા માટે ફેફસાં સુધી લઈ જાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફુપ્ફુસીય ધમની છે.
મોટાભાગની ધમનીઓ શરીરના પેશીઓ સુધી ઓક્સિજનયુક્ત ($O_2$ સમૃદ્ધ) રુધિર પહોંચાડે છે.
ફુપ્ફુસીય ધમની આ નિયમનો અપવાદ છે,કારણ કે તે હૃદયના જમણા ક્ષેપકમાંથી ઓક્સિજનવિહીન ($CO_2$ સમૃદ્ધ) રુધિરને ઓક્સિજન મેળવવા માટે ફેફસાં સુધી લઈ જાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ ફુપ્ફુસીય ધમની છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIPMT style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIPMT 1989?
There are 121 Biology questions from the AIPMT 1989 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIPMT 1989 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIPMT 1989 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIPMT previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIPMT 1989 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.