Carbon resistors and Color code for Carbon resistors Questions in Gujarati

(D) કાર્બન અવરોધકો માટે કલર કોડ નીચે મુજબ છે: સફેદ,કથ્થઈ,લાલ,સિલ્વર.
$1$. પ્રથમ પટ્ટો સફેદ છે,જે અંક $9$ ને અનુરૂપ છે.
$2$. બીજો પટ્ટો કથ્થઈ છે,જે અંક $1$ ને અનુરૂપ છે.
$3$. ત્રીજો પટ્ટો (ગુણક) લાલ છે,જે $10^2$ ને અનુરૂપ છે.
$4$. ચોથો પટ્ટો સિલ્વર છે,જે $\pm 10\%$ ની ટોલરન્સ દર્શાવે છે.
આમ,અવરોધનું મૂલ્ય $R = 91 \times 10^2 \, \Omega = 9100 \, \Omega$ છે.
કિલો-ઓહ્મમાં ફેરવતા,$R = 9.1 \, k\Omega$ મળે છે.

(A) કાર્બન અવરોધકો માટે કલર કોડ નીચે મુજબ નક્કી કરવામાં આવે છે: (પ્રથમ અંક) (બીજો અંક) $\times$ (ગુણક) $\Omega$.
$1$. પ્રથમ પટ્ટો કથ્થઈ છે,જે અંક $1$ ને અનુરૂપ છે.
$2$. બીજો પટ્ટો કાળો છે,જે અંક $0$ ને અનુરૂપ છે.
$3$. ત્રીજો પટ્ટો કથ્થઈ છે,જે ગુણક $10^1$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,અવરોધની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે:
$R = 10 \times 10^1 = 100\, \Omega$.

સાર્થક અંકો	ગુણક
કથ્થઈ,કાળો	કથ્થઈ
$1, 0$	$10^1$

(A) કાર્બન અવરોધકના કલર કોડનો ઉપયોગ કરીને અવરોધ નક્કી કરવા માટે,આપણે નીચે મુજબના પ્રમાણિત ક્રમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. પ્રથમ બે રંગો સાર્થક અંકો દર્શાવે છે।
$2$. ત્રીજો રંગ ગુણક $(10^n)$ દર્શાવે છે।
$3$. ચોથો રંગ ટોલરન્સ (સહનશીલતા) દર્શાવે છે।
આપેલ રંગો: લાલ,કથ્થઈ,નારંગી,ચાંદી।
- લાલ: $2$
- કથ્થઈ: $1$
- નારંગી: $10^3$
- ચાંદી: $\pm 10\%$
તેથી,અવરોધ $21 \times 10^3 \ \Omega \pm 10\%$ થાય છે।

(B) આપેલ છે કે, દરેક અવરોધનું મૂલ્ય $R = 100 \, \Omega$ છે અને ટોલરન્સ $T = 5 \%$ છે.
જ્યારે અવરોધોને શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે, ત્યારે કુલ અવરોધ $R_{eq} = R_1 + R_2 + R_3 + R_4 = 400 \, \Omega$ થાય છે.
દરેક અવરોધમાં નિરપેક્ષ ત્રુટિ $\Delta R = \frac{5}{100} \times 100 = 5 \, \Omega$ છે.
શ્રેણી જોડાણમાં કુલ નિરપેક્ષ ત્રુટિ $\Delta R_{eq} = \Delta R_1 + \Delta R_2 + \Delta R_3 + \Delta R_4 = 5 + 5 + 5 + 5 = 20 \, \Omega$ થાય છે.
જોડાણનું ટકાવારી ટોલરન્સ $T_{eq} = \left( \frac{\Delta R_{eq}}{R_{eq}} \right) \times 100 \%$ દ્વારા મળે છે.
$T_{eq} = \left( \frac{20}{400} \right) \times 100 \% = 5 \%$.

(D) કાર્બન અવરોધકો માટેના કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ પટ્ટી સફેદ (White) છે,જે અંક $9$ દર્શાવે છે.
$2$. બીજી પટ્ટી કથ્થઈ (Brown) છે,જે અંક $1$ દર્શાવે છે.
$3$. ત્રીજી પટ્ટી લાલ (Red) છે,જે ગુણક $10^2$ દર્શાવે છે.
$4$. ચોથી પટ્ટી સિલ્વર (Silver) છે,જે $\pm 10\%$ ની ટોલરન્સ દર્શાવે છે.
આમ,અવરોધ $R = 91 \times 10^2 \ \Omega = 9100 \ \Omega = 9.1 \ k\Omega$ અને તેની ટોલરન્સ $\pm 10\%$ છે.
તેથી,સાચું મૂલ્ય $9.1 \ k\Omega$ છે.

(A) કાર્બન અવરોધ માટે કલર કોડ નીચે મુજબ છે: બ્રાઉન $(1)$,બ્લેક $(0)$,બ્રાઉન $(10^1)$.
સૂત્ર $R = (\text{પ્રથમ અંક} \times 10 + \text{બીજો અંક}) \times 10^{\text{ગુણક}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$R = (1 \times 10 + 0) \times 10^1 \, \Omega$.
$R = 10 \times 10^1 \, \Omega = 100 \, \Omega$.
તેથી,અવરોધનું મૂલ્ય $100 \, \Omega$ થાય છે.

(B) કાર્બન અવરોધકના પ્રમાણિત કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ રંગ (જાંબલી) પ્રથમ સાર્થક અંક દર્શાવે છે: $7$.
$2$. બીજો રંગ (પીળો) બીજો સાર્થક અંક દર્શાવે છે: $4$.
$3$. ત્રીજો રંગ (કથ્થઈ) ગુણક (multiplier) દર્શાવે છે: $10^1$.
$4$. ચોથો રંગ (સોનેરી) ટોલરન્સ દર્શાવે છે: $\pm 5\%$.
અવરોધનું મૂલ્ય ગણતા:
$R = (74 \times 10^1) \pm 5\% \,\Omega$
$R = 740 \pm 5\% \,\Omega$
અહીં $740 \,\Omega$ એ નોમિનલ મૂલ્ય છે,તેથી આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી નજીકનું મૂલ્ય $741 \,\Omega$ છે.

(A) અવરોધનું મૂલ્ય $56 \, k\Omega = 56 \times 10^3 \, \Omega$ છે.
કાર્બન અવરોધો માટેના કલર કોડ મુજબ:
- પ્રથમ અંક $5$ છે, જે લીલા રંગને અનુરૂપ છે.
- બીજો અંક $6$ છે, જે વાદળી રંગને અનુરૂપ છે.
- ગુણક $10^3$ છે, જે નારંગી રંગને અનુરૂપ છે.
- ટોલરન્સ $\pm 5\%$ છે, જે સુવર્ણ રંગને અનુરૂપ છે.
તેથી, રંગોનો ક્રમ લીલો, વાદળી, નારંગી, સુવર્ણ છે.

(A) પ્રારંભિક અવરોધ $R_i$ કલર કોડ દ્વારા નક્કી થાય છે: લાલ $(2)$,પીળો $(4)$,કાળો $(10^0)$.
$R_i = 24 \times 10^0 \, \Omega = 24 \, \Omega$.
જ્યારે અવરોધકને સમાન લંબાઈના બે ટુકડાઓમાં કાપવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક ટુકડાનો અવરોધ મૂળ અવરોધ કરતા અડધો થઈ જાય છે કારણ કે $R = \rho \frac{L}{A}$.
$R_f = \frac{R_i}{2} = \frac{24}{2} = 12 \, \Omega$.
નવો અવરોધ $12 \, \Omega$ ને $12 \times 10^0 \, \Omega$ તરીકે લખી શકાય છે.
કલર કોડ ટેબલ મુજબ: $1$ એટલે બ્રાઉન,$2$ એટલે રેડ,અને $10^0$ એટલે બ્લેક.
તેથી,નવો કલર કોડ બ્રાઉન,રેડ,બ્લેક છે.

(A) પ્રારંભિક અવરોધ $R_i$ કલર કોડ દ્વારા નક્કી થાય છે: લાલ $(2)$,પીળો $(4)$,કાળો $(10^0)$. તેથી,$R_i = 24 \times 10^0 = 24 \, \Omega$.
જ્યારે તારને તેની લંબાઈ કરતા બમણી લંબાઈ સુધી ખેંચવામાં આવે $(L_f = 2L_i)$,ત્યારે તેનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ $A$ એવી રીતે ઘટે છે કે $A_f = A_i / 2$ થાય (કારણ કે કદ $V = AL$ અચળ રહે છે).
નવો અવરોધ $R_f = \rho (L_f / A_f) = \rho (2L_i / (A_i / 2)) = 4 \rho (L_i / A_i) = 4 R_i$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$R_f = 4 \times 24 = 96 \, \Omega$.
નવો અવરોધ $96 \, \Omega$ ને $96 \times 10^0 \, \Omega$ તરીકે લખી શકાય છે. $9$ માટેનો કલર કોડ સફેદ,$6$ માટે વાદળી અને $10^0$ માટે કાળો છે. તેથી,નવો કલર કોડ સફેદ,વાદળી,કાળો છે.

(B) અવરોધક માટેનો કલર કોડ છે: લાલ (Red),જાંબલી (Violet),નારંગી (Orange),સિલ્વર (Silver).
કાર્બન અવરોધકના કલર કોડ ટેબલ મુજબ:
$1$. પ્રથમ રંગ (લાલ) પ્રથમ અંક દર્શાવે છે: $2$.
$2$. બીજો રંગ (જાંબલી) બીજો અંક દર્શાવે છે: $7$.
$3$. ત્રીજો રંગ (નારંગી) ગુણક (multiplier) દર્શાવે છે: $10^3$.
$4$. ચોથો રંગ (સિલ્વર) ટોલરન્સ દર્શાવે છે: $\pm 10\%$.
તેથી,અવરોધનું મૂલ્ય $R = 27 \times 10^3 \,\Omega \pm 10\%$ છે.
$R = 27 \times 1000 \,\Omega \pm 10\% = 27000 \,\Omega \pm 10\%$.
$R = 27 \,k\Omega \pm 10\%$.

(A) કાર્બન અવરોધકો માટે કલર કોડ રંગોના ક્રમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે:
$1$. લીલો (Green) અંક $5$ ને અનુરૂપ છે.
$2$. નારંગી (Orange) અંક $3$ ને અનુરૂપ છે.
$3$. પીળો (Yellow) ગુણક $10^4$ ને અનુરૂપ છે.
$4$. સોનેરી (Golden) રંગ $\pm 5\%$ ની ટોલરન્સ દર્શાવે છે.
આમ,અવરોધનું મૂલ્ય $R = 53 \times 10^4 \, \Omega \pm 5\%$ છે.
ગણતરી કરતા: $R = 530,000 \, \Omega = 530 \, K\Omega$.
તેથી,$R = 530 \, K\Omega \pm 5\%$.
સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) અવરોધક માટેનો કલર કોડ છે: લીલો $(5)$,કાળો $(0)$,લાલ $(10^{2})$,કથ્થઈ $(\pm 1\% \text{ ટોલરન્સ})$.
અવરોધ $R$ ની ગણતરી $50 \times 10^{2} \, \Omega = 5000 \, \Omega$ મુજબ થાય છે.
પાવર રેટિંગ $P = 2 \, W$ આપેલ છે.
પાવરના સૂત્ર $P = I^{2}R$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે મહત્તમ પ્રવાહ $I$ શોધી શકીએ છીએ:
$I = \sqrt{\frac{P}{R}} = \sqrt{\frac{2}{5000}} = \sqrt{\frac{1}{2500}} = \frac{1}{50} \, A$.
તેને મિલિએમ્પીયર $(mA)$ માં ફેરવતા:
$I = \frac{1}{50} \times 1000 \, mA = 20 \, mA$.

(A) $200\,\Omega$ ના અવરોધ માટેનો કલર કોડ લાલ-કાળો-કથ્થઈ છે (જ્યાં લાલ = $2$,કાળો = $0$,અને કથ્થઈ = $10^1$ છે).
જ્યારે લાલ રંગ (જે અંક $2$ દર્શાવે છે) ને લીલા રંગ (જે અંક $5$ દર્શાવે છે) દ્વારા બદલવામાં આવે છે,ત્યારે અવરોધના મૂલ્યનો પ્રથમ અંક $2$ થી બદલાઈને $5$ થઈ જાય છે.
તેથી,નવો અવરોધ $500\,\Omega$ થશે.

(C) આપેલ અવરોધ $(47 \pm 4.7) \; k\Omega = 47 \times 10^3 \; \Omega \pm 10 \%$ છે.
કાર્બન અવરોધના કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ અંક $4$ છે, જે પીળા રંગને અનુરૂપ છે.
$2$. બીજો અંક $7$ છે, જે જાંબલી રંગને અનુરૂપ છે.
$3$. ગુણક $10^3$ છે, જે નારંગી રંગને અનુરૂપ છે.
$4$. ટોલરન્સ $10 \%$ છે, જે સિલ્વર રંગને અનુરૂપ છે.
તેથી, રંગ કોડનો ક્રમ પીળો - જાંબલી - નારંગી - સિલ્વર છે.

(N/A) પ્રયોગશાળામાં મુખ્યત્વે બે પ્રકારના અવરોધોનો ઉપયોગ થાય છે:
$(1)$ વાયર-વાઉન્ડ અવરોધ (Wire-wound resistors)
$(2)$ કાર્બન અવરોધ (Carbon resistors)
$(1)$ વાયર-વાઉન્ડ અવરોધ:
- આ પ્રકારના અવરોધો મેંગેનીન,કોન્સ્ટન્ટન અથવા નાઈક્રોમ જેવી મિશ્ર ધાતુઓના તારને યોગ્ય આધાર પર વીંટાળીને બનાવવામાં આવે છે.
- આ પદાર્થોની અવરોધકતા તાપમાન સાથે ખાસ બદલાતી નથી.
- તેમની વિદ્યુત પ્રવાહ વહન કરવાની ક્ષમતા વધુ હોય છે.
- તેનો ઉપયોગ પ્રયોગશાળામાં ચોકસાઈ અને ઉચ્ચ પાવર માટે થાય છે.
$(2)$ કાર્બન અવરોધ:
- કાર્બન અવરોધો ગ્રેફાઇટ અને રેઝિનના મિશ્રણનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
- ઊંચા તાપમાન અને દબાણ હેઠળ તેમને નળાકાર સ્વરૂપમાં ઢાળવામાં આવે છે.
- નળાકારના બંને છેડે વાહક તાર જોડવામાં આવે છે.
- આ નળાકાર રચના પર સિરામિક અથવા પ્લાસ્ટિકનું પડ ચડાવવામાં આવે છે.
- કાર્બન અવરોધોનું મૂલ્ય $1 \Omega$ થી $100 \text{ M}\Omega$ સુધીનું હોય છે.
- કાર્બન અવરોધો કદમાં નાના અને સસ્તા હોવાથી,તેનો ઉપયોગ ઇલેક્ટ્રોનિક સર્કિટમાં મોટા પાયે થાય છે.

(N/A) કાર્બન ફિલ્મ રઝિસ્ટરનું મૂલ્ય નક્કી કરવા માટેનો કલર કોડ નીચેના કોષ્ટકમાં દર્શાવેલ છે:

રંગ	અંક	ગુણક	ટોલરન્સ $(\%)$
કાળો (Black)	$0$	$10^{0}$	-
કથ્થઈ (Brown)	$1$	$10^{1}$	-
લાલ (Red)	$2$	$10^{2}$	-
નારંગી (Orange)	$3$	$10^{3}$	-
પીળો (Yellow)	$4$	$10^{4}$	-
લીલો (Green)	$5$	$10^{5}$	-
વાદળી (Blue)	$6$	$10^{6}$	-
જાંબલી (Violet)	$7$	$10^{7}$	-
ગ્રે (Gray)	$8$	$10^{8}$	-
સફેદ (White)	$9$	$10^{9}$	-
સોનેરી (Gold)	-	$10^{-1}$	$5\%$
રૂપેરી (Silver)	-	$10^{-2}$	$10\%$
કોઈ રંગ નહીં	-	-	$20\%$

આ કોડને યાદ રાખવા માટે: "$B$ $B$ $ROY$ Great Britain Very Good Wife".
$1$. પ્રથમ બે પટ્ટીઓ અવરોધના પ્રથમ બે સાર્થક અંકો દર્શાવે છે.
$2$. ત્રીજી પટ્ટી દશાંશ ગુણક $(10^{n})$ દર્શાવે છે.
$3$. ચોથી પટ્ટી ટોલરન્સ દર્શાવે છે. જો માત્ર ત્રણ પટ્ટીઓ હોય, તો ટોલરન્સ $20\%$ ગણાય.
ઉદાહરણ: નારંગી, વાદળી, પીળો અને સોનેરી પટ્ટી ધરાવતા રઝિસ્ટર માટે:
- નારંગી $= 3$, વાદળી $= 6$, પીળો $= 10^{4}$, સોનેરી $= 5\%$.
- અવરોધ $= 36 \times 10^{4} \Omega \pm 5\%$.

(N/A) કાર્બન અવરોધકનો અવરોધ તેના કલર કોડ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે: $R = (AB \times 10^C \pm D\%) \Omega$,જ્યાં $A$ અને $B$ પ્રથમ બે સાર્થક અંકો છે,$C$ એ ગુણક છે,અને $D$ એ ટોલરન્સ (સહનશીલતા) છે.
$(a)$ રંગો: લાલ,લાલ,લાલ,ચાંદી
- સાર્થક અંકો: લાલ = $2$,લાલ = $2$
- ગુણક: લાલ = $10^2$
- ટોલરન્સ: ચાંદી = $\pm 10\%$
- અવરોધ: $R = (22 \times 10^2 \pm 10\%) \Omega = (2200 \pm 10\%) \Omega$
$(b)$ રંગો: પીળો,જાંબલી,ભૂરો,સોનેરી
- સાર્થક અંકો: પીળો = $4$,જાંબલી = $7$
- ગુણક: ભૂરો = $10^1$
- ટોલરન્સ: સોનેરી = $\pm 5\%$
- અવરોધ: $R = (47 \times 10^1 \pm 5\%) \Omega = (470 \pm 5\%) \Omega$

(A) કાર્બન ફિલ્મ રઝિસ્ટર હાઇડ્રોકાર્બન વરાળના થર્મલ વિઘટન (thermal decomposition) નામની પ્રક્રિયા દ્વારા સિરામિક સળિયા પર કાર્બનનું પાતળું પડ જમા કરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$1$. એક સિરામિક સળિયાને વેક્યૂમ ચેમ્બરમાં મૂકવામાં આવે છે.
$2$. ઊંચા તાપમાને ચેમ્બરમાં હાઇડ્રોકાર્બન ગેસ દાખલ કરવામાં આવે છે.
$3$. હાઇડ્રોકાર્બનનું વિઘટન થાય છે,જેનાથી સિરામિક સળિયાની સપાટી પર કાર્બનનું પાતળું અને સમાન પડ જમા થાય છે.
$4$. ત્યારબાદ કાર્બન ફિલ્મમાં હેલિકલ ગ્રુવ (કાપો) પાડીને અવરોધનું મૂલ્ય નક્કી કરવામાં આવે છે.

(C) કાર્બન રઝિસ્ટરના પ્રમાણિત કલર કોડમાં,પ્રથમ બે પટ્ટીઓ સાર્થક અંકો દર્શાવે છે અને ત્રીજી પટ્ટી ગુણક (multiplier) દર્શાવે છે.
જો રઝિસ્ટર પર માત્ર ત્રણ જ પટ્ટીઓ હોય,તો તેનો અર્થ એ છે કે તેમાં ટોલરન્સ માટે કોઈ ચોથી પટ્ટી નથી.
પ્રમાણિત કલર કોડની પદ્ધતિ મુજબ,ચોથી પટ્ટીની ગેરહાજરી $20\%$ ની ડિફોલ્ટ ટોલરન્સ સૂચવે છે.

(B) વાયર-બાઉન્ડ અવરોધકો $Manganin$,$Constantan$ અથવા $Nichrome$ જેવી મિશ્રધાતુના તારને અવાહક કોર પર વીંટાળીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ સામગ્રીઓ પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમની અવરોધકતા તાપમાનના ફેરફારો પ્રત્યે પ્રમાણમાં સંવેદનશીલ હોતી નથી,અને તેમની અવરોધકતાનું મૂલ્ય ઊંચું હોય છે,જે કોમ્પેક્ટ અવરોધક ડિઝાઇન બનાવવામાં મદદ કરે છે.

(A) અવરોધક માટેનો કલર કોડ પીળો (Yellow),જાંબલી (Violet),કથ્થઈ (Brown) અને સોનેરી (Gold) છે.
પ્રમાણિત કલર કોડ ટેબલ મુજબ:
$1$. પ્રથમ રંગ પીળો છે,જે અંક $4$ દર્શાવે છે.
$2$. બીજો રંગ જાંબલી છે,જે અંક $7$ દર્શાવે છે.
$3$. ત્રીજો રંગ કથ્થઈ છે,જે ગુણક (multiplier) $10^{1}$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$4$. ચોથો રંગ સોનેરી છે,જે $\pm 5 \%$ ટોલરન્સ દર્શાવે છે.
આમ,અવરોધનું મૂલ્ય $R = 47 \times 10^{1} \; \Omega = 470 \; \Omega$ છે.
ટોલરન્સ $5 \%$ છે.
તેથી,અવરોધ $470 \; \Omega, 5 \%$ છે.

(D) પ્રમાણિત અવરોધ કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ પટ્ટી જાંબલી (Violet) છે,જે અંક $7$ દર્શાવે છે.
$2$. બીજી પટ્ટી લીલી (Green) છે,જે અંક $5$ દર્શાવે છે.
$3$. ત્રીજી પટ્ટી (ગુણક) લાલ (Red) છે,જે $10^{2}$ દર્શાવે છે.
$4$. ચોથી પટ્ટી (ટોલરન્સ) સોનેરી (Gold) છે,જે $\pm 5\%$ દર્શાવે છે.
તેથી,નામમાત્ર અવરોધ $R = 75 \times 10^{2} \,\Omega = 7500 \,\Omega$ છે.
ટોલરન્સ $7500 \,\Omega$ ના $5\%$ છે = $\frac{5}{100} \times 7500 = 375 \,\Omega$.
આમ,અવરોધનું મૂલ્ય $(7500 \pm 375) \,\Omega$ છે.

(D) આપેલ અવરોધ $R = (22000 \pm 5 \%) \, \Omega$ છે.
આને $R = (22 \times 10^3 \pm 5 \%) \, \Omega$ તરીકે લખી શકાય.
કાર્બન અવરોધ માટેના કલર કોડ સિસ્ટમમાં, પ્રથમ બે બેન્ડ સાર્થક અંકો દર્શાવે છે અને ત્રીજો બેન્ડ દશાંશ ગુણક ($10$ ની ઘાત) દર્શાવે છે.
અહીં, ગુણક $10^3$ છે.
અંક $3$ માટેનો કલર કોડ નારંગી (Orange) છે ($B$-$B$-$R$-$O$-$Y$-$G$-$B$-$V$-$G$-$W$: $0-1-2-3-4-5-6-7-8-9$).
તેથી, ત્રીજા બેન્ડનો રંગ નારંગી છે.

(D) કાર્બન અવરોધના કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ પટ્ટો કથ્થઈ (Brown) છે,જે અંક $1$ દર્શાવે છે.
$2$. બીજો પટ્ટો લાલ (Red) છે,જે અંક $2$ દર્શાવે છે.
$3$. ત્રીજો પટ્ટો નારંગી (Orange) છે,જે ગુણક $10^3$ દર્શાવે છે.
$4$. ચોથો પટ્ટો સિલ્વર (Silver) છે,જે $\pm 10 \%$ ની ટોલરન્સ (સહનશીલતા) દર્શાવે છે.
આથી,અવરોધ $R$ નું મૂલ્ય:
$R = (12 \times 10^3 \pm 10 \%) \ \Omega$
$R = (12 \ k\Omega \pm 10 \%)$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(B) નારંગી રંગ માટેનો કલર કોડ $3$ છે.
ત્રણ નારંગી પટ્ટાઓ હોવાથી,પ્રથમ બે પટ્ટાઓ અંક $3$ અને $3$ દર્શાવે છે,અને ત્રીજો પટ્ટો ગુણક $10^3$ દર્શાવે છે.
ચોથો પટ્ટો ન હોવાથી,ટોલરન્સ (સહનશીલતા) $\pm 20\%$ ગણવામાં આવે છે.
અવરોધનું મૂલ્ય $R = (33 \times 10^3 \pm 20\%) \Omega = (33 \text{ k}\Omega \pm 20\%)$ છે.
મહત્તમ અવરોધનું મૂલ્ય નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$R_{\text{max}} = 33 \text{ k}\Omega + 33 \text{ k}\Omega \text{ ના } 20\%$
$R_{\text{max}} = 33000 + 0.20 \times 33000$
$R_{\text{max}} = 33000 + 6600 = 39600 \Omega$
$R_{\text{max}} = 39.6 \text{ k}\Omega$.

(B) અવરોધ $R = 4.7 k \Omega \pm 5 \%$ તરીકે આપવામાં આવ્યો છે.
તેને ઓહ્મમાં ફેરવતા,આપણને $R = 4700 \Omega \pm 5 \% = 47 \times 10^2 \Omega \pm 5 \%$ મળે છે.
કાર્બન અવરોધકના કલર કોડ મુજબ:
- પ્રથમ અંક $4$ એ પીળા રંગ માટે છે.
- બીજો અંક $7$ એ જાંબલી રંગ માટે છે.
- ગુણક $10^2$ એ લાલ રંગ માટે છે.
- ટોલરન્સ $\pm 5 \%$ એ સોનેરી રંગ માટે છે.
તેથી,પ્રથમ પટ્ટો પીળો,બીજો પટ્ટો જાંબલી,ત્રીજો પટ્ટો (ગુણક) લાલ અને ચોથો પટ્ટો સોનેરી છે.
આમ,ત્રીજા પટ્ટાનો રંગ લાલ છે.

(C) કાર્બન રઝિસ્ટર માટેના પ્રમાણિત કલર કોડ મુજબ:
પ્રથમ બેન્ડ (ગ્રે) અંક $8$ દર્શાવે છે.
બીજો બેન્ડ (લાલ) અંક $2$ દર્શાવે છે.
ત્રીજો બેન્ડ (ગોલ્ડ) ગુણક $10^{-1} = 0.1$ દર્શાવે છે.
ચોથો બેન્ડ (ગોલ્ડ) ટોલરન્સ $\pm 5 \%$ દર્શાવે છે.
તેથી,અવરોધનું મૂલ્ય $R = (82 \times 0.1) \Omega \pm 5 \% = 8.2 \Omega \pm 5 \%$ થાય.

(D) આપેલ અવરોધ $R = 0.2 \ k\Omega \pm 10 \%$ છે.
આને ઓહ્મમાં ફેરવતા,આપણને $R = 200 \ \Omega \pm 10 \%$ મળે છે.
આને $R = 20 \times 10^1 \ \Omega \pm 10 \%$ તરીકે લખી શકાય.
કાર્બન અવરોધકના પ્રમાણિત કલર કોડ મુજબ:
અંક $2$ એ લાલ રંગ સૂચવે છે.
અંક $0$ એ કાળો રંગ સૂચવે છે.
ગુણક $10^1$ એ કથ્થઈ રંગ સૂચવે છે.
$10 \%$ ની ટોલરન્સ (સહિષ્ણુતા) એ ચાંદી જેવો (સિલ્વર) રંગ સૂચવે છે.
તેથી,કલર કોડ લાલ,કાળો,કથ્થઈ અને ચાંદી જેવો છે.

(B) પ્રમાણિત ચાર-પટ્ટાવાળા કાર્બન અવરોધમાં,પ્રથમ ત્રણ પટ્ટા અવરોધનું મૂલ્ય દર્શાવે છે અને ચોથો પટ્ટો ટોલરન્સ દર્શાવે છે.
જો ચોથો પટ્ટો ગેરહાજર હોય,તો તે સૂચવે છે કે અવરોધમાં કોઈ ચોક્કસ ટોલરન્સ પટ્ટો નથી,જે પરંપરાગત રીતે $ 20 \% $ ના ટોલરન્સને અનુરૂપ છે.

(B) અવરોધકો માટે કલર કોડ નીચે મુજબના ક્રમ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે: લીલો,વાદળી,કથ્થઈ અને સિલ્વર.
$1$. પ્રથમ રંગ (લીલો) પ્રથમ અંક દર્શાવે છે: $5$.
$2$. બીજો રંગ (વાદળી) બીજો અંક દર્શાવે છે: $6$.
$3$. ત્રીજો રંગ (કથ્થઈ) ગુણક (multiplier) દર્શાવે છે: $10^1$.
$4$. ચોથો રંગ (સિલ્વર) ટોલરન્સ (tolerance) દર્શાવે છે: $\pm 10 \%$.
આ બધાને જોડતા,અવરોધ $R = 56 \times 10^1 \Omega \pm 10 \% = 560 \Omega \pm 10 \%$ મળે છે.

(C) વાયર-બાઉન્ડ અવરોધો મેંગેનિન,કોન્સ્ટન્ટન અથવા નાઈક્રોમ જેવી મિશ્રધાતુઓના તારને વીંટાળીને બનાવવામાં આવે છે.
આ પદાર્થોની પસંદગી મુખ્યત્વે એ હકીકતને કારણે કરવામાં આવે છે કે તેમની અવરોધકતા તાપમાન સાથે પ્રમાણમાં બદલાતી નથી.
આ ગુણધર્મને લીધે,જ્યારે ઉપકરણ કાર્ય દરમિયાન ગરમ થાય ત્યારે પણ અવરોધનું મૂલ્ય સ્થિર રહે છે.
આવા અવરોધો સામાન્ય રીતે એક ઓહ્મના અંશથી લઈને થોડા સો ઓહ્મ સુધીની રેન્જમાં હોય છે.

(C) રઝિસ્ટર માટેનો કલર કોડ લીલો,કાળો,જાંબલી,સોનેરી છે.
પ્રમાણિત રઝિસ્ટર કલર કોડ મુજબ:
લીલો રંગ અંક $5$ દર્શાવે છે.
કાળો રંગ અંક $0$ દર્શાવે છે.
જાંબલી રંગ ગુણક $10^7$ દર્શાવે છે.
સોનેરી રંગ ટોલરન્સ $\pm 5\%$ દર્શાવે છે.
રઝિસ્ટન્સનું મૂલ્ય આ રીતે ગણવામાં આવે છે: $50 \times 10^7 \pm 5\% \ \Omega$.
આને મેગાઓહ્મ $(M\Omega)$ માં ફેરવતા: $50 \times 10^7 \ \Omega = 500 \times 10^6 \ \Omega = 500 \ M\Omega$.
ટોલરન્સ સાથે,અંતિમ મૂલ્ય $500 \pm 5\% \ M\Omega$ થાય છે.

(C) અવરોધનું મૂલ્ય $22 \Omega \pm 5 \%$ આપેલું છે.
આને $22 \times 10^0 \Omega \pm 5 \%$ તરીકે લખી શકાય છે.
પ્રમાણિત અવરોધ કલર કોડ ટેબલ મુજબ:
- પ્રથમ અંક $2$ એ લાલ રંગ સૂચવે છે.
- બીજો અંક $2$ એ લાલ રંગ સૂચવે છે.
- ગુણક $10^0$ એ કાળા રંગને અનુરૂપ છે.
- $5 \%$ ની ટોલરન્સ (સહનશીલતા) સોનેરી રંગને અનુરૂપ છે.
તેથી,રંગોનો ક્રમ લાલ,લાલ,કાળો,સોનેરી છે.

(B) કાર્બન અવરોધકના કલર કોડ મુજબ:
નારંગી રંગ અંક $3$ દર્શાવે છે.
લીલો રંગ અંક $5$ દર્શાવે છે.
રૂપેરી રંગ ગુણક $10^{-2}$ દર્શાવે છે.
સોનેરી રંગ $\pm 5 \%$ ની ટોલરન્સ (સહિષ્ણુતા) દર્શાવે છે.
અવરોધનું મૂલ્ય નીચે મુજબ ગણી શકાય:
$R = (35 \times 10^{-2}) \Omega \pm 5 \%$
$R = 0.35 \Omega \pm 5 \%$
$R = 350 m\Omega \pm 5 \%$
$m\Omega$ માં નિરપેક્ષ ત્રુટિ શોધવા માટે:
$350 m\Omega$ ના $5 \% = \frac{5}{100} \times 350 m\Omega = 17.5 m\Omega$.
તેથી,અવરોધ $(350 \pm 17.5) m\Omega$ છે.

(C) કાર્બન અવરોધ માટેના કલર કોડ મુજબ:
$1$. પ્રથમ પટ્ટો લાલ (Red) છે,જે અંક $2$ દર્શાવે છે.
$2$. બીજો પટ્ટો પીળો (Yellow) છે,જે અંક $4$ દર્શાવે છે.
$3$. ત્રીજો પટ્ટો નારંગી (Orange) છે,જે ગુણક $10^3$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$4$. અહીં ચોથો પટ્ટો ન હોવાથી,ટોલરન્સ (સહિષ્ણુતા) $\pm 20\%$ લેવામાં આવે છે.
તેથી,અવરોધનું મૂલ્ય $R = 24 \times 10^3 \Omega = 24 \text{ k}\Omega \pm 20\%$ થાય છે.