Gujarati

Vector triple product Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Vector triple product

98+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 98 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{a} \cdot \vec{b}=1$ અને $\vec{a} \times \vec{b}=\hat{i}-\hat{j}$. તો $\vec{a}-6 \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3(\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
B
$3(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
C
$3(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
D
$3(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k})$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} = -\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$,અને $\vec{a} \times \vec{b} = \hat{i} - \hat{j}$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \hat{i} - \hat{j}$ નો $\vec{a}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{a} \times (\vec{a} \times \vec{b}) = \vec{a} \times (\hat{i} - \hat{j})$
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્ર મુજબ:
$(\vec{a} \cdot \vec{b})\vec{a} - (\vec{a} \cdot \vec{a})\vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -1 & -1 & 1 \\ 1 & -1 & 0 \end{vmatrix}$
અહીં $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$ અને $\vec{a} \cdot \vec{a} = 3$ છે:
$1(\vec{a}) - 3\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$
$\vec{a} - 3\vec{b} = \hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$
હવે,$3\vec{b} = \vec{a} - (\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}) = (-\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - (\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}) = -2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k}$.
તેથી,$6\vec{b} = -4\hat{i} - 4\hat{j} - 2\hat{k}$.
અંતે,$\vec{a} - 6\vec{b} = (-\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - (-4\hat{i} - 4\hat{j} - 2\hat{k}) = 3\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k} = 3(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
52
DifficultMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો હોય અને $\hat{n}$ એ $\vec{c}$ ને લંબ એકમ સદિશ હોય જેથી $\vec{a} = \alpha \vec{b} - \hat{n}, (\alpha \neq 0)$ અને $\vec{b} \cdot \vec{c} = 12$ હોય,તો $|\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b})|$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$9$
C
$12$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\hat{n} \perp \vec{c}$,તેથી $\hat{n} \cdot \vec{c} = 0$.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \alpha \vec{b} - \hat{n}$.
બંને બાજુ $\vec{c}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (\alpha \vec{b} - \hat{n}) \cdot \vec{c} = \alpha(\vec{b} \cdot \vec{c}) - (\hat{n} \cdot \vec{c}) = \alpha(\vec{b} \cdot \vec{c}) - 0 = \alpha(\vec{b} \cdot \vec{c})$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ $\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b}) = (\vec{c} \cdot \vec{b}) \vec{a} - (\vec{c} \cdot \vec{a}) \vec{b}$.
$\vec{a} = \alpha \vec{b} - \hat{n}$ અને $\vec{c} \cdot \vec{a} = \alpha(\vec{b} \cdot \vec{c})$ મૂકતા:
$\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b}) = (\vec{c} \cdot \vec{b}) (\alpha \vec{b} - \hat{n}) - (\alpha(\vec{b} \cdot \vec{c})) \vec{b}$.
$= \alpha(\vec{c} \cdot \vec{b}) \vec{b} - (\vec{c} \cdot \vec{b}) \hat{n} - \alpha(\vec{b} \cdot \vec{c}) \vec{b}$.
$= -(\vec{c} \cdot \vec{b}) \hat{n}$.
માન મેળવતા:
$|\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b})| = |-(\vec{c} \cdot \vec{b}) \hat{n}| = |\vec{c} \cdot \vec{b}| |\hat{n}|$.
$\vec{b} \cdot \vec{c} = 12$ અને $|\hat{n}| = 1$ હોવાથી:
$|\vec{c} \times (\vec{a} \times \vec{b})| = |12| \times 1 = 12$.
53
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}, \vec{b}=2 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\vec{c}=-\hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k}$. જો $\vec{d}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ સદિશ હોય અને $\vec{a} \cdot \vec{d}=18$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{d}|^2$ ની કિંમત $..........$ થાય.
A
$640$
B
$760$
C
$680$
D
$720$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{d}$ એ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે,તેથી $\vec{d}$ એ $\vec{b} \times \vec{c}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
ધારો કે $\vec{d} = \lambda(\vec{b} \times \vec{c})$.
પ્રથમ,$\vec{b} \times \vec{c}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -2 & -2 \\ -1 & 4 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-6 - (-8)) - \hat{j}(6 - 2) + \hat{k}(8 - 2) = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}$.
તેથી,$\vec{d} = \lambda(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{d} = 18$:
$(2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}) \cdot \lambda(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}) = 18$
$\lambda(4 - 12 + 24) = 18 \implies 16\lambda = 18 \implies \lambda = \frac{18}{16} = \frac{9}{8}$.
આમ,$\vec{d} = \frac{9}{8}(2\hat{i} - 4\hat{j} + 6\hat{k}) = \frac{9}{4}\hat{i} - \frac{9}{2}\hat{j} + \frac{27}{4}\hat{k}$.
હવે,$\vec{a} \times \vec{d} = \vec{a} \times (\lambda(\vec{b} \times \vec{c})) = \lambda(\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}))$ ની ગણતરી કરો.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{b}(\vec{a} \cdot \vec{c}) - \vec{c}(\vec{a} \cdot \vec{b})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (2)(-1) + (3)(4) + (4)(3) = -2 + 12 + 12 = 22$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(2) + (3)(-2) + (4)(-2) = 4 - 6 - 8 = -10$.
$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = 22(2\hat{i} - 2\hat{j} - 2\hat{k}) - (-10)(-\hat{i} + 4\hat{j} + 3\hat{k}) = (44\hat{i} - 44\hat{j} - 44\hat{k}) - (10\hat{i} - 40\hat{j} - 30\hat{k}) = 34\hat{i} - 4\hat{j} - 14\hat{k}$.
$\vec{a} \times \vec{d} = \frac{9}{8}(34\hat{i} - 4\hat{j} - 14\hat{k}) = \frac{9}{4}(17\hat{i} - 2\hat{j} - 7\hat{k})$.
$|\vec{a} \times \vec{d}|^2 = (\frac{9}{4})^2 (17^2 + (-2)^2 + (-7)^2) = \frac{81}{16} (289 + 4 + 49) = \frac{81}{16} (342) = \frac{81 \times 171}{8} = 1732.875$.
54
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=-5 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-4 \hat{k}$ અને $\vec{c}=(((\vec{a} \times \vec{b}) \times \hat{i}) \times \hat{i}) \times \hat{i}$ છે. તો $\vec{c} \cdot(-\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$ ની કિંમત શોધો.
A
$-12$
B
$-10$
C
$-13$
D
$-15$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}=-5 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}+2 \hat{j}-4 \hat{k}$.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $(\vec{u} \times \vec{v}) \times \vec{w} = (\vec{u} \cdot \vec{w}) \vec{v} - (\vec{v} \cdot \vec{w}) \vec{u}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\vec{a} \times \vec{b}) \times \hat{i} = (\vec{a} \cdot \hat{i}) \vec{b} - (\vec{b} \cdot \hat{i}) \vec{a} = -5 \vec{b} - \vec{a}$.
કિંમતો મૂકતા:
$-5(\hat{i}+2 \hat{j}-4 \hat{k}) - (-5 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}) = -11 \hat{j} + 23 \hat{k}$.
હવે,$\vec{c} = ((-11 \hat{j} + 23 \hat{k}) \times \hat{i}) \times \hat{i} \times \hat{i}$.
ગણતરી કરતા $\vec{c} = 11 \hat{j} - 23 \hat{k}$ મળે છે.
તેથી,$\vec{c} \cdot(-\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = (11 \hat{j} - 23 \hat{k}) \cdot (-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 11 - 23 = -12$.
55
DifficultMCQ
ધારો કે $\overrightarrow{a}=2 \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$,$\overrightarrow{b}=3 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$,અને સદિશ $\vec{c}$ એવો છે કે $\vec{a} \times(\vec{b}+\vec{c})+\vec{b} \times \vec{c}=\hat{i}+8 \hat{j}+13 \hat{k}$. જો $\vec{a} \cdot \vec{c}=13$ હોય,તો $(24-\vec{b} \cdot \vec{c})$ ની કિંમત ........... થાય.
A
$31$
B
$46$
C
$30$
D
$47$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \times (\vec{b} + \vec{c}) + \vec{b} \times \vec{c} = \hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k}$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $\vec{a} \times \vec{b} + \vec{a} \times \vec{c} + \vec{b} \times \vec{c} = \hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k}$ મળે છે.
બંને બાજુ $\vec{a}$ સાથે ક્રોસ પ્રોડક્ટ લેતા:
$\vec{a} \times (\vec{a} \times \vec{b}) + \vec{a} \times (\vec{a} \times \vec{c}) + \vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = \vec{a} \times (\hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k})$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{a} - |\vec{a}|^2 \vec{b} + (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{a} - |\vec{a}|^2 \vec{c} + (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c} = \vec{a} \times (\hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k})$.
અહીં $\vec{a} = (2, -3, 4)$,$\vec{b} = (3, 4, -5)$,$|\vec{a}|^2 = 29$,$|\vec{b}|^2 = 50$,$\vec{a} \cdot \vec{b} = -26$,અને $\vec{a} \cdot \vec{c} = 13$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$-26 \vec{a} - 29 \vec{b} + 13 \vec{a} - 29 \vec{c} + 13 \vec{b} - (-26) \vec{c} = \vec{a} \times (\hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k})$.
$-13 \vec{a} - 16 \vec{b} - 3 \vec{c} = \vec{a} \times (\hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k})$.
બંને બાજુ $\vec{b}$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લેતા:
$-13 (\vec{a} \cdot \vec{b}) - 16 |\vec{b}|^2 - 3 (\vec{b} \cdot \vec{c}) = [\vec{a}, \hat{i} + 8 \hat{j} + 13 \hat{k}, \vec{b}]$.
$-13 (-26) - 16 (50) - 3 (\vec{b} \cdot \vec{c}) = \begin{vmatrix} 2 & -3 & 4 \\ 1 & 8 & 13 \\ 3 & 4 & -5 \end{vmatrix}$.
$338 - 800 - 3 (\vec{b} \cdot \vec{c}) = -396$.
$-462 - 3 (\vec{b} \cdot \vec{c}) = -396 \Rightarrow -3 (\vec{b} \cdot \vec{c}) = 66 \Rightarrow \vec{b} \cdot \vec{c} = -22$.
તેથી,$24 - (\vec{b} \cdot \vec{c}) = 24 - (-22) = 46$.
56
DifficultMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ અવકાશમાં સદિશો હોય જે $\vec{a}=\frac{\hat{i}-2 \hat{j}}{\sqrt{5}}$ અને $\vec{b}=\frac{2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}}{\sqrt{14}}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય,તો $(2 \vec{a}+\vec{b}) \cdot[(\vec{a} \times \vec{b}) \times(\vec{a}-2 \vec{b})]$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2$
B
$6$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) પ્રથમ,નોંધો કે $|\vec{a}| = \sqrt{(\frac{1}{\sqrt{5}})^2 + (-\frac{2}{\sqrt{5}})^2} = \sqrt{\frac{1}{5} + \frac{4}{5}} = 1$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{(\frac{2}{\sqrt{14}})^2 + (\frac{1}{\sqrt{14}})^2 + (\frac{3}{\sqrt{14}})^2} = \sqrt{\frac{4+1+9}{14}} = 1$.
વળી,$\vec{a} \cdot \vec{b} = \frac{1(2) + (-2)(1) + 0(3)}{\sqrt{70}} = 0$.
ધારો કે $E = (2 \vec{a} + \vec{b}) \cdot [(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{a} - 2 \vec{b})]$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $(\vec{u} \times \vec{v}) \times \vec{w} = (\vec{u} \cdot \vec{w}) \vec{v} - (\vec{v} \cdot \vec{w}) \vec{u}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{a} - 2 \vec{b}) = [(\vec{a} \cdot (\vec{a} - 2 \vec{b})) \vec{b} - (\vec{b} \cdot (\vec{a} - 2 \vec{b})) \vec{a}]$
$= [(|\vec{a}|^2 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b})) \vec{b} - ((\vec{b} \cdot \vec{a}) - 2|\vec{b}|^2) \vec{a}]$
$= [(1 - 0) \vec{b} - (0 - 2(1)) \vec{a}] = \vec{b} + 2 \vec{a}$.
હવે,$E = (2 \vec{a} + \vec{b}) \cdot (2 \vec{a} + \vec{b}) = |2 \vec{a} + \vec{b}|^2 = 4|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + 4(\vec{a} \cdot \vec{b})$.
કિંમતો મૂકતા: $E = 4(1)^2 + (1)^2 + 4(0) = 4 + 1 = 5$.
57
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec{x}, \vec{y}$ અને $\vec{z}$ એ ત્રણ સદિશો છે,દરેકનું માન $\sqrt{2}$ છે અને તેમની દરેક જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે. જો $\vec{a}$ એ $\vec{x}$ અને $\vec{y} \times \vec{z}$ ને લંબ શૂન્યેતર સદિશ હોય અને $\vec{b}$ એ $\vec{y}$ અને $\vec{z} \times \vec{x}$ ને લંબ શૂન્યેતર સદિશ હોય,તો
$(A)$ $\vec{b}=(\vec{b} \cdot \vec{z})(\vec{z}-\vec{x})$
$(B)$ $\vec{a}=(\vec{a} \cdot \vec{y})(\vec{y}-\vec{z})$
$(C)$ $\vec{a} \cdot \vec{b}=-(\vec{a} \cdot \vec{y})(\vec{b} \cdot \vec{z})$
$(D)$ $\vec{a}=(\vec{a} \cdot \vec{y})(\vec{z}-\vec{y})$
A
$(A, B, C)$
B
$(A, B, D)$
C
$(A, C, D)$
D
$(B, C, D)$

Solution

(A, B, C) આપેલ છે કે $|\vec{x}| = |\vec{y}| = |\vec{z}| = \sqrt{2}$ અને દરેક જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
તેથી,$\vec{x} \cdot \vec{y} = \vec{y} \cdot \vec{z} = \vec{z} \cdot \vec{x} = |\vec{x}||\vec{y}| \cos(\frac{\pi}{3}) = \sqrt{2} \cdot \sqrt{2} \cdot \frac{1}{2} = 1$.
કારણ કે $\vec{a}$ એ $\vec{x}$ અને $\vec{y} \times \vec{z}$ ને લંબ છે,$\vec{a}$ એ $\vec{x} \times (\vec{y} \times \vec{z})$ ને સમાંતર છે.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{x} \times (\vec{y} \times \vec{z}) = (\vec{x} \cdot \vec{z})\vec{y} - (\vec{x} \cdot \vec{y})\vec{z} = 1\vec{y} - 1\vec{z} = \vec{y} - \vec{z}$.
તેથી,$\vec{a} = \lambda(\vec{y} - \vec{z})$.
પછી $\vec{a} \cdot \vec{y} = \lambda(\vec{y} \cdot \vec{y} - \vec{z} \cdot \vec{y}) = \lambda(2 - 1) = \lambda$. આમ,$\vec{a} = (\vec{a} \cdot \vec{y})(\vec{y} - \vec{z})$,જે $(B)$ છે.
તે જ રીતે,$\vec{b}$ એ $\vec{y}$ અને $\vec{z} \times \vec{x}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{b}$ એ $\vec{y} \times (\vec{z} \times \vec{x}) = (\vec{y} \cdot \vec{x})\vec{z} - (\vec{y} \cdot \vec{z})\vec{x} = 1\vec{z} - 1\vec{x} = \vec{z} - \vec{x}$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$\vec{b} = \mu(\vec{z} - \vec{x})$.
પછી $\vec{b} \cdot \vec{z} = \mu(\vec{z} \cdot \vec{z} - \vec{x} \cdot \vec{z}) = \mu(2 - 1) = \mu$. આમ,$\vec{b} = (\vec{b} \cdot \vec{z})(\vec{z} - \vec{x})$,જે $(A)$ છે.
હવે,$\vec{a} \cdot \vec{b} = \lambda \mu (\vec{y} - \vec{z}) \cdot (\vec{z} - \vec{x}) = \lambda \mu (\vec{y} \cdot \vec{z} - \vec{y} \cdot \vec{x} - \vec{z} \cdot \vec{z} + \vec{z} \cdot \vec{x}) = \lambda \mu (1 - 1 - 2 + 1) = -\lambda \mu = -(\vec{a} \cdot \vec{y})(\vec{b} \cdot \vec{z})$,જે $(C)$ છે.
58
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{b}=3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{c}$ એવા ત્રણ સદિશો છે કે જેથી $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સાથે સમતલીય છે. જો સદિશ $\vec{c}$ એ $\vec{b}$ ને લંબ હોય અને $\vec{a} \cdot \vec{c}=5$ હોય,તો $|\vec{c}|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{3 \sqrt{2}}$
B
$18$
C
$16$
D
$\sqrt{\frac{11}{6}}$

Solution

(D) કારણ કે $\vec{c}$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સાથે સમતલીય છે અને $\vec{c} \perp \vec{b}$,આપણે લખી શકીએ કે $\vec{c} = \lambda (\vec{b} \times (\vec{a} \times \vec{b}))$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{b} \times (\vec{a} \times \vec{b}) = (\vec{b} \cdot \vec{b}) \vec{a} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{b}$ નો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{b} \cdot \vec{b} = 3^2 + 1^2 + (-1)^2 = 11$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(3) + (2)(1) + (3)(-1) = 3 + 2 - 3 = 2$ ગણો.
આમ,$\vec{c} = \lambda (11 \vec{a} - 2 \vec{b}) = \lambda (11(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) - 2(3\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})) = \lambda (5\hat{i} + 20\hat{j} + 35\hat{k}) = 5\lambda (\hat{i} + 4\hat{j} + 7\hat{k})$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{c} = 5$,તેથી $5\lambda (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (\hat{i} + 4\hat{j} + 7\hat{k}) = 5$.
$5\lambda (1 + 8 + 21) = 5 \implies 30\lambda = 1 \implies \lambda = \frac{1}{30}$.
તેથી,$\vec{c} = \frac{1}{6} (\hat{i} + 4\hat{j} + 7\hat{k})$.
$|\vec{c}| = \frac{1}{6} \sqrt{1^2 + 4^2 + 7^2} = \frac{1}{6} \sqrt{1 + 16 + 49} = \frac{\sqrt{66}}{6} = \sqrt{\frac{66}{36}} = \sqrt{\frac{11}{6}}$.
59
MediumMCQ
એકમ સદિશ જે સદિશ $5 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}$ ને લંબ હોય અને સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય હોય તે શોધો.
A
$\frac{2 \hat{i}-6 \hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{41}}$
B
$\frac{2 \hat{i}-5 \hat{j}}{\sqrt{29}}$
C
$\frac{3 \hat{j}-\hat{k}}{\sqrt{10}}$
D
$\frac{2 \hat{i}-8 \hat{j}+\hat{k}}{69}$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a}=5 \hat{i}+2 \hat{j}+6 \hat{k}$,$\vec{b}=2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c}=\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$.
જરૂરી સદિશ $\vec{a}$ ને લંબ છે અને $\vec{b}$ તથા $\vec{c}$ સાથે સમતલીય છે,તેથી તે $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})$ ને સમાંતર હશે.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c}$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (5)(1) + (2)(-1) + (6)(1) = 5 - 2 + 6 = 9$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (5)(2) + (2)(1) + (6)(1) = 10 + 2 + 6 = 18$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = 9(2 \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - 18(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = (18-18)\hat{i} + (9+18)\hat{j} + (9-18)\hat{k} = 27 \hat{j} - 9 \hat{k}$.
તેનું માન $|27 \hat{j} - 9 \hat{k}| = \sqrt{27^2 + (-9)^2} = \sqrt{729 + 81} = \sqrt{810} = 9 \sqrt{10}$ છે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{27 \hat{j} - 9 \hat{k}}{9 \sqrt{10}} = \pm \frac{3 \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{10}}$ છે.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$\frac{3 \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{10}}$ સાચો જવાબ છે.
60
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}=\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overline{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$. તો સદિશ $\overline{b}$ જે $\overline{a} \times \overline{b}+\overline{c}=\overline{0}$ અને $\overline{a} \cdot \overline{b}=3$ નું સમાધાન કરે છે,તે શોધો.
A
$-\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$
B
$2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$
C
$\hat{i}-\hat{j}-2 \hat{k}$
D
$\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\overline{a} \times \overline{b} + \overline{c} = \overline{0}$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{a} \times \overline{b} = -\overline{c}$.
બંને બાજુ $\overline{a}$ સાથે ક્રોસ પ્રોડક્ટ લેતા: $\overline{a} \times (\overline{a} \times \overline{b}) = -\overline{a} \times \overline{c}$.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ સૂત્ર $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c})\overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b})\overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $(\overline{a} \cdot \overline{b})\overline{a} - (\overline{a} \cdot \overline{a})\overline{b} = -\overline{a} \times \overline{c}$.
આપેલ છે $\overline{a} = \hat{j} - \hat{k}$,તેથી $\overline{a} \cdot \overline{a} = 0^2 + 1^2 + (-1)^2 = 2$.
આપેલ છે $\overline{a} \cdot \overline{b} = 3$,તેથી $3\overline{a} - 2\overline{b} = -\overline{a} \times \overline{c}$.
$\overline{a} \times \overline{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 1) - \hat{j}(0 - (-1)) + \hat{k}(0 - 1) = -2\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$.
આમ,$2\overline{b} = 3\overline{a} + (\overline{a} \times \overline{c}) = 3(\hat{j} - \hat{k}) + (-2\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}) = -2\hat{i} + 2\hat{j} - 4\hat{k}$.
તેથી,$\overline{b} = -\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$.
61
EasyMCQ
સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ લંબ નથી અને $\overline{c}$ તથા $\overline{d}$ એવા બે સદિશો છે જે $\overline{b} \times \overline{c} = \overline{b} \times \overline{d}$ અને $\overline{a} \cdot \overline{d} = 0$ નું પાલન કરે છે,તો સદિશ $\overline{d}$ બરાબર શું થાય?
A
$\bar{b} + \left(\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{b}}\right) \bar{c}$
B
$\overline{c} - \left(\frac{\overline{a} \cdot \overline{c}}{\overline{a} \cdot \overline{b}}\right) \overline{b}$
C
$\bar{b} - \left(\frac{\bar{b} \cdot \bar{c}}{\bar{a} \cdot \bar{b}}\right) \bar{c}$
D
$\overline{c} + \left(\frac{\overline{a} \cdot \overline{c}}{\overline{a} \cdot \overline{b}}\right) \overline{b}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ લંબ નથી,તેથી $\overline{a} \cdot \overline{b} \neq 0$.
આપણને $\overline{a} \cdot \overline{d} = 0$ અને $\overline{b} \times \overline{c} = \overline{b} \times \overline{d}$ આપેલ છે.
સમીકરણ $\overline{b} \times \overline{c} = \overline{b} \times \overline{d}$ ની બંને બાજુએ $\overline{a}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા,આપણને મળે છે:
$\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = \overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{d})$
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c} = (\overline{a} \cdot \overline{d}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{d}$
કારણ કે $\overline{a} \cdot \overline{d} = 0$,સમીકરણ આ રીતે સરળ બને છે:
$(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c} = 0 - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{d}$
$\overline{d}$ માટે ઉકેલતા:
$(\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{d} = (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c} - (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b}$
$(\overline{a} \cdot \overline{b})$ વડે ભાગતા:
$\overline{d} = \overline{c} - \left(\frac{\overline{a} \cdot \overline{c}}{\overline{a} \cdot \overline{b}}\right) \overline{b}$
62
MediumMCQ
$\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ સાથે સમતલીય અને $\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ ને લંબ હોય તેવો એકમ સદિશ કયો છે?
A
$+\frac{1}{\sqrt{2}}(-\hat{j}-\hat{k})$
B
$\frac{(\hat{j}-\hat{k})}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{-\hat{j}+2\hat{k}}{\sqrt{5}}$
D
$+\frac{1}{\sqrt{26}}(\hat{j}+5\hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c} = 2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$.
જરૂરી સદિશ $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ સાથે સમતલીય હોવાથી,તે $\vec{v} = \vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})$ સ્વરૂપમાં હોવો જોઈએ.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c})\vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b})\vec{c}$.
પ્રથમ,ડોટ ગુણાકારની ગણતરી કરો:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (1)(2) + (1)(1) + (-1)(1) = 2 + 1 - 1 = 2$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (1)(1) + (-1)(1) = 1 + 1 - 1 = 1$.
હવે,આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\vec{v} = 2(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) - 1(2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = (2\hat{i}+2\hat{j}+2\hat{k}) - (2\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = \hat{j}+\hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$ છે.
એકમ સદિશ $\pm \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \pm \frac{\hat{j}+\hat{k}}{\sqrt{2}}$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો વિકલ્પ $A$ છે (ઋણ ચિહ્નને ધ્યાનમાં લેતા).
63
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો છે જેથી તેમાંથી કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ નથી અને $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ છે. જો $\theta$ એ સદિશો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\operatorname{cosec} \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3 \sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{3}{2 \sqrt{2}}$

Solution

(D) આપેલ છે: $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{b} \cdot \overline{c}) \overline{a}$.
કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ ન હોવાથી,$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે. તેથી,$\overline{b}$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 0$.
$\overline{a}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે: $-(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
ડોટ પ્રોડક્ટની વ્યાખ્યા મૂકતા,$-|\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
સદિશો શૂન્યતર હોવાથી,$|\overline{b}||\overline{c}|$ વડે ભાગતા: $\cos \theta = -\frac{1}{3}$.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^2 \theta = 1 - (-\frac{1}{3})^2 = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
આમ,$\sin \theta = \sqrt{\frac{8}{9}} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
તેથી,$\operatorname{cosec} \theta = \frac{1}{\sin \theta} = \frac{3}{2\sqrt{2}}$.
64
DifficultMCQ
ધારો કે $\bar{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}$ અને $\bar{c}=\hat{j}-\hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે જેથી $\bar{a} \times \bar{b}=\bar{c}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c}=0$ થાય. જો સદિશ $\bar{b}$ નો સદિશ $\bar{a} \times \bar{c}$ પરના પ્રક્ષેપ સદિશની લંબાઈ $l$ હોય,તો $3l^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\bar{c} = \hat{j} - \hat{k}$.
આપણને $\bar{a} \times \bar{b} = \bar{c}$ આપેલ છે.
બંને બાજુ $\bar{a}$ સાથે ક્રોસ ગુણાકાર લેતા: $\bar{a} \times (\bar{a} \times \bar{b}) = \bar{a} \times \bar{c}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા $\bar{a} \times (\bar{a} \times \bar{b}) = (\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{a} - (\bar{a} \cdot \bar{a})\bar{b}$.
અહીં $\bar{a} \cdot \bar{a} = 1^2 + 1^2 + 1^2 = 3$ હોવાથી,$(\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{a} - 3\bar{b} = \bar{a} \times \bar{c}$ મળે.
ધારો કે $\bar{v} = \bar{a} \times \bar{c} = (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) \times (\hat{j} - \hat{k}) = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\bar{b}$ નો $\bar{v}$ પરનો પ્રક્ષેપ $l = \frac{|\bar{b} \cdot \bar{v}|}{|\bar{v}|}$ છે.
$(\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{a} - 3\bar{b} = \bar{v}$ માં $\bar{v}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા:
$(\bar{a} \cdot \bar{b})(\bar{a} \cdot \bar{v}) - 3(\bar{b} \cdot \bar{v}) = \bar{v} \cdot \bar{v} = |\bar{v}|^2$.
$\bar{a} \cdot \bar{v} = \bar{a} \cdot (\bar{a} \times \bar{c}) = 0$ હોવાથી,$-3(\bar{b} \cdot \bar{v}) = |\bar{v}|^2$ મળે.
આમ,$|\bar{b} \cdot \bar{v}| = \frac{|\bar{v}|^2}{3}$.
તેથી $l = \frac{|\bar{b} \cdot \bar{v}|}{|\bar{v}|} = \frac{|\bar{v}|^2}{3|\bar{v}|} = \frac{|\bar{v}|}{3}$.
$|\bar{v}|^2 = (-2)^2 + 1^2 + 1^2 = 4 + 1 + 1 = 6$.
તેથી $l = \frac{\sqrt{6}}{3}$,જેનો અર્થ છે કે $l^2 = \frac{6}{9} = \frac{2}{3}$.
તેથી,$3l^2 = 3 \times \frac{2}{3} = 2$.
65
MediumMCQ
જો $\overline{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(3 \hat{i}+\hat{k})$ અને $\overline{b}=\frac{1}{7}(2 \hat{i}+3 \hat{j}-6 \hat{k})$ હોય,તો $(\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot \{(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b})\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$-5$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ પદાવલિ $E = (\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot \{(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b})\}$ છે.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ નિત્યસમ $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{a} \times \overline{b}) \times (2 \overline{a}+\overline{b}) = -((2 \overline{a}+\overline{b}) \times (\overline{a} \times \overline{b}))$
$= -\{(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{b}) \overline{a} - ((2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{a}) \overline{b}\}$
અહીં $\overline{a} \cdot \overline{a} = 1$ અને $\overline{b} \cdot \overline{b} = 1$ (એકમ સદિશો) અને $\overline{a} \cdot \overline{b} = \frac{1}{7\sqrt{10}}(3 \times 2 + 0 \times 3 + 1 \times (-6)) = 0$ હોવાથી,સદિશો લંબ છે.
તેથી,$(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{b} = 2(\overline{a} \cdot \overline{b}) + \overline{b} \cdot \overline{b} = 0 + 1 = 1$.
અને $(2 \overline{a}+\overline{b}) \cdot \overline{a} = 2(\overline{a} \cdot \overline{a}) + \overline{b} \cdot \overline{a} = 2(1) + 0 = 2$.
આમ,પદાવલિ $- \{1 \cdot \overline{a} - 2 \cdot \overline{b}\} = 2 \overline{b} - \overline{a}$ બને છે.
હવે,$E = (\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot (2 \overline{b} - \overline{a}) = -(\overline{a}-2 \overline{b}) \cdot (\overline{a}-2 \overline{b}) = -|\overline{a}-2 \overline{b}|^2$.
$|\overline{a}-2 \overline{b}|^2 = |\overline{a}|^2 + 4|\overline{b}|^2 - 4(\overline{a} \cdot \overline{b}) = 1 + 4(1) - 0 = 5$.
તેથી,$E = -5$.
66
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{a}, \bar{b}$ અને $\bar{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેમના માન અનુક્રમે $1, 1$ અને $2$ છે. જો $\bar{a} \times(\bar{a} \times \bar{c})+\bar{b}=\bar{0}$ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$|\bar{a}|=1, |\bar{b}|=1$ અને $|\bar{c}|=2$.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્ર $\bar{a} \times (\bar{a} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - (\bar{a} \cdot \bar{a})\bar{c}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ સમીકરણ: $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - |\bar{a}|^2\bar{c} + \bar{b} = \bar{0}$.
કારણ કે $|\bar{a}|=1$,તેથી $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - \bar{c} = -\bar{b}$.
બંને બાજુ માનનો વર્ગ લેતા: $|(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - \bar{c}|^2 = |-\bar{b}|^2$.
$(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 |\bar{a}|^2 + |\bar{c}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c})(\bar{a} \cdot \bar{c}) = |\bar{b}|^2$.
$(\bar{a} \cdot \bar{c})^2(1) + 4 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = 1$.
$-(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = -3 \Rightarrow (\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = 3$.
આમ,$\bar{a} \cdot \bar{c} = \sqrt{3}$ (લઘુકોણ માટે).
$|\bar{a}||\bar{c}| \cos \theta = \sqrt{3} \Rightarrow (1)(2) \cos \theta = \sqrt{3}$.
$\cos \theta = \frac{\sqrt{3}}{2} \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{6}$.
67
DifficultMCQ
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ શૂન્યેતર સદિશો છે,જેથી કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ નથી અને $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ છે. જો $\theta$ એ સદિશો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{-\sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{3}$
D
$\sqrt{\frac{2}{3}}$

Solution

(A) આપણને સદિશ ત્રિગુણનનો ગુણધર્મ ખબર છે: $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{b} \cdot \overline{c}) \overline{a}$.
આપેલ સમીકરણ $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\overline{b}$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ કારણ કે જમણી બાજુએ $\overline{b}$ વાળું પદ નથી. તેથી,$(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 0$.
$\overline{a}$ ના સહગુણકોને સરખાવતા,આપણને મળે છે: $-(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ,$\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta$,તેથી:
$-|\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
$\overline{b}$ અને $\overline{c}$ શૂન્યેતર સદિશો હોવાથી,આપણે $|\overline{b}||\overline{c}|$ વડે ભાગી શકીએ:
$-\cos \theta = \frac{1}{3} \implies \cos \theta = -\frac{1}{3}$.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^2 \theta = 1 - (-\frac{1}{3})^2 = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
$\theta$ એ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો હોવાથી,$0 \le \theta \le \pi$,તેથી $\sin \theta \ge 0$.
આમ,$\sin \theta = \sqrt{\frac{8}{9}} = \frac{2 \sqrt{2}}{3}$.
68
MediumMCQ
જો $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = -5 \bar{a} + 4 \bar{b}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ હોય,તો $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c})$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3 \bar{b} - 4 \bar{c}$
B
$4 \bar{a} - 3 \bar{b}$
C
$4 \bar{b} - 3 \bar{c}$
D
$3 \bar{a} - 4 \bar{c}$

Solution

(C) આપણે સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર જાણીએ છીએ: $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = (\bar{a} \cdot \bar{c}) \bar{b} - (\bar{b} \cdot \bar{c}) \bar{a}$.
આપેલ છે કે $(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c} = -5 \bar{a} + 4 \bar{b}$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$-(\bar{b} \cdot \bar{c}) = -5 \implies \bar{b} \cdot \bar{c} = 5$
$(\bar{a} \cdot \bar{c}) = 4$
હવે,આપણે $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c})$ શોધવાનું છે.
સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર વાપરતા: $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c}) \bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b}) \bar{c}$.
જ્ઞાત મૂલ્યો $\bar{a} \cdot \bar{c} = 4$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ મૂકતા:
$\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = 4 \bar{b} - 3 \bar{c}$.
69
MediumMCQ
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ એ ત્રણ સદિશો છે જેમના માન અનુક્રમે $\sqrt{3}, 1, 2$ છે,અને $\overline{a} \times (\overline{a} \times \overline{c}) + 3 \overline{b} = \overline{0}$ હોય,અને જો $\theta$ એ $\overline{a}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sec^2 \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{2}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\overline{a}| = \sqrt{3}, |\overline{b}| = 1, |\overline{c}| = 2$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\overline{a} \times (\overline{a} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{a} - (\overline{a} \cdot \overline{a}) \overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{a} - |\overline{a}|^2 \overline{c} + 3 \overline{b} = \overline{0}$.
કારણ કે $|\overline{a}|^2 = (\sqrt{3})^2 = 3$,તેથી $(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{a} - 3 \overline{c} = -3 \overline{b}$.
બંને બાજુ માનનો વર્ગ લેતા: $|(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{a} - 3 \overline{c}|^2 = |-3 \overline{b}|^2$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $(\overline{a} \cdot \overline{c})^2 |\overline{a}|^2 + 9 |\overline{c}|^2 - 6 (\overline{a} \cdot \overline{c})(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 9 |\overline{b}|^2$.
$(\overline{a} \cdot \overline{c})^2 (3) + 9 (2)^2 - 6 (\overline{a} \cdot \overline{c})^2 = 9 (1)^2$.
$-3 (\overline{a} \cdot \overline{c})^2 + 36 = 9$.
$-3 (\overline{a} \cdot \overline{c})^2 = -27 \implies (\overline{a} \cdot \overline{c})^2 = 9$.
આમ,$\overline{a} \cdot \overline{c} = \pm 3$.
કારણ કે $\overline{a} \cdot \overline{c} = |\overline{a}| |\overline{c}| \cos \theta$,તેથી $(\sqrt{3})(2) \cos \theta = \pm 3$.
$\cos \theta = \pm \frac{3}{2\sqrt{3}} = \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$\sec^2 \theta = \frac{1}{\cos^2 \theta} = \frac{1}{3/4} = \frac{4}{3}$.
70
EasyMCQ
જો $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{b}=-\hat{i}+2\hat{j}-2\hat{k}$ અને $\vec{c}=2\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$ હોય,તો $(\vec{a}-\vec{b}) \cdot [(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{a} \times \vec{c})]$ ની કિંમત શોધો.
A
$-18$
B
$18$
C
$12$
D
$-12$

Solution

(D) સદિશ ત્રિગુણન નિત્યસમ $(\vec{u} \times \vec{v}) \times \vec{w} = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{v} \cdot \vec{w})\vec{u}$ નો ઉપયોગ કરતા,ધારો કે $\vec{u} = \vec{a}$,$\vec{v} = \vec{b}$,અને $\vec{w} = (\vec{a} \times \vec{c})$.
તેથી $(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{a} \times \vec{c}) = [\vec{a} \vec{b} \vec{c}] \vec{a}$ થાય.
હવે,$(\vec{a}-\vec{b}) \cdot [(\vec{a} \times \vec{b}) \times (\vec{a} \times \vec{c})] = [\vec{a} \vec{b} \vec{c}] (\vec{a} \cdot \vec{a} - \vec{b} \cdot \vec{a})$.
અદિશ ત્રિગુણન $[\vec{a} \vec{b} \vec{c}] = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ -1 & 2 & -2 \\ 2 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 1(4-2) - 1(-2+4) + 1(1-4) = 2 - 2 - 3 = -3$.
અને $(\vec{a} \cdot \vec{a} - \vec{b} \cdot \vec{a}) = (3) - (-1+2-2) = 3 - (-1) = 4$.
તેથી,પરિણામ $(-3) \times 4 = -12$ મળે છે.
71
MediumMCQ
જો $\bar{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(3 \hat{\imath}+\hat{k})$ અને $\bar{b}=\frac{1}{7}(2 \hat{\imath}+3 \hat{\jmath}-6 \hat{k})$ હોય,તો $(2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot[(\bar{a} \times \bar{b}) \times(\bar{a}+2 \bar{b})]$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$-5$
C
$5$
D
$-7$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો છે કારણ કે $|\bar{a}| = \sqrt{\frac{9+1}{10}} = 1$ અને $|\bar{b}| = \sqrt{\frac{4+9+36}{49}} = 1$.
પ્રથમ,ડોટ ગુણાકાર $\bar{a} \cdot \bar{b} = \frac{1}{7\sqrt{10}}(3 \times 2 + 0 \times 3 + 1 \times (-6)) = \frac{6-6}{7\sqrt{10}} = 0$ ગણો.
હવે,પદાવલિ $(2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot[(\bar{a} \times \bar{b}) \times(\bar{a}+2 \bar{b})]$ ને સરળ બનાવો.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $\bar{u} \times (\bar{v} \times \bar{w}) = (\bar{u} \cdot \bar{w}) \bar{v} - (\bar{u} \cdot \bar{v}) \bar{w}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\bar{a} \times \bar{b}) \times(\bar{a}+2 \bar{b}) = -[(\bar{a}+2 \bar{b}) \times (\bar{a} \times \bar{b})] = -[(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot \bar{b}] \bar{a} + [(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot \bar{a}] \bar{b}$.
કારણ કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = 0$,$|\bar{a}|=1$,અને $|\bar{b}|=1$:
$(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot \bar{b} = \bar{a} \cdot \bar{b} + 2|\bar{b}|^2 = 0 + 2(1) = 2$.
$(\bar{a}+2 \bar{b}) \cdot \bar{a} = |\bar{a}|^2 + 2(\bar{b} \cdot \bar{a}) = 1 + 0 = 1$.
તેથી,પદાવલિ $-(2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot [-2 \bar{a} + \bar{b}] = (2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot (2 \bar{a}-\bar{b}) = |2 \bar{a}-\bar{b}|^2$ બને છે.
$|2 \bar{a}-\bar{b}|^2 = 4|\bar{a}|^2 + |\bar{b}|^2 - 4(\bar{a} \cdot \bar{b}) = 4(1) + 1 - 4(0) = 5$.
72
MediumMCQ
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ અસમતલીય એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = \frac{\bar{b} + \bar{c}}{\sqrt{2}}$ થાય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{3\pi}{4}$

Solution

(D) સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{c}$.
આપેલ છે કે $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = \frac{1}{\sqrt{2}}\bar{b} + \frac{1}{\sqrt{2}}\bar{c}$.
$\bar{b}$ અને $\bar{c}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા (કારણ કે $\bar{b}$ અને $\bar{c}$ અસમતલીય છે,તેથી તેઓ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે),આપણને મળે છે:
$\bar{a} \cdot \bar{c} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $-(\bar{a} \cdot \bar{b}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$,જેનો અર્થ છે કે $\bar{a} \cdot \bar{b} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$\bar{a} \cdot \bar{b} = |\bar{a}||\bar{b}| \cos \theta = \cos \theta$.
આમ,$\cos \theta = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = \frac{3\pi}{4}$.
73
MediumMCQ
જો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ એકમ સદિશો હોય અને $|\bar{a}|=7$,$\bar{a} \times(\bar{b} \times \bar{c})+\bar{b} \times(\bar{c} \times \bar{a})=\frac{1}{2} \bar{a}$ હોય,તો સદિશો $\bar{a}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો અને સદિશો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો અનુક્રમે શોધો.
A
$90^{\circ}, 60^{\circ}$
B
$30^{\circ}, 60^{\circ}$
C
$90^{\circ}, 120^{\circ}$
D
$45^{\circ}, 90^{\circ}$

Solution

(C) સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\bar{u} \times (\bar{v} \times \bar{w}) = (\bar{u} \cdot \bar{w})\bar{v} - (\bar{u} \cdot \bar{v})\bar{w}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે આપેલ પદનું વિસ્તરણ કરીએ:
$\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{c}$
$\bar{b} \times (\bar{c} \times \bar{a}) = (\bar{b} \cdot \bar{a})\bar{c} - (\bar{b} \cdot \bar{c})\bar{a}$
આ બંનેનો સરવાળો કરતા: $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{c} + (\bar{b} \cdot \bar{a})\bar{c} - (\bar{b} \cdot \bar{c})\bar{a} = \frac{1}{2}\bar{a}$
અહીં $(\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{c}$ અને $(\bar{b} \cdot \bar{a})\bar{c}$ ઉડી જાય છે,તેથી: $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} - (\bar{b} \cdot \bar{c})\bar{a} = \frac{1}{2}\bar{a}$
પદ ગોઠવતા: $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} = (\frac{1}{2} + \bar{b} \cdot \bar{c})\bar{a}$
કારણ કે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ સમરેખ નથી,તેથી સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ: $\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ અને $\frac{1}{2} + \bar{b} \cdot \bar{c} = 0$
$\bar{a} \cdot \bar{c} = 0 \implies \theta_{ac} = 90^{\circ}$
$\bar{b} \cdot \bar{c} = -\frac{1}{2} \implies |\bar{b}||\bar{c}| \cos(\theta_{bc}) = -\frac{1}{2} \implies (1)(1) \cos(\theta_{bc}) = -\frac{1}{2} \implies \theta_{bc} = 120^{\circ}$
આમ,ખૂણાઓ $90^{\circ}$ અને $120^{\circ}$ છે.
74
MediumMCQ
$\hat{a}, \hat{b}$,અને $\hat{c}$ એ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $\hat{a} \times(\hat{b} \times \hat{c})=\frac{\sqrt{3}}{2}(\hat{b}+\hat{c})$ થાય. જો $\hat{b}$ એ $\hat{c}$ ને સમાંતર ન હોય,તો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{5 \pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2 \pi}{3}$

Solution

(A) સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિત્યસમ મુજબ: $\hat{a} \times (\hat{b} \times \hat{c}) = (\hat{a} \cdot \hat{c}) \hat{b} - (\hat{a} \cdot \hat{b}) \hat{c}$.
આને આપેલા સમીકરણ સાથે સરખાવતા: $(\hat{a} \cdot \hat{c}) \hat{b} - (\hat{a} \cdot \hat{b}) \hat{c} = \frac{\sqrt{3}}{2} \hat{b} + \frac{\sqrt{3}}{2} \hat{c}$.
કારણ કે $\hat{b}$ અને $\hat{c}$ સમાંતર નથી,આપણે $\hat{b}$ અને $\hat{c}$ ના સહગુણકોને સરખાવી શકીએ:
$\hat{a} \cdot \hat{c} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $-(\hat{a} \cdot \hat{b}) = \frac{\sqrt{3}}{2} \Rightarrow \hat{a} \cdot \hat{b} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
ધારો કે $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$\hat{a} \cdot \hat{b} = |\hat{a}| |\hat{b}| \cos \theta = \cos \theta$.
તેથી,$\cos \theta = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$\cos \theta = -\frac{\sqrt{3}}{2}$ હોવાથી,$\theta = \pi - \frac{\pi}{6} = \frac{5 \pi}{6}$ મળે.
75
MediumMCQ
જો $\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} \times (\vec{a} \times \hat{i}) + \hat{j} \times (\vec{a} \times \hat{j}) + \hat{k} \times (\vec{a} \times \hat{k})$ હોય,તો $|\vec{b}|$ શોધો.
A
$\sqrt{12}$
B
$2\sqrt{12}$
C
$3\sqrt{14}$
D
$2\sqrt{14}$

Solution

(D) સદિશ ત્રિગુણન નિત્યસમ $\vec{u} \times (\vec{v} \times \vec{w}) = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{u} \cdot \vec{v})\vec{w}$ નો ઉપયોગ કરીને,દરેક પદની ગણતરી કરીએ:
$\hat{i} \times (\vec{a} \times \hat{i}) = (\hat{i} \cdot \hat{i})\vec{a} - (\hat{i} \cdot \vec{a})\hat{i} = 1(\vec{a}) - (1)\hat{i} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) - \hat{i} = 2\hat{j} + 3\hat{k}$
$\hat{j} \times (\vec{a} \times \hat{j}) = (\hat{j} \cdot \hat{j})\vec{a} - (\hat{j} \cdot \vec{a})\hat{j} = 1(\vec{a}) - (2)\hat{j} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) - 2\hat{j} = \hat{i} + 3\hat{k}$
$\hat{k} \times (\vec{a} \times \hat{k}) = (\hat{k} \cdot \hat{k})\vec{a} - (\hat{k} \cdot \vec{a})\hat{k} = 1(\vec{a}) - (3)\hat{k} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) - 3\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j}$
આ પરિણામોનો સરવાળો કરતા:
$\vec{b} = (2\hat{j} + 3\hat{k}) + (\hat{i} + 3\hat{k}) + (\hat{i} + 2\hat{j}) = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 6\hat{k}$
અંતે,માન (magnitude) નીચે મુજબ છે:
$|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + 4^2 + 6^2} = \sqrt{4 + 16 + 36} = \sqrt{56} = \sqrt{4 \times 14} = 2\sqrt{14}$
76
MediumMCQ
જો $\overline{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(4 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})$ અને $\overline{b}=\frac{1}{3}(\hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k})$ હોય,તો $(2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot \{(\bar{a} \times \bar{b}) \times (\bar{a}+2 \bar{b})\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$-3$
C
$-5$
D
$3$

Solution

(C) પ્રથમ,આપણે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ ના માન અને ડોટ ગુણાકાર તપાસીએ.
$|\overline{a}|^2 = \frac{1}{10}(16+9+1) = 2.6$.
$\overline{a} \cdot \overline{b} = \frac{1}{3\sqrt{10}}(4-6+2) = 0$.
તેથી,સદિશો લંબ છે.
ધારો કે $E = (2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot \{(\bar{a} \times \bar{b}) \times (\bar{a}+2 \bar{b})\}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિયમ $(\vec{u} \times \vec{v}) \times \vec{w} = (\vec{u} \cdot \vec{w})\vec{v} - (\vec{v} \cdot \vec{w})\vec{u}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\bar{a} \times \bar{b}) \times (\bar{a}+2 \bar{b}) = |\bar{a}|^2 \bar{b} - 2|\bar{b}|^2 \bar{a}$.
હવે,$E = (2 \bar{a}-\bar{b}) \cdot (|\bar{a}|^2 \bar{b} - 2|\bar{b}|^2 \bar{a}) = -5|\bar{a}|^2 |\bar{b}|^2$.
અહીં $|\bar{a}|^2 = 2.6$ અને $|\bar{b}|^2 = 1$ હોવાથી,$E = -5(2.6)(1) = -13$.
77
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો છે કે જેથી તેમાંથી કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ નથી અને $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$ છે. જો $\theta$ એ સદિશો $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $\sin \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{-2 \sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
D
$\frac{-\sqrt{2}}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે,$(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર: $(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c} = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{b} \cdot \overline{c}) \overline{a}$ છે.
બંને પદોની સરખામણી કરતા:
$(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{b} \cdot \overline{c}) \overline{a} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}| \overline{a}$.
અહીં $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ સ્વતંત્ર સદિશો હોવાથી,$\overline{b}$ નો સહગુણક શૂન્ય થાય:
$\overline{a} \cdot \overline{c} = 0$.
$\overline{a}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-\overline{b} \cdot \overline{c} = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
અદિશ ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ $\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta$:
$-|\overline{b}||\overline{c}| \cos \theta = \frac{1}{3}|\overline{b}||\overline{c}|$.
સદિશો શૂન્યતર હોવાથી,$|\overline{b}||\overline{c}|$ વડે ભાગતા:
$\cos \theta = -\frac{1}{3}$.
હવે,નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^2 \theta = 1 - (-\frac{1}{3})^2 = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
ખૂણો $\theta$ એ $0 \le \theta \le \pi$ હોવાથી,$\sin \theta \ge 0$ મળે:
$\sin \theta = \sqrt{\frac{8}{9}} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
78
MediumMCQ
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $\overline{a} \times(\overline{b} \times \overline{c})=\frac{\sqrt{3}}{2}(\overline{b}+\overline{c})$ થાય. જો $\overline{b}$ એ $\overline{c}$ ને સમાંતર ન હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{5 \pi}{6}$
B
$\frac{2 \pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,આપણી પાસે $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}$ છે.
આપેલ છે કે $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = \frac{\sqrt{3}}{2} \overline{b} + \frac{\sqrt{3}}{2} \overline{c}$,તેથી $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ સમાંતર ન હોવાથી આપણે $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરીએ.
આમ,$\overline{a} \cdot \overline{c} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $-\overline{a} \cdot \overline{b} = \frac{\sqrt{3}}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{a} \cdot \overline{b} = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
કારણ કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો છે,$\overline{a} \cdot \overline{b} = |\overline{a}| |\overline{b}| \cos \theta = (1)(1) \cos \theta = \cos \theta$.
તેથી,$\cos \theta = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$\theta \in [0, \pi]$ હોવાથી,આપણને $\theta = \frac{5\pi}{6}$ મળે છે.
79
MediumMCQ
$\overrightarrow{a} \times [\overrightarrow{a} \times (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})]$ ની કિંમત શોધો.
A
$(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a}) \cdot (\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a})$
B
$\overrightarrow{a} \cdot (\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a}) - \overrightarrow{b}(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})$
C
$[\overrightarrow{a} \cdot (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})] \overrightarrow{a}$
D
$(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})(\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a})$

Solution

(D) આપણે સદિશ ત્રિગુણનફળના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ: $\overrightarrow{u} \times (\overrightarrow{v} \times \overrightarrow{w}) = (\overrightarrow{u} \cdot \overrightarrow{w})\overrightarrow{v} - (\overrightarrow{u} \cdot \overrightarrow{v})\overrightarrow{w}$.
પ્રથમ,અંદરના ભાગની ગણતરી કરીએ: $\overrightarrow{a} \times (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b}) = (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b})\overrightarrow{a} - (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})\overrightarrow{b}$.
હવે,આ કિંમતને મૂળ પદાવલિમાં મૂકતા:
$\overrightarrow{a} \times [\overrightarrow{a} \times (\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})] = \overrightarrow{a} \times [(\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b})\overrightarrow{a} - (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})\overrightarrow{b}]$
$= (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{b})(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a}) - (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})$
કારણ કે $\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{a} = 0$,તેથી પ્રથમ પદ શૂન્ય થઈ જશે:
$= 0 - (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})(\overrightarrow{a} \times \overrightarrow{b})$
$= (\overrightarrow{a} \cdot \overrightarrow{a})(\overrightarrow{b} \times \overrightarrow{a})$.
80
EasyMCQ
જો $\vec{x} \cdot \vec{y} = 0$ હોય,તો $(\vec{y} \times \vec{x}) \times \vec{x} = $ . . . . . . . જ્યાં,$|\vec{x}| = 1$.
A
$\vec{y}$
B
$\vec{x}$
C
$-\vec{y}$
D
$\vec{x} \times \vec{y}$

Solution

(C) આપણે સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{c} = (\vec{a} \cdot \vec{c})\vec{b} - (\vec{b} \cdot \vec{c})\vec{a}$.
આ સૂત્ર $(\vec{y} \times \vec{x}) \times \vec{x}$ માટે લાગુ પાડતા:
$(\vec{y} \times \vec{x}) \times \vec{x} = (\vec{y} \cdot \vec{x})\vec{x} - (\vec{x} \cdot \vec{x})\vec{y}$.
આપેલ છે કે $\vec{x} \cdot \vec{y} = 0$,તેથી $\vec{y} \cdot \vec{x} = 0$.
વળી,$|\vec{x}| = 1$,તેથી $\vec{x} \cdot \vec{x} = |\vec{x}|^2 = 1^2 = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$(\vec{y} \times \vec{x}) \times \vec{x} = (0)\vec{x} - (1)\vec{y} = -\vec{y}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
81
EasyMCQ
જો $\bar{x} \cdot \bar{y} = 0$ હોય,તો $\bar{x} \times (\bar{x} \times \bar{y}) = \dots$ જ્યાં $|\bar{x}| = 1$.
Question diagram
A
$\bar{x} \times \bar{y}$
B
$-\bar{y}$
C
$-\bar{x}$
D
$\bar{y} \times \bar{x}$

Solution

(B) આપણે સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\bar{a} \times (\bar{b} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{b} - (\bar{a} \cdot \bar{b})\bar{c}$.
$\bar{x} \times (\bar{x} \times \bar{y})$ માટે આ લાગુ પાડતા:
$\bar{x} \times (\bar{x} \times \bar{y}) = (\bar{x} \cdot \bar{y})\bar{x} - (\bar{x} \cdot \bar{x})\bar{y}$.
આપેલ છે કે $\bar{x} \cdot \bar{y} = 0$ અને $|\bar{x}| = 1$,તેથી $\bar{x} \cdot \bar{x} = |\bar{x}|^2 = 1^2 = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\bar{x} \times (\bar{x} \times \bar{y}) = (0)\bar{x} - (1)\bar{y} = -\bar{y}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
82
EasyMCQ
જો $a$ એ $b$ અને $c$ બંનેને લંબ સદિશ હોય,તો
A
$a \cdot (b \times c) = 0$
B
$a \times (b \times c) = 0$
C
$a \times (b + c) = 0$
D
$a + (b + c) = 0$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$a$ એ $b$ અને $c$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$a \cdot b = 0$ અને $a \cdot c = 0$ ... $(i)$
હવે,સદિશ ત્રિગુણનફળના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$a \times (b \times c) = (a \cdot c) b - (a \cdot b) c$
સમીકરણ $(i)$ માંથી કિંમતો મૂકતા:
$a \times (b \times c) = (0) b - (0) c$
$a \times (b \times c) = 0 - 0 = 0$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
83
MediumMCQ
જો $a=(1,2,3), b=(2,-1,1), c=(3,2,1)$ અને $a \times(b \times c)=\alpha a+\beta b+\gamma c$ હોય,તો
A
$\alpha=1, \beta=10, \gamma=3$
B
$\alpha=0, \beta=10, \gamma=-3$
C
$\alpha+\beta+\gamma=8$
D
$\alpha=\beta=\gamma=0$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = (1, 2, 3)$,$b = (2, -1, 1)$,અને $c = (3, 2, 1)$ છે.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$.
પ્રથમ,ડોટ ગુણાકારની ગણતરી કરો:
$a \cdot c = (1)(3) + (2)(2) + (3)(1) = 3 + 4 + 3 = 10$.
$a \cdot b = (1)(2) + (2)(-1) + (3)(1) = 2 - 2 + 3 = 3$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$a \times (b \times c) = 10b - 3c$.
આપણને $a \times (b \times c) = \alpha a + \beta b + \gamma c$ આપેલ છે.
તેથી,$0a + 10b - 3c = \alpha a + \beta b + \gamma c$.
$a, b,$ અને $c$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$\alpha = 0, \beta = 10, \gamma = -3$.
84
MediumMCQ
જો $\vec{a}=2 \hat{i}+3 \hat{j}$,$\vec{b}=3 \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $\vec{c}=5 \hat{i}+4 \hat{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,તો $\vec{a}$ અને $\vec{b} \times \vec{c}$ ને લંબ સદિશ કયો છે?
A
$45 \hat{i}-30 \hat{j}+15 \hat{k}$
B
$3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$
C
$-30 \hat{i}+20 \hat{j}+4 \hat{k}$
D
$-45 \hat{i}+30 \hat{j}+4 \hat{k}$

Solution

(D) $\vec{a}$ અને $(\vec{b} \times \vec{c})$ બંનેને લંબ સદિશ સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c})$ દ્વારા મળે છે.
સદિશ ત્રિગુણક સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c}$.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરો:
$\vec{a} \cdot \vec{c} = (2 \hat{i} + 3 \hat{j}) \cdot (5 \hat{i} + 4 \hat{k}) = (2)(5) + (3)(0) + (0)(4) = 10$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2 \hat{i} + 3 \hat{j}) \cdot (3 \hat{j} + 4 \hat{k}) = (2)(0) + (3)(3) + (0)(4) = 9$.
હવે,આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકો:
$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = 10(3 \hat{j} + 4 \hat{k}) - 9(5 \hat{i} + 4 \hat{k})$
$= 30 \hat{j} + 40 \hat{k} - 45 \hat{i} - 36 \hat{k}$
$= -45 \hat{i} + 30 \hat{j} + 4 \hat{k}$.
85
EasyMCQ
જો $a, b$ અને $c$ શૂન્યતર સદિશો હોય કે જેથી $a \times b = c$ અને $b \times c = a$ થાય,તો $a \times c$ એ
A
$b$ ને સમાન છે
B
$b$ ને સમાંતર છે
C
$b$ ને લંબ છે
D
$a$ ને સમાંતર છે

Solution

(B) આપેલ છે કે $a \times b = c$ અને $b \times c = a$.
$a \times b = c$ હોવાથી,સદિશ $c$ એ $a$ અને $b$ બંનેને લંબ છે.
$b \times c = a$ હોવાથી,સદિશ $a$ એ $b$ અને $c$ બંનેને લંબ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a, b, c$ એ પરસ્પર લંબ સદિશોનો સમૂહ બનાવે છે.
સદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$a \times c = a \times (a \times b)$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિત્યસમ મુજબ,$a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$.
અહીં,$a \times c = -(c \times a)$.
$b \times c = a$ હોવાથી,$a \times c = a \times (a \times b) = (a \cdot b)a - (a \cdot a)b$.
$a, b, c$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$a \cdot b = 0$.
તેથી,$a \times c = -|a|^2 b$.
આ દર્શાવે છે કે $a \times c$ એ $b$ નો અદિશ ગુણાંક છે,જેનો અર્થ છે કે $a \times c$ એ $b$ ને સમાંતર છે.
86
EasyMCQ
ધારો કે $a, b, c$ ત્રણ સદિશો છે. નીચેના વિધાનોની સત્યતા ચકાસો:
$(i)$ $(a \times b) \times c = (a \cdot c) b - (b \cdot c) a$
(ii) $a \times (b \times c) = (a \cdot c) b - (a \cdot b) c$
A
$(i)$ ખોટું છે,(ii) સાચું છે
B
$(i)$ સાચું છે,(ii) ખોટું છે
C
$(i)$ અને (ii) બંને સાચા છે
D
$(i)$ અને (ii) બંને ખોટા છે

Solution

(B) સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર આ મુજબ છે:
$a \times (b \times c) = (a \cdot c) b - (a \cdot b) c$
આ સૂત્રને વિધાન (ii) સાથે સરખાવતા,પ્રશ્નમાં આપેલ વિધાન (ii) $a \times (b \times c) = (a \cdot b) c - (a \cdot c) b$ છે,જે સાચા સૂત્રનું વિરોધી છે. તેથી,વિધાન (ii) ખોટું છે.
હવે,વિધાન $(i)$ ધ્યાનમાં લો: $(a \times b) \times c$. $u \times v = -(v \times u)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$(a \times b) \times c = -c \times (a \times b)$
સદિશ ત્રિગુણનનું સૂત્ર લાગુ પાડતા: $-[ (c \cdot b) a - (c \cdot a) b ] = (a \cdot c) b - (b \cdot c) a$.
આમ,વિધાન $(i)$ સાચું છે. તેથી,$(i)$ સાચું છે અને (ii) ખોટું છે.
87
EasyMCQ
જો $a, b, c$ ત્રણ એકમ સદિશો એવા હોય કે જેથી $a \times (b \times c) = \frac{\sqrt{3}}{2} b + \frac{1}{2} c$ થાય,તો $a, b$ અને $a, c$ વચ્ચેના ખૂણા અનુક્રમે કેટલા થાય?
A
$60^{\circ}, 30^{\circ}$
B
$120^{\circ}, 30^{\circ}$
C
$60^{\circ}, 150^{\circ}$
D
$120^{\circ}, 150^{\circ}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a \times (b \times c) = \frac{\sqrt{3}}{2} b + \frac{1}{2} c$.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$a \times (b \times c) = (a \cdot c) b - (a \cdot b) c$.
આને આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા:
$(a \cdot c) b - (a \cdot b) c = \frac{\sqrt{3}}{2} b + \frac{1}{2} c$.
$a, b, c$ એકમ સદિશો હોવાથી,ધારો કે $a$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે અને $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ છે.
તેથી $a \cdot c = \cos \alpha$ અને $a \cdot b = \cos \beta$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\cos \alpha) b - (\cos \beta) c = \frac{\sqrt{3}}{2} b + \frac{1}{2} c$.
$b$ અને $c$ ના સહગુણકોને સરખાવતા:
$\cos \alpha = \frac{\sqrt{3}}{2} \implies \alpha = 30^{\circ}$.
$-\cos \beta = \frac{1}{2} \implies \cos \beta = -\frac{1}{2} \implies \beta = 120^{\circ}$.
આમ,$a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $120^{\circ}$ છે અને $a$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
88
EasyMCQ
જો $a, b$ અને $c$ એ $1, 1$ અને $2$ માન ધરાવતા ત્રણ સદિશો હોય અને $a \times (a \times c) + b = 0$ હોય,તો $a$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{2 \pi}{5}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|a| = 1, |b| = 1, |c| = 2$.
સમીકરણ $a \times (a \times c) = -b$ છે.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્ર $a \times (a \times c) = (a \cdot c)a - (a \cdot a)c$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(a \cdot c)a - |a|^2 c = -b$.
$|a| = 1$ હોવાથી,$(a \cdot c)a - c = -b$ મળે.
બંને બાજુ $a$ સાથે ડોટ ગુણાકાર કરતા:
$(a \cdot c)(a \cdot a) - (a \cdot c) = - (b \cdot a) \Rightarrow (a \cdot c) - (a \cdot c) = - (b \cdot a) \Rightarrow b \cdot a = 0$.
હવે,$(a \cdot c)a - c = -b$ નું વર્ગ કરતા:
$|(a \cdot c)a - c|^2 = |-b|^2$.
$(a \cdot c)^2 |a|^2 + |c|^2 - 2(a \cdot c)(a \cdot c) = |b|^2$.
$(a \cdot c)^2 - 2(a \cdot c)^2 + |c|^2 = |b|^2$.
$- (a \cdot c)^2 + 4 = 1 \Rightarrow (a \cdot c)^2 = 3$.
$a \cdot c = |a||c| \cos \theta = 2 \cos \theta$ હોવાથી,$(2 \cos \theta)^2 = 3$.
$4 \cos^2 \theta = 3 \Rightarrow \cos^2 \theta = \frac{3}{4} \Rightarrow \cos \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{6}$.
89
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}$ એક શૂન્યતર સદિશ છે. જો $\vec{x}=\hat{i} \times(\vec{a} \times \hat{i})$,$\vec{y}=\hat{j} \times(\vec{a} \times \hat{j})-\vec{a}$ અને $\vec{z}=\hat{k} \times(\vec{a} \times \hat{k})-\vec{a}$ હોય,તો $\left[\begin{array}{lll}\vec{x} & \vec{y} & \vec{z}\end{array}\right]=$
A
$|\vec{a}|$
B
$2|\vec{a}|$
C
$0$
D
$1$

Solution

(C) સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{A} \times (\vec{B} \times \vec{C}) = (\vec{A} \cdot \vec{C})\vec{B} - (\vec{A} \cdot \vec{B})\vec{C}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{x} = \hat{i} \times (\vec{a} \times \hat{i}) = (\hat{i} \cdot \hat{i})\vec{a} - (\hat{i} \cdot \vec{a})\hat{i} = \vec{a} - (\hat{i} \cdot \vec{a})\hat{i}$
$\vec{y} = \hat{j} \times (\vec{a} \times \hat{j}) - \vec{a} = ((\hat{j} \cdot \hat{j})\vec{a} - (\hat{j} \cdot \vec{a})\hat{j}) - \vec{a} = \vec{a} - (\hat{j} \cdot \vec{a})\hat{j} - \vec{a} = -(\hat{j} \cdot \vec{a})\hat{j}$
$\vec{z} = \hat{k} \times (\vec{a} \times \hat{k}) - \vec{a} = ((\hat{k} \cdot \hat{k})\vec{a} - (\hat{k} \cdot \vec{a})\hat{k}) - \vec{a} = \vec{a} - (\hat{k} \cdot \vec{a})\hat{k} - \vec{a} = -(\hat{k} \cdot \vec{a})\hat{k}$
ધારો કે $\vec{a} = a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$. તો:
$\vec{x} = (a_1\hat{i} + a_2\hat{j} + a_3\hat{k}) - a_1\hat{i} = a_2\hat{j} + a_3\hat{k}$
$\vec{y} = -a_2\hat{j}$
$\vec{z} = -a_3\hat{k}$
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $\left[\begin{array}{lll}\vec{x} & \vec{y} & \vec{z}\end{array}\right] = \vec{x} \cdot (\vec{y} \times \vec{z})$ છે.
$\vec{y} \times \vec{z} = (-a_2\hat{j}) \times (-a_3\hat{k}) = a_2 a_3 (\hat{j} \times \hat{k}) = a_2 a_3 \hat{i}$.
$\left[\begin{array}{lll}\vec{x} & \vec{y} & \vec{z}\end{array}\right] = (a_2\hat{j} + a_3\hat{k}) \cdot (a_2 a_3 \hat{i}) = 0$ (કારણ કે $\hat{j} \cdot \hat{i} = 0$ અને $\hat{k} \cdot \hat{i} = 0$).
90
EasyMCQ
ધારો કે $a, b, c$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $a \times(b \times c)=\frac{1}{2} b$ થાય. જો $a$ અને $b$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta_1$ હોય અને $a$ અને $c$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta_2$ હોય,તો $\theta_1+\theta_2$ ની કિંમત શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$150$
B
$180$
C
$120$
D
$90$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = |b| = |c| = 1$.
સદિશ ત્રિગુણન ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$.
આપેલ છે કે $a \times (b \times c) = \frac{1}{2}b$,તેથી:
$(a \cdot c)b - (a \cdot b)c = \frac{1}{2}b$.
સામાન્ય રીતે $b$ અને $c$ અસમરેખ હોવાથી,સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$a \cdot c = \frac{1}{2}$ અને $a \cdot b = 0$.
$a \cdot c = \frac{1}{2}$ માટે,$|a||c| \cos \theta_2 = \frac{1}{2} \Rightarrow (1)(1) \cos \theta_2 = \frac{1}{2} \Rightarrow \theta_2 = 60^{\circ}$.
$a \cdot b = 0$ માટે,$|a||b| \cos \theta_1 = 0 \Rightarrow (1)(1) \cos \theta_1 = 0 \Rightarrow \theta_1 = 90^{\circ}$.
તેથી,$\theta_1 + \theta_2 = 90^{\circ} + 60^{\circ} = 150^{\circ}$.
91
EasyMCQ
જો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ બે અસમરેખ સદિશો હોય,તો $\frac{\vec{a} \times(\vec{b} \times \vec{a})}{|\vec{a}|^2}$ શું દર્શાવે છે?
A
$\vec{a}, \vec{b}$ ના સમતલને લંબ સદિશ
B
સદિશ $\vec{a}$ ને લંબ દિશામાં $\vec{b}$ નો પ્રક્ષેપ
C
સદિશ $\vec{b}$ ને લંબ દિશામાં $\vec{a}$ નો પ્રક્ષેપ
D
$\vec{a}, \vec{b}$ ના સમતલ પરનો સદિશ જેનું માન $|\vec{a}|+|\vec{b}|$ છે

Solution

(B) સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{c}) = (\vec{a} \cdot \vec{c}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{c}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{a}) = (\vec{a} \cdot \vec{a}) \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{a}$
$|\vec{a}|^2$ વડે ભાગતા:
$\frac{\vec{a} \times (\vec{b} \times \vec{a})}{|\vec{a}|^2} = \frac{|\vec{a}|^2 \vec{b} - (\vec{a} \cdot \vec{b}) \vec{a}}{|\vec{a}|^2} = \vec{b} - \left( \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}|} \right) \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|}$
અહીં,$\frac{\vec{a}}{|\vec{a}|}$ એ $\vec{a}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ છે,અને $\frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}|}$ એ $\vec{b}$ નો $\vec{a}$ પરનો અદિશ પ્રક્ષેપ છે. આમ,$\vec{b} - \text{proj}_{\vec{a}} \vec{b}$ એ $\vec{a}$ ને લંબ $\vec{b}$ નો ઘટક દર્શાવે છે.
92
EasyMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ ત્રણ એકમ સદિશો છે જેથી $a \times (b \times c) = \frac{1}{\sqrt{2}}(b + c)$ અને $b$ એ $c$ ને સમાંતર નથી. જો $\alpha$ અને $\beta$ એ અનુક્રમે $a, b$ અને $a, c$ વચ્ચેના ખૂણા હોય,તો $\alpha - \beta =$
A
$\frac{3 \pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a, b$ અને $c$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|a| = |b| = |c| = 1$.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$.
આપેલ છે કે $a \times (b \times c) = \frac{1}{\sqrt{2}}(b + c)$,તેથી $(a \cdot c)b - (a \cdot b)c = \frac{1}{\sqrt{2}}b + \frac{1}{\sqrt{2}}c$.
કારણ કે $b$ અને $c$ સમાંતર નથી,આપણે $b$ અને $c$ ના સહગુણકોને સરખાવી શકીએ:
$a \cdot c = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $-(a \cdot b) = \frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow a \cdot b = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
ડોટ પ્રોડક્ટની વ્યાખ્યા મુજબ,$a \cdot c = |a||c| \cos \beta = \cos \beta = \frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow \beta = \frac{\pi}{4}$.
તે જ રીતે,$a \cdot b = |a||b| \cos \alpha = \cos \alpha = -\frac{1}{\sqrt{2}} \Rightarrow \alpha = \frac{3 \pi}{4}$.
તેથી,$\alpha - \beta = \frac{3 \pi}{4} - \frac{\pi}{4} = \frac{2 \pi}{4} = \frac{\pi}{2}$.
93
EasyMCQ
જો $a=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$,$b=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $c=2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,તો $|(a \times b) \times c|=$
A
$|a \times(b \times c)|$
B
$\frac{\sqrt{39}}{\sqrt{11}}|a \times(b \times c)|$
C
$\sqrt{\frac{11}{39}}|a \times(b \times c)|$
D
$\sqrt{11}|a \times(b \times c)|$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $a=2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}$,$b=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,અને $c=2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ છે.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $(a \times b) \times c = (a \cdot c)b - (b \cdot c)a$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a \cdot c = (2)(2) + (-3)(1) + (1)(1) = 4 - 3 + 1 = 2$
$b \cdot c = (1)(2) + (-1)(1) + (2)(1) = 2 - 1 + 2 = 3$
$(a \times b) \times c = 2(i - j + 2k) - 3(2i - 3j + k) = (2i - 2j + 4k) - (6i - 9j + 3k) = -4i + 7j + k$
$|(a \times b) \times c| = \sqrt{(-4)^2 + 7^2 + 1^2} = \sqrt{16 + 49 + 1} = \sqrt{66}$.
હવે,$a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$ માટે:
$a \cdot c = 2$
$a \cdot b = (2)(1) + (-3)(-1) + (1)(2) = 2 + 3 + 2 = 7$
$a \times (b \times c) = 2(i - j + 2k) - 7(2i + j + k) = (2i - 2j + 4k) - (14i + 7j + 7k) = -12i - 9j - 3k$
$|a \times (b \times c)| = \sqrt{(-12)^2 + (-9)^2 + (-3)^2} = \sqrt{144 + 81 + 9} = \sqrt{234}$.
આમ,$\frac{|(a \times b) \times c|}{|a \times (b \times c)|} = \sqrt{\frac{66}{234}} = \sqrt{\frac{11}{39}}$.
તેથી,$|(a \times b) \times c| = \sqrt{\frac{11}{39}}|a \times (b \times c)|$.
94
EasyMCQ
જો $a = i + j - 2k$ હોય,તો $\sum \{(a \times i) \times j\}^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{6}$
B
$6$
C
$36$
D
$6 \sqrt{6}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$a = i + j - 2k$.
આપણે $\sum \{(a \times i) \times j\}^2$ ની કિંમત શોધવાની છે.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $(A \times B) \times C = (A \cdot C)B - (B \cdot C)A$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(a \times i) \times j = (a \cdot j)i - (i \cdot j)a$.
અહીં $i \cdot j = 0$ હોવાથી,આ પદ $(a \cdot j)i$ માં પરિણમે છે.
તેથી,$\sum \{(a \times i) \times j\}^2 = \sum \{(a \cdot j)i\}^2 = \sum (a \cdot j)^2 |i|^2$.
$|i|^2 = 1$ હોવાથી,આ $\sum (a \cdot j)^2$ થાય છે.
ધારો કે $a = a_x i + a_y j + a_z k$. તો $a \cdot i = a_x$,$a \cdot j = a_y$,અને $a \cdot k = a_z$.
સરવાળો $\sum (a \cdot j)^2$ એ ઘટકોના વર્ગોનો સરવાળો દર્શાવે છે,જે $|a|^2$ છે.
$|a|^2 = |i + j - 2k|^2 = 1^2 + 1^2 + (-2)^2 = 1 + 1 + 4 = 6$.
95
EasyMCQ
કોઈપણ સદિશ $r$ માટે,પદાવલિ $i \times(r \times i) + j \times(r \times j) + k \times(r \times k)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$2r$
C
$3r$
D
$4r$

Solution

(B) આપણે સદિશ ત્રિગુણ ગુણાકારના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $a \times (b \times c) = (a \cdot c)b - (a \cdot b)c$.
પ્રથમ પદ માટે આ સૂત્ર લાગુ પાડતા: $i \times (r \times i) = (i \cdot i)r - (i \cdot r)i = r - r_x i$,જ્યાં $r = r_x i + r_y j + r_z k$ છે.
તે જ રીતે,અન્ય પદો માટે:
$j \times (r \times j) = (j \cdot j)r - (j \cdot r)j = r - r_y j$
$k \times (r \times k) = (k \cdot k)r - (k \cdot r)k = r - r_z k$.
આ ત્રણેય પદોનો સરવાળો કરતા:
$(i \times (r \times i)) + (j \times (r \times j)) + (k \times (r \times k)) = (r - r_x i) + (r - r_y j) + (r - r_z k)$
$= 3r - (r_x i + r_y j + r_z k)$
$= 3r - r = 2r$.
96
EasyMCQ
બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ છે અને $a=-\hat{i}-2 \hat{k}, b=\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ એ બે સદિશો છે જે સમતલ $\pi$ નક્કી કરે છે. $P$ માંથી પસાર થતી અને $b$ ને લંબ તથા સમતલ $\pi$ પર આવેલી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$r=2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}+\lambda(-\hat{i}+5 \hat{j}-2 \hat{k})$
B
$r=2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}+\lambda(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
C
$r=2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}+\lambda(-2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k})$
D
$r=2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}+\lambda(-3 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k})$

Solution

(A) આપેલ છે કે બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = 2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ છે.
સમતલ $\pi$ સદિશો $\vec{a} = -\hat{i}-2 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ દ્વારા નક્કી થાય છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{a} \times \vec{b}$ છે.
રેખા સમતલ પર આવેલી છે અને $\vec{b}$ ને લંબ છે,તેથી તેનો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{n}$ અને $\vec{b}$ બંનેને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{v} = \vec{n} \times \vec{b} = (\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{b}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના સૂત્ર $(\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{b} = (\vec{a} \cdot \vec{b})\vec{b} - (\vec{b} \cdot \vec{b})\vec{a}$ નો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (-1)(1) + (0)(1) + (-2)(2) = -1 - 4 = -5$.
$\vec{b} \cdot \vec{b} = (1)^2 + (1)^2 + (2)^2 = 1 + 1 + 4 = 6$.
તેથી,$\vec{v} = -5(\hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}) - 6(-\hat{i}-2 \hat{k}) = -5\hat{i}-5\hat{j}-10\hat{k} + 6\hat{i} + 12\hat{k} = \hat{i}-5\hat{j}+2\hat{k}$.
નોંધ: દિશા સદિશને $-1$ વડે ગુણતા $-\hat{i}+5\hat{j}-2\hat{k}$ મળે છે.
રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{p} + \lambda \vec{v} = 2 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k} + \lambda(-\hat{i}+5 \hat{j}-2 \hat{k})$ છે.
97
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{a}=-\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$,$\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}-3\hat{k}$,$\vec{c}=\vec{a}\times\vec{b}$ અને $\vec{d}=\vec{c}\times\vec{a}$ છે. તો $(\vec{a}-\vec{b}) \cdot \vec{d}$ ની કિંમત શોધો:
A
$4$
B
$-4$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a}=-\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\vec{b}=\hat{i}-\hat{j}-3\hat{k}$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટ અને માન શોધો:
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (-1)(1) + (1)(-1) + (2)(-3) = -1 - 1 - 6 = -8$.
$|\vec{a}|^2 = (-1)^2 + (1)^2 + (2)^2 = 1 + 1 + 4 = 6$.
$|\vec{b}|^2 = (1)^2 + (-1)^2 + (-3)^2 = 1 + 1 + 9 = 11$.
વેક્ટર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\vec{d} = (\vec{a} \times \vec{b}) \times \vec{a} = (\vec{a} \cdot \vec{a})\vec{b} - (\vec{b} \cdot \vec{a})\vec{a}$.
કિંમતો મૂકતા: $\vec{d} = 6\vec{b} - (-8)\vec{a} = 6\vec{b} + 8\vec{a}$.
હવે,$(\vec{a}-\vec{b}) \cdot \vec{d} = (\vec{a}-\vec{b}) \cdot (8\vec{a} + 6\vec{b})$ ની ગણતરી કરો.
$= 8(\vec{a} \cdot \vec{a}) + 6(\vec{a} \cdot \vec{b}) - 8(\vec{b} \cdot \vec{a}) - 6(\vec{b} \cdot \vec{b})$.
$= 8(6) + 6(-8) - 8(-8) - 6(11)$.
$= 48 - 48 + 64 - 66 = -2$.

Vector Algebra — Vector triple product · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.