Colloids, Emulsion, Gel and Their properties with application Questions in Gujarati

(A) દવાઓ $Colloidal$ (કલિલમય) અવસ્થામાં વધુ અસરકારક હોય છે કારણ કે આ અવસ્થામાં તેમનું પૃષ્ઠ ક્ષેત્રફળ (surface area) વધારે હોય છે.
વધારે પૃષ્ઠ ક્ષેત્રફળને કારણે,તે શરીરના પેશીઓ દ્વારા સરળતાથી શોષાઈ જાય છે.

(A) કલિલમય પ્રણાલી જેમાં વાયુ એ વિક્ષિપ્ત કલા (dispersed phase) હોય અને પ્રવાહી એ વિક્ષેપન માધ્યમ (dispersion medium) હોય તેને ફીણ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે વ્હીપ્ડ ક્રીમ અને સાબુનું ફીણ.

(C) કલિલમય દ્રાવણ એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જેમાં કણોનું કદ $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
$NaCl$ નું દ્રાવણ એ સાચું દ્રાવણ છે કારણ કે $NaCl$ પાણીમાં સંપૂર્ણપણે ઓગળીને સમાંગ મિશ્રણ બનાવે છે,જેમાં કણોનું કદ $1 \ nm$ કરતા ઓછું હોય છે.
ધુમાડો,શાહી અને લોહી એ કલિલમય પ્રણાલીઓના ઉદાહરણો છે.

(C) બ્રાઉનિયન ગતિ એ વિક્ષેપન માધ્યમમાં કલિલમય કણોની સતત,યાદચ્છિક,ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે. આ ગતિ કણોની હિલચાલ અને ગતિઊર્જા સાથે સંબંધિત હોવાથી,તેને કલિલની ગતિકીય લાક્ષણિકતા ગણવામાં આવે છે.

(D) $1 \, L$ પાણીમાં વિખેરિત ગોલ્ડનું કદ $= \frac{\text{દળ}}{\text{ઘનતા}} = \frac{1.9 \times 10^{-4} \, g}{19 \, g/cm^3} = 1 \times 10^{-5} \, cm^3$.
ગોલ્ડ સોલ કણની ત્રિજ્યા $= 10 \, nm = 10^{-6} \, cm$.
એક ગોળાકાર કણનું કદ $= \frac{4}{3} \pi r^3 = \frac{4}{3} \times 3.14 \times (10^{-6} \, cm)^3 \approx 4.19 \times 10^{-18} \, cm^3$.
$1 \, L$ માં ગોલ્ડ કણોની કુલ સંખ્યા $= \frac{1 \times 10^{-5} \, cm^3}{4.19 \times 10^{-18} \, cm^3} \approx 2.38 \times 10^{12}$.
$1 \, L = 10^{21} \, nm^3$ હોવાથી,પ્રતિ $nm^3$ કણોની સંખ્યા $= \frac{2.38 \times 10^{12}}{10^{21}} = 2.38 \times 10^{-9}$.

(A) જેમ હાઈડ્રોકાર્બન શૃંખલાની લંબાઈ વધે તેમ ક્રાંતિક મિસેલ સાંદ્રતા $(CMC)$ ઘટે છે.
લાંબી હાઈડ્રોકાર્બન શૃંખલા હાઈડ્રોફોબિક અસર વધારે છે,જેનાથી ઓછી સાંદ્રતાએ મિસેલ બનવાની શક્યતા વધે છે.
શૃંખલાની લંબાઈની સરખામણી કરતા:
વિકલ્પ $A$ માં $16$ કાર્બનની શૃંખલા છે $(C_{16})$.
વિકલ્પ $B$ માં $12$ કાર્બનની શૃંખલા છે $(C_{12})$.
વિકલ્પ $C$ માં $7$ કાર્બનની શૃંખલા છે $(C_7)$.
વિકલ્પ $D$ માં $12$ કાર્બનની શૃંખલા છે $(C_{12})$.
વિકલ્પ $A$ માં સૌથી લાંબી હાઈડ્રોકાર્બન શૃંખલા હોવાથી,તે સૌથી ઓછી સાંદ્રતાએ મિસેલ બનાવશે.

(C) ઈમલ્સન એ એક કલીલ પ્રણાલી છે જેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
$O/W$ (તેલનું પાણીમાં) ઈમલ્સનમાં તેલ વિક્ષિપ્ત કલા છે અને પાણી વિક્ષેપન માધ્યમ છે.
$W/O$ (પાણીનું તેલમાં) ઈમલ્સનમાં પાણી વિક્ષિપ્ત કલા છે અને તેલ વિક્ષેપન માધ્યમ છે.
દૂધ એ $O/W$ ઈમલ્સનનું ઉદાહરણ છે.
કોલ્ડ ક્રીમ એ $W/O$ ઈમલ્સનનું ઉદાહરણ છે.
વેનિશિંગ ક્રીમ એ $O/W$ ઈમલ્સનનું ઉદાહરણ છે.
માખણ એ $W/O$ ઈમલ્સન છે (ચરબીમાં પાણી),$O/W$ નથી. તેથી,ખોટું જોડાણ $C$ છે.

(A) હેર ક્રીમ એ એક કલીલ પ્રણાલી છે જેમાં એક પ્રવાહી બીજા પ્રવાહીમાં વિક્ષેપિત થયેલું હોય છે. ખાસ કરીને,તેને $Emulsion$ (પાયસ) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,જેમાં વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.

(A) ફેરિક હાઈડ્રોક્સાઈડ સોલ એ ધનભારિત સોલ છે. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયન (આ કિસ્સામાં ઋણાયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેની સ્કંદન શક્તિ તેટલી જ વધારે.
આપેલા વિદ્યુતવિભાજ્યમાં રહેલા ઋણાયનો છે:
$A) PO_4^{3-}$,$B) NO_3^-$,$C) Cl^-$,$D) SO_4^{2-}$.
ફોસ્ફેટ આયન $(PO_4^{3-})$ ની સંયોજકતા સૌથી વધુ $(-3)$ હોવાથી,તે ધનભારિત ફેરિક હાઈડ્રોક્સાઈડ સોલના સ્કંદન માટે સૌથી વધુ અસરકારક છે.

(A) લાયોફિલીક સોલનું પૃષ્ઠતાણ સામાન્ય રીતે વિક્ષેપન માધ્યમ $(H_2O)$ કરતાં ઓછું હોય છે.

(D) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,આયનની સ્કંદન કરવાની ક્ષમતા તે આયન પર રહેલા ભારની માત્રા પર આધાર રાખે છે.
ઉમેરવામાં આવેલા ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની અવક્ષેપન કરવાની ક્ષમતા વધારે હોય છે.
સ્કંદન કરવા માટે આયન પરના ભારનું ચિહ્ન કલિલમય કણોના ભાર કરતા વિરુદ્ધ હોવું જોઈએ.
તેથી,સ્કંદન કરવાની ક્ષમતા ભારના ચિહ્ન અને માત્રા બંને પર આધાર રાખે છે.

(D) ગોલ્ડ સોલ એ ઋણભારિત સોલ છે. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન ક્ષમતા વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયન (આ કિસ્સામાં ધન આયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
સ્કંદન કરતા આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેની સ્કંદન ક્ષમતા તેટલી જ વધારે.
વિદ્યુતવિભાજ્ય દ્વારા મળતા ધન આયનો નીચે મુજબ છે:
$A: K^+$ (સંયોજકતા $1$)
$B: K^+$ (સંયોજકતા $1$)
$C: K^+$ (સંયોજકતા $1$)
$D: Mg^{2+}$ (સંયોજકતા $2$)
$Mg^{2+}$ ની સંયોજકતા $K^+$ કરતા વધારે હોવાથી,ઋણભારિત ગોલ્ડ સોલના સ્કંદન માટે $MgCl_2$ સૌથી વધુ અસરકારક વિદ્યુતવિભાજ્ય છે.

(C) કલિલમય કણો એ અણુઓ અથવા આયનોના સમૂહ છે. તેમના મોટા કદને કારણે,સમાન સાંદ્રતા ધરાવતા સાચા દ્રાવણની તુલનામાં કલિલમય દ્રાવણમાં કણોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી હોય છે. અભિસરણ દબાણ એ સંખ્યાત્મક ગુણધર્મ હોવાથી જે કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે,તેથી કલિલમય દ્રાવણો ખૂબ જ નીચું અભિસરણ દબાણ દર્શાવે છે.

(C) કલિલની રક્ષણક્ષમતા તેના સુવર્ણ આંકના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
ઓછો સુવર્ણ આંક એટલે વધુ રક્ષણક્ષમતા.
આપેલ સુવર્ણ આંક: $A = 0.50, B = 0.01, C = 0.10, D = 0.005$.
સુવર્ણ આંકના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $D (0.005) < B (0.01) < C (0.10) < A (0.50)$.
તેથી,રક્ષણક્ષમતાનો ક્રમ $A < C < B < D$ થશે.

(A) દૂધ એ એક કુદરતી કલિલ છે જેમાં ચરબીના ગોલકો પાણીમાં વિક્ષેપિત થયેલા હોય છે. તેથી,તેને પાણીમાં ચરબીનું ઈમલ્શન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પ્રોટીન (જેમ કે કેસીન) ઈમલ્શનને સ્થિર કરવા માટે ઈમલ્સિફાઈંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) $Hardy-Schulze$ નો નિયમ જણાવે છે કે વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે (જે આયન કલીલ કણોના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવે છે).
આ નિયમ મુજબ,સ્કંદન કરતા આયનની સંયોજકતા જેટલી વધુ,તેટલી તેની સ્કંદન શક્તિ વધુ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Hardy-Schulze$ છે.

(B) કલિલ પ્રણાલીઓનું વર્ગીકરણ વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમની ભૌતિક અવસ્થાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. ઈમલ્શન: પ્રવાહીમાં પ્રવાહી (દા.ત.,દૂધ).
$2$. જેલ: ઘનમાં પ્રવાહી (દા.ત.,માખણ,જેલી).
$3$. એરોસોલ: વાયુમાં ઘન અથવા પ્રવાહી (દા.ત.,ધુમાડો,ધુમ્મસ).
$4$. ફીણ: પ્રવાહીમાં વાયુ (દા.ત.,વ્હીપ્ડ ક્રીમ).
આ વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા,$B$ (જેલ - માખણ) એ એકમાત્ર સાચી રીતે જોડાયેલી જોડ છે.

(D) લાયોફિલીક સોલ એ દ્રાવક-પ્રેમી કલિલ છે.
તેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચે પ્રબળ આકર્ષણ હોય છે.
આ પ્રબળ આંતરક્રિયાને કારણે,તેઓ અત્યંત સ્થાયી હોય છે અને તેને સ્વયં-સ્થાયી સોલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ સ્વભાવે પ્રતિવર્તી છે અને સામાન્ય રીતે સ્ટાર્ચ,ગુંદર અને પ્રોટીન જેવા કાર્બનિક પદાર્થો દ્વારા બને છે.

(A) ગોલ્ડ નંબરને રક્ષણાત્મક કલિલના મિલિગ્રામમાં તે ન્યૂનતમ વજન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે $10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલમાં $1 \ mL$ $10\%$ $NaCl$ દ્રાવણ ઉમેરવાથી થતા સ્કંદનને અટકાવે છે.
ગોલ્ડ નંબર એ કલિલની રક્ષણાત્મક શક્તિના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોવાથી,ઉચ્ચ રક્ષણાત્મક શક્તિનો અર્થ એ છે કે ગોલ્ડ નંબર ઓછો હોય છે.

(D) જેલ એ અર્ધ-ઘન કલિલમય પ્રણાલી છે જેમાં પ્રવાહી માધ્યમ ઘન માધ્યમમાં વિક્ષેપિત હોય છે.
$1$. જેલ કાર્બનિક પદાર્થો (જેમ કે જિલેટીન,અગર) અને અકાર્બનિક પદાર્થો (જેમ કે સિલિકા જેલ) બંને દ્વારા બનાવી શકાય છે.
$2$. તેઓ કલિલમય પ્રણાલી તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
$3$. ઘણી જેલ સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે અને તેમની પ્રકૃતિના આધારે પરિવર્તી (જેમ કે જિલેટીન) અથવા અપરિવર્તી હોઈ શકે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) જીલેટીન એ પ્રોટીન આધારિત પદાર્થ છે જે પાણી સાથે કલિલમય દ્રાવણ બનાવે છે.
$1$. તે $Lyophilic$ છે કારણ કે તે વિક્ષેપન માધ્યમ (પાણી) સાથે મજબૂત આકર્ષણ ધરાવે છે.
$2$. તે $Reversible$ (પ્રતિવર્તી) છે કારણ કે સોલને ફરીથી જેલમાં અને જેલને સોલમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.
$3$. તે $Hydrophilic$ (જલ-અનુરાગી) છે કારણ કે તે પાણી પ્રત્યે આકર્ષણ ધરાવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ શબ્દો જીલેટીનના કલિલમય દ્રાવણનું યોગ્ય વર્ણન કરે છે.

(C) ગોલ્ડ સોલ એ એક કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં ગોલ્ડના કણો $(Solid)$ પાણીમાં $(Liquid)$ વિક્ષેપિત થયેલા હોય છે.
ગોલ્ડ એક ધાતુ હોવાથી,તે વિક્ષેપન માધ્યમ (પાણી) સાથે પ્રબળ આકર્ષણ ધરાવતું નથી,તેથી તે લાયોફોબિક કલિલ છે.
આથી,વિક્ષેપિત કલા $Solid$,વિક્ષેપન માધ્યમ $Liquid$ અને સ્વભાવ $Lyophobic$ છે.

(C) કલિલમય દ્રાવણ એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જેમાં કણોનું કદ $1 \ nm$ થી $1000 \ nm$ ની વચ્ચે હોય છે.
$NaCl$,ગ્લુકોઝ અને $Ba(NO_3)_2$ એ વિદ્યુતવિભાજ્ય અથવા અવિદ્યુતવિભાજ્ય પદાર્થો છે જે પાણીમાં ઓગળીને સાચું દ્રાવણ બનાવે છે કારણ કે તેમના કણોનું કદ $1 \ nm$ કરતા નાનું હોય છે.
સ્ટાર્ચ એ મોટા આણ્વીય દળ ધરાવતો મહાઅણુ છે,અને જ્યારે તેને પાણી સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે કલિલમય દ્રાવણ બનાવે છે.

(B) Hardy-Schulze ના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સક્રિય આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે (જે કલિલીય કણોના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવે છે).
$As_2S_3$ એ ઋણ વીજભારિત સોલ છે.
તેથી,સ્કંદન શક્તિ ધન આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ધન આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી સ્કંદન શક્તિ વધારે અને સ્કંદન મૂલ્ય ઓછું હોય છે.
ધન આયનોની સંયોજકતા: $Be^{2+}$ $(2)$,$Al^{3+}$ $(3)$,$K^+$ $(1)$,$Na^+$ $(1)$.
$Al^{3+}$ ની સંયોજકતા સૌથી વધુ $(3)$ હોવાથી,તેની સ્કંદન શક્તિ સૌથી વધુ અને સ્કંદન મૂલ્ય સૌથી ઓછું છે.
તેથી,$AlCl_3$ સાચો જવાબ છે.

(C) કલિલ પ્રણાલીઓનું વર્ગીકરણ વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમની ભૌતિક અવસ્થાના આધારે કરવામાં આવે છે.
$1$. ઈમલ્સન: પ્રવાહીમાં પ્રવાહીનું વિક્ષેપન (દા.ત.,દૂધ).
$2$. ફીણ: પ્રવાહીમાં વાયુનું વિક્ષેપન (દા.ત.,વ્હીપ્ડ ક્રીમ).
$3$. એરોસોલ: વાયુમાં ઘન અથવા પ્રવાહીનું વિક્ષેપન (દા.ત.,ધુમાડો એ વાયુમાં ઘન છે,ધુમ્મસ એ વાયુમાં પ્રવાહી છે).
$4$. ઘનસોલ: ઘનમાં ઘનનું વિક્ષેપન (દા.ત.,રંગીન રત્નો).
તેથી,$Aerosol - Smoke$ (એરોસોલ - ધુમાડો) ની જોડ સાચી છે.

(D) મિસલે એ પ્રવાહી કલિલમાં વિખેરાયેલા સર્ફેક્ટન્ટ અણુઓનો સમૂહ છે.
સોડિયમ સ્ટિયરેટ $(C_{17}H_{35}COONa)$ એ સાબુ છે જે સર્ફેક્ટન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાંદ્ર દ્રાવણમાં,સોડિયમ સ્ટિયરેટના અણુઓ મિસલે બનાવે છે જેમાં હાઇડ્રોફોબિક પૂંછડીઓ અંદરની તરફ અને હાઇડ્રોફિલિક માથા બહારની તરફ હોય છે.
તેથી,સોડિયમ સ્ટિયરેટનું સાંદ્ર દ્રાવણ એ મિસલેનું ઉદાહરણ છે.

(D) સુવર્ણ આંકની વ્યાખ્યા મુજબ,$10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલના સ્કંદનને અટકાવવા માટે જરૂરી રક્ષક કલિલનું મિલિગ્રામમાં વજન,જ્યારે તેમાં $1 \ mL$ $10\% \ NaCl$ ઉમેરવામાં આવે.
અહીં,સ્ટાર્ચનું વજન = $0.25 \ g = 250 \ mg$.
આથી,સ્ટાર્ચનો સુવર્ણ આંક $250$ થશે.

(A) ધુમ્મસ એ એક કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં પ્રવાહી (પાણીના ટીપાં) વાયુ (હવા) માં વિક્ષેપિત થયેલ હોય છે. આ પ્રકારના કલિલને એરોસોલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) યોગ્ય પટલ દ્વારા પ્રસરણની મદદથી કલિલમાંથી સ્ફટિકમય પદાર્થોના કણોને અલગ કરવાની પ્રક્રિયાને $Dialysis$ (ડાયાલિસિસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કલિલના કણો પાર્ચમેન્ટ પેપર અથવા સેલોફેન પટલમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી,તેથી તેઓ અંદર રહી જાય છે જ્યારે અશુદ્ધિઓ (સ્ફટિકમય પદાર્થો) બહાર નીકળી જાય છે,આમ કલિલનું શુદ્ધીકરણ થાય છે.

(C) $1$. આયર્ન $(III)$ હાઈડ્રોક્સાઈડ સોલ ધન વીજભારિત છે અને ગોલ્ડ સોલ ઋણ વીજભારિત છે.
$2$. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,સ્કંદનકર્તા આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની સ્કંદન ક્ષમતા વધારે.
$3$. વિરુદ્ધ વીજભારિત સોલને મિશ્ર કરવાથી પરસ્પર સ્કંદન થાય છે. તેથી,'સોલનું મિશ્રણ કરવાથી કોઈ અસર થતી નથી' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) $Hardy-Schulze$ નિયમ મુજબ,ઉમેરવામાં આવેલા સ્કંદન આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની અવક્ષેપન કરવાની શક્તિ વધારે હોય છે. સોલ કણોથી વિરુદ્ધ ભાર ધરાવતા અસરકારક આયનની સ્કંદન શક્તિ આ નિયમ દ્વારા નક્કી થાય છે.

(A) ફેરિક હાઈડ્રોક્સાઈડ સોલ $(Fe(OH)_3)$ એ ધન વીજભારિત સોલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ કલિલ કણના વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયન પરના વીજભારના મૂલ્યમાં વધારા સાથે વધે છે.
સોલ ધન વીજભારિત હોવાથી,સ્કંદન શક્તિ ઋણ આયન (એનાયન) પર આધાર રાખે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં એનાયનની સંયોજકતા નીચે મુજબ છે:
$A$: $[Fe(CN)_6]^{4-}$ (સંયોજકતા = $4$)
$B$: $C_2O_4^{2-}$ (સંયોજકતા = $2$)
$C$: $[Fe(CN)_6]^{3-}$ (સંયોજકતા = $3$)
$D$: $F^-$ (સંયોજકતા = $1$)
સૌથી વધુ સંયોજકતા $(4)$ ધરાવતો એનાયન સૌથી વધુ સ્કંદન શક્તિ ધરાવે છે,તેથી $K_4[Fe(CN)_6]$ સૌથી વધુ અસરકારક છે.

(C) બંને સોલ વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા હોવાથી,તેમને મિશ્ર કરવાથી વીજભારના તટસ્થીકરણને કારણે પરસ્પર સ્કંદન થાય છે. તેથી,'બંને સોલને મિશ્ર કરવાથી કોઈ અસર થતી નથી' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) જીલેટીન એ દ્રવ્યરાગી (lyophilic) કલિલ છે જે દ્રવ્યવિરાગી (lyophobic) કલિલ માટે રક્ષણાત્મક કલિલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Gold$ sol,$As_2S_3$ sol અને $Fe(OH)_3$ sol જેવા દ્રવ્યવિરાગી કલિલ અસ્થાયી હોય છે અને જીલેટીન જેવા દ્રવ્યરાગી કલિલ ઉમેરીને તેનું રક્ષણ કરી શકાય છે.
તેથી,જીલેટીન આપેલ તમામ સોલ માટે રક્ષણાત્મક કલિલ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) ઈમલ્શન એ કલિલમય પ્રણાલીનો એક પ્રકાર છે જેમાં વિક્ષિપ્ત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંને પ્રવાહી હોય છે.
તેથી,તે બે પ્રવાહીઓનું કલિલમય દ્રાવણ છે.

(C) કલિલ કણોનું કદ સામાન્ય રીતે $1 \,nm$ થી $1000 \,nm$ ($10^{-9} \,m$ થી $10^{-6} \,m$) ની વચ્ચે હોય છે.
સેન્ટિમીટરમાં આ મર્યાદા $10^{-7} \,cm$ થી $10^{-5} \,cm$ છે.

(C) કલિલમય પ્રણાલી એ વિષમાંગ મિશ્રણ છે જે બે કલાઓ ધરાવે છે:
$1$. વિક્ષેપિત કલા (જે પદાર્થ કલિલ કણો તરીકે વિતરિત થયેલ છે).
$2$. વિક્ષેપન માધ્યમ (જે માધ્યમમાં કણો વિતરિત થયેલા છે).
તેથી,કલિલમય પ્રણાલી વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ બંનેનો સમાવેશ કરે છે.

(C) $Pt$ સોલ એ ઋણભારિત સોલ છે. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સ્કંદન કરતા આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે વધે છે (જે આયન કલિલ કણોના વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવે છે).
ઋણભારિત સોલ માટે,ધન આયનોની સ્કંદન શક્તિનો ક્રમ: $Al^{3+} > Mg^{2+} > Na^+$ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$AlCl_3$ એ $Al^{3+}$ આયનો આપે છે,જેની સંયોજકતા સૌથી વધુ છે અને તેથી તે ઋણભારિત $Pt$ સોલના સ્કંદન માટે સૌથી વધુ અસરકારક છે.

(B) કલિલમય કણો વીજભારિત હોય છે. જ્યારે કલિલમય દ્રાવણમાં વિદ્યુતક્ષેત્ર લાગુ કરવામાં આવે છે,ત્યારે કણો વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા ઈલેક્ટ્રોડ તરફ ગતિ કરે છે. આ ઘટનાને $Electrophoresis$ (વિદ્યુતકણ સંચલન) કહેવામાં આવે છે.

(B) ટીંડલ અસર એ એવી ઘટના છે જેમાં કલિલના કણો તેમના પર પડતા પ્રકાશના કિરણોનું પ્રકીર્ણન કરે છે. પ્રકાશના આ પ્રકીર્ણનને કારણે કલિલમય દ્રાવણમાં પ્રકાશના કિરણનો માર્ગ દ્રશ્યમાન થાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(C) ડાયાલિસિસમાં,અર્ધ-પારગમ્ય પડદો નાના અણુઓ અને આયનોને પસાર થવા દે છે,પરંતુ તે કલિલ કણોને પસાર થતા અટકાવે છે. તેવી જ રીતે,અભિસરણમાં,અર્ધ-પારગમ્ય પડદો દ્રાવકના અણુઓને (જેમ કે પાણી) પસાર થવા દે છે પરંતુ દ્રાવ્યના કણો (કલિલ કણો અથવા મોટા અણુઓ) ને પસાર થતા અટકાવે છે. તેથી,બંને પ્રક્રિયાઓમાં,કલિલ કણો અર્ધ-પારગમ્ય પડદામાંથી પસાર થતા નથી.

(A) કોલોઇડલ કણ પરનો વીજભાર વિક્ષેપન માધ્યમમાંથી આયનોના પસંદગીયુક્ત અધિશોષણ દ્વારા નક્કી થાય છે.
$1$. $[Fe(OH)_3]$ એ $Fe^{3+}$ આયનોના અધિશોષણને કારણે ધન વીજભારિત સોલ છે.
$2$. $[As_2S_3]$ એ $S^{2-}$ આયનોના અધિશોષણને કારણે ઋણ વીજભારિત સોલ છે.
$3$. $[SnO_2]$ એ $SnO_3^{2-}$ આયનોના અધિશોષણને કારણે ઋણ વીજભારિત સોલ છે.
$4$. વધુ પડતા $AgNO_3$ દ્વારા બનતું $[AgI]$ એ $Ag^+$ આયનોનું અધિશોષણ કરે છે અને ધન વીજભારિત બને છે,$I^-$ નું નહીં.
તેથી,સાચી જોડી $[Fe(OH)_3] : Fe^{3+}$ છે.

(D) લાયોફિલિક સોલ એ દ્રાવક-પ્રેમી કલિલ છે જે સ્ટાર્ચ,ગુંદર અને જીલેટીન જેવા પદાર્થો દ્વારા બને છે,જે વિક્ષેપન માધ્યમ માટે ઉચ્ચ આકર્ષણ ધરાવે છે.
ધાતુ સલ્ફાઈડ એ લાયોફોબિક કલિલ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ વિક્ષેપન માધ્યમ માટે ખૂબ ઓછું અથવા બિલકુલ આકર્ષણ ધરાવતા નથી અને તેને બનાવવા માટે ખાસ પદ્ધતિઓની જરૂર પડે છે.
તેથી,ધાતુ સલ્ફાઈડ એ લાયોફિલિક સોલ નથી.

(D) સ્કંદન એ કલિલ કણોને એકત્રિત કરીને અવક્ષેપ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$A$,$B$ અને $C$ એ સ્કંદનના ઉદાહરણો છે.
પેપ્ટીકરણ એ તાજા બનાવેલા અવક્ષેપને અલ્પ પ્રમાણમાં વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરીને કલિલમય સોલમાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે,જે સ્કંદનથી વિરુદ્ધ છે.

(A) કલિલમય દ્રાવણ એ વિષમાંગ પ્રણાલી છે જેમાં એક પદાર્થ બીજા પદાર્થમાં અતિ સૂક્ષ્મ કણો તરીકે વિક્ષેપિત થયેલ હોય છે.
તેથી,તેમાં $2$ કલાઓ હોય છે: વિક્ષેપિત કલા અને વિક્ષેપન માધ્યમ.

(B) દૂધ એ એક કલીલમય પ્રણાલી છે જેમાં એક પ્રવાહી બીજા પ્રવાહીમાં વિક્ષેપિત થયેલું હોય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેમાં ચરબીના ગોલકો પાણીમાં વિક્ષેપિત થયેલા હોય છે.
આવી કલીલમય પ્રણાલીને $Emulsion$ (પાયસ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) સાબુનો ફીણ એ ફીણ (foam) પ્રકારનો કલિલ છે.
ફીણમાં,વાયુ એ પ્રવાહીમાં વિક્ષેપિત થયેલ હોય છે.
તેથી,વિક્ષેપિત કલા $Gas$ (વાયુ) છે અને વિક્ષેપન માધ્યમ $Liquid$ (પ્રવાહી) છે.