Colloids, Emulsion, Gel and Their properties with application Questions in Gujarati

(D) અધિશોષણ,ટિન્ડલ અસર અને સ્કંદન એ સોલ સાથે સંબંધિત છે,પરંતુ પેરામેગ્નેટિઝમ એ સોલ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતું નથી.

(A) આંતરિક કલિલને લાયોફિલિક કલિલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ પદાર્થો જ્યારે વિક્ષેપન માધ્યમ સાથે મિશ્ર કરવામાં આવે ત્યારે સીધા જ કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે.
ગુંદર,સ્ટાર્ચ અને પ્રોટીન એ આંતરિક કલિલના ઉદાહરણો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(C) આર્સેનિયસ સલ્ફાઇડ $(As_2S_3)$ નું કલિલ દ્રાવણ દ્વિ-વિઘટન પદ્ધતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આર્સેનિયસ ઓક્સાઇડ $(As_2O_3)$ ના મંદ દ્રાવણને હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ $(H_2S)$ ના દ્રાવણમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે:
$As_2O_3 + 3H_2S \to As_2S_3 + 3H_2O$

(C) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન ક્ષમતા સક્રિય આયન (ફ્લોક્યુલેટિંગ આયન) ની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની સોલનું સ્કંદન કરવાની ક્ષમતા વધારે હોય છે.

(C) ગોલ્ડ નંબર એ $10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલમાં જ્યારે $1 \ mL$ $10\%$ $NaCl$ દ્રાવણ ઉમેરવામાં આવે ત્યારે તેના સ્કંદનને અટકાવવા માટે જરૂરી રક્ષણાત્મક કોલોઇડનું મિલિગ્રામમાં લઘુત્તમ દળ છે.
તે લાયોફિલિક કોલોઇડની રક્ષણાત્મક શક્તિનું માપ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે.
પ્રવાહીમાં પ્રવાહીના કલિલ દ્રાવણને પાયસ (emulsion) કહેવામાં આવે છે,જેલ નહીં.
જેલ એ એવી કલિલ પ્રણાલી છે જેમાં ઘન માધ્યમમાં પ્રવાહી વિક્ષિપ્ત થયેલું હોય છે.

(C) ગુંદર (gum-arabic) રક્ષણાત્મક કલિલ તરીકે કાર્ય કરે છે. ભારતીય શાહી બનાવતી વખતે,તે કાર્બનના કણોની આસપાસ રક્ષણાત્મક પડ બનાવીને તેમનું સ્કંદન અટકાવે છે,જેથી કલિલમય દ્રાવણ સ્થિર રહે છે. તેથી,તેનું કાર્ય $Protective \ action$ (રક્ષણાત્મક ક્રિયા) છે.

(B) કેટાયોનિક મિસેલ્સ એવા સર્ફેક્ટન્ટ્સ દ્વારા બને છે જેમાં લાંબી શૃંખલા ધરાવતો કેટાયન સક્રિય ભાગ હોય છે.
$Cetyltrimethylammonium \ bromide$ $(CH_3(CH_2)_{15}N(CH_3)_3^+Br^-)$ પાણીમાં વિયોજન પામીને લાંબી શૃંખલા ધરાવતો કેટાયન આપે છે,જે એકત્રિત થઈને કેટાયોનિક મિસેલ્સ બનાવે છે.
$Sodium \ dodecyl \ sulphate$ અને $Sodium \ acetate$ એનાયોનિક મિસેલ્સ બનાવે છે કારણ કે તેમાં લાંબી શૃંખલા ધરાવતો ભાગ એનાયન હોય છે.
$Urea$ મિસેલ્સ બનાવતું નથી.

(A) 'Purple of Cassius' એ સોનાનું કલીલમય દ્રાવણ છે.
તે ઓરિક ક્લોરાઈડ $(AuCl_3)$ નું સ્ટેનસ ક્લોરાઈડ $(SnCl_2)$ વડે રિડક્શન કરીને બનાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) એમ્ફિફાઇલ એ એક રાસાયણિક સંયોજન છે જે હાઇડ્રોફિલિક (પાણી પ્રત્યે આકર્ષણ ધરાવતું) અને લિપોફિલિક (ચરબી પ્રત્યે આકર્ષણ ધરાવતું) બંને ગુણધર્મો ધરાવે છે.
આવા સંયોજનને એમ્ફિફિલિક અથવા એમ્ફિપેથિક કહેવામાં આવે છે.
આ ગુણધર્મ સાબુ અને ડિટર્જન્ટની સફાઈ ક્રિયાનો આધાર છે,જ્યાં હાઇડ્રોફોબિક પૂંછડી ગ્રીસ સાથે અને હાઇડ્રોફિલિક શીર્ષ પાણી સાથે આંતરક્રિયા કરે છે.
તેથી,એમ્ફિફિલિક અણુઓ સામાન્ય રીતે સાબુ અને ડિટર્જન્ટ સાથે સંકળાયેલા હોય છે.

(C) સાબુના તેના કલીલ દ્રાવણમાંથી અવક્ષેપન કરવાની પ્રક્રિયાને 'સાલ્ટિંગ આઉટ' કહેવામાં આવે છે.
આ હેતુ માટે $NaCl$ નો સામાન્ય રીતે ઉપયોગ થાય છે કારણ કે $Na^+$ આયનોની સામાન્ય આયન અસર સાબુની દ્રાવ્યતા ઘટાડે છે.
કોઈપણ અન્ય દ્રાવ્ય સોડિયમ ક્ષાર જે $Na^+$ આયનો પૂરા પાડે છે તેનો ઉપયોગ પણ આ હેતુ માટે થઈ શકે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Na_2SO_4$ એક દ્રાવ્ય ક્ષાર છે જે $Na^+$ આયનો પૂરા પાડે છે અને સાબુને અસરકારક રીતે અવક્ષેપિત કરી શકે છે.

(D) ડાયાલિસિસ એ અર્ધપારગમ્ય પટલનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ કદના કણોને અલગ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
$Glucose$ જેવા નાના અણુઓ અર્ધપારગમ્ય પટલના છિદ્રોમાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે.
જોકે,$Proteins$ (કલિલ કણો) જેવા મોટા અણુઓ અર્ધપારગમ્ય પટલમાંથી પસાર થઈ શકતા નથી.
તેથી,ડાયાલિસિસ $Glucose$ અને $Proteins$ ને અલગ કરવામાં અસરકારક છે.

(A) સિમેન્ટના ઉત્પાદન દરમિયાન,ક્લીંકરમાં જીપ્સમ $(CaSO_4 \cdot 2H_2O)$ ઉમેરવામાં આવે છે જેથી સિમેન્ટનો સેટિંગ સમય વધારી શકાય (ધીમો કરી શકાય),જેથી તે જામી જાય તે પહેલાં તેને લાંબા સમય સુધી વાપરી શકાય.

(B) સાચો જવાબ $Silver \ bromide$ $(AgBr)$ છે.
$AgBr$ એ ખૂબ જ પ્રકાશ-સંવેદનશીલ છે અને જ્યારે તે પ્રકાશના સંપર્કમાં આવે છે ત્યારે ફોટોકેમિકલ રિડક્શન પ્રક્રિયા અનુભવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $2AgBr \xrightarrow{h\nu} 2Ag + Br_2$.

(B) અણુસંખ્યક ગુણધર્મો દ્રાવણમાં રહેલા કણોની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
કલિલમય કણો ઘણા અણુઓનો સમૂહ હોવાથી,સમાન સાંદ્રતા ધરાવતા સાચા દ્રાવણની તુલનામાં તેમાં કણોની સંખ્યા ઓછી હોય છે.
તેથી,કલિલમય દ્રાવણના અણુસંખ્યક ગુણધર્મનું મૂલ્ય સાચા દ્રાવણ કરતા ઓછું હોય છે.

(B) પરિક્ષિપ્ત કલા અને પરિક્ષેપન માધ્યમ વચ્ચેના આકર્ષણને આધારે કલિલમય દ્રાવણોને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $1.$ દ્રવરાગી (Lyophilic) અને $2.$ દ્રવવિરાગી (Lyophobic).
જ્યારે પાણી પરિક્ષેપન માધ્યમ હોય,ત્યારે તેને અનુક્રમે હાઈડ્રોફિલિક અને હાઈડ્રોફોબિક કલિલ કહેવામાં આવે છે.
$Fe(OH)_3$ જેવી ધાતુના હાઈડ્રોક્સાઈડ અને ધાતુના સલ્ફાઈડ એ દ્રવવિરાગી કલિલના લાક્ષણિક ઉદાહરણો છે.
$Fe(OH)_3$ ને પાણી સાથે પ્રબળ આકર્ષણ હોતું નથી,તેથી તે હાઈડ્રોફોબિક કલિલ બનાવે છે.

(B) $Gold \ Number$ નો ખ્યાલ વૈજ્ઞાનિક $Richard \ Adolf \ Zsigmondy$ દ્વારા $1901$ માં આપવામાં આવ્યો હતો.
તેને $10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલમાં $1 \ mL$ $10\% \ NaCl$ નું દ્રાવણ ઉમેરવાથી થતું સ્કંદન અટકાવવા માટે જરૂરી રક્ષક કલિલના મિલિગ્રામમાં લઘુત્તમ જથ્થા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

(C) વિક્ષેપન માધ્યમમાં કલિલ કણોની સતત ઝિગ-ઝેગ ગતિને $Brownian$ $movement$ (બ્રાઉનિયન ગતિ) કહેવામાં આવે છે.
$Electrophoresis$ (ઈલેક્ટ્રોફોરેસીસ) એ વિદ્યુતક્ષેત્રની અસર હેઠળ કલિલ કણોનું સ્થાનાંતર છે.
$Tyndall$ $effect$ (ટિંડલ અસર) એ કલિલ કણો દ્વારા પ્રકાશનું પ્રકિર્ણન છે.
$Electro-osmosis$ (વિદ્યુતીય અભિસરણ) એ વિદ્યુતક્ષેત્ર હેઠળ વિક્ષેપન માધ્યમનું સ્થાનાંતર છે જ્યારે કલિલ કણોની ગતિ અટકાવવામાં આવે છે.

(D) હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,આયનની સ્કંદન શક્તિ તે આયન પરના વીજભારના મૂલ્યના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ઉમેરવામાં આવતા ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેની અવક્ષેપન કરવાની શક્તિ તેટલી જ વધારે હોય છે.
આપેલા આયનો માટે સ્કંદન શક્તિનો ક્રમ: $Na^{+} < Sr^{2+} < Pb^{2+} < Pb^{4+}$ છે.
તેથી,$Na^{+}$ ની સ્કંદન શક્તિ ન્યૂનતમ છે.

(D) ગોલ્ડ નંબર એ રક્ષણાત્મક કલિલનો તે લઘુત્તમ જથ્થો (મિલીગ્રામમાં) છે જે $10 \ mL$ ગોલ્ડ સોલમાં $1 \ mL$ $10\%$ $NaCl$ દ્રાવણ ઉમેરવાથી થતું સ્કંદન અટકાવે છે.
અહીં આપેલ છે કે $1000 \ mg$ કલિલ $100 \ mL$ સોલનું રક્ષણ કરે છે.
તેથી $10 \ mL$ સોલ માટે જરૂરી જથ્થો:
$\text{ગોલ્ડ નંબર} = \frac{1000 \ mg}{100 \ mL} \times 10 \ mL = 100 \ mg$.
આથી સાચો જવાબ $100 \ mg$ છે,જે વિકલ્પોમાં આપેલ નથી.

(B) કલિલ એ એક એવું મિશ્રણ છે જેમાં એક પદાર્થના સૂક્ષ્મ અદ્રાવ્ય કણો બીજા પદાર્થમાં નિલંબિત હોય છે.
લોહી એ એક કુદરતી કલિલ છે કારણ કે તેમાં પ્રોટીન (જેમ કે આલ્બ્યુમિન,ગ્લોબ્યુલિન) અને કોષો પ્લાઝ્મામાં નિલંબિત હોય છે.
$NaCl$ અને ખાંડ સાચા દ્રાવણો બનાવે છે,જ્યારે $RCOONa$ (સાબુ) પાણીમાં મિસેલ બનાવે છે,જે સંલગ્ન કલિલ છે.

(C) બ્રાઉનિયન ગતિ એ વિક્ષેપન માધ્યમમાં કલિલ કણોની સતત,યાદચ્છિક,ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે.
તે વિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ દ્વારા કલિલ કણો પર થતી અસંતુલિત અથડામણને કારણે થાય છે.

(B) કલિલમય કણોનું કદ સાચા દ્રાવણ અને નિલંબન વચ્ચેનું હોય છે.
કલિલમય કણોના વ્યાસની શ્રેણી સામાન્ય રીતે $1 \, nm$ થી $1000 \, nm$ ($10^{-9} \, m$ થી $10^{-6} \, m$) ની વચ્ચે ગણવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) વિરુદ્ધ ભાર ધરાવતા સ્થિર સ્તર અને વિક્ષેપિત સ્તર વચ્ચેના પોટેન્શિયલ તફાવતને $Zeta \text{ } potential$ (ઝેટા પોટેન્શિયલ) અથવા $electrokinetic \text{ } potential$ કહેવામાં આવે છે.

(C) કલિલ કણોનું કદ સાચા દ્રાવણ અને નિલંબન વચ્ચેનું હોય છે.
તેમનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $1 \ \text{nm}$ થી $1000 \ \text{nm}$ ની વચ્ચે હોય છે.
$1 \ \text{nm} = 10 \ \overset{o}{A}$ હોવાથી,એંગસ્ટ્રોમ એકમમાં આ વિસ્તાર $10 \ \overset{o}{A}$ થી $10000 \ \overset{o}{A}$ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$10$ થી $1000 \ \overset{o}{A}$ નો વિસ્તાર કલિલ કણો માટે સૌથી યોગ્ય છે.

(D) કલિલીય સોલ ઉષ્માગતિકીય રીતે અસ્થાયી હોય છે કારણ કે વિક્ષેપિત કલાના કણોના મોટા પૃષ્ઠફળને કારણે તેમની પાસે ઊંચી પૃષ્ઠ ઊર્જા હોય છે. તેઓ વીજભાર અથવા દ્રાવકયોજનની હાજરીને કારણે ગતિકીય રીતે સ્થાયી હોય છે,પરંતુ સમય જતાં તેઓ સ્કંદિત થવાનું વલણ ધરાવે છે. તેથી,કલિલીય સોલ ઉષ્માગતિકીય રીતે સ્થાયી છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) લોહી એ આલ્બ્યુમિનોઇડ પદાર્થોનું કલિલ દ્રાવણ છે.
તેમાં વિવિધ અશુદ્ધિઓ અને વિદ્યુતવિભાજ્યો હોય છે.
ડાયાલિસિસ એ યોગ્ય પટલ દ્વારા પ્રસરણની મદદથી કલિલના કણોને સ્ફટિકમય પદાર્થોથી અલગ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
લોહી એક કલિલ હોવાથી,તેને ડાયાલિસિસની પ્રક્રિયા દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.

(A) હાઇડ્રોફિલિક સોલ એ પ્રવાહી-પ્રેમી કલિલ છે જેમાં વિક્ષેપિત કલાને વિક્ષેપન માધ્યમ (પાણી) માટે મજબૂત આકર્ષણ હોય છે.
સ્ટાર્ચ,પ્રોટીન અને ગુંદર એ હાઇડ્રોફિલિક કલિલના સામાન્ય ઉદાહરણો છે.
સિલ્વર આયોડાઇડ અને આર્સેનિક સલ્ફાઇડ એ હાઇડ્રોફોબિક સોલના ઉદાહરણો છે.

(C) જ્યારે ઘન પદાર્થ (સેલ્યુલોઝ) પ્રવાહી (આલ્કોહોલ) માં વિક્ષેપિત થાય છે,ત્યારે તે કલિલ પ્રણાલીનો એક પ્રકાર છે જેને સોલ કહેવામાં આવે છે. અહીં વિક્ષેપન માધ્યમ આલ્કોહોલ હોવાથી તેને ઓર્ગેનોસોલ પણ કહેવાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'કલિલ' એ આ પ્રણાલી માટે સૌથી યોગ્ય વર્ગીકરણ છે.

(D) ટીંડલ અસર એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કલિલ અથવા આલંબિત દ્રાવણના કણો દ્વારા થાય છે.
$NaCl$ નું દ્રાવણ એ સાચું દ્રાવણ છે,જેમાં દ્રાવ્યના કણો ખૂબ જ નાના ($1 \ nm$ કરતા ઓછા વ્યાસના) હોય છે.
સાચા દ્રાવણમાં,કણો પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરવા માટે ખૂબ નાના હોય છે,તેથી ટીંડલ અસર જોવા મળતી નથી.
આલંબિત દ્રાવણ,સ્ટાર્ચ સોલ અને ગોલ્ડ સોલ એ કલિલ અથવા આલંબિત દ્રાવણ છે,જેમાં મોટા કણો હોય છે જે પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરી શકે છે.

(B) બહુઆણ્વીય કલિલમય સોલ $1 \ nm$ કરતા ઓછા વ્યાસ ધરાવતા ઘણા બધા પરમાણુઓ અથવા નાના અણુઓના સમૂહ દ્વારા બને છે. આ કણો નબળા $Van \ der \ Waals$ આકર્ષણ બળો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહે છે. ઉદાહરણ તરીકે ગોલ્ડ સોલ અને સલ્ફર સોલ.

(D) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,આયનની સ્કંદન ક્ષમતા સક્રિય આયનની સંયોજકતા (વિદ્યુતભારનું મૂલ્ય) પર આધાર રાખે છે.
ઉમેરવામાં આવેલા ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેટલી તેની અવક્ષેપન કરવાની ક્ષમતા વધારે.
વધુમાં,સ્કંદન થવા માટે આયન પર કલિલના કણો કરતા વિરુદ્ધ પ્રકારનો વિદ્યુતભાર હોવો જરૂરી છે.
તેથી,સ્કંદન ક્ષમતા વિદ્યુતભારના મૂલ્ય અને નિશાની બંને પર આધાર રાખે છે.

(D) $Tyndall$ અસર એ સાચા દ્રાવણ અને કલિલ દ્રાવણ વચ્ચે તફાવત પારખવા માટેની પ્રાથમિક અને સૌથી સામાન્ય પ્રકાશીય ઘટના છે. જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ કલિલ દ્રાવણમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે કણો પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરે છે,જેનાથી કિરણનો માર્ગ દ્રશ્યમાન થાય છે. સાચા દ્રાવણમાં આવું થતું નથી કારણ કે તેના કણો પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરવા માટે ખૂબ જ નાના હોય છે.

(A) બ્રાઉનિયન ગતિ એ માધ્યમમાં નિલંબિત કલમી કણોની સતત,યાદચ્છિક અને ઝિગ-ઝેગ ગતિ છે. આ ગતિ વિક્ષેપન માધ્યમના અણુઓ અને કલમી કણો વચ્ચેની અથડામણને કારણે થાય છે. તેમાં સમય સાથે કણોનું સ્થાનાંતર થતું હોવાથી,તેને ગતિકીય ઘટના માનવામાં આવે છે. બીજી તરફ,ટીંડલ અસર એ કલમી કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણન સાથે સંબંધિત એક પ્રકાશીય ઘટના છે.

(B) થોમસ ગ્રેહામે પ્રાણીજ પડદા કે પાર્ચમેન્ટ પેપરમાંથી પ્રસરણ પામવાની ક્ષમતાના આધારે પદાર્થોનું બે વર્ગોમાં વર્ગીકરણ કર્યું હતું.
જે પદાર્થો આ પડદામાંથી સરળતાથી પસાર થઈ શકે છે તેને $Crystalloids$ (સ્ફટિકમય પદાર્થ) કહે છે.
જે પદાર્થો આ પડદામાંથી પસાર થઈ શકતા નથી તેને $Colloids$ (કલિલ) કહે છે.

(C) $Sb_2S_3$ સોલ એ ઋણભારિત સોલ છે. હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,વિદ્યુતવિભાજ્યની સ્કંદન શક્તિ સ્કંદનકર્તા આયનની સંયોજકતા વધવાની સાથે વધે છે (જે આયન સોલના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવે છે).
$Sb_2S_3$ ઋણભારિત હોવાથી,ધન આયનો સ્કંદન માટે જવાબદાર છે.
ધન આયનોની સંયોજકતા: $Na^+$ $(+1)$,$Ca^{2+}$ $(+2)$,$Al^{3+}$ $(+3)$,અને $NH_4^+$ $(+1)$ છે.
$Al^{3+}$ ની સંયોજકતા સૌથી વધુ $(+3)$ હોવાથી,$Al_2(SO_4)_3$ સૌથી વધુ અસરકારક સ્કંદનકર્તા છે.

(D) Hardy-Schulze ના નિયમ મુજબ,આયનની ઉર્ણન શક્તિ તેની સંયોજકતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ફ્લોક્યુલેટિંગ આયનની સંયોજકતા જેટલી વધારે,તેની ઉર્ણન શક્તિ તેટલી જ વધારે હોય છે.
ઉર્ણન શક્તિ એ ઉર્ણન મૂલ્યના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,સૌથી વધુ સંયોજકતા ધરાવતા આયનનું ઉર્ણન મૂલ્ય ન્યૂનતમ હશે.
સંયોજકતાની સરખામણી કરતા: $Cl^{-}$ $(1)$,$SO_4^{2-}$ $(2)$,$PO_4^{3-}$ $(3)$,$[Fe(CN)_6]^{4-}$ $(4)$.
આમ,$[Fe(CN)_6]^{4-}$ આયન $4$ ની મહત્તમ સંયોજકતા ધરાવે છે,તેથી તેનું ઉર્ણન મૂલ્ય ન્યૂનતમ છે.

(C) ટિંડલ અસર કલિલ પ્રણાલીઓમાં જોવા મળે છે જ્યાં કણો પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરવા માટે પૂરતા મોટા હોય છે.
ખાંડનું દ્રાવણ એ સાચું દ્રાવણ છે,જેમાં કણોનું કદ ખૂબ જ નાનું ($1 \ nm$ થી ઓછું) હોય છે,તેથી તે પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરતું નથી અને પરિણામે ટિંડલ અસર દર્શાવતું નથી.

(B) આર્સેનિયસ સલ્ફાઈડ $(As_2S_3)$ સોલ ઋણભારિત કલિલ છે.
હાર્ડી-શુલ્ઝના નિયમ મુજબ,સ્કંદનક્ષમતા કલિલ કણોના વીજભારથી વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનની સંયોજકતા પર આધાર રાખે છે.
સોલ ઋણભારિત હોવાથી,તેનું સ્કંદન ધન આયનો દ્વારા થાય છે.
ધન આયન પરના વીજભારનું મૂલ્ય વધતા સ્કંદનક્ષમતા વધે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $Al^{3+} > Ba^{2+} > Na^{+}$ છે.

(A) સાબુની ફિલ્મની બે સપાટીઓ હોય છે,તેથી ક્ષેત્રફળમાં થતો ફેરફાર બમણો લેવો પડે.
પ્રારંભિક ક્ષેત્રફળ $A_1 = 5 \, cm \times 5 \, cm = 25 \times 10^{-4} \, m^2$.
અંતિમ ક્ષેત્રફળ $A_2 = 10 \, cm \times 10 \, cm = 100 \times 10^{-4} \, m^2$.
ક્ષેત્રફળમાં ફેરફાર $\Delta A = A_2 - A_1 = 75 \times 10^{-4} \, m^2$.
કાર્ય $W = 2 \times S \times \Delta A$,જ્યાં $S$ પૃષ્ઠતાણ છે.
$W = 2 \times (30 \times 10^{-3}) \times (75 \times 10^{-4}) = 4.5 \times 10^{-4} \, J$.

(B) સ્કંદન એ કલિલ કણોને એકત્રિત કરીને અવક્ષેપ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$A$,$C$,અને $D$ એ સ્કંદનની પ્રક્રિયાના ઉદાહરણો છે.
પેપ્ટાઈઝેશન એ તેનાથી ઉલટી પ્રક્રિયા છે,જેમાં તાજા બનાવેલા અવક્ષેપને યોગ્ય વિદ્યુતવિભાજ્ય ઉમેરીને કલિલ દ્રાવણમાં ફેરવવામાં આવે છે.

(C) પેપ્ટાઈઝેશન એ તાજા બનાવેલા અવક્ષેપને પેપ્ટાઈઝિંગ એજન્ટ તરીકે ઓળખાતા વિદ્યુતવિભાજ્યના થોડા જથ્થાને ઉમેરીને કલિલમય સોલમાં રૂપાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
તેથી,તે અવક્ષેપનું કલિલમય સોલમાં વિખેરણ છે.

(A) લાયોફીલીક કલિલ એ દ્રાવક-આકર્ષક કલિલ છે. તે ગુંદર,જીલેટીન,સ્ટાર્ચ અથવા પ્રોટીન જેવા પદાર્થોને વિક્ષેપન માધ્યમ સાથે સીધા મિશ્ર કરીને બનાવવામાં આવે છે.
$A$. જીલેટીન એ પ્રોટીન છે અને લાયોફીલીક કલિલ તરીકે વર્તે છે.
$B, C, D$. સલ્ફર,સોનું અને કાર્બન પાણીમાં વિક્ષેપિત થાય ત્યારે લાયોફોબીક કલિલ બનાવે છે.

(B) લાયોફિલીક કલિલો દ્રાવક-પ્રેમી કલિલો છે. તેઓ સ્વભાવે સ્થાયી અને પ્રતિવર્તી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમને વિક્ષેપન માધ્યમ ઉમેરીને સ્કંદન પછી સરળતાથી ફરીથી બનાવી શકાય છે. અપ્રતિવર્તીતા એ લાયોફોબિક કલિલોનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે,લાયોફિલીક કલિલોનો નહીં.

(B) આપેલ પ્રક્રિયામાં,$AuCl_3$ નું ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ દ્વારા $Au$ (sol) માં રિડક્શન થાય છે.
$Au$ નો ઓક્સિડેશન આંક $AuCl_3$ માં $+3$ થી ઘટીને $Au$ (sol) માં $0$ થાય છે.
ઓક્સિડેશન આંકમાં ઘટાડો થતો હોવાથી,આ એક રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.

(D) ઈમલ્સીફાયર એ એક પદાર્થ છે જે ઈમલ્શનની ગતિશીલ સ્થિરતા વધારીને તેને સ્થિર કરે છે.
$\text{ગુંદર}$,$\text{અગર}$,અને $\text{સાબુ}$ ઈમલ્સીફાઈંગ એજન્ટ તરીકે કામ કરે છે.
$\text{દૂધ}$ પોતે એક ઈમલ્શન છે (પાણીમાં વિખેરાયેલી ચરબી),ઈમલ્સીફાયર નથી.

(A) બ્રેડીંગની આર્ક પદ્ધતિનો ઉપયોગ $Au$,$Ag$ અને $Pt$ જેવી ઉમદા ધાતુઓના કલીલ સોલ બનાવવા માટે થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં,વિક્ષેપન માધ્યમમાં ડૂબેલા ધાતુના ઇલેક્ટ્રોડ્સ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રિક આર્ક ઉત્પન્ન કરવામાં આવે છે.
$K$ (પોટેશિયમ) એ અત્યંત સક્રિય આલ્કલી ધાતુ છે જે પાણી (વિક્ષેપન માધ્યમ) સાથે હિંસક રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે,તેથી આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને સ્થિર સોલ બનાવવું અશક્ય છે.

(B) $Hardy-Schulze$ ના નિયમ મુજબ,સોલના સ્કંદન માટે આયનની સ્કંદન શક્તિ તેની સંયોજકતાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ઋણભારિત આર્સેનિક સલ્ફાઇડ $(As_2S_3)$ સોલ માટે,ધન આયનોની સ્કંદન શક્તિ તેમના ધન વીજભારમાં વધારા સાથે વધે છે.
આપેલા આયનોની સંયોજકતા: $Na^{+} (+1)$,$Ba^{2+} (+2)$,અને $Al^{3+} (+3)$ છે.
તેથી,સ્કંદન શક્તિનો ચડતો ક્રમ $Na^{+} < Ba^{2+} < Al^{3+}$ છે.

(A) ઈમલ્સિફાયર એ એક એવો પદાર્થ છે જે પાયસ (emulsion) ની ગતિશીલ સ્થિરતા વધારીને તેને સ્થિર કરે છે.
સાબુ ઈમલ્સિફાયર તરીકે કામ કરે છે કારણ કે તેમાં હાઈડ્રોફિલિક (જલાનુરાગી) શીર્ષ અને હાઈડ્રોફોબિક (જલવિરાગી) પૂંછડી બંને હોય છે,જે તેને તેલ અને પાણી વચ્ચેના આંતરપૃષ્ઠને જોડવાની મંજૂરી આપે છે,જેથી તેલના ટીપાં એકબીજા સાથે ભળી જતા અટકે છે.
તેથી,સાબુ એ સાચો જવાબ છે.